Bókastaðir

Síðan fór jarl suðr með herinn ok var Kári í fǫr með honum ok svá Njáls synir. Þeir kómu suðr við Katanes. Jarl átti þessi ríki í Skotlandi: Ros ok Mýrǿfi, Syðrilǫnd ok Dali. Kómu þar í móti þeim Skotar af þeim ríkjum ok segja, at jarlarnir vǽri skammt í brottu með mikinn her. Þá snýr Sigurðr jarl þangat herinum, ok heitir þar Dungalsgnípa, er fundrinn var fyrir ofan, ok laust í bardaga með þeim mikinn. Skotar hǫfðu látit fara sumt liðit laust, ok kom þat í opna skjǫldu jarlsmǫnnum, ok varð þar mannfall mikit, þar til er þeir Njáls synir sneru í móti ok bǫrðusk við þá ok kómu þeim á flótta. Verðr þá þó bardaginn harðr. Snúa þeir Helgi þá fram hjá merkjum jarls ok berjask vel. Nú snýr Kári í móti Melsnata jarli. Hann skaut spjóti til Kára. Kári skaut aftr spjótinu ok í gegnum jarl. Þá flýði Hundi jarl, en þeir ráku flóttann allt þar til, er þeir spurðu til Melkolfs, at hann dró saman lið í Dungalsbǿ. Átti jarl þá ráð við menn sína, ok sýnisk þeim þat ǫllum ráð at snúa aftr ok berjask eigi við svá mikinn landher. Sneru þeir þá aftr.

En er jarl kom í Straumey, skifti hann þá herfangi. Síðan fór hann norðr til Hrosseyjar. Njáls synir fylgðu honum ok Kári. Jarl gerði þá veizlu mikla, ok at þeirri veizlu gaf jarl Kára sverð gott ok spjót gullrekit, en Helga gullhring ok skikkju, en Grími skjǫld ok sverð. Eftir þat gerði hann þá hirðmenn sína Grím ok Helga ok þakkaði þeim framgǫngu góða.

Þeir váru með jarli þann vetr ok þat sumar ok fóru í hernuð með Kára Sǫlmundarsyni. Þeir herjuðu víða um sumarit ok fengu hvervetna sigr. Þeir bǫrðusk við Guðrøð konung í Mǫn ok sigruðu hann, fóru við þat aftr ok hǫfðu fengit mikit fé. Váru þeir með jarli um vetrinn ok sátu þar í góðu yfirlǽti.

Um várit beiddusk þeir Njáls synir at fara til Noregs. Jarl mǽlti, at þeir skuldu fara sem þeim glíkaði ok fekk þeim gott skip ok vaska menn. Kári segir, at hann mundi þetta sumar koma til Noregs með skatta Hákonar jarls ok mundu þeir þar finnask ok svá kom, at þeir sammǽltusk á þat.

Síðan létu þeir Njáls synir út ok sigldu til Þrándheims.

Kolbeinn hét maðr ok var Arnljóts son. Hann var þrǿnzkr maðr. Hann sigldi þat sumar út til Íslands, er þeir Kolskeggr ok Njáls synir fóru heðan. Hann var þann vetr í Breiðdal austr. En um sumarit eftir bjó hann skip sitt í Gautavík. Ok þá er þeir váru mjǫk búnir, reri at þeim maðr á báti ok festi bátinn við kaupskipit, en gekk síðan upp á skipit til fundar við Kolbein. Hann spurði þenna mann at nafni.

Hrappr heiti ek, segir hann. Hvat villtu mér? segir Kolbeinn. Ek vil beiða þik, segir Hrappr, at þú flytir mik um Íslandshaf. Kolbeinn segir:

Hvers sonr ertu?

Ek em sonr Ǫrgumleiða, Geirolfs sonar gerpis. Kolbeinn segir:

Hver hver nauðsyn er þér á?

Ek hefi vegit víg eitt, segir Hrappr.

Hvert víg var þat, segir Kolbeinn, eða hverir eru til eftirmáls?

Ek hefi vegit Ørlyg Ǫlvisson, Hróðgeirs sonar ins hvíta, ok eru til eftirmáls Vápnfirðingar. Þess get ek, segir Kolbeinn, at sá hafi verr, er þik flytr. Hrappr mǽlir:

Vinr em ek vina minna, en geld ek þat er illa er til mín gǫrt. Enda spari ek eigi at leiga far, því at ek hefi nógt fé til þessa.

