Bókastaðir

Það var eitthvert haust að heimtur voru illar á fé manna og var Glúmi vant margra geldinga. Þat var eitthvert haust at heimtur váru illar á fé manna ok var Glúmi vant margra geldinga.

Þá mælti Glúmur við Þjóstólf: " Gakk þú á fjall með húskörlum mínum og vitið ef þér finnið nokkuð af sauðum. " Þá mǽlti Glúmr við Þjóstólf: " Gakk þú á fjall með húskǫrlum mínum ok vitið ef þér finnið nakkvat af sauðum. "

" Ekki eru mér fjárleitir hentar, " sagði Þjóstólfur, " enda er það ærið eitt til að eg vil eigi ganga í spor þrælum þínum. " Ekki eru mér fjárleitir hentar, " sagði Þjóstólfr, " enda er þat ǿrit eitt til at ek vil eigi ganga í spor þrǽlum þínum. Og far þú sjálfur og mun eg þá fara með þér. " Ok far þú sjálfr ok mun ek þá fara með þér. "

Þetta varð þeim að orðum mjög. Þetta varð þeim at orðum mjǫk.

Hallgerður sat úti og var á veður gott. Hallgerðr sat úti ok var á veðr gott.

Glúmur gekk að henni og mælti: " Illt höfum við Þjóstólfur nú saman átt og munum við skamma stund saman búa " og sagði henni allt það er þeir höfðu við ræðst. Glúmr gekk at henni ok mǽlti: " Illt hǫfum við Þjóstólfr nú saman átt ok munum við skamma stund saman búa " ok sagði henni allt þat er þeir hǫfðu við rǿðst.

Hallgerður mælti þá eftir Þjóstólfi og varð þeim þá mjög að orðum. Hallgerðr mǽlti þá eftir Þjóstólfi ok varð þeim þá mjǫk at orðum.

Glúmur drap til hennar hendi sinni og mælti: " Ekki deili eg við þig lengur " og gekk síðan í braut. Glúmur drap til hennar hendi sinni ok mǽlti: " Ekki deili ek við þik lengr " ok gekk síðan í braut. Hún unni honum mikið og mátti eigi stilla sig og grét hástöfum. Hon unni honum mikit ok mátti eigi stilla sik ok grét hástöfum.

Þjóstólfur gekk að henni og mælti: " Sárt ert þú leikin og skyldi eigi svo oft. " Þjóstólfr gekk at henni ok mǽlti: " Sárt ert þú leikin ok skyldi eigi svá oft. "

" Ekki skalt þú þessa hefna, " segir hún, " og engan hlut í eiga hversu sem með okkur fer. " " Ekki skalt þú þessa hefna, " segir hon, " ok engan hlut í eiga hversu sem með okkr ferr. "

Hann gekk í braut og glotti við. Hann gekk í braut ok glotti við.

Glúmur kvaddi menn til ferðar með sér og bjóst Þjóstólfur með Glúmi. Glúmr kvaddi menn til ferðar með sér ok bjósk Þjóstólfr með Glúmi. Þeir fóru upp Reykjardal hinn syðra og upp hjá Baugagili og upp til Þverfells og skipta þar liðinu og fóru sumir í Skorradalsleit en suma sendi hann suður til Súlna og fundu þeir allir fjölda fjár. Þeir fóru upp Reykjardal inn syðra ok upp hjá Baugagili ok upp til Þverfells ok skipta þar liðinu ok fóru sumir í Skorradalsleit en suma sendi hann suðr til Súlna ok fundu þeir allir fjölda fjár. Svo kom að þeir voru tveir sér, Glúmur og Þjóstólfur. Svá kom at þeir váru tveir sér, Glúmr ok Þjóstólfr. Þeir gengu suður frá Þverfelli og fundu þar sauði skjarra og eltu sunnan að fjallinu. Þeir gengu suðr frá Þverfelli ok fundu þar sauði skjarra ok eltu sunnan at fjallinu. Komust sauðirnir upp á fjallið fyrir þeim. Kómusk sauðirnir upp á fjallit fyrir þeim. Ámælti þá hvor þeirra öðrum og mælti Þjóstólfur við Glúm að hann mundi til engis hafa afla annars en brölta á maga Hallgerði. Ámǽlti þá hvorr þeira ǫðrum ok mǽlti Þjóstólfr við Glúm at hann myndi til engis hafa afla annars en brølta á maga Hallgerði.

