Bókastaðir

Nú er þar til máls at taka, at Kári er. Hann fór ór grǫfinni þar til, er hann mǿtti Bárði, ok fóru svá orð með þeim, sem Geirmundr hafði sagt. Reið Kári þaðan til Marðar Valgarðssonar ok sagði honum tíðendin, en hann aumkaði mjǫk. Kári kvað annat karlmannligra en gráta þá dauða ok bað hann safna liði ok koma ǫllu til Holtsvaðs.

Síðan ríðr hann í Þjórsárdal til Hjalta Skeggjasonar. Ok þá er hann kom upp með Þjórsá, þá sér hann mann ríða eftir hvatliga, ok bíðr Kári hans. Kennir, at þar var Ingjaldr frá Keldum, ok var blóðugr mjǫk. Hann spurði, hverr hann hefði sǽrðan. Flosi segir. Hvar funduzk þit? segir Kári.

Við Rangá, segir hann, ok skaut hann yfir ána til mín.

Gerðir þú ekki í móti? segir Kári.

Aftr skaut ek spjótinu, segir Ingjaldr, ok sǫgðu þeir, at maðr yrði fyrir ok vǽri sá dauðr. Hverr mundi sá? segir Kári.

Glíkast þótti mér vera Þorsteini, bróðursyni Flosa, segir Ingjaldr.

Njóttu heill handa, segir Kári.

Síðan riðu þeir báðir saman til móts við Hjalta Skeggjason ok segja honum tíðendin.

Hann tók illa á verkum þessum ok kvað ǫllum nauðsyn at ríða eftir þeim ok drepa þá alla. Síðan safnaði hann liði ok kvaddi upp almenning, ok ríða þeir Kári þá þegar til móts við Mǫrð Valgarðsson, ok fundusk þeir við Holtsvað. Var Mǫrðr þar fyrir með miklu liði. Þá skifta þeir leitinni. Riðu sumir it fremra austr til Seljalandsmúla, en sumir upp til Fljótshlíðar, En sumir it efra um Þríhyrningshalsa ok ofan ok svá í Goðaland. Þá riðu þeir norðr allt til sands, en sumir austr til Fiskivatna ok hurfu þar aftr. Sumir austr í Holt it fremra ok sǫgðu Þorgeiri tíðendin ok spurðu, hvárt þeir hefði ekki þar um riðit. Þorgeirr mǽlti:

Þann veg er, þó at ek sjá ekki mikill hǫfðingi, at Flosi mun þó annat ráð taka en ríða fyrir augu mér, þar sem hann hefir drepit Njál, fǫðurbróður minn, ok sonu hans. Ok er yðr engi annarr á gǫrr en snúa aftr, því at þér munuð leitat hafa langt um skammt fram. En segið þat Kára, at hann ríði hingat til mín ok veri með mér, ef hann vill. En þó at hann vili eigi austr hingat, þá mun ek annask um bú hans at Dyrholmum, ef hann vill. En segið honum þat, at ek mun veita honum ok ríða til alþingis. Mun hann ok vita þat, at vér brǿðr erum aðilar um eftirmálit. Ǽtlum vér ok at ganga svá eftir, at sekðir skyli verða á málinu, ef vér megum ráða, ok svá mannhefndir eftir þat. En ek fer nú fyrir því eigi með yðr, at ek veit, at ekki mun gera, ok munu þeir nú vera sem varastir.

Síðan riðu þeir aftr ok fundusk at Hofi allir ok tǫluðu um með sér, at þeir hǫfðu svívirðu af fengit, er þeir hǫfðu eigi fundit þá. Mǫrðr kvað þat ekki vera. Þá eggjuðu margir, at fara skyldi upp til Fljótshlíðar ok taka upp bú þeirra allra, er at þessum verkum hǫfðu verit, en þó var vikit til atkvǽða Marðar. Hann segir, at þetta var it mesta óráð. Þeir spurðu, hví hann mǽlti þat. Hann segir:

Ef bú þeirra standa, þá munu þeir vitja þeirra ok kvenna sinna, ok mun þá þar mega veiða á, er stundir líða. Skuluð þér nú ekki efa yðr, at ek skal Kára trúr í ǫllum ráðum, því at ek á fyrir sjalfan mik at svara.

