Bókastaðir

Ef maðr hleypr a bak hrosse manz olofat þat varðar vi. avra afang. Nu riðr hann sva fram or stað oc varðar þat iii. marca utlegð. Þriar hros reiþir ero þær er scog gang varða. Eín er ef maðr riðr sva at .iii. böir ero a aðra hönd oc riðe hann vm þá. Önor er ef maðr riðr vm fiöll þav er vatn föll deilir af a millom heraða. Þriðia er ef maðr riðr fiorðunga a meðal. þott en meire se reiðen. oc er þo costr at stefna vm ena mine. Þar er maðr stefnir manne vm þa hross reið at hann hafe riðit hrosse hans vm iii. a böe oc lætr varða scog gang oc afang með. xii. quið scal til hafa þa er scog gang varðar. Nu ber quiðr a hann þa a hann at beiða ser biarg quiðar hvart hann hafe riðit vm þa iii. a böe er allir lægi a aðra hond sva nær at sia mætti reið hans heileygr maðr ilióse af öllom beiom þeim ef at væri hugat enda bære eigi leiti fyrir ne hæþir sva at þat meinaðe.

Ef maðr lér manne hross eða hefir hann leigt oc varðar honom eigi með fören nema hann hafe lengr eða viðara en honom væri lofat. Ef maðr lær manne hross anars manz enda varðar honom slíct sem hann siálfr fare með. enda á sa cost er hross á at søkia þan er lét er. En sa versc söc ef þat berr qviðr at hann hygi þan eiga eða leigt hafa er honom léðe. Ef maðr leigir hross til þingreiðar oc abyrgiz sa hrossit er með fer. En ef sárt verþr þa scal standa xiiii. nætr er heim komr ef þa er heilt. oc scal ecki gialda fyrir þa. Ef þa er eigi heilt. þa scal virþa alt saman ef hinom hefir meín at verit at missa sva lengi. Ef hross verðr davtt iþing för. þa scal hann sva giallda sem þa var virt er hann leigðe. Ef þa var eigi virt þa scolo bvar v. meta þess er hross átte sva sem vert var aðr hin leigðe enda scal þar standa leigan þa ihross verðeno. Eigande asocn við þan er leðe eða aleigo selde oc secz sá á ef qviðr ber at lengr se haft hrossit. en hann lofaðe eða a leigo selde. hann acost at hofða soc við hvarn er hann vill. Ef eigande sendir mann með hross sitt eða með eyk sins orendis oc abyrgiz eigi sá er með fer. ef hann fer sva með sem hin bavð oc sva sem þa mundi hann ef hann ætti. Ef hross komr ihaga manz þat er eigi eigo þeir menn er næstir bua honom eða þeirra huskarlar. oc er boanda heimilt at riða þvi hrossi isins bufiar gangi ísino lanðe. oc sva þeim monnom er þingheyiendr ero fyrir bu hans oc sva heima monnom hans þeim er hann lofar. Hann scal eigi hepta hross þat til navtar oc eigi riða spellreiðar. ne einar. Boande scal segia at kirkio sócnom eða at samquamom at þat hross er þar comit er hann veit eigi huerr á. Ef þat hross hefir þar verit hálfan manað siþan er hann sagðe til. oc er rétt at hann heimti til .v. bva at virða hross þat við boc. enn alengr er þat er metit oc er rett at hann neyti þa oc abyrgiz sva sem hann eigi. Eigi scal hann neyta lengr en halfan manoð hrossens nema virt se. Ef eigande komr til oc a hann cost at hafa hvarz hann vill hross eþa verð. sva scal hross virt vera sem þa var vert er boandin sagðe til. Hann scal abyrgz hafa isini navt ef hin. kys hrossit er a oc scal boandin tigla honom ef þa er hross þat verra en þa er hann toc við. Ef ii. menn eigo hross saman oc er heimilt huarom þeirra at neyta isina þurpt en huarumge er heimilt at léa avðrom. manne eða aleigo at selia nema begia rað se til. Ef anar þeirra selr at leiga oc varðar