Glúmur mælti: " Án er illt gengi nema heiman hafi. Glúmr mǽlti: " Án er illt gengi nema heiman hafi. Eg skal taka hæðiyrði af þér þar sem þú ert þræll fastur á fótum. " Ek skal taka hǽðiyrði af þér þar sem þú ert þrǽll fastr á fótum. "

Þjóstólfur mælti: " Það skalt þú eiga til að segja að eg er eigi þræll því að eg skal hvergi undan þér láta. " Þjóstólfr mǽlti: " Þat skalt þú eiga til at segja at ek em eigi þrǽll því at ek skal hvergi undan þér láta. "

Þá reiddist Glúmur og hjó til Þjóstólfs með saxi en hann brá við öxinni og kom í fetann og beit í ofan um tvo fingur. Þá reiddisk Glúmr ok hjó til Þjóstólfs með saxi en hann brá við øxinni ok kom í fetann ok beit í ofan um tvá fingr. Þjóstólfur hjó þegar með öxinni í móti og kom á öxlina og tók í sundur axlarbeinið og viðbeinað og blæddi inn úr sárinu. Þjóstólfr hjó þegar með øxinni í móti ok kom á ǫxlina ok tók í sundr axlarbeinit ok viðbeinit ok blǿddi inn ór sárinu. Glúmur greip til Þjóstólfs annarri hendi svo fast að hann féll við. Glúmr greip til Þjóstólfs annarri hendi svá fast at hann fell við. Glúmur mátti ekki halda því að dauðinn fór á hann. Glúmr mátti ekki halda því at dauðinn fór á hann. Þjóstólfur huldi hræ hans með grjóti og tók af honum gullhring. Þjóstólfr hulði hrǽ hans með grjóti ok tók af honum gullhring.

Hann gekk þar til er hann kom til Varmalækjar. Hann gekk þar til er hann kom til Varmalǿkjar. Hallgerður var úti og sá að blóðug var öxin. Hallgerðr var úti ok sá at blóðug var øxin. Hann kastaði til hennar gullhringinum. Hann kastaði til hennar gullhringinum.

Hún mælti: " Hvað segir þú tíðinda eða hví er öx þin blóðug? " Hon mǽlti: " Hvat segir þú tíðenda eða hví er øx þín blóðug? "

Hann svaraði: " Eigi veit eg hversu þér mun þykja. Hann svaraði: " Eigi veit ek hversu þér mun þykkja. Eg segi þér víg Glúms. " Ek segi þér víg Glúms. "

" Þú munt því valda, " segir hún. " Þú munt því valda, " segir hon.

" Svo er, " segir hann. " Svá er, " segir hann.

Hún hló að og mælti: " Eigi ert þú engi í leikinum. " Hon hló at ok mǽlti: " Eigi ert þú engi í leiknum. "

Hann mælti: " Hvert ráð sérðu fyrir mér nú? " Hann mǽlti: " Hvert ráð sér fyrir mér nú? "

" Far þú til Hrúts föðurbróður míns, " segir hún, " og sjái hann fyrir þér. " " Far þú til Hrúts fǫðurbróður míns, " segir hon, " ok sjái hann fyrir þér. "

" Eigi veit eg, " sagði Þjóstólfur, " hvort þetta er heilræði en þó skal eg þínum ráðum fram fara um þetta mál. " " Eigi veit ek, " sagði Þjóstólfr, " hvárt þetta er heilrǽði en þó skal ek þínum ráðum fram fara um þetta mál. "

Tók hann þá hest sinn og reið á braut og lýkur eigi ferð sinni fyrr en hann kom á Hrútsstaði um nótt. Tók hann þá hest sinn ok reið á braut ok lýkur eigi ferð sinni fyrr en hann kom á Hrútsstaði um nótt. Hann bindur hest sinn á bak húsum, gengur síðan að dyrum og lýstur á högg mikið. Hann bindr hest sinn á bak húsum, gengr síðan at dyrum ok lýstr á hǫgg mikit. Eftir það gengur hann norður um húsin. Eftir þat gengr hann norðr um húsin. Hrútur hafði vakað og kippti upphávum skóm á fætur sér, fór í treyju og tók sverð í hönd sér. Hrútr hafði vakat ok kippti upphávum skóm á fǿtr sér, fór í treyju ok tók sverð í hǫnd sér. Hann vafði möttli um vinstri hönd sér og upp um handlegginn. Hann vafði möttli um vinstri hǫnd sér ok upp um handlegginn. Menn vöknuðu við er hann gekk út. Menn vǫknuðu við er hann gekk út. Hann gekk norður um vegginn og sá þar mann mikinn og kenndi að þar var Þjóstólfur. Hann gekk norðr um vegginn ok sá þar mann mikinn ok kenndi at þar var Þjóstólfr. Hrútur spurði tíðinda. Hrútr spurði tíðenda.