Síðan tekr Kolbeinn við honum.

Litlu síðar gaf þeim byr, ok sigla þeir til hafs. Hrapp þraut vistir í hafi. Settisk hann þá at með þeim, er nǽstir váru. Þeir spruttu upp með illyrðum, ok svá kemr at þeir ráðask á, ok hefir Hrappr þá undir þegar 2 menn. Þá var sagt Kolbeini, ok bauð hann Hrappi í mǫtuneyti sitt, ok hann þá þat.

Þeir koma af hafi útan við Agðanes. Þá spurði Kolbeinn: Hvar er fé þat, er þú bautt í leigu undir þik?

Þat er út á Íslandi, segir Hrappr.

Vera muntu fleirum prettóttr en mér, en þó vil ek þér nú upp gefa alla leiguna.

Hrappr bað hann hafa þǫkk fyrir, eða hvat leggr þú nú til ráðs með mér?

Þat fyrst, segir Kolbeinn, at þú far sem bráðast frá skipi, því at allir Austmenn munu illa tulka fyrir þér, en þó rǽð ek þér þat annat heilrǽði, at þú svík aldri lánardróttin þinn.

Síðan gekk Hrappr á land upp með vápnum sínum. Hann hafði øxi mikla, vafinskeftu, í hendi. Hann ferr þar til, er hann kemr til Guðbrands í Dali. Hann var hinn mesti vinr Hákonar jarls. Þeir áttu hof báðir saman, ok var því aldri upp lokit, nema þá er jarl kom þangat. Þat var annat mest hof í Noregi, en annat á Hlǫðum. Þrándr hét sonr Guðbrands, en Guðrún dóttir. Hrappr gekk fyrir Guðbrand ok kvaddi hann vel. Hann spurði, hvat manna hann vǽri. Hrappr segir til nafns síns ok þat með at hann vǽri útan af Íslandi. Síðan biðr hann Guðbrand, at hann skyldi taka við honum. Guðbrandr mǽlti:

Ekki lízk mér á þik sem þú munir gǽfumaðr vera.

Mjǫk þykki mér ok logit frá þér, segir Hrappr, er þat var sagt, at þú tǿkir við ǫllum þeim, er þik bǽði, ok engi maðr vǽri jafnágǽtr sem þú. Mun ek því í móti mǽla, ef þú tekr eigi við mér. Guðbrandr mǽlti:

Hér muntu vera hljóta.

Hvar vísar þú mér at sitja? segir Hrappr.

Á inn óǿðra bekk gegnt ǫndvegi mínu.

Hrappr gekk til sǽtis síns. Hann kunni frá mǫrgu at segja. Var þat fyrst, at Guðbrandi þótti gaman at ok mǫrgum ǫðrum, en þá kom svá, at mǫrgum þótti ofkerski.

Ok svá kom, at hann slósk á tal við Guðrúnu, svá at margir tǫluðu, at hann mundi fífla hana. En er Guðbrandr varð þess varr, talði hann á hana mjǫk, er hon átti tal við hann, ok bað hana varask at mǽla við hann nokkurt orð, svá at eigi menn allir heyri. Hon hét góðu um fyrst, en þó dró til ins sama um tal þeirra. Þá setti Guðbrandr til Ásvarð, verkstjóra sinn, at ganga með henni, hvert er hon fǿri.

Einhverju sinni var þat, at hon beiddisk at fara á hnotskóg ok skemmta sér, ok fylgði Ásvarðr henni. Hrappr leitar eftir þeim ok finnr þau á hnotskóginum ok tók í hǫnd henni ok leiddi hana eina saman. Síðan fór Ásvarðr at leita þeirra ok fann þau í runni einum liggja bǽði saman. Hann hleypr at með øxi reidda ok høggr til fótarins honum, en Hrappr brásk við fast ok missti hann hans. Hrappr spratt á fǿtr sem skjótast ok þreif øxi sína. Síðan vildi Ásvarðr undan snúask. Hrappr høggr í sundr í honum hrygginn.

