Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 111

Hy vig ero þessi ef maðr vegr þræl eða ambött fyrir manne oc varðar fiorbavgs garð. en sva scal søkia sem anat vig. fyrir þat utan. at a þingi scal queðia bva. þott fleire menn se at vigi hans en .i. Drotten ens vegna scal kiosa ein man þeirra til veganda er at voro þan er hann vill. Søkiande a or fe hans ef hann verðr secr vm vigit giold þrælsens slic sem bvar hans v. søkiandans meta þrælin við bóc at dome. Þar er sa maðr vegr þræl manz er þingheyiande er rettr fyrir bu þess manz er þrælin átte at sculldleícom oc secz hann eigi á en gialda a hann þrælin. þræll verðr o heilagr ef hann mælir við man full rétti eða gørir hálfrétte. Ef drottin þrælsins verðr við staddr er þrællin er vegin oc verðr oheilagr sa er þrælin vegr fyrir drottnenom oc fyrir þeim monnom er þingheyiendr mego vera fyrir bv hans a þeim vetvangi nema þrællin hafe ser gert til o hælgi. A þeim vetvangi eigo menn at hefna þrælsens er hann er felldr en eigi lengr en sva. Ef þræll hleypr undir vápn manna fyrir drottin sin oc varðar scog gang þa vig hans. ef hann fær bana af. Ef drottin vegr þræl sin oc varðar honom eigi þat við lög nema hann vegi hann a loghælgom tiðom eða vm langa fosto þa varðar fiorbavgs garð oc scal queðia ix. bva til aþingi oc á goði sa soc er veganden er iþingi með. Ef hann vill eigi þa a sá er sokia vill. Ecki varðar honom vig þrælsins nærgi er hann vegr hann. ef hann vegr hann um þær sacir er frials maðr felli oheilagr fyrir slicar sacir. Ef maðr drepr þræl manz ovænis hög oc aþar drottin vi. avra. en þrællin iii. avra. Nu ef hann ber þrælin lama barningo eða særir hann þa scal hann giallda verð þrælsens þeim er átte slict sem bvar meta við bóc enda giallda vanhagin sem bvar virða ef þrællin verðr at o maga af þeim bardaga. Ef þrælar manna liostaz oc scal sa gialda vi. avra er lystr. drottninom. en iii. þrælinom. Ef hann a cost til þess enn ecki ella. Ef þrælar manna vegaz. oc a sa er þan þræl á er vegit hefir. hvarz hann vill at lata sokia þan þrælin eða gialda en vegna þrælin ella sem bvar meta við bóc. Ef þrælarnir beriaz lama barning. þa scolo eigendr fe nyta báþir in heila þræl. oc báþir fram föra en lamþa. Rett á þræll meira vm ein lut en frials maðr. þræll a vígt vm kono sina þott hon se ambött. en eigi afrials maðr vigt vm ambött þott hon se hans kona.

Chapter 112

Sa maðr er frelse gefr manne at hann scal born hans fram föra. iafnt er þat sem vm arf. Þat er vm þræla at sa maðr scal þa fram føra er fe a at þeim. Eigi verðr hann fyr frials en hann hefir goldit hælminginn verðz sins eða meira. þa er manne frelse gefit at fullo er hann er ilög leiddr. Hann scal i lög leiða goðe sa er hann er iþingi með. Hann scal taca cross ihönd ser. oc nefna vatta. Jþat vætte. at hann vinnr eið at crossi lög eið. oc segi ec þat gvðe. at hann mvn hallda lögom sem sa maðr er vel heldr. oc hann vill þa vera ilögom með oðrom monnom. þeim se goþ gramt er þvi nitir nema fe sino bøte. Eigi þarf sa maðr þan eið at vina er honom var ungom frelsi gefit. Hálfan rétt scal hann taca er hann kømr a iarls iorð. en þa allan oc fullan er hann kømr a konvngs iorð. Pening scal hann gefa goða þeim er hann leiþir ilög. þat scal hin tiunde lutr eyris. þeim þræli scal hann frelsi gefa er hann hevir fulla verð avra fyrir fundit. Nv gefr hann þeim frelse er hann hevir eigi fullo verðe keyptan. oc ræðr hann ser þan omaga a hönd enn eigi frændom sinom Rétt er at maðr cavpe til carnaþar ser amböt xii. avrom fyrir lof fram. Ef þræli er gefit frelse oc er hann eigi leiddr ilög eþa ibrecco þa scal hann hvarke taka frials manz rétt ne þræls. enda heitir hann þa gref leysingr. Ef fe viðr afe þa scal þar avalt halfan scaða bøta sva sem bvar v. virða.