Bókastaðir

Prestar scolo hava ser logheimile at viii. vicom sumars eða fyr oc segia til heimilis sins. En ef prestr segir eigi til heimilis sins oc er rett at stefna honom at þess böanda er maðr vill þeirra manna er hann hevir lögtiþir haft at kirkio boandans. Ef prestr kømr a land siðar en at tuimanaðe oc scal hann fengit hafa ser heimile a hálfom manaðe þeim er hann kömr fra scipe ef hann vill samsfiorðungs vera en ellegar aþeim hálfom manaðe er hann kømr í þan fiorðung er hann vill verit hafa. Ef maðr tecr ii. missera vist oc er hann aþvi griþi .ii. vicor fyrir alþingi oc vm þing oc .ii. vicor eptir oc þott hann fare a brott af vistine oc er þar logheimile hans oc þingfesti at þess boanda er hann var þær vicor vi. oc er rett þar at stefna honom. Ef maðr fer með daga kavp oc er rett at stefna honom þar er hann er halfan manað vm anir eða lengr. En ef hann er huergi hálfan manað i einom stað vm anir. oc er rétt at stefna honom þar er hann var .iii. nætr eða lengr vm anir. ef hann var hvergi sva. oc er rett at stefna þar er hann vissi nát stað hans siðarst. J öllom stöðom þeim er maðr veit eigi lögheimili manz enda a hann eigi cost at coma logspurningo við hann. þa er rett at stefna þar er maðr vissi log heimili þess manz siðarst. hann scal queðia heimilis bva sina .v. hvart hann vissi þar lögheimile hans siðarst eða eigi eða hvart hann átte cost at spyria hann logspurninganna eða eigi. Þuiat eins er manne scyllt at spyria man heimilis fangs til stefno staðar ef hann finnr þan man sva at mále at hann kenir hann oc hann hefir vatta til a þvi mele er hann spurþi söcna. oc hann vill stefna honom. Ef maðr vill eigi fara til griðs þess er hann toc eða hann fer a brott af vist sini foratta lavst oc varðar honom þat iii. marca secþ oc a bonden at sino heimile at stefna þar vm cavp ef hann hefir reitt. Ef boande bregðr við grið man oc varðar honom iii. marca secþ. Ef sa maðr deyr er griþ hevir handsalat manne fyrir fardaga. oc ef erfingi býr þar þvi bvi eno sama oc er föst þa griþ taca þess manz. Cost a hann at bregða bvi ef hann vill. Ef hann byr þar oc varðar iii. marca secþ hvarom þeirra sem bregðr við anan. Ef boandinn deyr a eni vii. vico oc a erfingin cost hvarz hann vill at bva þar eða at bregða bvi ef hann vill oc fa slican stað oc maldaga þeim griþ monnom er aðr voro tecnir sem þeir átto ser mæltan. Ef erfingi vill hvarki þeirra gera oc varðar honom .iii. marca secþ við hvern þeirra. Ef bonden deyr þa er vii. vicor ero af sumre eða siðar oc scal erfingin þa bva. Ef griþ maðr ligr af vercom sinom. oc scal boandenn hafa hann hálfan manað ef hann þarf eigi gøzlo. ef hann þarf gøzlo. oc hevir eigi vitfiring þa er rétt at føra hann þeim manne er fram förslo hans á. Ef hann hefir vitfiring oc scal þa føra bønda þeim er scyllztr er þeirra boanda er eigi þarf at avka hiv til at gæta hans. þa þarf eigi at avca hiu til at gæta hans ef hann hefir hiona lið til at gæta hans ef hann getr af þeim. Ef bonde a eigi framförslo hans at logom oc ása til at fara at gæta hans er arf hans a at taca ef bönde kan þess þavrf. Ef maðr ger eigi til fara oc er hann secr þa iii. morcom en sa scal ina fulgor boandanom er fram førslo á ens oða manz slícar sem bvar meta enda a hann við at taca enom óða manne at fardögom. Ef grið maðr ligr af vercom oc a bónden cost lengr er hin hefir legit hálfan manað hvart hann vill føra hann þeim manne er framförslo hans á eða vill hann hafa hann til fardaga oc heimta fulgo. Sa er fram førslo á. oc a hann cost at hafa hann helldr heim til sin en siuka man ef hann vill helldr þat en fela abrott. Hvarz maðr ligr af vercom langa stund eða scamma. oc scolo bvar virða fulgo eða verc þav er hann van eða hin er o unin ero. at þvi scal virða sem maldagar voro með þeim. Ef sa maðr andaz a