Bókastaðir

Of sacar þær allar er upp coma vm alþingi sva at socnar aþile verðr þa et fyrsta viss. oc er rett at stefna heiman þeim söcom. hvar þess er maðr getr gagna til quatt fyr en domar fare ut.

Þat er mælt. ef enom vegna manne ero sacir ahond búnar til ohælge enda fregn sacar aðile vígit aþingi eða sva siðarla at honom er eigi a þvi sumre scyllt at bva mál til socnar nema hann vile. oc er rétt at hann lyse þa þegar til socnar oc søke et sama sumar. Ef hinir hafa vetvangs bva quadda heiman vm þan vetvangin er hin fecc bana sár. Þa scal hann þa bva queðia a þingi ena sömo er hinir hafa heiman quadda. Nu bva þeir siðar til oc queðia þeir bva til ohælge hinom vegna a þingi oc vm þan vetvang er hann fecc bana sár. þa scolo þeir queðia nott fyr en domar fare ut til socnar eða meira méle. En sa er vm vig søkir scal queðia ena sömo bva sem hin hefir aðr quadda. oc a sá hruðningar er siðar queðr. Nv ef eigi verða allir einir þeir er hinir quoddo oc vetvangs bvar hins manz er bana fecc. oc scal sa er vm vigit søkir queðia a þingi þa vetvangs bva er hann hygr rettazta vera. Ef vegandin hefir til ohelgi ser vercat a oðrom vetvangi við þan er vegin er. oc se sócnar aþilen aþingi. en se til ohælgi enom vegna bvit. vm þan vetvangen er hann fecc bana sár eða averc þar scal sócnar aþile vígsacarinar lysa til socnar ahönd veganda bæðe vigit oc þan lagalöstin er hann hafðe aðr til ohælgi ser gervan við en vegna oc scal hann queðia bva þá til aþingi vm þan vetvang er vegandin hefir til o hælgi ser vercat. við en vegna. Ef eigi er sócnar aðilin aþingi en málin se bv ́ in ahond enom vegna til ohælginar. Nu ef frøndr hans ero aþingi næsta brøþra eða nánare oc scal sa þeirra søkia er vill vigsøc þá sva sem sa se réttr aðile. En ef þeir bregðaz vm þa á sá er scyllztr er. En ef engi er þeirra aþingi er sva scylldr se eða vilia þeir eigi søkia. þa a goðe sa með för er sócnar aðilin er i þingi með. hvarz maðr er vegin eða sár sva at hann er eigi at før sialfr at bva mál til enda vm fær engi anan til. Þa eigo frændr slícan cost á þvi öllo vm sökena sem sacar aðilin ef hann væri a þingi enda er slíct mælt til handa goðanom. Þat er mælt. at hvergi er søkir þeirra manna er nv ero talþir her ef gögn beraz ihag enom vegna. Þa á at døma hann sycnan þeirra saca er ahond honom voro bunar. En vegandann sekian fullre secþ. Ef eigi er vigsacar aðile a þingi ne engi þeirra er nv ero talþir enda se malin buen til ohælgi ahond enom vegna. en vigsökin se eigi til buen. þa asa er vill at queðia enom vegna biarg quiða allra þeirra er þarf. scal hann sva bva queðia til sem aðr var tínt. at sa scyldi queðia er malen bioce til sócnar þar a þingi. Nv hvatke er þess ber ihag enom vegna er vegande ætte secr vm at verða. ef at lögom være malen heiman buen. ahond vegandanom. þa a at døma en vegna sycnan þeirra saca oc sva fe hans. Jafnt scal oc þar fara er maðr verðr vegin aþingi sem aðr var tint er socnar aðilin er eigi a þingi. enn malin se búin til ohælgi enom vegna.

Fiorbavgs garð varðar ef maðr biðr man anan fara til averka með ser. eða raðe hann aliotz raðvm vm man. Slict varðar oc hueriom er heítr. Þat er stefno söc oc scal queðia til ix. bva heiman fra heimile þess er sottr er. Ef þeir coma isát fyrir menn oc scal þa queðia bva heiman fra sátene. En þa er sát er menn biða af þvi at þeir hygia þar til averca við menn eða þaðan til at fara. En ef þeir hittaz a þott þeir hafe hlavpit fyre er setit er fyrir. oc falla hinir ohælgir er fyrir hafa setit. Þat er. at manne varðar fiorbavgs garð aliótz rað öll þott eigi comi fram. en scog gang ef fram kømr.

Ef maðr ræðr drep raðom vm man. [eða sar ráðum. eða aliótz raþum huerigo þeirra sem hann ræðr oc scal um þav søkia sem fram coma. þoat hann reðe þar drep eða sár er ben kømr fram. Ef maðr hefnir drepi frum lavps. þa scolo vetvangs bvar scilia vm frumlavp. en xii. quiðr vm drep. Þav ero ráð sva at maðr sva røðr vm annan. ef hann mælir þat fyrir monnom nokot at hin se þa bana at nær en heilendi at fir. ef þat quæmi fram er hann mælte].

