Bókastaðir

Nú eru þeir allir samt í gǫngu, Tristram ok þeir sem hánum fylgðu. Tristram spurði þá at tíðendum annarra landa ok hvat títt var með hǫfðingjum, konungum eða jǫrlum.

Ok er þeir váru hánum teljandi, hvat títt var, þá hljóp þar fram hjá einn hjǫrtr, ok fylgðu hánum mikill hunda flokkr, sporrakka ok mjóhunda — sumir gólu, enn sumir gǫptu — ok allir hann mjǫk eltandi. Hann fann, at hánum mundi ekki tjá undan at hlaupa lengr. Veik hann þá á veg fyrir pílagrímana, ok því næst hljóp hann út á ána, ok fylgði hann árstrauminum, ok leitar hann á leið, enn hundarnir at hánum, enn hann þegar út á ána í annan tíma. Enn er hann kvam at landi, náðu þeir hánum ok felldu hann. Því næst kvámu þar veiðimenn ok fundu hjǫrtinn þar sem hann lá ok reistu hann á fœtr ok vildu hǫggva hǫfuðit af hánum.

Þá segir Tristram "hvat vili þér nú gǫra? Aldri fyrr sá ek hjǫrt sundraðan með þessum hætti, sem nú vili þér gǫra. Ok segið mér yðra kunnáttu ok siðvana, hvernig þér eruð vanir at búa til veiðidýr yður".

Meistari veiðimanna var kurteiss ok lítillátr ok vel orðinn at kurteisum meðferðum í ǫllum siðum. Hann sá Tristram hinn fríðasta mann ok tíðugliga búinn ok í ǫllum yfirlitum karlmannligan, ok mælti hann til hans "vinr!" kvað hann "gjarna vil ek segja þér siðvenju vára. Þá (er) vér hǫfum flegit veiðidýr vár, þá tǫku vér þau sundr at hryggnum ok skerum í fjórðunga alla limu. Enn aðra siðvenju hǫfu vér ekki numit eða sét né heyrt eða af ǫðrum þegit. Nú ef þú er þat kunnandi, er vér erum ekki sjándi, þá játu vér þér um at bœta".

Tristram svarar "guð þakki yðr! Enn ekki er þessi siðr í váru landi, því sem ek var fóstrandi ok fœddumsk í. Nú af því ek finn góðvilja yðvarn til mín, ok ef þér gǫrið mik yfirmann, þá vil ek sýna yðr þá siðu, er veiðimenn gǫra í váru landi".

Þá bjósk hann til at sundra hjǫrtinn. Sem hann hafði flegit dýrit, þá sundraði hann þat ok skar fyrst skǫpin ok lærin frá hryggnum. Því næst tók hann innýflin ór hánum, þá bóguna báða frá, ok þann hlut hryggjarins, er feitastr var, milli herðanna, ok þann hlut, sem eptir var holdgastr, í millum lendanna. Síðan sneri hann um hirtinum ok tók síðurnar báðar af hánum ok feitina alla, er var í hánum, ok skildi svá limuna við hrygginn. Þá skar hann hálsinn í sundr ok hǫfuðit frá hálsinum ok síðan halann allan samfastan allri feitinni lendanna.

Þá bjó hann einn mikinn tein ok dró af hjartat ok nýrun, lifr ok lungu ok lundir, ok mælti þá til veiðimanna "nú er kvað hann sundraðr hjǫrtrinn at siðvenju várra veiðimanna". "Búið kvað (hann) nú þetta hundunum". Enn þeir vissu ekki, hvat þat væri. Þá tók hann innýflin ǫll, þau sem hann hafði ór tekit hirtinum, ok lagði á húðina ok leiddi hundana til ok lagði þat fyrir þá til at eta.

Ok mælti hann þá til þeirra "takið nú kvað hann ok búið stangarsending yðra ok látið hǫfuð hjartarins þar á ok færið konunginum kurteisliga".

Þá segja veiðimenn "þat veit trú mín sǫgðu þeir aldri heyrðu menn fyrr í þessu landi getit húðargnótt né stangarsending. Nú með því at þú ert sá fyrsti veiðimaðr, er þessum sið hefir hingat komit, þá fullgǫr þessa hǫfuðkunnáttu ok kurteisi svá at kenna oss; því vér kunnum ekki eptir þessum sið at breyta".