griði er verc scylldi vina oc scolo bvar meta hvart meira se vert verc þaðan fra er hann lagðiz eða fúlgan. Ef sa maðr andaz er folgin var ini oc scolo bvar telia til hvers hann hafðe neytt eða hvers oneytt i vistine. eða hvi hann var þa verre at hafa er hann var siucr en þa er hann toc ser vistina. Ef griþ maðr ligr vm engi verc .iii. daga hvart sem hann ligr samfast sva eða eigi oc scalat boandanom tígla þat. en ef hann ligr lengr þa á bonden cost at láta virða alla leigona saman. Ef grið maðr quángaz oc á isinom stað hvart þeirra heima. oc scal i þeim stað hvart þeirra vera sem þav eigo heimile ef þav ero i vercom föst. Ef þav ero eigi i vercom föst oc scolo þav vera a hans vist at tveim lutom en at þriþiungi ahennar vist. Ef maðr mælir við grið man anan fullrétte eða gorir hálfrétti oc scal hann fara af vistine oc hafa ecce vetr vistar. Of sacar þær allar ef hann hafðe aðr gervar aðr hann føre af griðeno oc sva vm þa söc er hann for ibrott fyrir. oc er þar rétt at stefna þeim söcom at þvi heimile. oc verðr hann þar þingfastr vm þær sacir. Hann scal fengit hafa ser lög grið a enom næsta hálfom manaðe er hann for brott oc verþr þar rétt at stefna vm þær sacir er hann gorir siþan at þvi heimile oc verðr hann þar þingfastr vm þær sacir. Ef quangaðr maðr fer af vist vm sacir oc ef konan fer ibrott. oc varðar henne ecke brott foren. oc a han heimting til hennar vetr vistar. sva oc ef konan fer vm sacir abrott en bónde hennar fylgir henne oc er þa heimting til hans vetr vistar. Ef bónden lætr þan a brott fara er van lute er. oc a hann heimting til vetr vistar. oc scalat hann gialda fyrir þat at þav verc se vanunin er hann scylde vina. Ef grið maðr gorir full rétte við bóanda. oc a grið maðr abrott at fara oc hafa ecce vetr vistar. oc a þo boanden sócn við hann. Ef grið maðr mælir half rétte við boandan oc scal grið maðr abrott fara. nv fer hann eigi oc verðr þá at fullrétte þat mal. oc varðar honom þat fiorbavgs garð. Þetta eitt er hálfretti í orðom er nv var talet sva at søkia ma vm. Þat er en vm fullrette þav er griþ maðr gorir eða mælir við bvanda eða við hvsfreyio. oc ef eigi ger hann abrott fara oc eýcz réttr þeirra hálfo. Ef boandi hæitr grið man sin af vist for atta lavst oc varðar boanda þat iii. marca secþ oc a grið maðr heimting til vistar við bóandann ef hann beiðir vistarinar við vatta bóndan. oc lætr hann honom eigi þa uppi. Ef vigsacir göraz með monnom lyrit næmar oc scal frænde vegandans abrott fara oc hafa vetr vistar sinar slict sem bvar virða. Þat ero lyrit næmar sacir er eyris bót kømr til eða meire i bavga tale. þat er við þriðia brøðra oc nanare menn.

Maðr sa er bv gørir vm vár scal segia sic iþing þar er hann vill. Þat er bv er maðr hefir málnytan smala. þo scal hann segia sic i þing þótt hann hafe eigi mal nyto ef hann er landeigande. Ef hann erat landeigande oc hefirat málnyto oc verðr hann þar i þingi er sa boande er er hann felr sec ini vm. Ef hann er ifisci scálom oc verðr hann þar iþingi er sa maðr er. er land þat á er hann býr á. Maðr scal segia sic iþing a alþingi eða a varþingi ef hann vill. við þan goða er hann vill. hann a cost at selia avðrom manne þat mal at lata segia sic i þing a alþingi eða a varþingi. hann scal mælt hafa við goðann at hann vill i þing þar fara aðr vm várit. ef hann lætr sic segia a alþingi. Ef hann hevir eigi sic i þing sagðan oc verþr hann spurðr hvar hann er iþingi oc scal hann nefna til þan goða er hann vill i þingi með vera oc verðr hann þar þingfastr ef goði vill. Ef maðr hevir eigi sec i þing sagðan a varþingi oc scal hann sagt hafa a alþingi aðr til doma se gengit. Maðr scal segiaz iþing með goða þeim er hann vill. scolo þeir nefna ser vatta baþir hann oc goðinn. At þvi vætte. at hann segz þar iþing oc hiu hans oc bu. oc fe. en