Þat ero aliótz ráð ef maðr gilldrar til þess at vapn scyli falla a man eða fliuga at honom eða anar vaðe nockor. sva oc ef maðr visar manne aforoð eða þar er olm kycvende ero fyrir. Of þær sacir allar scal bva queðia heiman þaðan fra er sa fecc scaða. En ef honom varð eigi mein at oc var þo til stýrt. þa scal queðia heimilis bva þess er sóttr er. Þat sagðe guðmvndr lög at vettvangs bva ix. scal queðia vm aliótz ráð þav er a véttvangi ero raðen oc þar coma fram enn heimilis bva ix. vm aliótz ráð þav öll er eigi coma fram. oc scal queðia ix. heimilis bva til þess er reð aliótz rað.

Þat er mælt. ef maðr biðr man fara með ser at brena men ine eða fe manna oc varðar þat fiorbavgs garð. oc sva hveriom er heítr oc scal queðia heimilis bva ix. heiman hvers þeirra. Ef þeir coma afór oc taca elld oc scal þa queðia þaðan bva er þeir toco elldin. En með ellde tecnom til breno þa falla þeir ohelgir oc varðar scog gang. En ef þeir brena menn ine eða fe manna oc varðar scog gang. oc scal bva queðia heiman fra brennostaðnom........

[Þat er mælt ef scógar manna vig verþa at sva scal fara sem nu mvn her talit. Þar er menn taka scogar man oc scolo þeir eigi lengra með han fara en avrdrag þaðan fra er þeir eigo at vega at honom. Þeir scolo hræ hylia. þar er hvartki se akr ne eng oc eigi þar er vavtn þav se er til bøia falle oc lengra fra garðe manz en ordrag. Ef þeir hylia eigi hræ scógar manz oc varðar þeim þat iii. marca secð. En ef þeir vega þar at scógarmanne er fra er scilt. oc varðar þat iii. marca secð. oc a domr at døma þat at þeir føri scogar mannin abrott a xiiii. nóttom enom næstum. oc asa maðr savc þa er lanð á. En þviat eino sekiaz þeir at með favr scogar manz þoat þeir fare lengra með hann en ordrag. ef þeir kasa hann i anars manz lanðe en þeir tóco hann. En ef þeir vilia føra scogar man til handa þeim er secþi hann. oc er þeim þat rétt. oc scolo þeir bundin føra. oc bioþa lið sitt at fylgia þangat til sem hann vill at honom vega. Ef sa er secðe lætr undan ganga scogar maninn. oc varðar honom þat scog gang. oc eigo þeir menn söc þá er honom førðo mannin enda er hann af biorgum öllom við aðra menn vm scogar manin. Ef sa maðr er secþi sendir scogar mann a hendr avðrom monnom eða bergr hann honom i nokoro. þa er hann af biorg allri við alla menn aðra enda varðar honom scog gang oc a hverr er vill at søkia hann vm þat. at hann hafe borgit scogar manne þeim er hann secðe siálfr vísvitande oc lata varða scog gang oc telia hann af biorgum öllom scogar manzens. oc telia ser sakirnar. Engi maðr sekz a þvi þoat mat gefi scogar manne þa er menn føra hann hinom er secði. Þar er menn vega scogar man oc a sa giolld at taca er fyrstr com vápnom a hann. En ef þeir elta hann a vápn eða a foroð. oc eiga þeir þa allir iofnom havndum giolldin. enda sva ef þeir føra hinum er secðe. oc scolo þeir luta huerr þeirra heimta scal].

[109 B].

[Ef scogar menn hlavpa i avðna hús eða i sel ubygð oc eigo menn þa at briota hvs þav ef vilia til þeirra eða brena ef þeir mega eigi søkia þá anan veg. Giallda scolo þeir hus hinom er átti sva sem bvar v. virða við bók. Ef scogar menn lavpa i hus þav fyrir monnom er syknir menn ero ine firir. þa eiga þeir er eptir søkia at beiða hina sykno menn ut gongo. En ef þeir vilia eigi ut ganga oc varðar þeim þat scog gang ef scógar monnom verðr biorg at. Þoat maðr brioti hus til scogar manna oc verðr hus oheilagt oc sva syknir menn ef fyrir scogar monnom standa. en giallda scal þeim avvisla bötr sem hvar v. virða er hus átte ef þeir ganga eigi ut. Eigi scal brena þav hus til scogar manna er eigi ero avðna hus. Ef scogar menn hafa iafnmikit lið eða meira sem hinir er ini ero með þeim oc na þeir eigi ut göngo fyrir scógar mönnom oc varðar þeim þa eigi við lavg ini vistin ef þeir fá þan biarg quið. at þeir mætti eigi ganga eða þorði þeir eigi. Ef þrælar eða logsculdar menn vega scogar man þa eiga þeir menn giolldin at taca. er fe eigo at þeim monnom er vago scogar man].