Þá tók Tristram ok skar nǫkkut af holdi allra limanna ok svá af því, sem hann tók vildast af ǫllum innýflum, ok kastaði í ǫðru sinni á húðina, ok átu hundarnir þat gǫrsamliga. Þetta heitir húðargnótt. Þetta eigu hundarnir at eta á húðinni. Ok þótti þetta veiðimǫnnum kynligt.

Síðan gekk Tristram í skóginn ok hjó stǫng þá, er lengsta fekk hann ok þó mátti bera annarri hendi, ok batt hann við stǫngina tein þann, er hann hafði á fært hinar vildustu krasir, er hann hafði af hirtinum tekit, ok festi hǫfuðit ofan á endann

Ok mælti til veiðimanna "herrar!" kvað hann "takið nú við þessu, ok heitir þetta stangarsending Ok færið konunginum kurteisliga hǫfuðit, ok gangi veiðisveinar yðrir fyrir, ok blásið veiðihornum yðrum. Þetta heitir komandi veiðifórn. Ok svá gǫra veiðimenn þar sem ek em barnfœddr".

Þeir segja "vér kunnum ekki með þessu at fara. Enn þó hǫfu vér meir yðvarn sið (um) þetta, enn várn. Þú skalt segja þeir fylgja oss fyrir konung ok fœra hánum tilkomandi fórn. Enn vér skulum gǫra allt þat, er þú fyrir skipar."

Þá settu þeir Tristram á hest, ok fylgðu hánum pílagrímar hans, ok bar hann á stǫng hǫfuðit af hirtinum, ok kvámu því næst til konungsgarðs.

Þá tók Tristram eitt veiðihorn ok blés horninu lǫngum ok fǫgrum þyt. Ok blésu þá allir veiðisveinar sínum hornum, svá sem hann hafði fyrir sagt. Enn þeir váru mikill fjǫldi saman ok mǫrg horn, ok var mikill þytr hornanna. Ok hljóp þá út ór hǫllinni mikill fjǫldi konungs þjónustumanna, undrandi ok spyrjandi, hvat sá hinn mikli hornaþytr merkti. Enn Tristram ok veiðisveina hópr léttu ekki fyrr at blása, enn þeir kvámu fyrir konunginn sjálfan. Ok tǫldu þá veiðimenn konunginum, hversu Tristram sundraði hjǫrtinn, ok hversu hann gaf hundunum, ok stangarsending, ok hversu þeir skyldu fœra blásandi veiði sínum herra ok konungi; því aldri var fyrr í því landi hjǫrtr svá sundr tekinn né veiðimanna fang svá tignarliga heim flutt né konungrinn af neinum svá sœmiliga tignaðr.

Sem Tristram dvaldisk nú í konungs hirð, þá fór hann opt á veiðar ok sundraði hjǫrtuna jafnan með sama hætti ok dýr þau, er hann veiddi, ok fœrði konunginum eptir sínum sið; því engi siðr var vildari né tignarligri, enn Tristram hafði numit í sínu landi; enn konungs veiðimenn kalla sinn sið betra.

Enn er konungr var mettr um kveldit, settisk hirðin í hǫllina at skemmta sér — sumir við skáktafl, aðrir við kotru; einir hlýddu sǫngum, aðrir sǫgum; enn konungrinn hlýddi hǫrpuslætti.

Ok kenndi þegar Tristram hljóðit ok sláttinn ok mælti til hans "þú harpari!" segir hann "leik vel þann áslátt. Þetta hljóð gørðu Bretar í Bretlandi, um unnustu hins góða Geirnis".

Þá mælti harparinn "hvat veiztú til?" kvað hann "hefir þú nǫkkut haft hǫrpumeistara? eða í hverju landi hefir þú strengleik numit? því at mér finnsk, at þú kunnir þenna slátt."

"Góði meistari!" segir Tristram "ek nam í fyrra, þar sem ek var staddr, nǫkkut af hǫrpuslætti mér til skemmtunar."

"Tak þá hǫrpuna ok lát oss heyra, hvernig þú hefir numit."