hinn tecr við. Ef anar maðr fer með goðorð en sa er á oc hefir goðen iátt honom þing uist. en sa vill eigi við honom taca er með goðorðit fer oc scal hann þar þo i þing segiaz oc verðr hann þar þingfastr. Ef maðr segir man i þing með avðrom goða en hann bavð vm. oc verðr hann þar þing fastr er hann er sagðr ef hann vill. En ef hann vill eigi þar hafa þingvist. oc scal hann þar segia bvvm þegar er hann fregn at hann vill hitzi iþingi vera er hann bað sic i þing segia. Sa maðr er hann sagði i anat þing en han villde verit hafa verðr utlagr iii. morcom við huern þeirra þrigia goðana ii. "enda þan er sagði iþing. Ecki varðar goða at hann gange við þingfesti hans þeim er hann var i þing sagðr. hinom varðar oc eigi at hann gangi eigi við. Ef goði þigr grið með þriþiungs manne sinom oc verðr hann þar iþingi með ser. Ef goði þigr með anars manz þriþiungs manne. oc scal hann segia vm varit a varþingi i þeim stað er menn mæla malom sinom. sva at meire hlutr heyre þingheyianda. at hann abú með þeim manne þott hann gegni eigi tillögom oc verðr hann þar i þingi með ser. Ef hann legr ecci í oc verðr hann þar i þingi er hann hevir vist. Ef goði hevir vist með þeim boanda er eigi er með honom iþingi oc verðr hann utlagr vm þat iii. morcom oc or goðorðe sino ef hann fer sialfr með oc asá söc er vill. Ef maðr gørir bv eftir alþingi oc er rétt at hann segiz iþing aleið helgaðre. Ef maðr kavpir bv manz grið maðr oc verðr hann þar þingfastr sem buet var aðr oc þar heimile hans vm þær sacir er siþan geraz. Ef menn legia gør bv saman oc verðr þar hvar þeirra iþingi sem aðr var nema þeir vile eina þing vist hava. baþir. oc scal þa segia or þingi anat bv. Ef maðr fer mina bve i meira. þa scal hann lata segia sic or þingi þar er hann var aðr. oc segia sic i þing þar sem sa er iþingi er hann abv ́ við oc fyrir haða doma. Ef maðr a bv .ii. i einom fiorðungi oc scal hann þaðan gegna logscilom fra eno meira bueno. oc ef bæðe ero iafn micil. þa scal hann segia til a varþingi fra hváro hann vill gegna lögscilom. Ef maðr mælir ecci vm. þa scal hann gegna fra hvaro tvegia. Ef menn legia bv saman þeir er isinom fiorðungi er hvar aðr. oc scolo þeir segia bvvm til hverir hvars griþ menn ero. Ef þeir segia ecci til oc verða þeir huars grið menn sem þeir hafa hannsalat. Ef þeir hafa eigi handsalat. oc er rett at søkia hiú þeirra i hvart þing sem vill. þeirra er bondrnir ero í. Ef maðr a bv i .ii. fiorðungom oc scal ifiorðungi hvarom segia bvit iþing. oc scal þar lögheimilc hvara hiónana sem þav ero til bús tekin. Ef hiú fara a miðil bva oc scal boandin sagt hafa vm varit hver hiú ero at hvaro bvéno heimilis föst. Ef ecki er til sagt oc er rétt at stefna i hvart þing sem vill. oc sva honom sem hium hans. Ef boande tecr þa cono er bv ́ á. oc a hann cost at kiosa at eigin orðe sina þingfesti oc heimilis fang þangat er hon abv ́ eða hennar heimili oc þingfesti til bus sins oc þeirra manna er þav eigo varða orð oc verc firir. Ef maðr kys ecki vm oc verðr þar hvars þeirra þingfesti sem aðr. Ef grið maðr tecr kono þá er bv á. oc a hann cost at kiósa heimilis fang sitt oc þingfesti til hennar bús. Ef grið maðr tecr þa cono er grið þigr. oc er þar hvart þeirra iþingi er aðr var enda a hann cost at brullavpeno at kiosa hennar þingvist þangat er hann er aðr iþingi. En ef bonde tecr bv lavsa cono oc føriz hennar þingfeste þa til hans bús. Ef sa maðr andaz er býr oc er rett at cona sv er hann atte kiósc þingfesti sina fyrir .v. bvom þangat með lograðanda sinom ef hon vill a xiiii. nottom þaðan fra er bonde hennar andadiz oc sva þeirra manna er hon a varþa orð oc verc fyrir. Ef quangaðr maðr scilz við cono sína oc segia log þingfesti hennar abrott með lograðanda sinom. Nv ero þeir fleire en ein. oc á hon cost at kiósa með þeim er hon vill.