Þá mǽlti Guðrún: Nú hefir þú unnit þat verk, er þú munt eigi lengr vera með fǫður mínum. En þó er þat sumt, er honum mun enn verr þykkja, því at ek em með barni. Hrappr segir:

Eigi skal hann þetta af ǫðrum frétta, ok skal ek fara heim at segja honum hvárttveggja.

Þá muntu eigi með fjǫrvi í brott komask með fjǫrvi, segir hon.

Á þat skal hǽtta, segir hann.

Eftir þat fylgir hann henni til kvenna annarra, en hann fór heim.

Guðbrandr sat í ǫndvegi ok var fátt manna í stofu. Hrappr gekk fyrir hann ok bar hátt øxina. Guðbrandr segir:

Hví er blóðug øx þín?

Ek gerða at bakverk Ásvarðar.

Þat mun eigi af góðu. Þú munt hafa vegit hann.

Svá er víst, segir Hrappr.

Hvat var til saka? segir Guðbrandr.

Lítit mundi yðr þykkja, segir Hrappr. Hann vildi hǫggva af mér fótinn.

Hvat hafðir þú til gǫrt áðr? segir Guðbrandr.

Þat er hann átti enga sǫk á, segir Hrappr.

Þó máttu þat segja, hvat þat var. Hrappr mǽlir:

Ef þú vill vita þat, þá lá ek hjá dóttur þinni, ok þótti honum þat illa. Guðbrandr mǽlti:

Standi menn upp ok taki hann ok skal hann drepa.

alllítt lǽtr þú mik njóta mágsemðar, segir Hrappr, en þó hefir þú eigi þat mannval, at þetta muni skjótliga gera.

Þeir stóðu upp, en hann opaði út undan. Þeir hlaupa eftir, en hann komsk á skóg undan, ok hǫfðu þeir hans ekki. Guðbrandr safnar liði ok lǽtr kanna skóginn, ok finna þeir hann eigi, því at skógrinn var svá mikill ok þrǫngr, ok gekk þeim því illa at leita hans.

Hrappr ferr eftir skóginum, þar til er rjóðr nokkut verðr fyrir honum. Þar fann hann húsabǿ ok mann úti, ok klauf skíð. Hann spurði þann mann at nafni, en hann nefndisk Tófi. Ok spurði hann at nafni. Hann kvazk Hrappr heita. Hrappr spyrr, hví bóndi byggi svá fjarri ǫðrum mǫnnum.

Því, segir hann, at ek þykkjumk hér lítt þurfa at amask við aðra menn.

Vit fǫrum kynliga með okkr um málin, segir Hrappr. ok mun segja þér, hverr ek em. Ek hefi verit með Guðbrandi í Dǫlum, ok stǫkk ek þaðan fyrir þat, er ek hafða drepit verkstjóra hans. En ek veit, at vit erum báðir illmenni, því at þú mundir ekki hér kominn frá ǫðrum, nema þú vǽrir nokkurs manns útlagi. Ok geri þér 2 kosti, at ek mun segja til þín eða vit neytim báðir jafnt þess, sem hér er. Bóndi segir:

Þetta er beint eftir því, sem þú segir. Ek nam konu þessa, er hér er hjá mér, ok hefir margr maðr eftir mér leitat.

Síðan leiddi hann Hrapp inn með sér. Þar váru hús lítil ok vel gǫr. Bóndi segir húsfreyju sinni, at hann hafði Hrapp ráðit með sér.

Flestir munu af manni þessum illt hljóta, segir hon, en þó muntu ráða vilja.

Síðan var Hrappr þar. Hann var fǫrull mjǫk ok var sjaldan heima. Hann fǽr nát fundi Guðrúnar jafnan. Þeir sátu um hann feðgar, Þrándr ok Guðbrandr, ok varð þat aldri, at þeir fengi fǿri á honum. Ok fór svá fram ǫll þau misseri.

Guðbrandr lét segja Hákoni jarli, hver vandrǽði hann hafði af Hrapp. Hann lét dǿma Hrapp útlaga ok leggja fé til hǫfuðs honum, en hét þó at fara sjalfr ok reyna eftir honum, en þat fórsk þó fyrir ok þótti jarli þeim sjalfrátt at taka hann, er hann fór svá óvarliga.

Nú er þat at segja, at um sumarit fóru Njáls synir af Eyjum til Noregs ok váru þar í kaupstefnu um sumarit. Þráinn Sigfússson bjó þá skip sitt til Íslands ok var þá mjǫk albúinn.