þeim þeirra utlegð enda secz hin a navtneni ef hann vissi at þeir átto báþir. Hvarz menn eigo saman hrós eða anan grip oc vill anar tuegi þeirra scipta. hann scal beiða hann með vátta sciptingar at scipta a vico fresti. hann scal quadda hafa heimilis bva v. til þess er gripin hefir at hallda. iii. nottom fyr at scipta með þeim oc meta við bóc þann grip at heimili þess er gripin hefir at hallda. þeir scolo luta siþan oc scal sa þeirra hafa er hlytr. enda gialda verð hinom at heimili þess er gialda scal. ii. vicna fresti. Ef hann kömr eigi til at gialda oc se eigi handsalat þa varðar þat utlegð oc harða fang. Þot bvar manz eigi hross þa a hann at riða or engiom sinom eþa or heyi. hvart sem er vetr eða sumar. sva scal hann með fara sem með sin hross. Ef fleire menn riða hrosse manz eða raða þeir fleire vm hross reiðina eða huegi er þeir fara með þvi vm iii. bøe eða þær reiþir aðrar er scog gang varðar. þa varðar þeim scog gang ollom er saman raða vm meðforna. Ef hross manz beisltamt rennr eptir manne a næsta bø. oc scal hann beiða menn taca hross þat oc secz hann eigi þa a þott reni til anars bøiar. hinom varðar utlegð ef þeir varna. sva et sama a øðrom bø. Ef a enom þriðia bø biðr hann oc er honom eigi veitt þar. þa varþar þeim monnom fiorbavgs garð er þeim varna enda hafe hann beðit aðr itueim stoðom. en utlegð ellegar oc a hann þær sacir. Hvárz maðr lætr hross rena eptir ser vm ii. bøe. eða i. oc varðar honom .iii. marca utlegð. ef hann bað eigi menn hefta a næsta bø. En ef hann lætr rena vm en þriþia bø oc varðar honom fiorbavgs garð. Mane er rétt ef hross renr eptir honom at setia in oc segia monnom. Ef þeir bva fleire saman oc vilia sumir scil á gera en sumir eigi oc varðar þeim við lög er oscil gera a. Ef maðr fer oc tecr hross manz oc se eigi avðrom monnom vm boðit vm varðveizlona sva at hann viti oc føre hann þegar þeim manne er a enda fare hann sva með sem þa mundi hann ef hann ætte oc varðar honom eigi við lög. Ef hann toc af þvi hrossit oc förðe þeim er atte. at hann villde honom i þvi gagn gera. Ef maðr lætr hross anars manz rena eptir ser or heraðe oc yfir þær heiðar er vatn foll deilir af tvegia vegna amillom heraða oc varðar þat fiorbavgs garð. Ef maðr lætr rena hross manz eptir ser fra böiom fiorðunga a millom. oc varðar fiorbavgs garð. Ef hross komr at manne a obygðom oc varðar manne eigi eptir rásin ef hann heptir a næsta bö. þótt þat reni fiorðunga amillom. eða vm heiðar þær er vatn deilir tuegia vegna af milli heraða. Ef maðr bindr tagl imun hrossi manz oc varðar þat fiorbavgs garð. Fiorbavgs garð varðar ef maðr scecr scello at hrosse manz iþingför a aefongom sva at þav fælaz við en utlegð i oðrom stoðom. Ef maðr scer togl or stoðhesti manz varðar þat fiorbavgs garð. Ef maðr scer tögl or þinghesti manz. eða þess manz heste er ibruðfor er. varðar fiorbavgs garð. þa er þinghesti er hann er iþing foreni. Ef maðr scer sva at bein nemr varðar fiorbavgs garð. Nu scer hann sva at beín nemr varðar fiorbavgs garð. Nu scer hann togl or oðrom hrossom oc verþr hann utlagr þa iii. morcom. Nv særir maðr hross manz oc verþr hann utlagr vm þat iiii. avrom ef ecci verðr mein at. Nu særir hann sva at meín verþr at þa verþr hann utlagr um þat iii. morcom. Nv verðr v. avra scaðe at eða meire oc varðar þa fiorbavgs garð.