Hjalti bað hann svá gera, sem hann hét. Þá bauð Hjalti Kára til sín. Hann kvezk þangat mundu fyrst ríða. Þeir sǫgðu ok, hvat Þorgeirr hafði boðit honum, en hann kvezk hans boðs síðar njóta skuldu, en kvezk vel mundu treysta, ef slíkir vǽri margir. Dreifðu þeir þá ǫllu liðinu.

Þeir Flosi sá ǫll tíðendi, þar sem þeir váru í fjallinu. Flosi mǽlti:

Nú skulum vér taka hesta vára ok ríða í brott, því at nú mun oss þat vel hlýða.

Þeir Sigfúss synir spurðu, hvárt þeim mundi duga at koma til búa sinna ok segja fyrir.

Þat mun Mǫrðr ǽtla, segir Flosi, at þér munið vitja búanna ok er þat geta mín, at þat sé ráð hans, at standa skyli búin órǽnt. Ok er þat mitt ráð, at engi várr skilisk nú við annan ok riði allir austr með mér.

Tóku þeir þat þá til ráðs allir. Riðu þeir þá í brott ok fyrir norðan jǫkul ok svá austr til Svínafells. Flosi sendi þegar menn at draga at fǫng, svá at engi hlut skyldi skorta.

Flosi hǽlðisk aldri um verkin, enda fann engi maðr hrǽzlu á honum. Ok var hann heima allan vetrinn fram um jól.

Kári bað Hjalta fara at leita beina Njáls, því at allir munu trúa því, er þú segir frá. Hjalti kvezk þat fúsliga mundu gera at flytja bein Njáls til kirkju.

Síðan riðu þeir þaðan 15 menn. Þeir riðu austr yfir Þjórsá ok kvǫddu þar menn upp, til þess er þeir hǫfðu 100 manna með nábúum Njáls. Kómu þeir til Bergþórshváls at hádegi.

Hjalti spyrr Kára, hvar Njáll mundi liggja, en Kári vísaði þar til, ok var þar mikilli ǫsku af mokat. Þar fundu þeir undir húðina, ok var, sem hon vǽri skorpnuð við eld. Þeir tóku hana upp ok váru þau bǽði óbrunnin undir. Allir lofuðu guð fyrir þat ok þótti stór jarteign í vera. Síðan var tekinn sveinninn, er legit hafði í í millum þeirra, ok var af honum brunninn fingrinn, er hann hafði rétt upp undan húðinni. Njáll var út borinn ok svá Bergþóra. Síðan gengu til allir menn at sjá líkami þeirra. Hjalti mǽlti:

Hversu sýnask yðr líkamir þessir? Þeir segja:

Þinna atkvǽða viljum vér at bíða. Hjalti mǽlti: Eigi mun mér verða einarðarfátt. Líkami Bergþóru þykki mér at glíkendum ok þó vel. En Njáls ásjána ok líkami sýnisk mér svá bjartr, at ek hefi engi dauðs manns líkama sét jafnbjartan.

Allir sǫgðu at svá vǽri. Þá leituðu þeir Skarpheðins. Þar vísuðu heimamenn til, sem þeir Flosi hǫfðu vísuna heyrt kveðna, ok var þar þekjan fallin at gaflhlaðinu, ok þar mǽlti Hjalti, at til skyldi grafa. Síðan gerðu þeir svá ok fundu þar líkama Skarpheðins, ok hafði hann staðit upp við gaflhlaðit, ok váru brunnir fǿtr af honum mjǫk svá neðan til knjá, en allt annat óbrunnit á honum. Hann hafði bitit á kampi sínum. Augu hans váru opin ok óþrútin. Hann hafði rekit øxina í gaflhlaðit svá fast, at gengit hafði allt upp á miðjan fetann, ok var ekki dignuð. Síðan var út borin øxin.

Hjalti tók upp øxina ok mǽlti: Þetta er fágǽtt vápn, ok munu fáir bera mega. Kári mǽlti:

Sé ek mann til, hverr bera skal øxina. Hverr er sá?

segir Hjalti.

Þorgeirr skorargeirr, segir Kári, er ek ǽtla nú mestan mann vera í þeirri ǽtt.