Ef maðr fer vaflonar förvm halfan manað. eða lengr inan fiorðungs oc varðar þat utlegð. oc sva ef hann fer allz manað oc or fiorðungi enscis orendis nema hlifa bue sino eða griðe. Ef maðr fer oc þigr olmoso giafir hálfan manað eða lengr eþa hefir gistingar þar er hann getr oc er sa göngo maðr. Ef maðr göriz hvsgangs maðr heill oc sva hravstr at han mætte fa ser .ii. missera vist ef hann villdi vina sem hann mætti oc varðar þat scog gang oc er rétt at stefna þar er hann vissi natt stað hans siðarst. oc queðia til .ix. bva a þingi fra stefno stöðom. Ef maðr vill fora þingfesti sina oc scal hann þo sitia vm scap þing .iii. kyr varþing oc alþingi oc leið.

Ef maðr vill segiaz or þingi. oc er rett at hann segiz or avarþingi ef hann fer i þess goða þing er samþingis goðe er við hin. sva oc ef hann fer við þan goða iþing er þing á ieno sama þingmarke. Rett er at hann segizc or þriþiungi goða a alþingi at háðom domum at lögbergi ef goði heyrir. Ef goði heyrir eigi oc scal hann segia honom til enda er rétt at hann segizc brott með vatta fyrir honom siálfom. en in sama dag scal hann segia sic iþing við anan goða. Ef maðr segr þa menn or þingi manz er honom hafa eigi vm boðit oc verðr þat rétt ef þeir vilia þat. ef þeir vilia eigi oc scolo þeir segia bvom .v. sinom at þeir vilia i sama stað hafa þingfestina. en hinom varðar utlegð við huern þeirra. Ef maðr fer bvi sino or fiorðungi oc i anan. oc segia log man þa abrott nema ihruta firði þótt hann fare þar vm fiorð þveran. Oc ma hann hafa þá ena sömo þingfesti. þviat eino er rett at hafa þingfesti i avðrom fiorðungi helldr en maðr býr. Ef goða er þat lofat þeim at logbergi at taca þriþiungs man vtan fiorðungs. Ef goði vill segia þing man sin abrott or þingi við sic. oc scal hann segia honom xiiii. nóttom fyrir varþing eða meira meli. enda er rett at hann segi honom avarþingi.

Nv vill goði fara abrott af lande. oc er rett at hann segi vm varþing huerr með goðorð hans scal fara. Ef hann fer manað or fiorðungi þan eptir pasca oc scal hann segia asamquamo aðr huerr með goðorð hans scal fara meþan. Ef þeir eigo .ii. goðorð saman oc scal hin same með fara iii. þing varþing alþingi oc leið. þa scolo þeir scipta a leið háðre. Þa er leið háið er upp er sagt. Nu er oc rett at menn seliz a þingi goð orð at háðom dómom. Nu vill sa eigi selia með för goðorðz er með fer. þa scal hin stefna honom til scila vm oc telia hann af sinom lut goðorðzens oc utlagan iii. morcom. En siþan scolo þeir reyna dom vm. Sinom þriþiungs manne scal með for goðorzens selia en eigi anars. Ef goði þigr grið með anars goða þriþiungs manne oc scal hann eigi við taca aþr hann er abrott þaðan. Nu vill hvargi goðinn með goðorð fara. þa scal sa er með fer bioða hinom með för goðorðzens. Sa er af sinom luta goðorzens oc vtlagr .iii. morcom ef hann ger eigi þa við taca en sa scal þa með fara iii. þing. Þriðiungs menn eigo goð orð avallt þar er goði verðr utlagr oc or goðorðeno. þeir scolo luta með ser. Ef maðr hefir keypt goðorð eða var honom gefit oc scal þat at erfðom fara. Nu verþr goði secr. oc eigo þriþiungs menn þa goðorðit. en virða scal þat at ferans domi. Ef goði verðr vanheill. oc er rett at hann seli þa með for goðorzens. Nv anda hann oc er þar eptir sonr xii. vetra gamall oc er rett at hann fare með ef menn lofa þat. Nu tecr cona þar arf oc scal hon selia þar goðorð nokorom þeim manne er i þeim þriþiungi er. Nv andaz goði fyrir einmanað þa scolo þeir luta oc hafa fund at hver með scal fara goðorðit scera crossa oc láta fara a alla vega. Nu andaz hann eptir einmanað þa scolo þeir coma nót fyr til varþings en aðrir menn. oc luta hverr með scal fara. Nv andaz hann nær alþingi eða andaz hann iþingför oc scal sa með fara er scyllztr er a alþingi. Nv er þar engi til þa scolo þeir raða er þing átto við hann huerr með scal fara. oc hafa raðit fyrir dom. Ef sacar ero til varþings þa varðar goða fiorbavgs garð ef hann kemr eigi til þings öndverz oc sva þott þar gerizc.