Fjórir eru lǫgbaugar. Einn er þrímerkingr. Annarr tvítug avre. Þriði tvímerkingr. Fjórði tólfeyringr. Hǫfuðbaugi fylgja sex aurar baugþak ok þveiti átta ens fimmta tigar. Tvítug aura fylgja hálf mǫrk baugþak ok þveiti tveir ens fjórða tigar. Tvímerkingi fylgja þrír aurar baugþak ok þveiti tuttugu ok fjórir. Tólfeyringi fylgja tveir aurar baugþak ok þveiti sextán.
At enum mesta baugi eru þrír menn bæði baugbœtendr ok baugþiggjendr, faðir ok sonr ok bróðir. At tuttugu aura eru fjórir menn bæði baugbœtendr ok baugþiggjendr, fǫður faðir ok sonar sonr, móður faðir ok dóttur sonr. At tvímerkingi eru enn fjórir menn bæði baugbœtendr ok baugþiggjendr, fǫður bróðir ok bróður sonr, móður bróðir ok systur sonr. Tólfeyring skulu taka brœðrungar ok systkina synir ok systrungar, ok svá gjalda. Þar eru baugar farnir.
Þeir menn er enum vegna manni eru firnari en brœðrungar eða systkina synir eða systrungar skulu taka mǫrk af jafn nánum frændum vegandans. Næsta brœðr vegandans skulu bœta næsta brœðrum ens vegna ørtog ens sétta eyris. Þeir menn er eru manni firnari veganda en næsta brœðra skulu gjalda hálfan fjórða eyri jafn nánum frændum ens vegna. Annarra brœðra ens vegna skulu taka ørtog ens þriðja eyris af annarra brœðrum veganda. Þeir menn er eru manni firnari veganda en svá, skulu bœta hálfum ǫðrum eyri jafn nánum frændum ens vegna. Þriðja brœðra ens vegna skulu taka einn eyri af þriðja brœðrum veganda. Þar fellr saktala. En þær eru allar lýritnæmar sakir er eyris bót kømr til eða meiri.
Ef óhelgir menn eru vegnir ok um telrat þar til sakbóta.
Nú hafa fleiri menn at vígi verit en einn, þá skal sœkjandi kjósa mann til veganda at dómi eða at sátt fyrir sáttarmǫnnum, þann er hann vill þeirra manna er at vígi vóru, ok skal hann í þess ætt telja til sakbóta. En ef hann ger eigi kjósa mann til ok um telrat þá til sakbóta.
Ef vígsakar aðili sættisk á víg fyrir alþingis lof fram, þá á hann ekki at hafa at niðgjǫldum við aðra frændr, því at eins skal vígsakar aðili baug taka ef hann á eigi vígsbœtr at taka. Ok svá ef hann tekr eigi fé til meiri sýknu vegandanum en sá sé fjǫrbaugsmaðr þá á hann at hafa baugbót. Aðilinn ræðr sik af baugbótum, ef hann fœrir vígsǫkina miðr til laga eða til minni sáttar en þá mundi hann, ef hann skyldi fét hafa ok berr þat kviðr.
Ef yngri maðr vegr mann en tólf vetra gamall enda verði engi annarr maðr sannr at ráðum. þá á aðilinn einn ǫll niðgjǫldin. Ef víg verðr ólýst eða ranglýst ok er þó jǫfn heimting til sakbóta ok svá þótt vígsóknin verði ónýt ef engar metask óhelgis varnir. Nú verðr vegandi sekr eða drepinn ok er þó slík heimting þá til niðgjalda sem áðr.
Baugar allir skulu uppi vera hvégi margir er bœtendr eru eða hvégi er margir viðtakendr eru, ok skal engi maðr meirum baugum bœta en taka.