Þá var Skarpheðinn fǿrðr af klǽðum, ok hafði lagit hendr sínar í kross ok á ofan ina hǿgri, en 2 díla fundu þeir á honum, annan meðal herðanna, en annan á brjóstinu, ok var hvárrtveggi brenndr í kross, ok ǽtluðu menn, at hann mundi sik sjalfr brennt hafa. Allir menn mǽltu þat, at betra þǿtti hjá Skarpheðni dauðum en ǽtluðu, því at engi maðr hrǽddisk hann.

Þeir leituðu Gríms ok fundu bein hans í miðjum skálanum. Í vefjarstofunni fundu þeir Sǽunni kerlingu ok 3 menn aðra. Alls fundu þeir þar bein af 11 mǫnnum. Síðan fluttu þeir lík þau til kirkju.

Þá reið Hjalti heim ok Kári með honum.

Blástr kom í fótinn Ingjaldi. Fór hann þá til Hjalta, ok grǿddi hann Ingjald. Ok var hann þó jafnan haltr síðan.

Kári reið í Tungu til Ásgríms. Þá var Þórhalla heim komin ok hafði hon sagt áðr þessi tíðendi. Ásgrímr tók við Kára báðum hǫndum ok sagði, at hann skyldi þar vera ǫll þau misseri. Kári kvað svá vera skuldu. Ásgrímr bauð því ǫllu liði til sín, er at Bergþórshváli hafði verit.

Kári segir, at þat vǽri vel boðit, ok skal þat þiggja fyrir hǫnd þeirra.

Var þá flutt þangat allt liðit.

Þórhalli Ásgrímssyni brá svá við, er honum var sagt, at Njáll, fóstri hans, var dauðr ok hann hafði inni brunnit, at hann þrútnaði allr ok blóðbogi stóð ór hvárritveggju hlustinni, ok varð eigi stǫðvat, ok fell hann í óvit, ok þá stǫðvaðisk.

Eftir þat stóð hann upp ok kvað sér lítilmannliga verða, ok þat munda ek vilja, at ek hefnda þessa á þeim, er hann brenndu inni, er nú hefir mik hent.

Ok þeir sǫgðu, at engi mundi virða honum þetta til skammar, en hann en hann kvað ekki mega taka fyrir þat, hvat menn mǽlti.

Ásgrímr spurði Kára, hvert traust hann mundi eiga af þeim, er fyrir austan ár eru. Kári segir, at Mǫrðr ok Hjalti Skeggjason mundu veita þeim slíkan styrk, sem þeir mǽtti, ok Þorgeirr skorargeirr ok þeir allir brǿðr. Ásgrímr kvað þat mikinn afla.

Hvern styrk skulum vér af þér hafa? segir Kári.

Allan þann, er ek má veita, segir Ásgrímr, ok skal ek lífit á leggja.

Gerðu svá, segir Kári. Ek hefi ok, segir Ásgrímr, komit Gizuri hvíta í málit, ok spurða ek hann, hann hversu með skyldi fara.

Þat var vel, segir Kári, eða hvat lagði hann til? Ásgrímr segir:

Þat lagði hann til, at vér skyldim ǫllu kyrru halda til várs, en ríða þá austr ok búa til málin á hendr Flosa um víg Helga ok kveðja búa heiman en lýsa á þingi brennumálum ok kveðja þar ina sǫmu búa í dóm. Ek spurða ok Gizur, hverr sǿkja skyldi um vígsmálit, en hann segir, at Mǫrðr skyldi sǿkja, þó at honum þǿtti illt. Skal hann því þungast af hafa, at honum hafa ǫll málin verst farit. Kári skal ok síreiðr ávallt, er hann finnr hann, ok mun hann slíkt allt til draga ok forsjá mín í annan stað. Kári mǽlti þá:

Þínum ráðum munum vér fram fara, meðan vér eigum þess kost, at þit vilið fyrir vera.

Svá er at segja frá Kára, at hann mátti ekki sofa um nǽtr. Ásgrímr vaknaði nótt eina ok heyrði, at Kári vakti. Ásgrímr mǽlti:

Verðr ekki svefnsamt um nǽtrnar?

Kári kvað þá vísu:

Engra manna gat Kári jafnoft sem Njáls ok Skarpheðins ok Bergþóru ok Helga. En aldri ámǽlti hann óvinum sínum ok aldri heitaðisk hann við þá.

