Bókastaðir

Ef maðr hefir lǫnd fleiri undir bú sitt en eitt, ok vill hann fara þar í sel yfir annars manns land, ok á hann þar at fara tysvar með fé sitt á sumri til sels ok frá, því at eins optar ef misgǫngur verða fjár, ok á hann þá at reka heim smala sinn. Hann á fornar gǫtur at fara ef þær eru til, en ef hann ferr um engi manns þá skal hann í togi hafa et lausa hross. Ef þar eru keldur á gǫtu hans, ok á hann at gera brúar í annars manns landi ok vinna þau á verk þar. En ef hann ferr yfir engi manns ok hlýtr maðr af því skaða, þat varðar honum útlegð, enda skal hann bœta hinum skaða svá sem búar hans virða við bók.

Þat er mælt at engi maðr skal leggja bólstað sinn í leg. Ef hann getr eigi leigu við þá skal hann fara til hús þeirra manna er þar búa næstir landi því er þar er óbyggt ok nefna sér vátta ok bjóða þeim at leiga landit þá er sjau vikur eru af sumri et síðarsta svá sem búar meta. Ef þeir leiga landit, ok skulu þeir þar etja heyjum þeim er þar fásk á því landi, enda skulu þeir halda húsum sem á leigulandi, ok skulu þeir at ǫllu halda landinu sem leigulandi. Ef þeir leiga eigi þá á hann at verja þeim lýriti landit ok fara með lýriti þeim sem með stefnu. Þat er ok rétt at hann veri þeim lýriti at lǫgbergi. Eigi sekjask þeir á beit áðr þeir fregna lýritinn.

Ef maðr rekr fé sitt í annars manns land eða lætr reka svá at hann vili annars eigin beita, ok verði af því fimm aura skaði eða meiri, ok varðar honum fjǫrbaugsgarð. En ef minni skaði verðr en svá, þá varðar útlegð, ok bœta ávísla sem búar meta.

Ef menn búa tveim megum ár ok vill annarr þeirra gera brú yfir, þá skal sá bjóða hinum at gera brúna. Nú vill sá eigi gera, þá skal sá gera ok velta báðum megin árinnar til. Nú verðr hinum mein at gǫtum þeim er til gerask, þá skal sá er brúna gerði bœta hinum þat svá sem búar fimm virða við bók þess er skaðann fekk af.

Nú vill sá maðr gera brúna er hvárungi megin á land við, ok skal hann bjóða þeim at gera, en þeir skulu taka til á tólf mánuðum enum næstum ef þeir vilja gert hafa, en ella skal hann gera ok velta báðum megin ár til. Sá er brú gerir skal mæla fyrir sem hann vill, at hvé hafa skal brúna, ok segja til í lǫgréttu hverja helgi hon hefir ok hvat varða skal ef af er brugðit. Skal ok bœta þeim er lǫnd eigu við sem búar virða ef honum verðr mein af gǫtum þeim er af gerask. Hvárgi á at banna ǫðrum þeim er land eigu við ána at hafa skip á. Nú vill annarr maðr hafa skip á ánni, þá er þat því at eins rétt ef á er ávalt meðan á er þíð ok meta eigi leigu. En ef mein verðr at gǫtum þeim er af gerask þá skal svá bœta sem áðr var tínt.

Ef maðr vinnr á landi annars ólofat ok skerr þar jǫrð ólofat eða slær, þat varðar þriggja marka útlegð. En ef hann hefir á brott eða neytir þá á hinn at ráða orði um. Ef maðr lætr reka fé sitt í annars manns land eða svá at hann vill at þangat gangi, þá varðar fjǫrbaugsgarð.

Nú verða misgǫngur fjár, ok varðar svá fremmi við lǫg hagabeit er land er lýriti varit ok farit svá með sem með stefnu, ef hinn heyrir eigi sjálfr. Lýritar vǫrn en sama skal halda tólf mánuðr fyrir hagabeit. Rétt er at verja lýriti hagabeit at lǫgbergi eða á várþingi ef þeir eru samþinga, ok varðar svá fremmi við lǫg er sá spyrr er lýriti er varit. Ef maðr stefnir lǫghelgan dag eða verr land lýriti, þá varðar þriggja marka útlegð, enda verðr ónýt stefna eða lýritar vǫrn hans.

Nú vill maðr brenna sinu í sínu landi, þá skal hann biðja lofs þá er næstir búa ok lǫnd eigu við fyrirutan, ok bœta þeim þó ef af gerisk. En ef eldr rennr í hús þeirra manna er eigi hafa lofat eða lǫnd eða brenna fyrir þeim skógar þá varðar fjǫrbaugsgarð.

Hverr maðr á jarðar ávǫxt í sínu landi allan. Þat á maðr heimilt at eta í annars landi ber ok sǫl, en útlegð varðar þriggja marka ef hann hefir á brott ólofat. Nú tekr hann hvanir, ok varðar þat þriggja marka útlegð, en ef þriggja álna eru verðar, þá á eigandi at ráða orði um. Ef maðr rífr hrís í landi manns, ok varðar þriggja marka útlegð. Fœra má til þýfðar ef vert er þriggja álna, ef hann nytir sér eða til gǫrtœkis.