Þá fór Hákon jarl á veizlu til Guðbrands. Um nóttina fór Víga-Hrappr til goðahús þeirra jarls ok Guðbrands ok gekk inn í húsit. Hann sá Þorgerði hǫlðabrúði sitja, ok var hon svá mikil sem maðr roskinn. Hon hafði mikinn gullhring á hendi ok fald á hǫfði. Hann sviftir faldinum hennar, en tekr af henni gullhringinn. Þá sér hann kerru Þórs ok tekr af honum annan hring. Hann tók inn þriðja af Irpu ok dró þau ǫll út ok tók af þeim allan búninginn. Síðan lagði hann eld í goðahúsit ok brenndi upp. Eftir þat gengr hann brott. Tók þá at morgna. Ok gengr um akrland nokkut. Þá spruttu upp 6 menn með vápnum ok sǿkja þegar at honum, en hann versk vel. Verða þǽr málalykðir, at hann vegr þrjá, en sǽrir Þránd til ólífis, en eltir 2 í skóg, svá at þeir báru enga njósn jarli.

Hann gekk at Þrándi ok mǽlti: Kost á ek nú at vega þik, ok vil ek þat eigi. Skal ek meira virða við þik mágsemð, en þér virðið við mik.

Hrappr ǽtlar nú at snúask aftr á skóginn. Sér hann, at þar eru komnir menn í milli skógarins ok hans, ok treystisk eigi þangat at leita. Leggsk hann þá niðr í runna nokkura. ok liggr þar um stund.

Þeir Hákon jarl ok Guðbrandr ganga þenna morgin snemma til goðahússins ok sá, at þat var brunnit upp, en úti 3 goðin ok ór ǫllum skrúða.

Þá tók Guðbrandr til orða: Mikill máttr er gefinn goðum várum, er þau hafa gengit sjǫlf út ór eldinum.

Eigi munu goðin þessu valda, segir jarl. Maðr mun hafa brennt hofit en borit út goðin. En goð vár hefna eigi alls þegar, ok mun sá maðr brott rekinn ór Valhǫllu ok þar aldri koma, er þetta hefir gǫrt.

Í því bili hljópu þangat menn jarls fjórir ok sǫgðu þeim ill tíðendi, kváðusk fundit hafa 3 menn vegna á akrinum, en sǽrðan Þránd til ólífis.

Hverr mun þessu valda? segir jarl.

Víga-Hrappr, segja þeir.

Þá mun hann brennt hafa goðahúsit, segir jarl.

Þeim þótti hann víst til þess glíkligr.

Hvar mun hann nú vera? segir jarl.

Þeir segja, at hann hefði lagz niðr í runna nokkura.

Jarl ferr þangat at leita hans, ok fundu þeir hann eigi. Jarl var ok sjalfr í leitinni ok bað þá hvílask nokkut fyrst.

Jarl gekk einn saman frá ǫllum mǫnnum ok bað engi mann með sér ganga ok dvalðisk þar um stund. Hann fell á knébeð ok helt fyrir augu sér. Síðan gekk hann aftr til þeirra. Hann mǽlti við þá:

Gangið með mér. Þeir gerðu svá, ok gekk hann þvers af leiðinni þeirri, sem þeir hǫfðu áðr farit, ok kómu at dalverpi einu. Þar spratt Hrappr upp fyrir þeim, ok hafði hann þar folgit sik áðr. Jarl eggjar þá menn sína at hlaupa eftir honum, en Hrappr var svá fóthvatr, at þeir kómusk hvergi í nánd honum.

Hrappr stefnir til Hlaða. Þar váru þeir þá búnir til hafs hvárirtveggju, Þráinn Sigfússson ok Njáls synir. Hrappr hleypr þar at, sem Njáls synir váru á landi. Hann mǽlti:

Bjargið mér, góðir drengir, því at jarl vill drepa mik.

Helgi leit við honum ok mǽlti: Ógǽfusamliga lízk mér á þik, ok mun sá verr hafa, er við þér tekr.

Þat munda ek vilja, segir Hrappr, at þit hlytið af mér mest illt.

Maðr em ek til þess, segir Helgi, at hefna þér þess, þá er stundir líða.

Hrappr sneri þá til móts við Þráin ok bað hann ásjá.