Hverngi grip er maðr hefir at láne anars manz oc abyrgiz sa er með fer. Ef maðr lér manne scips oc hefir hann sva lengi sem honom er létt. oc eigi viðara. þa abyrgiz sa er með fer. Engom manne scal hann léa ne aleigo selia scipit enda er sva sem olofat se ef hann hefir lengr eða viðara en þeir voro a sáttir. Hann scal sva um scip bva sem þa var er hann tóc oc þar upp setia nema þeir væri a anat sáttir. Ef hann hefir sva litit lið at hann kømr eigi up scipino sva at ohætt sé. þa scal hann gera orð þeim er á oc segia deile á oc bioða til fór sina. Ef sa fer til sem má fyrst þa á byrgiz hin scipit til þess er eigande kømr til eða hann mætti til comaz ef hann villde. en eigi lengr en sva. Ef manne er létt scips oc scal hann hafa menn sva marga sem hann vill með ser ascipino enn farma scal hann eigi feria a nema honom se þat lofat. Ef maðr dregr scip manz fram or stað olofat oc varðar utlegð. oc afang ef hann gengr á. Slict et sama varðar manne ef hann fer a ena mini för þott anar dragi fram. Ef maðr hrindr ut scipi anars manz oc lætr reka abrott oc varðar fiorbavgs garð. scal queðia ix. bva til aþingi þess er sottr er. Ef maðr fellir scorðo undan scipi manz eða tecr abrott oc varðar utlegð. oc abyrgiz sa scipit enda scal hann giallda avvisla bötr ef scaðe verðr at. En ef v. avra scaðe verðr eða meire þa varðar fiorbavgs garð. Ef menn taca scip manz at görröþe sino oc fara a þvi vm fiorðo eþa sva vm iii. bøe fyrir land fram at iii. bøir ero a aðra hond oc varðar scog gang. scal sva søkia sem vm hrossreið eða meíre. Ef þeir fara scemra með scipit en vm .iii. böe eða scemra en vm fiorð þueran oc varðar þat utlegð. oc afang. scal queðia til heimilis hva v. aþingi þess er sottr er. Ef scip manz hefr vpp oc lystr a anars manz scip þa a byrgiz sa bæðe er þat festi er up hóf. Sva scal fara et sama ef viðe manz castar a scip anars. Ef maðr tecr arar eða þilior fra scipi manz eða anat reiðe þat er þar fylgir oc varðar utlegð. ef hann lætr aptr coma. Nv nytir hann ser þa varðar görtøke oc giallda tuinom giolldom. Ef alt þat er maðr meiþir at scipi manz oc varðar utlegð oc averc oc böta avvisla. en fiorbavgs garð varðar ef v. avra scaðe verðr eða meire. Ef maðr dregr scip anars manz or navste sino hann a sva at festa sem þa mundi hann ef hann ætte.

