Bókastaðir

Þat er mælt þar er menn vinnask á á alþingi, ok skal þar kveðja búðarkviðar í þær búðir þrjár er næstar eru þeirra er þrír menn sé réttir ór hverri at tengðum. Eigi skal kveðja í sútara búðir né sverðskriða búðir. En þá menn skal fyrst kveðja er búðir eigu ef þeir eru réttir í kvǫð, ok skal þá fyrst kveðja er mest eigu í búð ef eigi þarf alla. Þá skal bœndr aðra kveðja ef eigendr eru eigi réttir eða svá ef fleiri þarf, en ef eigi vinnr ella þá skal kveðja griðmenn.

Um áverk ǫll ok um frumhlaup ok um rǫð, ok þá laga lǫstu alla er menn gera á alþingi á þeim vettvangi er menn fá þar sár, ok skal þar búðarkviðr um skilja, en frumhlaup ok áverk þau er verða með mǫnnum á alþingi skal at lǫgbergi lýsa. Þá er menn verða kvaddir búðarkviðar á alþingi ok hafi eigi af hendi leystan, ok eru þeir skyldir et næsta sumar eptir at fara til alþingis, jafnt sem þeir sé heiman kvaddir. Ef maðr deyr ór þeim sárum er hann fekk þar, ok er kostr at lýsa fyrir búum fimm þeim er næstir búa þar er hann andask.

Ef maðr drepr mann eða særir á þingum [eða á leiðum helguðum, ok varðar þat skóggang enda eyksk þar réttr manns hálfu.

Nú vill maðr hefna sín en hinn er á honum hefir unnit er hlaupinn í búð inn ok standa menn þar fyrir honum, þá skulu þeir er eptir sœkja beiða þess at þeir megi ganga inn í búðina. Nú vilja hinir þat eigi ok standa fyrir ok varðar þat fjǫrbaugsgarð ef eigi er á vettvangi, en skóggang ella enda er búðin óheilǫg nema þeir vildi svá skilja þá at sá hafði hlaupit er þá er vanhluti. Þá skal búa kveðja er þar búa næstir þinginu ef eigi eru þeim áverk kend. Nú drepask menn eða særask eða vegask á alþingi, ok eyksk þá hálfu réttr þeirra manna er á er unnit enda varðar eigi at menn standi þar fyrir mǫnnum].

Nú verða þá áverk með mǫnnum á alþingi er nýmæli eru uppsǫgð, ok er eigi þá skylt at fœra dóma út ok skal búa þá kveðja til um þat mál er næstir búa þingvelli þeirra er réttir sé at skyldleikum ok at hreyrum.

Ef maðr verðr veginn eða verðr hann ómáli eða óviti af áverkum á alþingi, ok er sá sóknaraðili er á þingi er skyldastr karlmanna.

Ef maðr verðr sekr um víg þat er hann vegr á alþingi þá er sá maðr gildr þrim mǫrkum lǫgaura. Sá maðr er ok annarr svá gildr er hann brennir menn inni. En inn þriði þræll sá er vegr at dróttni sínum eða at dróttningu eða bǫrn þeirra eða fóstr. Fjórði er morðvargr. En aðrir skógarmenn allir þá eru gildir átta aurum.

Þar er menn verða sekir um víg þá skal sœkjandi kjósa mann til veganda at dómi eða at sætt fyrir sáttarmǫnnum, þann er hann vill þeirra manna er at vígi vóru, ok skal hann í þess átt telja til sakbóta ok svá á hann við þann mann hrjóðningar, en ef hann gǫr eigi kjósa, ok of telrat hann til sakbóta þá né til hrjóðninga.

Þat er mælt at maðr skal stefna um morð ok kveðja til tylftarkviðar goða þann er sá er í þingi með er sóttr er. Kostr er at kveðja heimilisbúa níu heiman þess manns er sóttr er ok lýsa sǫkina á þingi því er hann kvaddi búa til. Sá er inn þriði kostr at hræum fundnum at kveðja búa frá hræum ok lýsa sǫk á þingi.

Sakar þessar allar er hér eru taldar þær skal lýsa á þingi en kveðja búa heiman, enda er rétt at lýsa þær sakir allar er heiman eru kvaddir búar um, enda er rétt at stefna hvar þess er rétt er at lýsa.