Þá tók Tristram hǫrpuna ok stillti hana ǫllum strengjum ok gaf konunginum ok ǫllum hans mǫnnum svá fagran slátt, at konunginum fannsk mikit um ok ǫllum, er heyrðu. Ok lofuðu allir, hversu vel hann hafði numit ok (var) kurteisliga mannaðr, prýddr margfaldri mildri huggœði, ok kann margskonar skemmtanir. Hann skein virðuligri vizku. Aldri heyrðu þeir um sína daga svá fagrliga slegna hǫrpu.

Sem hann lauk þeim hinum fagra slætti, þá bað konungr hann ok margir aðrir, at hann mundi annan hǫrpuslátt veita þeim. Ok fann hann, at þeim þekktisk, ok bjó þeim annan með ǫðrum hætti. Stillti hann þá strengina ǫðru sinni ok gørði þeim annan slátt, syngjandi fyrir hǫrpunni eptir rǫddinni. Á lítilli stundu gørði hann þeim þriðja hǫrpuslátt, svá þekkiliga, at ǫllum líkaði lofsamliga.

Þá mælti konungr til hans "virðuligi vinr!" segir hann "vel sé þeim, er þik fræddi, ok svá vitrliga þik siðaði. Þú skalt í nótt í mínu herbergi vera ok hugga mik svá með þinni kunnáttu ok strengleik, þá (er) ek ligg vakandi".

Tristram var því næst ǫllum þar vel kominn, þekkr ok ástsamligr, glaðr ok góðviljaðr, ǫllum friðsamr. Hann var ǫllum kærr, enn konunginum kærastr, ok gætti sporrakka hans, boga ok ǫrvamælis; ok gaf þá konungr hánum reiðhest. Hann fór með konungi um daga at skemmtan, enn um nætr-þjónaði hann hánum með hǫrpuslætti. Nú er hann þess ríkuliga njótandi, er hann var ungr nemandi.

Nú ef Tristram væri ekki braut tekinn, væri hann ekki þeim konungi kunnigr ok svá vel látinn ok vinsæll í því landi, sem nú er hann, ǫllum kærr ok kunnigr í þeirri borg ok (um) allt þat ríki.

Nú skulu vér um Tristram þegja ok frá fóstrfǫður hans nǫkkut segja, hinum kurteisa ræðismanni, er víða fór at leita síns fóstrsonar ok mǫrg lǫnd rannsakaði ok var nú í vásum ok válkum, í straumum ok stormum hafs ok sjóvar ok meinlæti harðrar útlegðar; ok fekk hann þá engi tíðendi til Tristrams. Sem hann kvam í Danmǫrk, er þrír vetr váru liðnir frá því hann fór heiman, þá frá hann af einum gǫngumanni, er sagði hánum, at Tristram væri í hirð Markis konungs, ríkum ok frægum hǫfðingja, ok væri þar vel látinn ok lofsæll, ǫllum þekkr ok vinsæll, ok hann skal með konungi dveljask; því at konunginum þekkisk hann vel.

Sem þessi maðr hafði sagt hánum slík tíðendi, þá trúði hann hánum þegar; því at hann kenndi af búnaði hans, at hann sagði satt í frá. Þessi var annarr þeirra pílagríma, er Tristram fylgði ok með veiðimǫnnum fóru til konungs hirðar. Ok til sannenda vissi hann allt um Tristram, hans meðferð ok hversu hann staðfestisk í konungs ástsemd kærliga.

Nú vill Róaldr ræðismaðr halda fram ferð sinni ok fór þá til skips ok beið byrjar. Sem byrrinn kvam, þá bjósk hann til ferðar, ok sigldu um hafit, ok kvam fram í Englandi. Síðan fór hann til Kornbretalands, er samfast er vestrætt Englands. Þar var konungr fyrir sitjandi ok hans hirð.

Þá spurði Róaldr leyniliga, ef nǫkkurr kynni hánum skilvísliga frá at segja. Enn þeir sǫgðu hánum þau tíðendi, er hann var fagnandi, at Tristram var þann dag með atburð þjónandi konungi ok fyrir hans borði.