Enn mesta baug skal taka faðir ok sonr ok bróðir ens vegna manns ok taka af fǫður ok syni ok bróður veganda, ok skal mǫrk taka hvárr þeirra úr bauginum ok tveggja aura þaks ok þveiti sextán, enda skal svá hverr hinna gjalda, ef þeir eru allir til hvárirtveggju. Nú er einn sonr ens vegna manns en brœðr margir, ok skulu brœðr þó eina mǫrk taka ok eina synir þótt þeir sé margir, en bróðir einn, enda skulu veganda frændr svá skipta gjaldinu með sér þótt eigi sé jafn margir brœðr sem synir. Ef bæði lifir samfeðri bróðir ok annarr sammœðri bróðir ens vegna þá skal sammœðri bróðir taka úr mǫrkinni tvá hluti en samfeðri þrjá, enda skal hann einn hafa þak ok þveiti. Faðir skal taka tvá hluti baugs ef eigi er sonr til, ok sonr tvá hluti ef eigi er faðir til. Nú lifir einn skapþiggjandi at hǫfuðbaugi hvergi þeirra er er ok skal hann fullan baug taka með þaki ok þveitum. Nú lifir hvárki ens vegna manns faðir né sonr ok lifa þó brœðr bæði samfeðra ok sammœðra sumir, þá skulu sammœðra brœðr taka tvá hluti baugs en samfeðra brœðr þrjá hluti enda skulu þeir hafa þak ok þveitin ǫll. Nú lifir faðir eða sonr ok sá einn bróðir er sammœðri er, þá skal hann taka af bauginum fullan bróður hluta svá sem hann sé samfeðri ef annarr einn er þeirra til. En ef bæði er til faðir ok sonr ok sá einn bróðir er sammœðri er, þá skal bróðir taka af bauginum hálfum vegnum peningi miðr en hálfan sétta eyri ok einn eyri þaks ok þveiti átta. Nú er engi skapþiggjandi til at hǫfuðbaugi nema bróðir sammœðri, þá skal hann taka bauginn fullan ok þak, en engi þveitin. En ef eigi eru skapbœtendr til hǫfuðbaugs, þá skulu viðtakendr allir jafnt missa af jǫfnu fé, svá ávalt sem þeir eru til taldir.
Annarr baugr er tvítǫg avre en þann baug skal taka fǫðurfaðir ok sonarsonr, móðurfaðir ok dóttursonr ens vegna, ok taka af fjórum mǫnnum þeim er jafn nánir eru veganda. Þann baug skal fimm deila með þeim ok skal fǫðurfaðir ok sonarsonr hafa þrjá hluti baugs ok þakit ok þveitin ǫll, en móðurfaðir ok dóttursonr tvá hluti. Nú ef annarr einn er til fǫðurfaðir eða sonarsonr, en hinir báðir, ok svá þótt annarr einn sé þeirra til móðurfaðir eða dóttursonr en þessir báðir þá skal þó svá bauginum til skipta sem áðr var um tínt, enda heita þat baugagildi er þeir menn taka er karlsift eru komnir. En þat heita nefgildi er þeir menn taka er kvensift eru komnir. Þótt allmargir sé sonarsynir eða dóttursynir ok takat þeir þá meira hlut baugsins en áðr, ok svá þar er aðrir baugþiggjendr eru þá skal jafnt hverfa í alla knérunna, þótt einn maðr sé úr ǫðrum knérunni en úr ǫðrum allmargir ef þeir eru hvárirtveggju úr nefgildi eða hvárirtveggju úr baugagildi. Nú eru engir skapþiggjendr at tuttugu aura nema fǫðurfaðir eða sonarsonr ok skal hann fullan baug taka með þaki ok þveitum. En ef engir eru til nema móðurfaðir eða dóttursonr þá skulu þeir þó taka fullan baug ok þakðan en engi þveiti.