Ef ii. menn eigo hafscip saman oc vill anar ifør bva en anar vill eigi þa scal sa er ifør vill bva scipit fara at fina þan er scip á með honom oc beiða hann með vatta at coma til scips. xiiii. nátta fresti oc þes at hann láte honom uppi virðing vm scipit þa sem bvar virða oc þat scipti sem þeir scipta. hann scal quadda hafa v. bva landeigendr þa er næstir bva scipino vii. nóttom fyr en þeir scolo scipta. þa bva er rettir se i quiðom oc at herum at þeir scyli meta oc virða við eið scip þat með þeim oc alt þat reiðe scolo bvar þeir enir somo meta er þvi scipi fylgir bæðe viðo oc vatn ker oc ackere oc sva alt er þeir eigo baþir saman. Buar scolo virþa scip þat til vöro eða til brenz silfrs. oc virða þan dag sem þeir voro quaddir. En lengr er þeir hafa virt scipit bvarnir oc scal sa kiosa er fara vilde hvart hann vill hafa scip eða verð. Ef hann vill verðr helldr en scip þa scal hann søkia verðit til heimilis hins xiiii. natta fresti. oc ef hann kys scipit. þa scal hann giallda verþ hinom vii. natta fresti þar at scipino. Ef bvar ero quaddir til at virða scip oc ero þeir scyldir til at fara en utlegð varðar þeim er eigi coma til oc scal døma virðingina ahendr þeim xiiii. nóttom eptir vapna tac oc varðar þa fiorbavgs garð ef þeir coma þa eigi til. Ef bvar coma til iii. þott sumir comi eigi til. þa scal queðia griþ menn til at virða með þeim sva at .v. se allz. Þat er mælt. vm þav scip er her ero vm vetrin eða vm þav er sva snemma coma ut at raðrúm verðr at søkia et sama sumar bvana vm þat ef þeir varna logsciptiz. Ef styre maðr varnar sciptis vm scipit oc ger eigi handsala. þa scal sva sökia hann sem bvana. oc slict varþar honom sem þeim. Ef eigi er rað rum at at søkia et sama sumar. þa varðar þeim þegar fiorbavgs garð styri manne er hann er beiddr sciptis oc varnar hann oc sva búnom ef þeir ero quaddir oc coma þeir eigi. Ef maðr lætr eigi uppi sciptit vm scipit þa scal sa þeirra er fara vill. fara sva at maleno sem þa at hin léti uppi sciptit. en alengr er bvar hafa virt scipit þa scal hann selia verð ihönd einom þeirra buana vii. natta fresti þaðan fra er þeir virðo oc verðr hans þa scipit. en hins verð. Ef styri menn vilia baðir fara oc scilr þa vm hald eða vilia þeir eigi saman eiga scipit þott þeir vili kyrir vera baðir oc scal fara at virðingo sem talit er aðr. En þeir scolo luta hvar scip scal hafa eða verðr. Ef maðr festir verð fyrir scip oc hefir eigi reitt þa scal hin halda abyrgio scipino til þess er dregit er scips lengð. Ef maðr lætr fram draga hafscip at osatt þes er á scipit með honom oc varðar þat fiorbavgs garð. Ef maðr fer abrott með oc varðar þat scog gang. Bæðe vm fram dratt scips oc brott för þess scal queðia ix. bva a þingi. þa er næstir bva höfnine. Ef maðr tecr fleire menn til scips sins enn scip bere vöro þeirra oc scolo þeir af ganga er siðarst coma til scips með föt sín oc minzt bva at scipino. Styre manne varðar utlegð við huern þeirra er fare hafa tekit oc af urðo at ganga. Men scolo af ganga til þess er scip er fört. En þeir er af ganga scolo hafa leigor þær er þeir scyldo reiða. oc sva þat er þeir hafa reitt til bvþar gagna eða til strengiar. Þa er scip at farlogom hlaðit er þat er fimdeillt. þrir lutir ikafe en ii. fyrir ofan vatn. oc mæla i miðio scipi. Ef menn coma eigi til scips þeir er fare hafa tekit þa varðar þeim utlegð við styre menn oc handsals slít. enda eigo styre menn heimting til leigna oc til allz þess er þeir vrðo asáttir. Ef þeir eyða scipit sva at ofört se þa varðar fiorbavgs garð þeim ollom er sva ganga af at þvi ber avðnena. Ef menn ero quaddir til scips dráttar vii. nóttom fyrr eða meira mele. oc coma eigi til varðar þeim utlegð. Rett er at queþia a mana mótom oc queþa a ut merki. oc rétt þott heilact se. þeir scolo