Enn Róaldr girntisk til fýsiliga at finna hann einn saman leyniliga, er hann var skǫmmu fyrir í ríkum ræðum: nú stendr Róaldr í herfiligum klæðum — ǫll er hans fátœk meðferð af vásum ok langri ferð. Hann veit nú ekki, hversu hann má at komask, at Tristram mætti finna hann; því hann er klæddr herfiliga ok hefir fé lítit at klæða sik með hirðliga, svá (at) hann megi sér fram koma í fullkominn hirðar sóma. Nú er hann hryggr; því engi fátœkr maðr er vel kominn í hirð konungs; því þeir einir eru þar vel komnir, sem gnóg eru ríkir; enn þó at maðr sé vel ættaðr ok siðum vel mannaðr, ok þó fátœkr til hirðar, þá finnr hann þar fá, sem hánum duga skyldi. Nú er Róaldr til hirðar kominn ok þó øngum vel kominn; því at engi vissi, hverr hann var né hvers (ørendis) hann er kominn.

Enn um síðir var hánum í hug, at hánum dugir ekki ókunnum, slíkum konungi fyrir sitjanda, at leynask lengr, ok gekk hann þá ǫðrum megin dyranna ok kallaði á dyravǫrðinn til sín. Hann gaf hánum kaup til, at hann kvæmisk inn frjálsliga. Sem dyravǫrðrinn sá gjǫfina, lauk hann upp hurðunni ok tók í hǫnd hánum ok leiddi hann fram at hǫllinni. Hann gekk inn, enn hinn beið úti.

Síðan kvam Tristram út, sem dyravǫrðrinn kallaði hann. Sem Róaldr var Tristram sjándi ok skilvísliga hann kennandi, fell hann þegar í óvit: svá fagnaði hann hánum komanda. Enn þeir allir undruðu, er Tristram þangat fylgðu, hví þessi maðr, feginn fallandi, var fagnað sinn svá harmandi. Tóku þeir nú til hans ok reistu hann upp. Enn grátr ok fǫgnuðr samþykkiliga hryggði ok huggaði Róald, svá mikilligan fǫgnuð gefandi, at aldri fyrr var hann slíka gleði hafandi, sem hann kunni bera nú, er hann sá Tristram þar vera. Þegar Tristram kenndi hann, var hann hánum svá fagnandi ok með kossum svá faðmandi, at øngum kann þat vera teljanda, hversu þeirra var ǫðrum unnandi hvárr.

Þá tók Tristram í hǫnd hánum ok leiddi hann til konungs ok mælti opinberliga, allri hirðinni á heyrandi "herra konungr!" segir hann "þessi er minn frændi, faðir ok fóstri, er á mǫrgu landi var mín leitandi. Nú er hann feginn, mik finnandi. Enn hann hefir lengi úti válkask ok sýnisk nú fátœkismaðr. Feginn em ek hans kvámu, ef þér vilið vel fagna hánum".

Konungr var hœverskr ok kurteiss ok kallaði til sín leyniliga einn svein ok mælti til hans "fylg þessum manni í svefnhús várt ok þjóna hánum vel ok gef hánum eina ríka gangverju, þá sem þú sér at hánum berr vel; því hann hefir jafnan ríkr maðr verit, hygginn ok hœverskr ok vel mannaðr. Því skal hann vera með oss tignaðr, því hann var Tristram mikill félagi ok fagnaðr".

Sem Róaldr var hirðliga klæddr dýrligum búnaði, þá sýndisk hann tignarligr maðr ok ǫllum limum vel skǫpuðum. Hann sýndisk áðr sem einn akrkarl; enn nú er hann sem einn hǫldr eða jarl.

Nú er hánum skipat at konungs borði, ok sitr nú ríkr hjá ríkum. Nú matask þeir með fǫgnuði, enn Tristram hánum hirðliga þjónandi.

Sem þeir váru mettir ok vel settir hirðligum mat ok dýrum drykk, þá segja þeir tíðendi af ǫðrum lǫndum, eptir hirðmanna siðum, hvat títt var með hǫfðingjum, er bjoggu á ǫðrum lǫndum næstum, ok hvat gørzk hafði á næstum vetrum, er þeim sómdi at vita ok hánum at segja.