Nú er þar til máls at taka, at Flosi lét illa í svefni eina nótt. Glúmr vakti hann, ok var lengi, áðr en hann vaknaði. Flosi bað hann kalla Ketil ór Mǫrk.

Ketill kom þangat. Flosi mǽlti:

Segja vil ek þér draum minn.

Þat má vel, segir Ketill.

Mik dreymði þat, segir Flosi, at ek þóttumk vera at Lómagnúpi ok ganga út ok sjá upp til gnúpsins. Ok opnaðisk hann ok gekk maðr út ór gnúpinum ok var í geitheðni ok hafði járnstaf í hendi. Hann fór kallandi ok kallaði á menn mína, suma fyrr, en suma síðar, ok nefndi á nafn. Hann kallaði fyrstan Grím inn rauða ok Arna Kolsson. Þá þótti mér undarliga: Mér þótti sem hann kallaði Eyjolf Bǫlverksson ok Ljót, son Síðu-Halls ok nokkura 6 menn. Þá þagði hann stund nokkura. Síðan kallaði hann 5 menn ok var þar Lambi ok Móðolfr ok Glúmr. Þá kallaði hann 3 menn. Síðast kallaði hann Gunnar Lambason ok Kol Þorsteinsson. Eftir þat gekk hann at mér. Ek spurða hann tíðenda. Hann kvazk segja mundu tíðendi. Ok spurða ek hann at nafni. Hann nefndisk Járngrímr. Ek spurða, hvert hann skyldi fara. Hann kvazk fara skuldu til alþingis. Hvat skaltu þar gera? segir Flosi. Fyrst skal ek ryðja kviðu, en þá dóma, en þá vígvǫll fyrir vegǫndum. Síðan kvað hann þetta:

Þá laust hann niðr stafnum ok varð þá þá brestr mikill. Gekk hann þá inn í fjallit, en mér bauð ótta. Vil ek nú, at þú segir, hvat þú ǽtlar drauminn vera.

Þat er hugboð mitt, segir Ketill, at þeir munu allir feigir, er kallaðir váru. Sýnisk mér þat ráð, at þenna draum segim vit engum at svá búnu.

Flosi kvað svá vera skuldu. Nú leið þar til vetrinn, er lokit var jólum.

Flosi mǽlti til sinna manna: Nú ǽtla ek, at vér skilim ríða heiman. Þykki mér, sem vér munim nú varla setugrið eiga, ok skulum vér nú fara í liðsbón. Mun nú þat sannask, sem ek sagða yðr, at vér myndim mǫrgum fyrir kné ganga verða, áðr en lokit er þessum málum.

Síðan bjuggusk þeir allir. Flosi var í leistbrókum, því at hann ǽtlaði at ganga ok hann vissi, at ǫðrum mundi þá minna þykkja fyrir at ganga. Þeir fóru heiman á Knappavǫll, en annat kveldit til Breiðár, en frá Breiðá til Kalfafells, þaðan í Bjarnanes í Hornafjǫrð, þaðan til Stafafells í Lón, þá til Þváttár til Síðu-Halls. Flosi átti Steinvǫru, dóttur Halls. Hallr tók við þeim allvel.

Flosi mǽlti til Halls: Biðja vil ek þik, mágr, at þú ríðir til alþingis með mér ok veitir mér með alla þingmenn þína. Hallr mǽlti:

Nú er svá orðit, sem mǽlt er, at skamma stund verðr hǫnd hǫggvi fegin. Ok er sá nú allr einn í þínu fǫruneyti, er nú hefr eigi hǫfuðs, ok hinn, er þá fýsti ins verra. En liðveizlu mína em ek skyldr at leggja til, alla slíka sem ek má. Flosi mǽlti:

Hvat leggr þú nú til ráðs með mér, þar sem nú er komit? Hann segir:

Fara skaltu allt norðr til Vápnafjarðar ok biðja alla hǫfðingja liðsinnis. ok muntu þó þurfa þeirra allra, áðr þinginu er lokit.

Flosi dvalðisk þar 3 nǽtr ok hvíldi sik ok fór þaðan austr til Geitahellna ok svá til Berufjarðar, ok váru þar um nótt. Þaðan fóru þeir austr til Breiðdals í Heydali. Þar bjó Hallbjǫrn sterki. Hann átti Oddrúnu, systur Sǫrla Brodd-Helgasonar, ok hafði Flosi þar góðar viðtǫkur. Hallbjǫrn spurði margs af brennunni, en Flosi segir honum frá ǫllu gǫrla. Hallbjǫrn spurði, hversu langt Flosi ǽtlaði norðr í fjǫrðuna. Hann kvazk fara ǽtla til Vápnafjarðar. Flosi tók þá fésjóð af belti sér ok kvazk vilja gefa honum.