" Eg segi þér víg Glúms, " segir Þjóstólfur. " Ek segi þér víg Glúms, " segir Þjóstólfr.

" Hver veldur því? " segir Hrútur. " Hver veldr því? " segir Hrútr.

" Eg vó hann, " segir Þjóstólfur. " Ek vá hann, " segir Þjóstólfr.

" Hví reiðst þú hingað? " segir Hrútur. " Hví reitt þú hingat? " segir Hrútr.

" Hallgerður sendi mig til þín, " segir Þjóstólfur. " Hallgerðr sendi mik til þín, " segir Þjóstólfr.

" Eigi veldur hún þessu þá, " segir Hrútur og brá sverðinu. " Eigi veldr hon þessu þá, " segir Hrútr ok brá sverðinu.

Þetta sá Þjóstólfur og vill eigi verða seinni og höggur þegar til Hrúts. Þetta sá Þjóstólfr ok vill eigi verða seinni ok høggr þegar til Hrúts. Hrútur brást skjótt undan högginu og laust vinstri hendi utan á hlýr öxinni svo snart að öxin hraut úr hendi Þjóstólfi. Hrútr brásk skjótt undan hǫgginu ok laust vinstri hendi útan á hlýr øxinni svá snart at øxin hraut ór hendi Þjóstólfi. Hrútur hjó með hægri hendi á fót Þjóstólfs fyrir ofan knéið og hljóp að honum við og hratt honum. Hrútr hjó með hǿgri hendi á fót Þjóstólfs fyrir ofan knéit ok hljóp at honum við ok hratt honum. Féll Þjóstólfur á bak aftur en fóturinn loddi. Fell Þjóstólfr á bak aftr en fótrinn loddi. Þá hjó Hrútur annað högg hann til bana og kom það í höfuðið. Þá hjó Hrútr annat hǫgg hann til bana ok kom þat í hǫfuðit. Þá komu út húskarlar Hrúts og sáu verksummerki. Þá kómu út húskarlar Hrúts ok sá verksummerki. Hrútur lét færa Þjóstólf í braut og hylja hræ hans. Hrútr lét færa Þjóstólf í braut ok hylja hrǽ hans. Síðan fór Hrútur að finna Höskuld og sagði honum víg Glúms og svo Þjóstólfs. Síðan fór Hrútr at finna Hǫskuld ok sagði honum víg Glúms ok svá Þjóstólfs. Honum þótti skaði mikill að um Glúm en þakkaði honum vígið Þjóstólfs. Honum þótti skaði mikill at um Glúm en þakkaði honum vígit Þjóstólfs.

Nú er þar til máls að taka að Þórarinn Ragabróðir spyr lát Glúms bróður síns. Nú er þar til máls at taka at Þórarinn Ragabróðir spyrr lát Glúms bróður síns. Ríður hann við tólfta mann vestur til Dala og kom á Höskuldsstaði. Ríðr hann við tólfta mann vestr til Dala ok kom á Hǫskuldsstaði. Höskuldur tók báðum höndum við honum og er hann þar um nóttina. Hǫskuldr tók báðum hǫndum við honum ok er hann þar um nóttina. Höskuldur sendir þegar eftir Hrúti að hann kæmi þangað. Hǫskuldr sendir þegar eftir Hrúti at hann kǿmi þangat. Hann fór þegar. Hann fór þegar. Og um daginn eftir töluðu þeir margt um látið Glúms. Ok um daginn eftir tǫluðu þeir margt um látit Glúms.

Þórarinn mælti: " Vilt þú nokkuru bæta mér bróðurinn því að eg hefi mikils misst? " Þórarinn mǽlti: " Vill þú nǫkkuru bǿta mér bróðrinn því at ek hefi mikils misst? "

Höskuldur svaraði: " Eigi drap eg bróður þinn og eigi réð dóttir mín honum bana en þegar Hrútur vissi þá drap hann Þjóstólf. " Hǫskuldr svaraði: " Eigi drap ek bróður þinn ok eigi réð dóttir mín honum bana en þegar Hrútr vissi þá drap hann Þjóstólf. "

Þá þagnaði Þórarinn og þótti vandast málið. Þá þagnaði Þórarinn ok þótti vandast málit.