Hvat er þér á hǫndum? segir Þráinn.

Brennt hefi ek goðahús fyrir jarli ok drepið menn nokkura, ok mun hann hér koma sjalfr í eftirleit.

Varla samir mér þat, segir Þráinn, svá mikit gott sem jarl hefir gǫrt mér.

Þá sýndi Hrappr Þráin féit þat, er hann hafði borit ór hofinu, ok bauð at gefa honum féit. Hann segir, at hann mundi eigi þiggja féit, nema annat fé kǿmi í mót. Hrappr mǽlir:

Hér mun ek þó nema staðar. ok skal mik hér drepa fyrir augum þér. Ok muntu þá bíða af hvers manns ámǽli.

Þá sjá þeir ferð jarls ok hans manna. Þá tók Þráinn við honum, en lét skjóta báti ok fluttisk út á skipit. Þráinn mǽlti:

Nú er þetta fylgsni helzt at brjóta ór botna ór tunnum 2, ok skaltu þar fara í.

Var þat gǫrt, at hann fór í tunnurnar ok váru látnar saman síðan ok skotit fyrir borð.

Þá kemr jarl at með liði sínu. Hann leitar til þeirra Njáls sona ok spurði, ef þar hefði komit Hrappr. Þeir segja, at hann hefði þar komit. En jarl spyrr, hvert hann hefði þaðan farit. En þeir kváðusk eigi hafa reiður at því hent.

Sá skyldi þó mikla sǿmð hafa, er mér segði til Hrapps. Grímr mǽlir til Helga hljótt: Hví skulum vit eigi segja? Ek veit eigi, nema Þráinn launi okkr engu góðu.

Eigi skulum vit segja at heldr, segir Helgi, þar er líf hans liggr við. Grímr segir: Jarl mun snúa á okkr hefndinni, því at hann er nú svá reiðr, at niðr mun nokkur verða at koma.

Ekki munum vit at því fara, segir Helgi, en þó munum vit nú láta í brott skipit ok í haf, þegar gefr.

Þeir leggja út undir ey einhverja ok dveljask þar.

Jarl gekk at skipamǫnnum ok leitaði eftir við þá alla, en allir dulðu, at neitt vissi til Hrapps.

Þá mǽlti jarl: Nú munum vér leita til Þráins, félaga míns, ok mun hann selja fram manninn, ef hann veit nokkut til.

Eftir þat tóku þeir langskip eitt ok fóru út til kaupskipsins. Þráinn kennir ferð jarls ok stendr upp ok fagnar honum blíðliga.

Jarl tók því vel ok mǽlti svá: Manns fer ek at leita, er Hrappr heitir ok er íslenzkr. Hann hefir gǫrt oss hvetvetna illt. Viljum vér nú biðja yðr, at þér selið hann fram eða segið oss nokkut til hans. Þráinn mǽlti:

Vissir þú, at ek drap útlaga yðvarn, herra, ok hǽtta ek þar til lífi mínu, ok þá ek þar fyrir af yðr stórar sǿmðir.

Meiri sǿmð skaltu nú hafa, segir jarl.

Þráinn hugsaði fyrir sér ok þóttisk eigi vita, hvat jarl mundi þá mest meta. Ok þrǽtir nú, at hann vǽri þar, en bað þó jarl leita ok at hyggja. Jarl hafði lítit við þat ok gekk á land. Hann gekk þá frá ǫðrum mǫnnum ok var reiðr mjǫk, svá at engi þorði við hann at mǽla. Jarl mǽlti þá:

Vísið mér til Njáls sona, ok skal ek nauðga þá, at þeir segi mér it sanna.

Þá var honum sagt, at þeir hǫfðu út látit.

Ekki má þat þá, segir jarl, en vatnskeruld váru þar 2 við skipit Þráins, ok má þar vel maðr hafa folgizk í. Ok ef Þráinn hefir folgit hann, þá mun hann þar í hafa verit, ok munum vér nú fara í annat sinn at finna hann.

Þráinn sér þetta, at jarl ǽtlar enn út, ok mǽlti: Svá reiðr sem jarl var nǽst, þá mun hann nú vera hǫlfu reiðari, ok liggr nú við líf allra þeirra manna, sem á skipinu eru.