Hann tók við fénu, en kvazk þó ekki eiga gjafir at Flosa, en þó vil ek vita, hverju þú vill, at ek launa.

Ekki þarf ek fjár, segir Flosi, en þat vilda ek, at þú riðir til þings með mér ok veittir at málum mínum. Þó á ek hvárki at telja til við þik mǽgðir né frǽndsemi. Hallbjǫrn mǽlti:

Því mun ek heita þér at ríða til þings ok veita þér at málum, sem ek munda, þó at þú vǽrir bróðir minn.

Flosi þakkaði honum.

Þaðan reið Flosi Breiðdalsheiði ok svá á Hrafnkelsstaði. Þar bjó Hrafnkell Þórisson, Hrafnkels sonar, Hrafns sonar. Flosi hafði þar góðar viðtǫkur, ok leitaði hann eftir við Hrafnkel um þingreið ok liðveizlu. Hrafnkell fór undan, en þó kom þar, at hann hét, at Þórir, sonr hans, mundi ríða með þingmǫnnum þeirra ok vera í slíkri liðveizlu sem samþingisgoðar hans.

Flosi þakkaði honum ok fór í brott ok á Bersastaði. Þar bjó Holmsteinn, sonr Spak-Bersa, ok tók hann allvel við Flosa, ok bað Flosi hann liðveizlu. Holmsteinn kvað hann fyrir lǫngu hafa laun selt til liðveizlu.

Þaðan fóru þeir á Valþjófstaði. Þar bjó Sǫrli Brodd-Helgason, bróðir Bjarna. Hann átti Þórdísi, dóttur Guðmundar ins ríka af Mǫðruvǫllum. Þeir hǫfðu þar góðar viðtǫkur. Ok um morgininn vakti Flosi til við Sǫlva, at hann mundi ríða til þings með honum, ok bauð hann fé til.

Eigi veit ek þat, segir hann, meðan ek veit eigi, hvaðan hvaðan Guðmundr, mágr minn, stendr at, því at ek ǽtla honum at veita, hvaðan sem hann stendr at. Flosi mǽlir:

Finn ek þat á svǫrum þínum, at þú hefir kvánríki. Síðan stóð Flosi upp ok bað taka klǽði þeirra ok vápn. Fóru þeir þá í brott ok fengu þar enga liðveizlu.

Fóru þeir fyrir neðan Lagarfljót ok um heiði til Njarðvíkr. Þar bjuggu brǿðr 2, Þorkell fullspakr ok Þorvaldr. Þeir váru synir Ketils þryms, Þiðranda sonar ins spaka, Ketils sonar þryms, Þóris sonar þiðranda. Móðir þeirra Þorkels ok Þorvalds hét Yngvildr, dóttir Þorkels fullspaks. Flosi hafði þar góðar viðtǫkur. Hann sagði þeim deili á um ørendi sín ok bað þá liðveizlu, en þeir synjuðu, áðr hann gaf 3 merkr silfrs hvárum þeirra til liðveizlu. Þá játuðu þeir at veita Flosa.

Yngvildr, móðir þeirra, var hjá stǫdd. Hon grét, er hon heyrði, er þeir hétu alþingisferðinni. Þorkell mǽlti:

Hví grǽtr þú, móðir?

Mik dreymði, at Þorvaldr bróðir þinn vǽri í rauðum kyrtli, ok þótti mér svá þrǫngr vera sem saumaðr vǽri at honum. Mér þótti hann ok vera í rauðum hosum undir ok vafit at vándum dreglum. Mér þótti allt á at sjá, sem honum vǽri mjǫk óhǿgt, en ek mǽtta þá ekki at gera.

Þeir hlógu at ok kváðu vera lokleysu, sǫgðu geip hennar ekki skuldu fyrir þingreið sinni.