Sakar þessar allar er aðilinn hefir spurt þá er fjórar vikur eru af sumri eða fyrr ok skal hann stefnt hafa miðvikudag þann et síðarsta er sex vikur eru af sumri en næsta dag eptir, en búar skulu kvaddir vera laugardaginn þann eptir á enni sjaundu viku. En ef hann spyrr síðar sǫkina aðilinn eða gerisk honum síðar en svá ok fyrir fardag inn efsta, þá er rétt at stefna alt til þess er sjau vikur eru af sumri et síðarsta, en búar skulu kvaddir vera er átta vikur eru af sumri.

En þar er gagnkvǫð kømr til ok hafi aðrir kvatt fyrir fardaga en aðrir vili kveðja eptir fardaga, ok skulu þeir ena sǫmu búa þó kveðja. En ef búar hafa fœrt heimili sitt á því máli ok skulu þeir þar kveðja þá sem þá áttu þeir heimili er enn fyrri var kvaddinn. En sá er eptir fardaga hefr upp búakvǫð skal kveðja búa þá er næstir skulu búa þau misseri þeim stað er hann kveðr um.

Ef maðr spyrr sǫk þá er hann er aðili at dróttinsdag í fardǫgum eða síðar, ok á hann kost at búa sǫk þá eigi til sóknar á því sumri. Enda er kostr at sœkja á enu næsta alþingi, ok ef sú sǫk er, er heiman skal kveðja búa til ok skal hann stefnt hafa ef hann hyggr enn fimmta dag viku et síðarsta er átta vikur eru af sumri ok svá kvadda búa. Annat tveggja skal alla búa kveðja þá er búit hafa fyrir enn fimmta dag í fardǫgum eða eptir fardaga.

Sakar þær allar er síðar koma upp en átta vikur eru af sumri þá er svá mælt ef eigi er heiman kvǫð til ok svá þær allar er svá síðarla koma upp þótt heiman kvǫð komi til, at hann mætti eigi fá kvadda búa þá er átta vikur eru af sumri, þá skal þeim sǫkum stefna svá nær alþingi sem hann vill, ef hann vill þó á enu næsta alþingi sœkja. En ef heiman kvǫð komi til saka ef fyrr hefði upp komit, ok skal hann kveðja til þá búa níu á þingi er næstir búa þá þeim stað er hann átti um at kveðja ef hann kvaddi heiman til enar sǫmu sakar. Nýmæli. Ef aðili spyrr svá síðarla vígsǫk.

Ef aðili er utan fjórðungs, ok er honum rétt at hafa þann til búning at lýsa á þingi ok kveðja búa heiman ok kveðja vettvangs búa níu á þingi. Ef svá nær er alþingi at utanfjórðungsmǫnnum þykkir eigi ráðrúm til at koma at búa mál til sóknar á því sumri hvatki er at þrýtr, ok er rétt at hann lýsi at þinglausnum til sóknar annat sumar ef hann vill, enda skal hann kveðja búa hvárt sem hann vill heiman eða á þingi.

Ef menn hlaupask til eða særask eða verða menn vegnir í þingfǫr ok er rétt at lýsa fyrir níu búum ef þeir eru þar svá til eða fleiri þeim er hann hyggr at eigi muni laga lestir kendir á þeim vettvangi, enda er rétt at lýsa fyrir fimm vettvangs búum þeim er réttir sé at leiðar lengð allir í níu búa kvið. En sá er inn þriði kostr at þingi helgaðu at lýsa at lǫgbergi ef svá nær er alþingi at hann getr þar lýst fyrir þriðju sól. Þeirri sǫk skal stefna heiman at heimili þess er sóttr er eða ella þar er hann heyri á sjálfr ok kveðja til níu vettvangs búa á þingi enda er rétt at maðr stefni þar fyrr en hann lýsi frumhlaup eða áverk. Rétt er at lýsa þá sǫk á þingi ok sœkja et sama sumar, ok kveðja vettvangs búa á þingi ef ráðrúm er at því fyrr en dómar fari út. Ef lýst eru áverk á hǫnd manni at lǫgbergi þau er í þingfǫrinni gerðusk ok þó at hann sé þá á þingi, ok á hann eigi á lengr þingvært, ok skal hann samdegris fara af þingi er lýst er á hǫnd honum.