Þeir hétu allir at leyna, því at hverr var um sik mjǫk hrǽddr. Þeir tóku sekka nokkura ór bulkanum, en létu þar Hrapp koma í staðinn. Váru nú aðrir sekkar látnir á hann ofan, þeir er léttir váru. Ok nú kemr jarl, er þeir hafa um hann búit. Þráinn kvaddi vel jarl, en hann tók kveðju hans ok ekki fljótt, ok sá þeir, at hann var reiðr mjǫk.

Jarl mǽlti til Þráins: Selðu, Þráinn, Hrapp, því at ek veit víst, at þú hefir folgit hann.

Hvar mun ek hafa folgit hann, herra.

Þér mun þat kunnast, segir jarl, en ef ek skal geta til, þá ǽtla ek, at þú munir hafa folgit hann í kerǫldunum.

Eigi vilda ek, herra, segir Þráinn, at þér vǽndið mik lygi, heldr vilda ek, at þér leitaðið um skipit.

Þá fór jarl á skipit ok leitaði ok fann eigi.

Berr þú mik nú undan? segir Þráinn.

Fjarri ferr þat, segir jarl, en eigi finnum vér hann. Veit ek eigi, hví sǽtir, segir jarl. Ek þykkjumk allt sjá í gegnum, segir jarl, þá er ek kem á land. En þá ekki, er ek em hér.

Lǽtr hann nú róa til lands með sik. Hann var svá reiðr, at ekki mátti við hann mǽla. Sveinn, sonr hans, var með honum. Hann mǽlti: Undarligt er þat, at láta óverða menn gjalda reiði sinnar.

Jarl gekk þá enn einn frá ǫðrum mǫnnum. Síðan gekk hann þegar aftr til þeirra. Hann mǽlti þá: Róum vér enn út til þeirra.

Þeir gerðu svá.

Hvar mun hann folginn hafa verit? segir Sveinn.

Eigi mun þat nú skifta, segir jarl, því at hann mun nú í brottu vera, en sekkar 2 váru hjá bulkanum, ok mun hann komit hafa í staðinn þeirra í bulkann.

Þráinn tók til orða: Fram hrinda þeir jarl enn skipinu ok munu ǽtla út til vár. Skulum vér nú taka hann ór bulkanum ok láta annat þar í staðinn, en þó skulu sekkarnir lausir.

Þeir gerðu svá. Þá mǽlti Þráinn: Látum vér Hrapp nú í seglit. Þat er heflat upp við rána.

Þeir gera svá. Jarl kemr nú út þangat.

Hann var þá reiðr mjǫk ok mǽlti: Villtu nú selja fram manninn, Þráinn? Ok er nú verra en nǽst. Þráinn segir:

Fyrir lǫngu selda ek hann fram, ef hann vǽri í minni varðveizlu, eða hvar mun hann verit hafa?

Í bulkanum, segir jarl.

Hví leituðuð þér hans eigi þar? segir Þráinn.

Eigi kom oss þat í hug, segir jarl.

Síðan leituðu þeir hans um allt skipit ok fundu hann eigi.

Þá mǽlti Þráinn: Vilið þér mik nú undan bera, herra? Eigi skal þat, segir jarl, því at ek veit, at þú hefir folgit manninn, þó at ek finna hann eigi. En heldr vil ek, at þú níðisk á mér en ek á þér, segir jarl.

Fór hann þá til lands.

Nú þykkjumk ek sjá, at hann hefir folgit Hrapp í seglinu.

Þá kastaði á byr, ok sigldi Þráinn til hafs. Hann mǽlti þetta, at lengi er uppi haft síðan:

En er jarl spurði, hvat Þráinn hafði mǽlt, þá segir jarl: Eigi berr hér til vanvit mitt, heldr þat samband þeirra, er þeim dregr báðum til báðum til bana.

Þráinn var skamma stund í hafi ok kom til Íslands ok fór til bús síns. Hrappr fór með honum ok var með honum þau misseri. En annat sumar eftir fekk Þráinn honum bú á Hrappsstǫðum, ok bjó Hrappr þar. Hann var þó lengstum at Grjótá. Hann þótti þar ǫllu spilla. Þat mǽltu sumir, at vingott vǽri með þeim Hallgerði, en sumir mǽltu því í móti.

