Bókastaðir

Eigi skal svín hafa í afrétt. Óheilǫg eru þau í annarra manna landi við áverka, en þess er á, nema túnsvín sé, þat er hringr eða knappr eða við sé í rana.

Ef maðr drepr svín annars í landi sínu ok banar, hann skal hylja þar hræ svá at þar falli eigi á dýr né fuglar ok gera orð þeim er svín á. Ef hann veit eigi hverr svín á, en þá skal hann segja búum sínum til eða á samkvámu inni næstu. Ef hann gerir eigi orð þeim er svín á eða svá síðla at þau spillisk þaðan frá er hann vissi hverr átti, þá verðr hann útlagr við þann er átti ok gjalda gjǫldum einum. Ef hann drepr svín til þess at hann nýtir sér, þar á sá orði at ráða er svín á. En ef svín spillisk þvíat hann sagði eigi til sem mælt var, ok verðr at fimm aura skaði eða meiri, ok varðar þat fjǫrbaugsgarð. Ef maðr drepr svín manns í annars landi en sínu, þá er sem hann drepi í þess landi er svín á.

Hverr maðr á at veiða fugla ok fiska í sínu landi. Ef maðr tekr einkennda fugla, þá skal gera orð þeim er þá fugla á ok varðveita svá at eigi spillisk. Ef hann nýtir sér þar á sá orði at ráða er fugla á.

Ef maðr vill veiða fugla á vǫtnum þeim er þeir eigu fleiri saman, hann skal fyrir sínu landi róa fyrst. En þótt þeir fari ok taki hann þá við annat land eða á annars manns landi, þá er honum heimil veiðin. Eigi á hann at elta fugla ór annars manns veiðistǫð. Ef maðr ferr í veiðistǫð annars manns ólofat, ok á sá orði at ráða er veiðistǫðina á.

Ef merki ár eru ok eigu þeir báðir at veiða í at ódeildu ok draga váð at hváru landi er þeir vilja, skulu þeir eigi veita ǫðrum mǫnnum at veiða í ánni. Nú ef annarr þeirra þykkisk vera vanhluti við annan, þá skal sá beiða deildar þann er á ána við hann at koma til á sjau nátta fresti ok kveðja búa fimm þrim nóttum fyrir þat er deila skal ána, eða meira méli. Þá búa skal kveðja er næstir eru ánni. Þeir skulu skipta vikum eða smærrum; eigu þeir at ráða er lengrum vilja skipta. Þótt búar komi eigi fleiri til en þrír, ok er þó rétt deild þeirra. Sú deild skal halda með þeim þat sumar, en þá eigu þeir at veita mǫnnum veiðina ef þeir vilja, at sínum hlut hvárr.

Eigi skal maðr leggja net um þvera á ok bana fiskfǫr, ok eigi gera ker í né teinur, ok eigi gerða svá at eigi sé hlið á, nema hann eigi alla ána. Net skal leggja strandlagi. Garðr eða net er óheilagt ef um þvera á er lagt eða gert, ok varðar þat útlegð, ef svá er gert, við hvárn þeirra er veiðina á fyrir ofan. Nú eru kvíslar fleiri ok skalat hann bana fiskfǫr inni einni kvísl nema þar sé minni fiskfǫr en í annarri ok eigi hann einn kvíslina fyrir ofan.

Hverr maðr á reka fyrir landi sínu viðar ok sela ok hvala ok fiska nema þar sé sǫlum selt frá landi eða gefit eða goldit ok þat hverr þar sem heimilt er.

Ef viðr kømr á fjǫru manns, hann skal marka þann viðarmarki sínu. Rétt er at maðr vaði til ef tré er svá mikit at hann kømr eigi ór flœðarmáli. Ef tré þat kømr á annars manns fjǫru, ok á sá tré sitt er mark á, en sá skal orð gera er þá er tréit á land rekit þeim er á þá er hann má.

Ef við rekr í gegnum merki ósa upp á land, ok á sá þann við er land á fyrir ofan. Ef birkiviðr rekr út at merki ósum ok á sá þann við er land á fyrir ofan rekann. Ef við rekr at ám ofan ok festir í eyrum eða rekr á land upp, þá á sá þann við er land á eða eyrar nema einn maðr eigi skóg fyrir ofan. Ef nýja ósa brýtr út í gǫgnum fjǫrur manna ok rekr við upp í gǫgnum þann ós á land, ok á sá þann við er fjǫru á fyrir utan.

Ef maðr tekr tré eða tvau af fjǫru manns skemri en þriggja alna bæði saman, varðar þat þriggja marka sekð, ok gjalda tvennum gjǫldum. En ef maðr tekr þriggja alna tré eða lengra eða svá þótt skemri sé, ok sé þriggja alna ǫll saman, þá á sá orði at ráða er við á.

Þar er tré eru hulið í jǫrðu ofarr en nú gangi flóð til, ok á sá þau tré er land á fyrir ofan. En ef tré eru í flœðarmáli þótt sé sandi orpin eða í grjóti sé fǫst, ok á sá þau tré er fjǫru á fyrir ofan.

Ef menn róa fyrir land fram ok brjóta árar eða þiljur eða meiða þeir farkost sinn, ok eigu þeir at taka við af fjǫru manns ok bœta farkost sinn ok leggja eptir hræ ok segja til at bygð þeirri er næst er, þeirra er þeir koma til hús. Þeir skulu gjalda hinum við sinn, er þeir finnask, svá sem búar þeir virða er fjǫru eru næstir, eða handsala.

Ef þeir segja eigi til viðar tǫkunar at næsta húsi er þeir koma til, þá sekjask þeir á tǫkunni eða láta þeir eigi þeim verð uppi er viðinn átti at gjǫldum eða at handsǫlum.

Maðr á at flytja við þann er hann finnr á floti fyrir utan þat er fisk sér af borði óflattan fyrir annars manns landi. Þat skal þorskr vera, sá skal svá mikill vera at hann sé alnar í øxarþverum flattr. Sá fiskr heitir gildingr. Á því borði skal sjá þann fisk er til lands veit þaðan ór fjǫru er fyrir útarst. Taka á maðr við þar at flytja við land ef eigi er ván at festi nema svá nær sé fjǫru manns at sjá mundi fisk af borði ef eigi bæri land fyrir ór þeirri fjǫru er festa má reka á. Svá á allar flutningar at taka ok svá hval.

Ef maðr flytr við á annars fjǫru hann skal eigi lengr liggja þar en þrjár nætr ef þat er rekafjara. En ef þar liggr lengr þá verðr sá útlagr. Kost á hann at fœra upp á land ór fjǫrunni ok hafa á brott fœrt á tólf mánuðum.