Tvímerking ens vegna fǫðurbróðir ok bróðursonr, móðurbróðir ok systursonr skulu taka af þeim mǫnnum fjórum er jafn nánir eru veganda ok skal móðurbróðir ok systursonr hafa tvá hluti baugs, en fǫðurbróðir ok bróðursonr þrjá hluti, enda skulu þeir hafa þak ok þveiti. Nú ef fǫðurbróðir eða bróðursonr er til baugs einn, þá skal hann þó baug taka fullan með þaki ok þveitum. En ef móðurbróðir eða systursonr er einn til baugs, þá skal hann þó fullan baug taka ok þakðan en þveiti engi. At því hófi skal þeim baug skipta í nefgildi sem tvítug aura.
Tólfeyring skulu taka brœðrungar ok systkinasynir ok systrungar ens vegna, ok taka af þeim mǫnnum ǫllum er jafn nánir eru veganda. Þann baug skal enn fimm deila með þeim ok skulu brœðrungar taka þrjá hluti baugs ok þak ok þveiti, en systrungar ok systkinasynir tvá hluti baugs. Þótt einn sé brœðrungr en allmargir systrungar eða systkinasynir þá skal hann þó taka allan brœðrungs hlut. Nú er systrungr einn en allmargir brœðrungar ok skal hann hafa allan systrunga hlut. Jafn mikit skulu systkinasynir taka af því nefgildi sem systrungar. En ef engi er til nema brœðrungr einn ok skal hann þó taka baug fullan með þaki ok þveitum. Nú er engi þeirra til nema systrungr einn þá skal hann þó taka baug fullan ok þak með ok þveitin engi.
Nú eru engir skapþiggjendr til at þrímerkingi en skapbœtendr sé til, þá skal fǫðurfaðir ok sonarsonr, móðurfaðir ok dóttursonr taka hǫfuðbaug skerðan hálfri mǫrk ok skal þeim baug svá skipta í nefgildi sem tvítug aura. Sinn baug skulu þeir taka með þaki ok þveitum, en aldrigi skal skerðum baugi þak fylgja né þveiti. Nú eru engir til nánari baugþiggjendr en fǫðurbróðir ok bróðursonr ok systursonr þá skulu þeir taka þrjá bauga. Sinn baug skulu þeir taka með þveitum fullan ok þakðan, en hǫfuðbaug skerðan mǫrk en tvítug aura skerðan hálfri mǫrk. Þá eru allir baugar tvímerkingar, því at eins skulu þeir svá taka ef nǫkkurir eru skapbœtendr at hverjum baugi, enda skulu þeir jafnt taka þótt nefgildingar einir sé til tǫkunar eða svá til gjaldsins. En ef engir lifa í baugagildi ens vegna nema brœðrungar eða systrungar eða systkinasynir en skapbœtendr sé til í ǫllum stǫðum þá skulu þeir taka fjóra bauga. Sinn baug skulu þeir taka fullan ok þak með ok þveiti. Þeir skulu ok taka hǫfuðbaug skerðan hálfu. Þá verðr þar enn mesti baugr at minnsta baugi. Þeir skulu enn taka tólf aura at fǫðurfǫður baugi, tólf aura at bróður sonar baugi. Þá er tvítug avre skerðr mǫrk, en tvímerkingr hálfri mǫrk. Engum baugi skal þak né þveiti fylgja nema brœðrunga baugi. Þá bauga alla skal fimm deila ok skulu þrír hlutir hverfa undir brœðrunga en tveir hlutir í nefgildi. Nú er systrungr einn til en engir brœðrungar ok skal hann þó taka alla bauga.