Því næst berr Róaldr fram með snjǫllu ørendi ok vel skipuðum orðum ok glǫggsýnu minni fyrir konungi, ǫllum á heyrandum, með hverjum hætti Kanelangres, hans herra ok hǫfðingi, hafði þaðan á launungu Blensinbil konungs systur, er hann unni, ok hversu hann púsaði hana, ok fráfall hans, ok hversu hón fœddi son sinn, ok um hennar andlát, ok hví hann lét kalla Tristram. Ok sýndi hánum þá fingrgull eitt, með dýrligum steinum, enn faðir Markis konungs hafði (átt) ok konungr hafði gefit systur sinni í kærleik með sœmiligri ástsemd — ok hversu Blensinbil bað hann fyrir andlát sitt, at hann skyldi gefa konunginum, bróður hennar, þetta fingrgull til sannra jartegna um andlát hennar.

Sem Róaldr hafði fingrgullit upp gefit ok konungrinn við tekit, þá kenndi konungrinn af fingrgullinu sveininn. Þar næst í ǫllum þeim fjǫlda hertuga ok jarla ok lendra manna, riddara, skutilsveina ok skjaldsveina, kvenna ok þjónustumeyja var engi sá, er ekki felldi tár af svá hǫrmuligum atburð, ok sem hann sagði, hvervetna hǫrmuliga Tristram var stolinn í braut frá hánum, ok hann leitaði hans í mǫrgum lǫndum með vási ok vandræðum. Sem konungrinn hafði þessi tíðendi skilvísliga heyrt, þá kallaði hann Tristram til sín með ástsemdar orðum ok minntisk við hann með kærum kossi sem sinn elskuligan frænda ok eiginn systurson.

Síðan gekk hann upp til síns frænda, konungsins, ok fell á kné fyrir hánum ok mælti til hans "herra!" kvað hann "nú vil ek, at þér gefið mér herklæði ok vil ek fara at vitja fóstrlands míns ok erfðar ok hefna fǫðurdauða míns; því at ek em nú á þeim aldri, at ek em fœrr at sœkja mína eign rétta."

Þá mæltu allir hǫfðingjar, er á báðar hendr konungi sátu, at þat sómdi hánum vel at gøra. Ok játaði þá konungr hánum því ok mælti, at hánum skyldi búa herklæði.

Þessi herklæði, er konungr gaf hánum, váru mjǫk góð. Af brenndu silfri ok gulli váru þau víða gǫr ok sett með dýrum steinum. Tristram var búinn með vǫskum, fríðum, kurteisum, vǫldum ok hœverskum riddurum. Þeir festu spora á fœtr hánum, gørva af brenndu gulli: gørðu þat tveir lendir menn.

Markis konungr gyrði hann sverði sjálfr ok laust á háls hánum mikit hǫgg ok mælti til hans "minn kæri frændi! tak aldri hǫgg af ǫðrum mǫnnum, nema þú hefnir þess þegar. Øngvan rétt né aðra umbót tak þú, nema hǫgg fyrir hǫgg, meðan þú mátt þín hefna: svá skaltu riddaraskap þinn frægja".

Konungr gørði hann nú ríkuligan riddara; ok leiddu þeir hánum fram einn fríðan ok sterkan vápnhest, klæddan rauðu klæði, gullofnu, með leóna líkneskjum. Þá gaf konungrinn hánum hesta ok herklæði handa ǫðrum tuttugu ungum mǫnnum á þeim degi fyrir hans sakir ok hundrað (i) annarra reyndra riddara, er allir skulu Tristram fylgja í syðra Bretland at sœkja ok verja réttendi hans.

Enn um morgininn tók Tristram leyfi af konungi til heimferðar með fóstra sínum ok félǫgum. Ok koma þeir til skipa sinna ok gengu á skip með hestum sínum ok vápnum; enn sumir drógu upp akkeri ok undu segl sín, með allskonar litum, gulum ok blám, rauðum ok grœnum; ok sigldu í haf ok lendu þar sem þeim líkaði sjálfum bezt á syðra Bretlandi.

Ok sem þeir eru til hafna komnir, lendu þeir fyrir borg þeirri, (er) Ermenía hét; ok sá þeir þar hinn sterkasta kastala, mikinn ok fríðan, alla vega ósœkiligan. Þenna kastala átti faðir Tristrams; ok enn sátu hans menn í hánum, handgengnir ok eiðbundnir.