Hrútur mælti: " Gerum við góða ferð hans. Hrútr mǽlti: " Gerum við góða ferð hans. Hann hefir víst mikils misst og mun það vel fyrir mælast og gefum honum gjafar og sé hann vinur okkar alla ævi síðan. " Hann hefir víst mikils misst ok mun þat vel fyrir mǽlast ok gefum honum gjafir ok sé hann vinr okkar alla ǽvi síðan. "

Og fór þetta fram að þeir gáfu honum gjafar bræður og reið hann suður aftur. Ok fór þetta fram at þeir gáfu honum gjafir brǿðr ok reið hann suðr aftr.

Þau Hallgerður skiptu um bústaði um vorið og fór hún suður á Laugarnes en hann til Varmalækjar. Þau Hallgerðr skiptu um bústaði um várit ok fór hon suðr á Laugarnes en hann til Varmalǿkjar. Og er Þórarinn úr sögunni. Ok er Þórarinn ór sǫgunni.

Nú er þar til máls að taka að Mörður gígja tók sótt og andaðist og þótti það skaði mikill. Nú er þar til máls at taka at Mǫrðr gígja tók sótt ok andaðisk ok þótti þat skaði mikill. Unnur dóttir hans tók fé allt eftir hann. Unnr dóttir hans tók fé allt eftir hann. Hún var þá ógefin í annað sinn. Hon var þá ógefin í annat sinn. Hún var örlynd mjög og óforsjál um fjárhagi og tók að eyðast fyrir henni lausaféið svo að hún átti ekki nema lönd og gripi. Hon var ǫrlynd mjǫk ok óforsjál um fjárhagi ok tók at eyðast fyrir henni lausaféit svá at hon átti ekki nema lǫnd ok gripi.

Gunnar hét maður. Gunnar hét maðr. Hann var frændi Unnar. Hann var frǽndi Unnar. Rannveig hét móður hans og var Sigfúsdóttir Sighvatssonar hins rauða. Rannveig hét móður hans ok var Sigfúsdóttir Sighvatssonar ins rauða. Hann var veginn við Sandhólaferju. Hann var veginn við Sandhólaferju. Faðir Gunnars hét Hámundur og var sonur Gunnars Baugssonar. Faðir Gunnars hét Hámundr ok var son Gunnars Baugssonar. Við þann er kennt Gunnarsholt. Við þann er kennt Gunnarsholt. Móðir Hámundar hét Hrafnhildur. Móðir Hámundar hét Hrafnhildr. Hún var Stórólfsdóttir Hængssonar. Hon var Stórólfsdóttir Hængssonar. Stórólfur var bróðir Hrafns lögsögumanns. Stórólfr var bróðir Hrafns lǫgsǫgumanns. Sonur Stórólfs var Ormur hinn sterki. Son Stórólfs var Ormr inn sterki.

Gunnar Hámundarson bjó að Hlíðarenda í Fljótshlíð. Gunnar Hámundarson bjó at Hlíðarenda í Fljótshlíð. Hann var mikill maður vexti og sterkur og allra manna best vígur. Hann var mikill maðr vexti ok sterkr ok allra manna bezt vígr. Hann hjó báðum höndum og skaut ef hann vildi og hann vó svo skjótt með sverði að þrjú þóttu á lofti að sjá. Hann hjó báðum hǫndum ok skaut ef hann vildi ok hann vá svá skjótt með sverði at þrjú þóttu á lofti at sjá. Hann skaut manna best af boga og hæfði allt það er hann skaut til. Hann skaut manna bezt af boga ok hǿfði allt þat er hann skaut til. Hann hljóp meir en hæð sína með öllum herklæðum og eigi skemmra aftur en fram fyrir sig. Hann hljóp meir en hǽð sína með ǫllum herklǽðum ok eigi skemmra aftr en fram fyrir sik. Hann var syndur sem selur. Hann var syndr sem selr. Og eigi var sá leikur að nokkur þyrfti við hann að keppa og hefir svo verið sagt að engi væri hans jafningi. Ok eigi var sá leikr at nokkurr þyrfti við hann at keppa ok hefir svá verit sagt at engi vǽri hans jafningi. Hann var vænn að yfirliti og ljóslitaður, rétt nefið og hafið upp í framanvert, bláeygur og snareygur og rjóður í kinnum, hárið mikið, gult, og fór vel. Hann var vǽnn at yfirliti ok ljóslitaðr, rétt nefit ok hafit upp í framanvert, bláeygr ok snareygr ok rjóðr í kinnum, hárit mikit, gult, ok fór vel. Manna var hann kurteisastur, harðger í öllu, ráðhollur og góðgjarn, mildur og stilltur vel, vinfastur og vinavandur. Manna var hann kurteisastr, harðger í ǫllu, ráðhollr ok góðgjarn, mildr ok stilltr vel, vinfastr ok vinavandr. Hann var vel auðigur að fé. Hann var vel auðigr at fé.

