Bókastaðir

Ef maðr tekr konu nauðga á brott ok vill eiga ganga varðar honum þat skóggang ok svá þeim er honum fylgja at því ráði. Slíkt varðar honum þóat annarr maðr nemi konu á brott honum til handa ok at hans ráði ok svá þeim er í fǫrinni vóru.

Ef menn kalla til konunnar í hendr honum eða þeim mǫnnum er með honum fara ok ná eigi, þá eru þeir óhelgir við áverkum ǫllum við þá menn alla er til konunnar kalla. Búa skal kveðja níu heiman þaðan frá er konan var numin. Sá maðr er sœkir þat mál á kost heiman at stefna ǫllum þeim þar er konan átti heimili þá er hon var numin, enda á hann kost þess ef hann vill at lýsa at lǫgbergi á hendr þeim ok sœkja et sama sumar.

Fjǫrbaugsgarð varðar þeim mǫnnum ǫllum er samvistum eru við þá menn er í þeirri fǫr vóru er konan var numin, vísir vitendr, frá því er hon var numin á brott ok til þess er sótt er um. Þá menn er konuna hafa numit eða þat hafa ráðit eða hafa hana inni, skal í þann fjórðungsdóm sœkja er hvar eru fleiri ór kvaddir ór fjórðungi.

Þar er kona verðr numin á brott ok á hon eigi at selja fjár heimtingar sínar né sakar einigar áðr líðr þat alþingi er sótt er um, nema hon komi aptr til lǫgráðanda sína ok sé eigi sakar tilbúnar.

Ef maðr nemr festarkonu manns á brott þá varðar ǫllum þeim skóggang er hlut eigu í því við lǫgráðanda hennar ok svá við festarmann hennar. Skóggang varðar þeim manni eiginorð er þá konu gengr at eiga er numin er á brott þóat hann væri eigi í fǫr þeirri.

Of sakir þær allar er af konunáminu gerask, um ráð ok um tilfarar, um nám ok um eiginorð, er rétt at kveðja búa frá heimili konunnar. Því at eins skal stefna frá heimili hennar um ráð eða kveðja búa, ef sá er sóttr er kona gengr at eiga, enda hafi hann eigi í fǫr verit. Ef ráð eru kend ǫðrum mǫnnum þeim er eigi fóru til, ok skal þeim stefna frá heimili sínu eða þar er hann hittir þá at máli, ok kveðja búa á þingi.

Ef kona sú er ólétt er hon á eigi bóanda ok komi sakar aðili til at spyrja hana hverr faðir sé barns þess er hon ferr með ok er hon skyld at segja honum. En ef hon vill eigi segja þá er þeim manni rétt er sakar aðili er at heimta til búa fimm þá er stað þeim eru næstir er þá er konan ok pína hana til sagna. Svá skal hann pína hana at hvárki verði at ǫrkumbl né ílit.

Ef sá maðr leynir því með henni vísvitandi er barn þat á þá skal eigi sættask á legorð þat við hann nema einkaleyfis sé at beðit. Jafnt varðar þat þar við hvárt þeirra sem þau hafi gert frændsemisspell et meira eða sifjaslit et meira. Svá varðar þar mannvilla sem annars staðar, ok skal stefna þeirri sǫk heiman ok kveðja til á þingi níu heimilisbúa þess er sóttr er.

Ef hon segir hverr faðir er barns þess, ok skal hann spyrja hana hvar fundr þeirra hafi verit, ok skal hann þá kveðja heimilisbúa níu er næstir búa fundinum, enda sé þeir réttir í kviðum. Ef hon segir eigi fund þeirra eða náir hann eigi at spyrja hana, ok skal hann kveðja heimilisbúa níu þess er sóttr er. En ef hann veit eigi, ok skal hann þá kveðja heimilisbúa níu konunnar.

Ef legit er með konu enda eigi barn hennar bœtr at taka eða sá maðr er hon á fjár varðveizlu, ok skalat hon at heldr varðveita þat fé né taka vǫxtu af.

Ef ólétt kona verðr sek, þá varða eigi bjargir við hana, ok eigi verðr hon óheilǫg áðr hon ríss upp af sæng.

Þar er biskupar vilja biðja lofs at sættask um frændsemisspell et meira eða um manns konu legorð, þá skulu þeir segja til hverja sýkn þeir vilja at þeir hafi þá þegar er þeir biðja lofsins, ok svá hvat þeim er á hendi, ok eigu menn svá at sættask á sem þá fæsk lof til. Þat er et meira frændsemisspell ef maðr liggr með næsta brœðru sinni eða nánari konu. Ef hann á þá konu er næsta brœðra hans er eða nánari þá bjargsk hann ekki við þann bjargkvið at hann hafi eigi vitat frændsemina. Þat er sifjaspell et meira ef maðr liggr með þeirri konu ok svá þóat hann eigi hana er bróðrungr hans hefir átta eða nánari eða getit barn við eða orðinn sannr at legorði. Slíkt er ok ef slík frændsemi er með konunum þeim er hann hefir áttar eða getit bǫrn við eða orðit sannr at legorði, ef þær eru bróðrungar eða systrungar eða nánari. Sifjaspell et meira eða frændsemisspell et meira varðar skóggang, ok skal sú sǫk sótt fyrir et þriðja þing ef eigi er áðr. Fjǫrbaugsgarð varðar sifjaspell et minna ok frændsemisspell et minna.

Ef frændsemi er með mǫnnum byggjandi ok nánari en at sjaunda manni, þá skal af þess þeirra fé bera þrjár merkr í lǫgréttu er þat vill eigi fyrir ráðum láta standa. Ef frændsemi er þar at sétta manni ok at sjaunda, þá skal bera þrjár merkr í lǫgréttu, en þar merkr sex er at sétta manni er hvárttveggja. En ef frændsemi er at fimmta manni ok at sétta, þá skulu þau þá þó ráða ráðum sínum ef þau vilja, en þau skulu gera tíund af fé sínu ena meiri, enda skal bera sex merkr af því tíundarfénu í lǫgréttu ef svá vinnsk til. En þóat tíund sé minni ok skal þó bera sex merkr í lǫgréttu ok skal gjalda hundrað alna váðmála fyrir þær sex merkr en biskup skal ráða fyrir þeirri tíund er um er fram. Ok ef hann gerir eigi tíund ena meiri, þá varðar fjǫrbaugsgarð ok skal kveðja til níu búa á þingi, á hverr sǫk er vill.