Ok fór þá Róaldr ræðismaðr fyrstr af skipi ok reið til borgarinnar ok lét upp lúka ǫllum borgarhliðum ok inngǫngum. Ok því næst kvam Tristram með liði sínu, ok fekk þá ræðismaðr Tristram alla lykla kastalans. Ok ritaði hann þá til allra lendra manna ríkisins, at þeir kvæmi þangat ok minntisk við sinn herra, er hann hefir lengi farit at leita ok nú fundit með guðs hjálp ok forsjá. Sem hertogar ok hǫfðingjar, lendir menn ok ríkir riddarar kvámu, þá tók Tristram við handgǫngu þeirra ok trúnað ok eiðum þeirra. Ok er nú allt fólk hans ríkis í nýjum fǫgnuði af heimkvámu hans. Nú er ǫll alþýða frjáls ok fegin, er áðr var reið ok hrygg, er hann var braut tekinn.

Enn um morgininn bjósk hann með tuttugu riddurum at fara á fund Morgans hertuga at krefja af hánum rétta sinna ok ríkja, er hann tók af fǫður hans. Sem hann kvam í hǫll hertugans, allri hirðinni upp sitjandi ok á heyrandi, þá kvaddi Tristram hertogann með þessum hætti "signi guð yðr, hertugi, sem þú hefir til gǫrt við oss; því þú heldr ríki mitt með rǫngu ok drapt fǫður minn í bardaga. Ek em son Kanelangres, kominn hingat at krefja yðr erfðalands míns, er þú heldr ok faðir minn átti — at þú gefir mér þat upp með sœmd ok frelsi. Enn ek em búinn at veita þér þjónustu, sem frjáls maðr á at gǫra, sér til sœmdar."

Þá svarar hertuginn "sannfregit hefi ek þat, at þú þjónaðir Markis konungi, ok hann gaf þér góða hesta, herklæði, pell ok silki. Ok sé ek, at þú ert fríðr riddari. Enn þú læzk vilja halda ríki af mér ok segir, at ek halda með rǫngu eignum þínum ok at ek drap fǫður þinn. Nú veit ek ekki, hversu bœn þín ferr við mik; nema svá finnsk mér, at þú leitir saka við mik; ok muntu gefa þær sakir, sem þú munt aldri til lykta koma. Ef þú vill ríki þitt sœkja, þá verðr þú með afli at sœkja; því at ek hefi at vísu þat sem þú kallar þitt ríki, hvárt sem þat er með réttu eða rǫngu. Enn þat er þú gefr mér sakir um dauða fǫður þíns, þá muntu þurfa alls, er þú mátt, til þeirra saka; því aldri synju vér né leynum dauða hans fyrir þér".

Þá segir Tristram "sá, er mann drepr ok við gengr dauða hans, þá sómir hánum at bœta þat við vini hans. Þú gengr nú við hvárutveggju, at þú haldir ríki mínu með rǫngu ok at þú drapt fǫður minn. Nú bið ek, at þú bœtir hvárttveggja; því at þú mátt hvárkis synja".

Þá mælti hertuginn "þegi þú, gaurr!" kvað hann "þú ert fullr metnaðar — þú ert son einnar pútu, ok veizt þú ekki, hverr þik gat, ok lýgr þú fǫður þinn".

Þá reiddisk Tristram ok mælti "hertugi, nú laugt þú; því ek em getinn at réttri púsan. Þat skal ek sanna móti þér, ef þú þorir sjálfr eptir at leita".

Sem hertuginn heyrði orð Tristrams, segjanda hann ljúga, þá hljóp hann upp, fullr reiði ok illgirndar, ok framan at Tristram ok laust hann framan á tennr af ǫllu afli með hnefa sínum. Enn Tristram brá þegar sverði ok hjó ofan í hǫfuðit ok klauf niðr um augun ok skaut hánum dauðum hjá sér fram á gólfit, allri hirð hans á sjándi. Félagar ok fylgðarmenn Tristrams váru hinir vǫskustu, brugðu þegar sverðum sínum ok ruddu þrǫngina, er á var gólfinu, hjoggu á báðar hendr ok drápu hvern, er þeir náðu.

Enn Tristram, þegar sem hann kvam ór hǫllunni, hljóp hann á hest sinn, ok allir hans félagar hverr á sinn hest, tóku skjǫldu sína ok spjót ok ríða svá með fylktu liði sínu ór borginni. Ok er sá heimskr, er nú vill angra þá.