Þráinn fekk skipit Merði órǿkju, frǽnda sínum. Sá Mǫrðr vá Odd Halldórsson austr í Gautavík í Berufirði.

Allir frǽndr Þráins heldu hann fyrir hǫfðingja.

Nú er þar til at taka, er Hákon jarl missti Þráins, at hann rǿddi við Svein, son sinn: Tǫkum vit nú langskip 4 ok róum eftir þeim Njáls sonum ok drepum þá, því at þeir munu vitat hafa með Þráin.

Þat er eigi gott ráð, segir Sveinn, at snúa sǫkinni á óvalda, en láta þann undan setja, at sekr er.

Ek skal þessu ráða, segir jarl, heldr nú eftir þeim Njáls sonum ok leitar þeirra ok finnr þá undir ey einni.

Grímr sá fyrstr skip jarls. Herskip fara hér, segir hann, ok kenni ek, at þar er jarl, ok mun hann oss engi frið bjóða.

Þat er mǽlt, segir Helgi, at sá þykki hverr vaskr, at sik verr, við hvern sem hann á. Skulum vér ok verja oss.

Allir báðu hann fyrir sjá. Tóku þeir þá vápn sín.

Jarl kemr nú at ok kallaði á þá ok bað þá upp gefask. Helgi segir, at þeir munu verjask, meðan þeir megu. Jarl bauð ǫllum grið, þeim er eigi vildu verja hann, en svá var Helgi vinsǽll, at allir vildu heldr deyja með honum. Jarl sǿkir at ok hans menn, en þeir verjask vel, ok váru þeir Njáls synir þar jafnan, sem mest var raunin. Jarl bauð oft grið, en þeir svara inu sama ok sǫgðusk aldri mundu upp gefask. Þá sótti at þeim fast Áslákr ór Langey ok komsk upp á skipit 3 sinnum.

Þá mǽlti Grímr: Þú sǿkir fast at, ok vǽri vel, at þú hefðir ørendi. Grímr tók spjót ok skaut undir kverkina, ok hafði Áslákr þegar bana. Litlu síðar vá Helgi Egil, merkismann jarls. Þá sótti at Sveinn Hákonarson. Hann lét bera at þeim skjǫldu, ok urðu þeir handteknir.

Jarl vildi þegar drepa láta þá. Sveinn kvað þat eigi vera skuldu ok sagði, at þá vǽri nótt. Þá mǽlti jarl:

Drepið þá á morgin, en bindið þá rammliga í nótt.

Svá mun vera verða, segir Sveinn, en eigi hefi ek vaskari menn fyrir fundit en þessa, ok er þat inn mesti skaði at taka þá af lífi. Jarl mǽlti:

Þeir hafa drepit 2 ina vǫskustu vára menn, ok skulum vér þeirra svá hefna, at þessa skal drepa.

Menn váru þeir at vaskari, segir Sveinn, en þó mun þetta gera verða sem þú vill.

Váru þeir þá bundnir ok fjǫtraðir.

Eftir þat sofnaði jarl. En þá er hann var sofnaðr, mǽlti Grímr til Helga. Brott vilda ek komask, ef ek mǽtta.

Leitum vit nokkurra bragða þá, segir Helgi.

Grímr segir, at þar liggr øx ein ok horfir upp eggin. Grímr skríðr þangat til. Hann getr skorit bogastrenginn af sér við øxinni, en þó fekk hann sár mikil á hǫndum. Þá leysti hann Helga. Eftir þat skreiddusk þeir fyrir borð ok kómusk at landi, svá at þeir jarl urðu eigi varir við. Þeir brjóta af sér fjǫtrana ok ganga annan veg á eyna. Tók þá at morgna. Þeir fundu þar ok kenndu, at þar var kominn Kári Sǫlmundarson, fóru þegar á fund hans ok kváðu jarl svefni ok sǫgðu honum hrakningar sínar ok sýndu honum sár sín. Kári mǽlti:

Illa verðr slíkt, er þér skuluð taka hrakningar fyrir vǽndismenn, eða hvat er nú gǫrt nǽst skapi ykkru?

Fara at jarli ok drepa hann, segja þeir.

Ekki mun þess auðit verða, segir Kári, en ekki skortir ykkr áhuga. en þó skulum vér vita, hvárt hann sé þar.

Síðan fóru þeir þangat, ok var þá jarl í brottu.

