Bókastaðir

Ef maðr á engi í annars manns landi, ok skal varða við engi því enn fimmta dag þann er sex vikur eru af sumri, ár um morgininn. En sá maðr er engi á í annars landi, hann skal þat fyrst láta yrkja. Ef hann yrkir eigi svá engit sem mælt er ok vili hann ort hafa, þá varðar honum útlegð, ok er óheilagt bæði heyit ok svá engit. Nú á hann í fleiri manna lǫndum engi, þá skal hann sitt sumar slá hvert þeirra fyrst, ok slá svá fremmi heima er þau eru ǫll slegin.

Hann á at gera stíflur í engi því ef hann vill ok grafa engi sitt til, ok veita svá vatn á engit. Hann skal á sínu engi hefja upp veituna, enda skal þaðan falla í enn forna farveg. Eigi skal hann annarra manna lǫnd meiða í veitu sinni. Ef fé annarra manna fær skaða í fǫrum þeim er hann grefr ok á hann at gjalda þat. Eigi á maðr at gera veitur í landi sínu svá at spilli landi eða engi þess manns er fyrir neðan býr. En ef þeim verðr fimm aura skaði af því eða meiri, þá varðar honum fjǫrbaugsgarð er veituna gerði. En ef minni verðr skaðinn en svá, þá varðar honum útlegð ok gjalda ávísla.

Maðr á at gera lǫggarð um engi sitt ef hann vill, hvar þess er eigi liggja beituteigir manna í fimm aura verðir eða meira. Hann skal í sínu engi marki velta torfi til garðs. Hann skal láta þar hlið á garði. Rétt er at hann byrgi aptr garðinn ef hann vill þá er sex vikur eru af sumri, en hann skal hirt hafa hey sitt ór garðinum ok upp lokit garðinn er fjórar vikur lifa sumars, þá á sá beitina er land á undir, enda er þá óheilagt engit ok heyit ef þá er óhirt, enda á sá upp at lúka hliðum er beit á. Ef hann slær eigi svá engit þat er hann á í annars landi eða gerðir hann eigi lǫggarð um, þá er engit óheilagt við þess manns fé er beit á á landi því er engi þat er á.

Maðr á gera lǫggarð um hey sitt í annars landi ok grafa í sínu engi marki torf til. Ef garðr sá fellr þá skal gera sá orð er beiting á um stakkgarðinn þeim manni er hey á í garðinum ok varða við fé sínu við hey hans en sá skal til fara þegar er hann fregn. En ef hann ferr eigi svá til þá er heyit óheilagt við þess manns fé er beit á um garðinn. En ef snæ leggr at garðinum, ok skal hann gera orð hinum er garð þann á eða moka sjálfr um ella. Nú ger sá eigi til fara er hey á þá er hann fregn snæ um garðinn ok er þá heyit óheilagt sem þá er garðr var fallinn.

Hverr maðr á engis vǫxtu í sínu engi marki. Nú vex þar engi víðara, ok á sá þat engi er land á undir. Ef viðr vex í engi manns þar er annarr á land undir ok er rétt at sá rífi upp þann við er engit á ok skal sá hafa viðinn er land á undir, en ef þat gerisk hǫggskógr, ok skal sá hafa skóg er land á undir, ok fá hinum engi þat er búum þeim fimm sýnisk hinum jafn gott at hafa er næstir búa engi því er viðrinn óx í.

Ef engi þat spillisk af eggveri er maðr á í annars manns landi ok á landeigandi at fá honum jafn gott engi ef hann vill eggverit nýta. Ef engit ónýtisk, þá skal sá hafa engit er land á. Skal hann fá hinum þat engi er búum sýnisk at honum sé jafn gott at hafa sem hitt var áðr eggverit gerðisk í.

Menn eigu vǫtnum þeim at veita er upp spretta í landi manns, í sínu landi hverr. En ef þat eru brunnar manna, þá skal fella í enn forna farveg hverr af sínu landi. En ef þó gerisk at meini þeim er áðr var þat brunnlœkr, ok skal eigi þá veita. Ef menn veita merkivǫtn á engi sín ok þykkir þeim mein at er hálft á vatnit, þá skulu búar fimm skipta vatninu með þeim. Ef vatn er svá lítit at þeim hlýðir eigi at skipta, þá skal sína viku hvárr þeirra hafa.

Menn eigu hrossum sínum at æja í annarra manna landi um sumar þar er mœtisk slátta ok sina. Eigi skal í sláttum æja.

Menn eigu at gera lǫggarða um hey sín í ǫrskots helgi við annars manns merki í sínu landi, ef þeir vilja hey sín helga. En ef eigi er lǫggarðr um þau hey er svá nær eru annars landi at í ǫrskots helgi eru við, þá eru heyin óheilǫg við þess manns fé er svá nær býr. Ef fé þess manns tróðsk at heyi í garði þeim er eigi er lǫggarðr um en lǫggarðr skyldi vera, þá á sá þat fé at gjalda sem búar fimm virða er garð á ok lǫgstakkgarð skyldi halda. Ef menn eigu sambeit ok eru hey slegin á því landi, þeim mǫnnum er skylt at hafa lǫggarða um hey sín er þau hey eigu.

Hverr maðr á gróðr af landi sínu. En ef þar brjóta merkivǫtn svarðfast land af landi manns, ok á sá hólm sinn er áðr átti, en eigi skal hann verja lýriti þat land, enda skal hann nýta sér þat land svá sem hann vill. Hann skal fella vatn, ef hann vill, aptr í enn forna farveg. Eigi skal hinn reka fé sitt í þat land en eigi varðar honum þótt misgǫngur verði fjár. Ef engi er í því landi ok skal hann svá við varna sem í hans landi sé enda skal eigandi svá yrkja sem í annars landi sé. Ef engi vex í vatns farveginum enum forna ok á hálft hvárr þeirra þat er land eigu við.