Flosi þakkar þeim vel ok fóru þaðan til Vápnafjarðar, ok kómu til Hofs. Þar bjó Bjarni Brodd-Helgason, Þorgils sonar, Þorsteins sonar ins hvíta, Ǫlvis sonar, Ǫlvalds sonar, Øxna-Þóris sonar. Móðir Bjarna var Halla Lýtingsdóttir. Móðir Brodd-Helga var Ásvǫr, dóttir Þóris Graut-Atlasonar, Þóris sonar þiðranda. Bjarni Brodd-Helgason átti Rannveigu Þorgeirsdóttur, Eiríks sonar í Guðdǫlum, Geirmundar sonar, Hróalds sonar, Eiríks sonar ǫrðumskeggja.

Bjarni tók við Flosa báðum hǫndum. Flosi bauð Bjarna fé til liðveizlu. Bjarni mǽlti:

Aldri hefi ek selt karlmennsku mína við fémútu né svá liðveizlu. En nú er þú þarft liðs, mun ek gera þér um vinveitt ok ríða til þings ok veita þér, sem ek munda bróður mínum.

Þá snýr þú ǫllum vanda á hendr mér, segir Flosi, en þó var mér slíks at þér ván. Síðan fór Flosi til Krossavíkr. Þorkell Geitisson var vinr þeirra mikill áðr. Flosi segir honum ørendi sín. Þorkell kvað þat skylt vera at veita honum slíkt, er hann vǽri til fǿrr, ok skiljask eigi við hans mál. Þorkell gaf Flosa góðar gjafir at skilnaði.

þá fór Flosi norðan ór Vápnafirði ok upp í Fljótsdalsherað ok gisti at Holmsteins Spak-Bersasonar ok sagði, at allir hǫfðu vel staðit undir hans nauðsyn nema Sǫlvi Brodd-Helgason. Holmsteinn kvað þat til þess bera, at hann var engi ofstopamaðr. Holmsteinn gaf Flosa góðar gjafir. Flosi fór upp Fljótsdal ok þaðan suðr á fjall um Øxarhraun ok ofan Sviðinhornadal ok út með Alftafirði fyrir vestan, ok lauk Flosi eigi ferð, fyrr en hann kom til Þváttár til Halls, mágs síns. Þar var Flosi halfan mánuð ok menn hans ok hvíldu sik.

Flosi spurði Hall, hvat hann lagði til ráðs, hversu hann skyldi með fara ok breyta hǫgum sínum. Hallr mǽlti:

Þat rǽð ek, at þú sér heima við bú þitt ok Sigfúss synir, en sendi menn til at skipa til búa sinna, en þér ríðið heim at sinni. En þá er þér ríðið til þings, ríðið allir saman ok dreifið ekki flokki yðrum. Fari þá Sigfúss synir at finna konur sínar. Ek mun ok ríða til þings ok Ljótr, sonr minn, með þingmenn mína alla, þá er ek fǽ. ok veita þér lið slíkt, sem ek má mér við koma.

Flosi þakkaði honum, en Hallr gaf honum gjafir góðar at skilnaði.

Flosi fór þá frá Þváttá ok er ekki um hans ferð at tala, fyrr en hann kom heim til Svínafells. Er hann þá heima þat, er eftir var vetrarins, ok sumarit allt til þings framan.

Nú er þar til máls at taka, at Kári Sǫlmundarson ok Þórhallr Ásgrímsson riðu til Mosfells. Þar bjó Gizurr hvíti. Hann tók við þeim báðum hǫndum ok váru þeir þar at hans mjǫk langa hríð.

Þat var einhverju sinni, þá er þeir tǫluðu um brennuna Njáls, at Gizurr kvað þat vera mikla giftu, er Kári hafði í brott komizk.

Þá varð Kára vísa á munni:

Þá mǽlti Gizurr:

Várkunn er þat, at þér sé minnisamt, ok skulum vit nú ekki um tala fleira at sinni.

