Bókastaðir

Ef sá maðr verðr at ómaga er engi á frænda hér á landi, þá skal lýsa á hendr þeim manni er hann vill ok á hendr fjórðungsmǫnnum. Hann skal kveðja til tylftarkviðar þann goða er sá er í þingi með er at var nefndr at bera um þat hvárt hinn varð þar þrotráði í þeim fjórðungi eða eigi. Nú berr kviðr þat at hann varð þar þrotráði í þeim fjórðungi. þá á at dœma á hendr þeim fjórðungsmǫnnum ǫllum.

Ef maðr kaupir manns mann til forverks sér ok á hann þann fram lát fœra ef at ómaga verðr ok svá á sá í hans ætt at hverfa.

Ef maðr fœrir þann ómaga út hingat er hann fær eigi sér mat tvau misseri með þat heilindi er þá hafði hann er hann tók við honum, þá ræðr hann þann ómaga sér á hendr, ok skal lýsa á hendr honum ok kveðja til tylftarkviðar at bera um þat hvárt hann hefir fœrðan út þann ómaga, þá á at dœma á hendr honum.

Nú eru þeir fleiri stýrimenn en einn þá skulu þeir svá hafa þann ómaga sem þeir áttu í skipi til nema þeir fái lǫgvǫrn fyrir sik. En þeir eigu at kveðja heimilisbúa sína fimm til at bera um þat hvárt þá skyldi lǫg til at hafa út þann ómaga eða eigi, eða yrði þeir út at hafa þann ómaga fyrir ofríki konungs eða annarra ríkismanna, eða svá ef hann hygði at hann ætti fé út hér ómaginn. Nú ef þeir fá þenna bjargkvið nǫkkurn er nú talða ek þá kømr eigi ómaginn þeim á hendr.

Maðr skal hvárki selja af landi á brott fǫður sinn né móður ok eigi konu sína ok eigi bǫrn sín, né sitt kyn ekki, nema lestir þeir sé at þeim at þau sé verðe at verri, ef þau væri manns menn fyrir ókostum sínum. Eigi skal lǫstu virða við þau áðr þau eru sextán vetra, en ef maðr selr þá varðar fjǫrbaugsgarð.

Ef maðr fœðir barn ǫðrum manni ok tekr til fóstrs ok skal hann þat barn fœða til þess er þat er sextán vetra gamalt. En er barni verða lestir áðr þat er sextán vetra gamalt, þá skal fét aptr ganga ok telja jafnt til hvers vetrar innstœðan.

Ef maðr skýtr heim barninu frá fóstri, þá skulu þau auðœfi ǫll fylgja heim er hann hafði viðr tekit. Ef hann hafði honum lið veitt ok tók hann af því at fœða barn honum. Nú lætr hann barnit heim fara, þá skulu búar þat virða hvers þat þykkir vert.

Ef maðr tekr barnit á brott frá fóstri sá er á, þá skulu eptir auðœfin ǫll þau er þangat fylgðu nema búar beri þat at barninu væri eigi vært at fóstrinu þá skal allt rakna fét þat er með var fundit.

Ef annat tveggja þeirra andask fóstri eða fóstra þá á þat þeirra at hafa er eptir lifir barnit með þau auðœfi er þá eru eptir. Ef erfingjar lifa eptir þess manns er barnit tók til fóstrs þá eigu þeir at hafa með þeim auðœfum er þá eru eptir, ef vilja. Nú vilja þeir láta heim fara barnit, þá eigu þeir at telja hvat launat er eða hvat eigi. Ef hinn vill taka á brott barnit er á, þá er þau eru ǫnduð, þá eigu búar þat at virða hvat launat er eða hvat eigi.

Ef barnit er vanheilt at fóstrinu, þá eigu þeir at fœra heim barnit ok eigu búar at virða hvárt neytt sé alls fjárins eða sums.

Skógarmanna eða fjǫrbaugsmanna bǫrn ok ómagar skulu fara um fjórðung innan þeir allir er þeir áttu arf eptir at taka um þann fjórðung hverr sem féránsdómrinn var í átt.

Barn skal hverfa í fǫðurátt hverrgi maðr er sátt handsalar. Ef faðir handsalar faðerni at barni þótt hann sé óauðigr ok svá þau bǫrn ǫll er áðr eru í kviði móður áðr samgangr hjóna er gǫr til þess er þau eru sextán vetra gǫmul.

Maðr á at taka gjǫld um konu þá er hann hefir fram fœrða í ǫsku ef legit er með henni en frændr eigu sǫkina. Svá skal hann heimta af sakaraðiljanum sem annat fé.