Ef engir lifa baugþiggjendr nema faðir eða sonr eða bróðir, en allir sé til veganda frændr þeir er baugum skulu bœta. En þá er sem allir sé til ef nǫkkurir eru skapbœtendr at hverjum baugi, ok skal þá faðir ok sonr ok bróðir taka alla bauga fulla hvárt sem þeir eru allir til eða einn þeirra. Þeir skulu svá skipta ǫðrum baugum með sér sem sínum baugi, ok skal hǫfuðbaugi einum þak ok þveiti fylgja. Nú er brœðrungr einn til en engir systrungar né systkinasynir þá skal hann þó taka alla bauga sem áðr. Nú lifa engir menn í baugagildi ens dauða nema fǫðurfaðir eða sonarsonr. móðurfaðir eða dóttursonr. En allir lifa í baugagildi veganda, þá skulu þeir hvárt sem þeir eru allir til eða einn taka alla bauga fulla nema hǫfuðbaug einn, hann skal fella hálfri mǫrk. Engum baugi skal þak né þveiti fylgja nema tvítug aura. Nú lifa engir í baugagildi ens vegna nema fǫðurbróðir eða bróðursonr, móðurbróðir eða systursonr. En bœtendr eru til í ǫllum stǫðum, þá skulu þeir taka alla bauga, hvárt sem þeir eru allir til eða sumir. Hǫfuðbaug skulu þeir taka skerðan mǫrk en tuttugu aura hafa hálfri mǫrk. Sinn baug skulu þeir fullan taka ok svá brœðrunga baug. Engum baugi skal þak né þveiti fylgja nema tvímerkingi. En ef engir eru nánari baugþiggjendr til en brœðrungar, þá skal fara sem fyrr var um tínt. Nú eru viðtakendr til at hǫfuðbaugi ok at tvímerkingi en engir at tvítug aura, þá skal hann hverfa með mesta baugi ef bœtendr eru til. En ef sá baugr er nǫkkurr er hvárki sé til skapbœtendr né skapþiggjendr ok fellr sá baugr þá niðr.
Frændr veganda eru baugs skapbœtendr, ok svá at hverjum baugi sem þeir eru til taldir. Baugagildismenn veganda skulu þeim mun meira hlut reiða baugs hvers heldr en nefgildismenn, sem þeir taka meira hlut, er baugagildismenn eru ens dauða, heldr en nefgildismenn. Ok svá skulu þeir því gjaldi ǫllu skipta með sér er frændr eru veganda hvárt sem þeir eru til baugs hvers fleiri eða færi, ok slíkum hlut halda upp at ǫllum reiðslum, þótt nefgildingar einir sé skapbœtendr ens vegna. Frændr skulu skipta viðtǫkunni með sér í ǫllum stǫðum.
Nú eru engir skapbœtendr til hǫfuðbaugs en viðtakendr eru til, þá skal vegandi bœta hǫfuðbaugi fullum með þaki ok þveitum, ef hann er sýkn ok samlendr, enda skalat hann fleirum baugum bœta. En ef hann er eigi til, þá skulu þeir bœta baugum tveim er taldir eru til tvítug aura, sínum baugi fullum ok hǫfuðbaugi skerðum hálfri mǫrk. Nú eru engir nánari bœtendr en fǫðurbróðir ok bróðursonr, móðurbróðir ok systursonr, þá skulu þeir bœta baugum þrim. Sínum baugi fullum ok tveim mǫrkum at þrímerkingi ok tveim mǫrkum at tvítug aura, ef viðtakendr eru til. Ef engir eru nánari baugbœtendr en brœðrungar þá skulu þeir bœta baugum fjórum ef viðtakendr eru til ok tólf aurum at hverjum baugi. Engum baugi skal þak fylgja né þveiti nema brœðrunga baugi. Nú lifa engir í baugagildi nema faðir ok sonr ok bróðir, þá skulu þeir bœta baugum ǫllum fullum ef viðtakendr eru til ok skal hǫfuðbaug einn þekja. En ef engir eru bœtendr til nema fǫðurfaðir ok sonarsonr, móðurfaðir ok dóttursonr, þá skulu þeir bœta baugum fjórum, hǫfuðbaugi skal bœta skerðum hálfri mǫrk en þrim fullum ok þekja tvítug aura einn ef viðtakendr eru til allra. Nú eru engir bœtendr til nema fǫðurbróðir ok bróðursonr, móðurbróðir ok systursonr, en allir lifa í baugagildi ens vegna, þá skulu þeir bœta baugum fjórum. Þeir skulu bœta tveim mǫrkum at hǫfuðbaugi ok tveim mǫrkum at tuttugu aura, en fullum sínum baugi ok þekja þann einn, en tólf aura at minnsta baugi. Nú lifa bœtendr at mesta baugi ok minnsta, en viðtakendr eru eigi til í ǫllum stǫðum, þá skal faðir ok sonr ok bróðir bœta baugum þrim fullum. Hǫfuðbaugi einum skal þak ok þveiti fylgja. Nú er engi þeirra til nema bróðir sammœðri, ok skal hann þá jafnt allri bót upphalda nema þveitum.