scyldir allir til at fara böndr þeir er þingfarar cavpi eigo at gegna. oc eigi ero einvirkiar. þeir scolo fara með huscarla sina nema smala menn. Ef böandin dvelr hus carl sin fra. þa utlagaz hann en hin ellegar. Grið menn scolo sialfir fa ser hros ef þeir eigo til. ef þeir eigo eigi til hrós. þa scal boande fa þeim hross. Eigi er boanda scylt at fa grið manne hross aðr vii. vicor ero af sumre oc eigi siðar en iiii. vicor lifa sumars. Sua scal bva queðia at allir spyre eða gera þeim orð ella. þar er firþir ero fyrir eða sund. þa scal boandin fa þeim scip. enda ero þeir scylldir at fara þott styri menn fae þeim. En styri menn scolo foða þa í tvav mál. Styri menn eigo hrófe at scióta oc hlun til at fa oc festar oc vm bva at öllo við haseta fullting. Nu coma menn til scips drattar oc fira þeir sic utlegð ef þeir taca a festom þrysvar af öllo afle sva at styre menn ero til búnir. Ef scip gengr eigi upp þa abyrgiaz þeir scipit er at logom ero til quaddir oc eigi coma til. þár er stefno staðr ihotnini við þa er fare hafa tekit oc eigi coma til. enda er rétt at lysa at logbergi þær sacir oc sökia et sama sumar. þar scal queðia til heimilis bva v. a þingi þess er sottr er. Nema menn eyþi scip fyrir styri monnom þa scal queðia til hafnar bva ix. aþingi oc sva at virða scaða þan ef scip lestiz af þvi at menn coma eigi til scips dráttar sem quaddir ero. Þar scolo menn hallda til hafna er scipa upp sát hafa verit fyr ef comaz mego oc eigo þeir at neyta þar vatz oc haga bæðe þeir. oc sva þeir menn er til cavpa coma við þa. scalat en same maðr þar lengr vera til cavpa við þá samfast en iii. nætr með hross sin. Allir menn scolo gialda hafnar toll nema noregs menn öln vaðmals eða ullar reyfi þat er vi. gøri hespo eða lambs gæro. landeigande scal þat fe hafa. enda scal hann fa husrum til reiðis þeirra. enda scolo styri menn reiða uppsátz eyri landeiganda .ix. alnar fyrir scip. Hann scal bva vm scip sit torfe oc griote oc vina þav verc þar alanði hins þar er hvarki se acr ne engi. Hasetar eigo at veita lið styre manne oc bera voro hans ascip oc af. þeir scolo fylgia scipi hans til hlunz oc biða hans .xiiii. nætr at þvi. enda föra reiði til hirzlo með honom. Stýre menn scolo bva sva scip sitt at öllo at væl se fört at reiðe öllo oc at vatne. eigi mina vatn en vi. menn se vm sálld. Styri menn eignaz buðar gagna leigo þegar er neytt er buðar gagna. en scips hálfa þegar er þeir hafa segls neytt. en alla þegar er þeir coma til anars landz. sva at nes ganga af megin lanðe. ut vm scut stafn þeim eða i ackeris sát. Ef menn ero sva staddir ihafe at meira lut manna þyckir rað at casta. þa scal þvi fyrst casta er ofarst er höfga voro. en iafnt scal allra scaðe verða þat er castat er. þot fair hafe átt. alla avra scal iafnt scerða. Sa maðr er eigi vill reiða scaða bötr þeim er atti þat er castat var varðar utlegð. oc gialda tvav slíc sem til hans com igialdeno. Rett er at stefna þeim monnom þar er þeir bera fot sin af scipi enda er rétt at lysa at lögbergi at søkia et sama sumar. Huerr maðr scal húþir fa vm voro sina sva at iafn margir seckir se undir iafn mikilli húð. Ef maðr höggr scyli högg a haf scip manz. oc varðar fiorbavgs garð. oc sva hvatki er maðr meiþir at scipino. eða at reiðino. eða at viðom. nema v. avra scaðe se ager eða meíre þa varðar scog gang. þat er stefno söc oc scal queðia til heimilis bva ix. aþingi þess er sottr er. Jafn scylt er bæðe at draga scip upp oc fram ef at logom er til quatt. J hofnine at scipi er stefno staðr við þa menn er eigi coma til scip dráttar. En til saca þeirra scal queðia a þingi v. heimilis bva þess er sóttr er. Eigi ero menn scyldir optar a eino sumri en eitt sin at fara til scips dráttar ens sama scips. slict et sama er mælt vm framsetning scips.