Þá fór Kári inn til Hlaða á fund jarls ok fǿrði honum skattinn. Jarl mǽlti:

Hefir þú tekit Njáls sonu til þín?

Svá er víst, segir Kári.

Villtu selja mér sonu Njáls?

Þat vil ek eigi, segir Kári. Villtu sverja, segir jarl, at þú vildir eigi at mér fara með Njáls sonum?

Þá mǽlti Eiríkr jarls sonr: Ekki er slíks at beiða. Hefir Kári verit jafnan vinr várr. Ok skyldi svá eigi farit hafa, ef ek hefða þar verit. Njáls synir skuldu ǫllu hafa haldit heilu, en hinir skuldu hafa haft refsing, er til unnu. Þǿtti mér nú sǿmiligra at gefa Njáls sonum góðar gjafir fyrir hrakningar þǽr, sem þeir hǫfðu, ok sárafar. Jarl mǽlti:

Svá mundi vera víst, en eigi veit ek, hvárt þeir vilja taka sǽttir.

Þá mǽlti jarl, at Kári skyldi leita við Njáls sonu um sǽttir. Síðan rǿddi Kári við Helga, hvárt hann vildi taka sǿmðir af jarli. Helgi segir:

Taka vil ek af Eiríki, syni hans, en ekki vil ek eiga við jarl.

Þá segir Kári Eiríki svǫr þeirra.

Svá skal vera, segir Eiríkr, at hann skal af mér taka sǿmðir, ef honum þykkir þat betra, ok seg þeim þat, at ek býð þeim til mín, ok skal faðir minn ekki mein þeim gera.

Þetta þágu þeir ok fóru til Eiríks ok váru með honum, þar til er Kári var búinn vestr at sigla. Þá gerði Eiríkr Kára veizlu ok gaf honum gjafir ok svá Njáls sonum.

Síðan fór Kári vestr um haf á fund Sigurðar jarls, ok tók hann við þeim allvel, ok váru með jarli um vetrinn.

En um várit bað Kári Njáls sonu at fara með honum í hernuð. En Grímr kvazk þat gera mundu, ef hann vildi fara með honum til Íslands. Kári hét því.

Fóru þeir með honum í hernuð. Þeir herjuðu suðr um Ǫngulseyjar ok allar Suðreyjar. Þá heldu þeir til Saltíris ok gengu þar upp ok bǫrðusk við landsmenn ok fengu þar fjár mikils ok fóru til skipa. Þá fóru þeir suðr til Bretlands ok herjuðu þar. Þaðan heldu þeir til Manar. Þar mǿttu þeir Guðrøði konungi ór Mǫn, ok berjask þeir við hann. Þeir hǫfðu þar sigr ok drápu Dufgal, son konungs. Þar tóku þeir fé mikit. Þá heldu þeir norðr til Kolni ok fundu þar Gilla jarl, ok tók hann við þeim vel, ok dvǫlðusk með honum nokkura hríð. Jarl fór með þeim til Orkneyja á fund Sigurðar jarls. En um várit gifti Sigurðr jarl Gilla Neríði, systur sína. Fór hann þá í Suðreyjar.

Þat sumar bjuggusk þeir Kári ok Njáls synir til Íslands. Ok þá er þeir váru albúnir, gengu þeir á fund jarls. En jarl gaf þeim góðar gjafir, ok skilðu þeir með mikilli vináttu.

Láta þeir nú í haf. Þeir hafa útivistir skammar ok gaf þeim vel byri. Ok kómu við Eyrar. Fá þeir sér hesta ok ríða frá skipi ok heim til Bergþórshváls. En er þeir kómu heim, urðu allir menn þeim fegnir. Þeir fluttu heim fé sitt ok réðu skipi til hlunns.

Þar var Kári þann vetr með Njáli.

En um várit bað Kári dóttur Njáls, ok fluttu þeir Grímr ok Helgi með honum, ok lauk svá, at hon var fǫstnuð Kára, ok var kveðit á brúðhlaupsstefnu, ok var boðit hǫlfum mánaði fyrir miðsumar. Ok váru þau þann vetr með Njáli. Þá keypti Kári land at Dyrholm austr í Mýdal ok gerði þar bú. Þau fengu þar fyrir ráðamann ok ráðakonu. En þau váru með Njáli jafnan.