Ok nú efndu þeir af þeim leik þann bardaga, er fleiri enn hundrað manna fellu fyrr enn þeir skildu; því nú herklæðisk allt liðit hertugans at hefna dauða síns herra, ok fóru þá fimm hundruð manna, allir herklæddir, ok hleyptu sem skjótast eptir Tristram, svá at þeir, sem skjótasta hǫfðu hesta, nálguðusk hans félaga.

Nú hefir Tristram drepit margan riddara ok hertuga Morgan ok stefnir nú heim skyndiliga. Enn Bretar riðu eptir hánum, mikill fjǫldi, ok heitask við hann, at þeir skulu síns herra hefna. Sem þeir kvámu eptir þeim, sem fyrst fóru, þá snerisk Tristram við aptr, ok hans menn, í móti þeim, ok tóku svá vaskliga við þeim, at þeir drápu þá alla, enn tóku hesta þeirra. Svá hefndu þeir harma sinna, at aldri munu hinir frægðir vinna.

Enn á þeim sama degi lét Róaldr ræðismaðr sextigi riddara herklæðask með traustum vápnum ok góðum hestum ok sendi þá hinn sama veg, er Tristram hafði fram riðit, at þeir skyldi verða hánum at liði, er hann væri þurfandi, eða hann vildi til annarra borga sinna vitja, at hann mætti øruggr ok óhræddr fyrir sínum óvinum fara.

Sem þeir ráku nú Tristram ok hans menn, þá vissu þeir ekki, hvert hann skyldi sér til hælis leita; ok snerisk hann þá við sem skjótast ok tíðast ok drap þá, er næstir hánum váru. Svá lengi ráku þeir hann. Þá um síðir kvámu sextigi menn hans hleypandi móti þeim, ok létu þeir síga spjót sín til lags ok hjoggu þegar sverðum sínum svá fræknliga ok vaskliga, at þegar hrundu þeir hinni fyrstu fylking ok drápu alla, er biðu þeirra; enn þeir, sem eptir váru, flýðu undan. Enn Tristram fylgði þeim, ok hans félagar, ok drápu þá svá flýjandi, sem sauða flokkr hlypi, ok unnu þeir þá marga hesta ok allskonar herklæði ok sneru þá heim til kastala síns með miklum sigri ok frægð.

Tristram var hinn vaskasti maðr ok gǫrðisk frægr ok lofsæll, ǫllum ǫrr ok vinsæll, virðuligr ok tignarligr, gǫfugr ok gæfumaðr. Nú hefir hann hefnt fǫður síns með miklum sigri ok frægð.

Tristram var hinn vaskasti, ok sendi hann þá eptir ǫllum hǫfðingjum í ríki sínu. Ok er þeir kvámu, þá mælti hann til þeirra "vinir!" kvað hann "ek em lǫgligr herra yðvarr, systurson Markis konungs. Ok á hann nú øngvan son né dóttur, né lǫgligan arfa. Því em ek lǫgligr erfingi hans. Ek vil nú fara til hans ok þjóna hánum sem ek má sœmiligast.

Nú gef ek Róaldi fóstrfǫður mínum þessa borg með ǫllum hennar tillǫgum. Síðan taki hans son eptir hann, fyrir þat mikla starf ok vás, er hann þoldi fyrir mínar sakir, svá ok fyrir rœkiliga gæzlu ok virðuligt yfirlæti, er hann gørði við mik í bernsku minni.

Verið nú allir hánum heyrugir ok fylgnir. Hér gef ek hánum minn rétt ok mínar tignir. Nú vil ek ferðask í vináttu ok leyfi yðru."

Ok kyssti hann þá alla grátandum augum. Síðan steig hann á hest sinn ok hans menn ok riðu þaðan til skips, drógu upp akkeri ok undu segl sín ok sigldu í haf út. Enn menn hans sitja eptir harmfullir, kærandi hans brautferð, ok kunnu því illa, er hann vildi ekki lengr dveljask með þeim, ok langaði þá til mjǫk, at hann skyldi heim koma. Nú er þeirra harmr [af nýju af hans þessarri brautferð frá þeim.