Bókastaðir

Ef maðr fiðr grip manns eða annat fé ok veit hann í hvers landi hann hefir fundit þá skal hann þeim manni fœra til varðveizlu er á landi býr. En sá skal varðveita ok halda upp á mannamótum ok á várþingi ok á alþingi. Nú ger sá eigi upp halda er til varðveizlu er selt þá á sá sǫk er fé á. Nú ger sá eigi upp halda er fiðr, þá á sǫkna er land á.

Nú fiðr maðr í landi sínu eða í jǫrðu, þá skal hann segja búum sínum til, enda á þingi. Nú gróf sá maðr niðr er átti land eða sá er bjó á landi, ok á sá þá er niðr gróf ef fyrir vetrnætr finsk.

Nú finsk á alþingi þá skal selja þeim til varðveizlu er þar býr. Sá eignask þar er fiðr ef eigi verðr eigandi at.

Nú fiðr maðr á heiðum uppi þá skal hann selja þeim manni at varðveita er næstr býr gǫtu, hann skal upphalda þá. En sá eignask er land á næst fjallinu.

Ef fé finsk á várþingi eða á leið, ok skal þar upp halda ok selja þeim manni at varðveita er næstr býr þar. Sá á er land á ef eigi kannask annarr við. Nú eigu þingnautar þar land, þá á sá er fiðr. Nú fann útanþingsmaðr, þá eigu þingnautar.

Nú finsk í almenning þá er menn eru í almenning þá skal sá upp halda er fann. Eignask hann ef eigi verðr eigandi at.

Almenningar eru á landi hér. Þat eru almenningar er fjórðungs menn eigu saman. Þar eigu menn at fiskja ok fugla, koma þangat er mánuðr lifir vetrar ok vera þar sjau mánuðr. Þá skal liggja fimm mánuðr svá at sá einn skal þangat beita er næstr býr þar.

Eigu menn við at hǫggva þar ok telgja ok fœra til skips eða búða, ok er þá heilagr viðrinn. Nú koma menn þangat ǫðru skipi ok fá eigi farm þá sínu skipi, en hinir hafa þá meir en farm sínu skipi, þá er rétt at þeir taki farm sínu skipi.

Nú kømr þar hvalr meðan eru í almenning ok er svá um hann mælt sem um viðinn. Nú kømr hvalr þar meðan þeir eru eigi í almenning, þá skal skera krossa ok láta fara alla vega á brott. Verðr sá útlagr þrim mǫrkum er eigi lætr fara krossinn ef fœrt er. Þar skal skera hverr sem vill, ok hafa á brott. Nú koma menn þangat svá at þeir hafa skorit meira en þá megi þeir þegar í brott hafa ok eigu þeir at taka þat er hinir fara eigi með. Hvárt er menn koma eptir skipum eða hrossum þá skal svá hverr á brott hafa sem má.

Hundar eigu eigi helgi á sér. Ef maðr á hund ólman, þá skal hann bundinn vera svá at hann taki eigi til manna þar er þeir fara leiðar sinnar. Ef hundr er bundinn fyrir búri manns eða búð eða stíu til varðar, þá ábyrgisk sá sik er í band honum gengr, ok svá þótt fé gangi í band honum, ok ábyrgisk eigi sá er hund á. Eigi skal hundr lengra bundinn vera en tveggja álna sé á meðal staurs ok hælsis. Ef hundr er bundinn í seti, þá skal hann eigi taka fram á stokk at bíta menn er ganga á gólfi. Nú er hann bundinn í gang, þá skal hann eigi taka til manns er maðr gengr til gangs eða setisk á tré eða tekr sér borð fyrir.

Ef maðr bindr hund óvarligar en nú er mælt, eða er lauss ok bítr mann svá at blóð kømr út, ok varðar honum þriggja marka sekð. Ef hundr bítr í brjóst eða í bein eða í sinar, eða svá at ǫrkuml verða at eða ilit, eða svá ef lækningar þarf við, þá varðar fjǫrbaugsgarð þeim er hundinn á. Skóggang varðar ef hin meiri sár metask. En þat eru stefnusakir ok skal kveðja heimilisbúa á þingi. Ef hundr bítr mann svá at hann fær bana af þá varðar skóggang ok skal svá sœkja sem vígsǫk.

Ef hundr bítr smala manns eða eltir á forað, ok skal sá er hund á bjóða þeim er átti slíkt fé sem farizk hefir af hundsins sǫkum, en ef hinn vill hafa fé sitt, þá skal bjóða honum ávísla bœtr. En ef hann býðr eigi þessa kosti. þá skal hinn stefna honum um þat til útlegðar ok til gjalda tvennra.

Sá er hund leysir eða ferr með at hann vill sér láta fylgja þá ábyrgisk sá þó at annarr maðr eigi. Ef hundr kømr í fǫr með manni ok biðr hann mat gefa honum eða sýslir um hann er þeir koma til húss, þá ábyrgisk hann hund þótt annarr eigi, en eigi ef hann skiptir sér ekki af.

Ef maðr á griðung þrévetran eða ellra ok særi hann menn eða kastar hann svá manni at honum verðr illt við, eða særir hann fé manna eða kastar svá at illt verðr af, þá varðar fjǫrbaugsgarð. Griðungr er óheilagr við áverkum þegar hann vinnr á mǫnnum ef hann er þrévetr eða ellri. Ef hann banar manni, þá varðar slíkt sem hundr bani manni, ok á at sættask á þær sakar fyrir lof fram. Slíkt et sama varðar ok ef hann vinnr þat á manni er en meiri sár metask. Hverr maðr ábyrgisk sik við horns gangi ok hófs.

Ef maðr á alibjǫrn hvítan þá skal hann svá fara með honum sem með hund ok svá skaða gjalda ef hann gørir. Ef maðr særir alibjǫrn manns hvítan saklausan, þá varðar honum útlegð, ok gjalda ávísla. Ef fimm aura skaði verðr at eða meiri þá varðar fjǫrbaugsgarð. Bjǫrn verðr óheilagr við áverkum ef hann gerir skaða mǫnnum. Ef maðr hǫggr hund eða bjǫrn til háðungar manni, þá er sá heldr á er varðveitir, ok varðar þat fjǫrbaugsgarð.

Þat varðar ok mǫnnum fjǫrbaugsgarð ef ferja viðbjǫrn út hingat. Þeim varðar er á ok stýri mǫnnum, en hásetum þriggja marka útlegð. Ok skal kveðja búa á þingi, níu til fjǫrbaugssaka allra, en fimm til útlegðar. Ef viðbjǫrn verðr lauss út hér ok gerir hann skaða mǫnnum eða fé manna, ok ábyrgisk sá bjǫrn at ǫllu er úthafði svá sem annan alibjǫrn. Slíkt varðar ef hingat er færðr vargr eða refr.