Sú er ok kona ein er bæði skal baugi bœta ok baug taka ef hon er einberni, en sú kona heitir baugrýgr. En hon er dóttir ens dauða enda sé eigi skapþiggjandi til hǫfuðbaugs en bœtendr lifi þá skal hon taka þrímerking sem sonr, ef hon tók eigi full sætt at vígs bótum, til þess er hon er gipt, enda skulu frændr álengr taka. Nú er hon dóttir veganda en engi er skapbœtandi til hǫfuðbaugs en viðtakendr sé til, þá skal hon bœta þrímerkingi sem sonr til þess er hon kømr í vers hvílu, en þá kastar hon gjǫldum í kné frændum.
Þeir menn eru ok fimm er sakaukar heita. Einn er sonr þýborinn eða laungetinn, annarr er stjúpsonr, enda námágar þrír, ef maðr á móður ens vegna eða dóttur eða systur. Þeir skulu taka allir saman tólf aura ok fimm penninga vegna ok taka svá hvárt sem er einn þeirra eða allir, ok jafn mikinn hlut hverr þeirra við annan ok taka af þeim mǫnnum fimm er jafn tengdir eru veganda ok jafn miklu skulu þeir þá bœta þótt einn þeirra sé til gjaldsins sem allir. En ef þeir eru engir til aðrir tveggju þá fellr sú sakbót niðr.
En ef þeir menn eru engir til sakbóta er manni sé firnari en brœðrungar enum vegna, þá skulu næsta brœðrungar taka þeirra hlut ok þriðjungi minna en hinir, en sinn hlut allan. Nú hvargi þess eptir bauga er engir eru til at taka sakbót, þá skulu enir skyldri ávallt þeir er næstir eru hinum taka fullan þeirra hlut. En ef þeir eru eigi til, þá skulu enir firnari ok taka hina hlut þriðjungi skerðan at síns fǫður bótum ef bœtendr eru til. Ef skapbœtendr nǫkkurir eru eigi til eptir bauga, þá skulu enir skyldri bœta allri bót. Nú eru engir enir skyldri, þá skulu enir firnari reiða þeirra bœtr er eigi vóru til þriðjungi skerðan at síns fǫður bótum. En niðr fellr sú bót er hvergi eru til. Jafnt skulu bœtr allar hverfa í alla knérunna þær er eptir bauga eru.
Ef leysingr er veginn þá skulu tólf aurar at mesta baugi en tveir aurar at baugþaki. En at ǫðrum baugi tíu aurar ok fjórar ǫrtugar at baugþaki. En at þriðja baugi mǫrk ok eyrir at baugþaki. En at minnsta baugi sex aurar en tvær ǫrtugar at baugþaki.
Þrælbaugar skulu þar vera er þrælar eru skapþiggjendr. Nú skal ina minnstu bauga segja er þræll skal þræli bœta. Þar eru þveiti tuttugu ok þrjú at hǫfuðbaugi, en sjau þveiti at baugþaki. En at fǫðurfǫður baugi tuttugu þveiti ok þrjú at baugþaki. At fǫður bróður baugi fimtán þveiti ok þrjú at baugþaki. At brœðrunga baugi skulu tólf þveiti ok tvau at baugþaki. Þar skulu ok vera at sakbótum eptir bauga átta þveiti, ok þriðjungr ens fimmta þveitis, ok hálft fjórða þveiti, ok þriðjungr ens þriðja þveitis ok hálft annat þveiti. Eitt þveiti skulu taka þriðja brœðra ok svá gjalda, enda verðr sú sakbót minst. Þar at eins skulu þrælar bœta er þeir hafa ǫrkost til er bœta skulu.