[Lysa scal maðr samdögris ef hann vegr scogar man oc segia til þess logfostum manne. En ef hann segir eigi samdøgris til. þa ma hann eigi heimta giölld scogar manzens. En þviat eins scal þat morð vera scogar manz drepit ef quiðr ber þat at hann villdi leyna þvi].

Rett er at vega scógar menn til sycno scogar monnom þeim er sættaz ætti á sacar þær er þeir yrði secir vm aðrar en þiof sacir. Ef sycn maðr vegr scogar man til sycno oðrom scogar manne. Þa verðr sa scogar maðrin feriande þegar er ein scogar maðr er til sycno honom vegin. Nv vegr hann anan scogar man en til sycno honom þa verdr hin fiorbavgs maðr. En ef hann vegr in .iii. þa verðr hin alsycn. Slíct munar oc sycna scogar manz þótt hann vegi sialfr aþra scogar menn til sycno ser siálfom. Hvart sem vegr sycn maðr til sycno scogar manne eða vegr hann siálfr til sycno ser. Nv sa þeirra sem vegr oc scal segia þat at hann vill sycno þess manz eða sina hafa fyrir scogar manz giolld oc segia v. bvom þa er þeir lysa vigino. Hann scal slica sycno segia vpp a valt sem þa er til vegit. Þat er mælt. at fleire menn mego vega til sycno einom scogar manne ef vilia. scal hverr þeirra lysa fyrir v. bvom at þeir vilia þeim manne til sycno vega. Enda er hann scogar maðr feriande er .i. er vegin. en fiorbavgs maðr ef ii. ero vegnir. en alsycn er iii. ero vegnir. En við þa menn eina er hann sycn er spurt hafa þa sycno hans er til er vegit aðr lyst er at lögbergi enda scal segia et næsta sumar eptir til huerrar sycno honom er vegit. Þar er þræll verdr scogar maðr vm víg drottins sins eða drottningar. þeir er taca hann scolo føra hann inan fiorðungs til handa þeim manne er secte scogar man þan en sa scal hoGva af scogar maninom hendr oc fötr oc láta lifa meþan vill. Ef sa er secþi vill eigi hoGva af scogar manenom hendr oc føtr oc varðar honom fiorbavgs garð. en þa söc eigo þeir við hann er honom förðo. ef þeir vilia eigi. þa á sa soc er sökia vill til laga. Ef menn drepa scogar man þan til heliar inan fiorðungs oc vilia eigi føra þeim er secþi ef þeir mátto hann søkia anan veg en vápnom oc varðar þeim fiorbavgs garð. En þa soc asá er secþi scogar manninn. Vtan fiorðvngs menn eigo cost hvartz þeir vilia at meiða scogar manen þessa lund sem sa er secþi eða færa honom hann ellegar. þeir ero scylldir at pina hann til sagna oc hafa v. bva til ena næsto. þeim varðar fiorbavgs garð er pina hann ef þeir segia eigi satt fra orðom hans eða leyna þeim. Sva et sama scal fara vm sculldar menn þa er at lögom ero isculd tecnir oc er sagt til at lögbergi. Jöfn er sócn við þa sem inan fiorðungs menn. oc ef þeir gera eigi þeirra anat tvegia oc scal queðia ix. bva til a þingi. Eigi er manne scyllt at drepa scogar man þott hann hitte hann at mále ef hann tecr hann eigi oc rædr honom eigi biarg ráð nema hann hafe sectan. Sa maðr er vegit hefir scogar man scal lysa soc iþingbrecko eða at logbergi til scogar manz giallda mörc lög avra ahönd goða þeim er hann er iþingi með oc samþingis goðom hans. oc öllom þing monnom þeirra. lysa til gialda oc til ut gongo. hann scal fa þa menn ii. er þat legi undir þegn scap sin at þeir voro kenendr at þeim scogar manne. oc sa maðr var þar vegin sem hin segir. Ef hann hefir eigi sanaðar menn. þa scal hann queðia heimilis bva sina v. hvart sa væri þar vegin eða eigi. Domr a at doma mörc log avra ahönd þeim goðonom oc iafn micit or þeirre mörc ahönd hueriom þeirra iii. oc þing monnom þeirra. oc scal doma eindaga a þvi fe fyrir buðar durom hvers þeirra goðana þa er eina nótt hafa menn verit a þingi. En goði sa er hann a eigi buð scal giallda fyrir buðar dúrom samþingis goða sins. En goði scal heimta at þing monnom sinom oc scolo þeir lata fylgia þingfarar cavpi. Ef maðr vegr scogar man þeirra nockorn .iii. er dyre ero oc scal hann lysa soc þa at lögbergi ahond goðom öllom alande her oc þing monnom þeirra. til scogar manz giallda iii. marca logavra. lysa til þess fiorðungs doms er hann er or fiorðungi siálfr en dømaz afe þat at gialda anat sumar dag þan imitt þing iböanda kirkio garðe. sva scal gogn öll til føra sem til anara scogar manz gialda.