Kári sagði, at hann ǽtlaði þá heim at ríða. Gizurr mǽlti:

Ek mun nú gera mér dǽlt um ráðagerð við þik. Þú skalt eigi heim ríða, en þó skaltu nú í brott ríða, ef þú vill. Þú skalt allt austr í Holt ríða undir Eyjafjǫll at finna þá Þorgeir skorargeir ok Þorleif krák. Þeir skulu ríða austan með þér, því at þeir eru aðilar allra sakanna. Með þeim skal ríða Þorgrímr inn mikli, bróðir þeirra. Þér skuluð ríða til Marðar Valgarðssonar. Skaltu segja honum orð mín til, at hann taki við vígsmáli eftir Helga á hendr Flosa. En ef hann mǽlir nokkurt orð í móti þessu, þá skaltu gera þik sem reiðastan ok lát, sem þú munir hafa øxi í hǫfði honum. Þú skalt ok segja í annan stað reiði mína, ef hann vill láta illa at þessu komask. Þar með skaltu segja, at ek mun sǿkja Þorkǫtlu, dóttur mína, ok láta fara heim til mín, en þat mun hann eigi þola, því at hann ann henni sem augum í hǫfði sér.

Kári þakkaði honum sína ráðagerð. Ekki talaði Kári um liðveizlu við hann, því at hann ǽtlaði, at þat mundi honum fara vinveitliga sem annat.

Kári reið þaðan austr yfir ár ok svá til Fljótshlíðar ok austr yfir Markarfljót ok svá til Seljalandsmúla. Þeir ríða austr í Holt. Þorgeirr tók við þeim báðum hǫndum. Hann segir þeim um ferðir Flosa ok hversu mikit lið hann hafði þegit í Austfjǫrðum. Kári sagði, at þat var mikil várkunn, at hann bǽði sér liðs, svá mǫrgu sem hann mundi svara eiga. Þorgeirr mǽlti:

Því betr er þeim ferr allt verr, því harðara skulum vér á þá sǿkja.

Kári segir Þorgeiri tillǫgur Gizurar.

Síðan riðu þeir austan á Rangárvǫllu til Marðar Valgarðssonar. Hann tók við þeim vel. Kári segir honum orðsending Gizurar hvíta, mágs síns. Hann var heldr erfiðr. Ok torveldra kvað hann at sǿkja Flosa en 10 aðra. Kári mǽlir:

Jafnt ferr þér þetta, sem hann ǽtlaði, því at þér eru allir hlutir illa gefnir, er þú ert bǽði hrǽddr ok huglauss. Hitt fylgir ok, at þér er makligt, at Þorkatla skal fara heim til fǫður síns.

Hon bjósk þegar ok kvað þat vera nǽr skapi sínu, at skilði með þeim. Mǫrðr skifti þá skifti þá skjótt skapi sínu ok svá orðum ok bað af sér reiði ok tók þegar við málinu. Kári mǽlti þá:

Nú hefir þú tekit við málinu, ok sǿk nú óhrǽddr, því at líf þitt liggr við.

Mǫrðr kvezk allan hug skuldu á leggja at gera þetta vel ok drengiliga.

Eftir þat stefndi Mǫrðr til sín 9 búum. Þeir váru allir vǽttvangsbúar.

Mǫrðr tók þá í hǫnd Þorgeiri ok nefndi vátta 2, í þat vǽtti, at Þorgeirr Þórisson selr mér vígsǫk á hendr Flosa Þórðarsyni at sǿkja um víg Helga Njálssonar með sóknargǫgnum þeim ǫllum, er sǫkinni eigu at fylgja. Selr þú mér sǫk þessa at sǿkja ok at sǽttask á, svá allra gagna at njóta, sem ek sjá réttr aðili. Selr þú með lǫgum, en ek tek með lǫgum.

Í annat sinn nefndi Mǫrðr sér vátta: Í þat vǽtti, at ek lýsi lǫgmǽtu frumhlaupi á hǫnd Flosa Þórðarsyni, er hann veitti Helga Njálssyni heilundar sár eða holundar, þat er at ben gerðisk, en Helgi fekk bana af. Lýsi ek fyrir búum fimm, ok nefndi þá alla, Lýsi ek lǫglýsingu. Lýsi ek handseldri sǫk Þorgeirs Þórissonar.

Í ǫðru sinni nefndi hann vátta: Í þat vǽtti, at ek lýsi heilundar sári eða holundar eða mergundar á hǫnd Flosa Þórðarsyni, því sári, er at ben gerðisk, því sári er at ben gerðisk, en Helgi fekk bana af á þeim vǽttvangi, er Flosi hljóp til Helga lǫgmǽtu frumhlaupi áðr. Lýsi ek fyrir búum fimm. Síðan nefndi hann þá alla. Lýsi ek lǫglýsingu. Lýsi ek handseldri sǫk Þorgeirs Þórissonar.