Þeir menn eru enn fjórir er náir eru kallaðir þótt lifi. Ef maðr er hengðr eða kyrkðr eða settr í gróf eða í sker eða heptr á fjalli eða illeðarmáli. Þar heitir gálgnár ok grafnár ok skernár ok fjallnár. Þá menn alla skal jafnt aptr gjalda niðgjǫldum sem þeir sé vegnir þótt þeir lifi.
Svá er mælt at þat sumar skal niðgjalda heimting upp hefja er vígsǫkin er sett eða sótt eða hana skyldi sœkja, ok er þá rétt at lýsa þegar til sóknar á hendr þeim mǫnnum ǫllum er spurt hafa vígit. Sœkjandi skal at dómi telja frændsemi með þeim er sóttr er ok veganda ok með sér ok enum vegna.
Síðan skal hann nefna vátta, at því vætti skal hann kveða at "ek legg þat undir þegnskap minn at sú er frændsemis tala sǫnn ok rétt með oss hvárumtveggjum er nú er talit, en þær sakir með okkr n. n." Hann skal ok hafa sannaðarmenn tvá þá er þat leggi undir þegnskap sinn at þeir hyggi þá frændsemis tǫlu rétta, en ferr um þau mál at ǫðru sem um ǫnnur févíti. Rétt er ok at stefna heiman til sakbóta. En ef sá telr annan jafn skyldan eða skyldra er sóttr er, þá skal hann telja þá frændsemi fyrir sœkjanda ok vinna eið at, enda skal þá dœma slíkt á hǫnd hverjum þeirra sem lǫg berr til, enda skulu trygðir koma hvervetna at móti sakbótum. Eigi verðr ella heimting til þeirra.
Ef lýritnæmar sakar eru með mǫnnum óbœttar, þá skal frændi veganda hvergi deila samvistu við ens vegna frænda, nema því at eins ef hann hefir þar vist áðr eða gisting svá tekit at hann vissi eigi hins í þat sinn þangat ván. En ef sá gerir eigi svá þá á hinn kost at verja honum lýriti samvistina. En ef hann ferr eigi á brott þá varðar honum fjǫrbaugsgarð ok skal þeirri sǫk stefna heiman ok kveðja til heimilisbúa níu á þingi þess er sóttr er at bera um þat hvárt hann hafi hafða samvistu við hinn síðan er lýriti var varit eða eigi ok skal þó sanna frændsemi sem áðr var tínt.
Ef maðr rýfr trygðir þar er bœtt er sakbótum þá eyðsk þar réttr hvers manns hálfu við þann þeirra er bœttu, enda skal á þau mál engi sættask fyrir lof fram.
Ef menn eru eigi fulltíða eða af landi farnir þeir er bœtr eigu at taka, þá skulu þeir heimta sitt at þeim er þeirra hlut tóku. En ef þá var skerðum bótum bœtt ok skulu veganda frændr þat gjalda er af yrði. Nú vóru veganda frændr eigi fulltíða eða vóru þeir erlendis þá er baugum var bœtt þá skulu þeir gjalda þat er til þeirra kom, þá er þeir eru fulltíða eða koma út, ok skipta svá til sem nú var tínt.
Þat er silfr sakgilt í baugum ok svá í þǫkum ok þveitum, er eigi sé verra heldr en var lǫgsilfr et forna þat er tíu penningar gera eyri ok meiri sé silfrs litr á en messings ok þoli skor ok sé jafnt útan sem innan. Enda er rétt at gjalda þat í lǫgaurum ǫllum.