Bróðir hans hét Kolskeggur. Bróðir hans hét Kolskeggr. Hann var mikill maður og sterkur, drengur góður og öruggur í öllu. Hann var mikill maðr ok sterkr, drengr góðr ok øruggr í ǫllu. Annar bróðir hans hét Hjörtur. Annarr bróðir hans hét Hjǫrtr. Hann var þá í barnæsku. Hann var þá í barnǿsku. Ormur skógarnef var bróðir Gunnars laungetinn og er hann ekki við þessa sögu. Ormr skógarnef var bróðir Gunnars laungetinn ok er hann ekki við þessa sǫgu. Arngunnur hét systir Gunnars. Arngunnr hét systir Gunnars. Hana átti Hróar Tungugoði sonur Una hins óborna Garðarssonar. Hana átti Hróar Tungugoði son Una ins óborna Garðarssonar. Sá fann Ísland. Sá fann Ísland. Sonur Arngunnar var Hámundur halti er bjó á Hámundarstöðum. Son Arngunnar var Hámundr halti er bjó á Hámundarstöðum.

Njáll hét maður. Njáll hét maðr. Hann var sonur Þorgeirs gollnis Þórólfssonar. Hann var son Þorgeirs gollnis Þórólfssonar. Móðir Njáls hét Ásgerður. Móðir Njáls hét Ásgerðr. Hún var dóttir Áskels hersis hins ómálga. Hon var dóttir Áskels hersis ins ómálga. Hún hafði komið út hingað til Íslands og numið land fyrir austan Markarfljót milli Öldusteins og Seljalandsmúla. Hon hafði komit út hingat til Íslands ok numit land fyrir austan Markarfljót milli Öldusteins ok Seljalandsmúla. Sonur hennar var Holta-Þórir faðir þeirra Þorleifs kráks, er Skógverjar eru frá komnir, og Þorgríms hins mikla og Þorgeirs skorargeirs. Son hennar var Holta-Þórir faðir þeira Þorleifs kráks, er Skógverjar eru frá komnir, ok Þorgríms ins mikla ok Þorgeirs skorargeirs.

Njáll bjó að Bergþórshvoli í Landeyjum. Njáll bjó at Bergþórshváli í Landeyjum. Annað bú átti hann í Þórólfsfelli. Annat bú átti hann í Þórólfsfelli. Njáll var vel auðigur að fé og vænn maður yfirlits en sá hlutur var á ráði hans að honum óx eigi skegg. Njáll var vel auðigr at fé ok vǽnn maðr yfirlits en sá hlutr var á ráði hans at honum óx eigi skegg. Hann var lögmaður svo mikill að engi var hans jafningi, vitur og forspár, heilráður og góðgjarn og varð allt að ráði það er hann réð mönnum, hógvær og drenglyndur, langsýnn og langminnigur. Hann var lǫgmaðr svá mikill at engi var hans jafningi, vitr ok forspár, heilráðr ok góðgjarn ok varð allt at ráði þat er hann réð mǫnnum, hógvær ok drenglyndr, langsýnn ok langminnigr. Hann leysti hvers manns vandræði er á hans fund kom. Hann leysti hvers manns vandrǽði er á hans fund kom.

Bergþóra hét kona hans. Bergþóra hét kona hans. Hún var Skarphéðinsdóttir, kvenskörungur mikill og drengur góður og nokkuð skaphörð. Hon var Skarphéðinsdóttir, kvenskörungur mikill ok drengr góðr ok nǫkkut skaphörð. Þau Njáll áttu sex börn, þrjá sonu og þrjár dætur og koma þeir allir við þessa sögu. Þau Njáll áttu sex bǫrn, þrjá sonu ok þrjár dǿtr ok koma þeir allir við þessa sǫgu.