Þá nefndi Mǫrðr sér vátta it þriðja sinn: Í þat vǽtti, segir hann, at ek kveð vǽttvangsbúa þessa 9, ok nefndi þá alla á nafn, alþingisreiðar ok búakviðar at bera um þat, hvárt Flosi Þórðarson hljóp lǫgmǽtu frumhlaupi til Helga Njálssonar á þeim vǽttvangi, er Flosi Þórðarson veitti Helga Njálssyni holundar sár eða heilundar eða mergundar, þat er at ben gerðisk, en Helgi fekk bana af. Kveð ek yðr þeirra orða allra, er yðr skylda lǫg til um at skilja ok ek vil yðr at dómi beitt hafa ok þessu máli á at fylgja. Kveð ek yðr lǫgkvǫð, svá at þér heyrið á sjalfir. Kveð ek um handselt mál Þorgeirs Þórissonar.

Mǫrðr nefndi sér vátta: Í þat vǽtti, at ek kveð vǽttvangsbúa þessa 9 alþingisreiðar ok búakviðar at bera um þat, hvárt Flosi Þórðarson sǽrði Helga Njálsson holundar sári eða heilundar eða mergundar, því er at ben gerðisk, en Helgi fekk bana af á þeim vǽttvangi, er Flosi hljóp til Helga Njálssonar frumhlaupi áðr. Kveð ek yðr þeirra orða allra, er yðr skylda lǫg til um at skilja, en ek vil at dómi beitt hafa ok þessu máli á at fylgja. Kveð ek lǫgkvǫð, kveð ek svá, at þér heyrið á sjalfir. Kveð ek um handselt mál Þorgeirs Þórissonar.

Þá mǽlti Mǫrðr. Nú er hér mál til búit, sem þér báðuð, ok vil ek nú beiða þik, Þorgeirr, at þú komir til mín, er þú ríðr til þings ok ríðum þá með báða saman flokkana ok hǫldum okkr vel saman, því at flokkr minn skal þegar búinn til ǫndverðs þings, ok skal ek yðr í ǫllum hlutum trúr vera.

Þeir tóku því ǫllu vel, ok var þetta bundit svardǫgum, at engi skyldi við annan skilja, fyrr en Kári vildi, ok hverr þeirra skyldi leggja sitt líf við annars líf. Síðan skilðu þeir með vináttu ok mǽltu mót með sér á þingi.

Reið þá Þorgeirr austr aftr, en Kári reið vestr yfir ár, þar til er hann kom í Tungu til Ásgríms. Hann tók við þeim ágǽta vel. Kári sagði Ásgrími alla ráðagerð Gizurar hvíta ok málatilbúnuð.

Slíks var mér ván at honum, segir Ásgrímr, at honum mundi vel fara, ok hefir hann þat enn sýnt. Ásgrímr spurði:

Hvat spyrr þú austan frá Flosa? Kári segir:

Hann fór allt austr í Vápnafjǫrð, ok hafa náliga allir hǫfðingjar heitit honum liðveizlu ok alþingisreið. Þeir vǽnta sér ok liðs af Reykdǿlum ok Ljósvetningum ok Øxfirðingum.

Þeir tǫluðu þar margt um. Nú líða stundir allt framan til alþingis.

Þórhallr Ásgrímsson tók fótarmein svá mikit, at fyrir ofan ǫkkla var fótrinn svá digr ok þrútinn sem konulǽr, ok mátti hann ekki ganga nema við staf. Hann var mikill maðr vexti ok rammr at afli, døkkr á hár ok svá á skinnslit, vel orðstilltr ok þó bráðskapaðr. Hann var hinn þriði maðr mestr lǫgmaðr á Íslandi.

Nú kemr at því, at menn skulu heiman ríða til alþingis.

Ásgrímr mǽlti við Kára: Þú skalt ríða til ǫndverðs þings ok tjalda búðir várar ok með þér Þórhallr, sonr minn. Því at þú munt bezt ok hógligast, er hann er fótmeiddr, með hann fara, því at vér munum hans mest þurfa á þessu þingi. Með ykkr skulu ok ríða 20 menn aðrir.

Eftir þat var búin ferð þeirra, ok riðu þeir síðan til þings ok tjǫlduðu búðir ok bjuggu vel um.