Þat er mælt ilögom órvm at menn scolo eigi kavpa dyra avströnan varning at scipom at far monnom en þeir menn raða at legia iii. er til ero tecnir ihuerio heraðs tac marki. Tac marc er fra langa nesi til lóns heíðar. fra lóns heiðe til arnar stacs heiðar. fra arnar stacs heiði til þiors ár ós. fra þiors ar óse til reykia nes. fra reykia nesi. til......... Þeir scolo legia lag a miól oc a lerept oc við oc vax oc tióro. en þar scolo ligia við xii. mercr vaðmala ef menn cavpa dyra en lag er alagt. Þeir scolo lag hafa á lagt a enom næsta halfom manaðe er scip er landfast orðit. En ef fyr er keypt en lag er alagt eða er dyra keypt. þa eigo þeir menn söc þa er fyrir cavpom scolo raða. scal sa stefna þeirri söc heima at sin sialfs. a þeim hálfom manaðe er hann hefir spurt kavpet oc søkia at hreppa domi. Hann scal queðia heimilis bva sina v. landeigendr iii. nottom fyrir domin. Domr scal vera .xiiii. nottom siðar en stefnan var. En sa scal verða var við vico fyrir domin er sottr er. Þar scal xii. manna domr vera. slict varðar þat ef sa varningr fylgir kavpino er spilla þickir a nockora lund. Domr scal doma xii. mercr at gialda sacar aðilia. En hann a cost at minca fe giald þat ef hann vill oc taca .vi. mercr en eigi mina fe. Sacar aðili a cost at selia avðrom manne söc ef hann vill oc scal sa sva með fara sem sialfr sacar aðile. En ef þeir vilia eigi søkia a þeim hálfom manaðe þa soc. þa á huerr er vill inan heraðs manna iþvi takmarke soc þa at søkia með eno sama atferle. En ef fleire scip coma ieina höfn eða i eno sama tacmarke. þa scolo enir sömo forraðs menn raða hui muna scal cavp við hueria scip quamo. hafa raðit a vico fresti þaðan fra er scip verða landföst. Eigi scal cavpa þa viko aðr lag er a lagt. Eigi er rángara at bva þav mal til þings eða til varþings ef þat vill helldr. Rett er at búa mál til þessa heraðs doma ahendr utan landz monnom vm vígsacir oc vm averca oc vm leg orðz sacir oc vm rán. scal mál höfða at heimile eins hvers manz þess er fyrir scipa cavpom scal raða a hálfom manaðe þeim er sacar aðili spurþi mál. Scal queðia ix. domstaðar bva iii. nottom fyr eþa meira mele en domren scal vera. En .xii. manna domr scal døma vm söc þá xiiii. nóttom siðar en mál er höfðat. Þar scal döma vm omaga oc vm fe oc slíc gögn öll fram föra sem at feráns domi. en eigi scal hann vera. Þar scal sacar aðile taca við sátt ef þar kømr fram at domi. scal ein hverr þeirra manna satt gera er fyrir scipa cavpom raða oc scal vina at v. tar doms eið at hann mundi eigi meira fe göra ser til handa fyrir slica söc. En sacar veriande scal þaðan til bióða oc erat sacar aðile sátt ella scyldr at taca nema sua se boðit.

Xiiii dagar ero þeir a xii. manaðom er eigi scal hafscip fram draga eða upp ef til hlunz er raðit aðr. Of þan man er hann kömr eigi til at setia scip fram ef hann er quaddr eða upp ef þess þarf heldr oc verþr hann secr vm þat vi. morcom ef eigi gengr scip fram eþa upp oc eigo styre menn söc oc er rett at stefna en næsta dag rumhælgan eptir sva at þeir menn heyre er þar hafa tekit far sva sem mælt er ilögom. En ef þeir heyra eigi oc scal lysa fyrir iii. bvum þar.