Bókastaðir

Ef maðr verðr secr at sátt. En þa verðr maðr secr at satt er hann handsalar sect sina eða sva handsalar hann at hin scal gera sect hans ef hann vill. Þat er mælt at eigi gorir ein maðr sect manz nema a se queðit asectina þa er hann handsalar secþina oc scili þeir þa fyrir þegar. Ef hann hefir sva handsalat at hann scyli gera secþ hans ef hann vill. þa má hann eigi vm gera secþ hans anan veg en nefna til xi. menn en hann se siálfr in tólpti. En ef a var queðit a sect hans. þa er secþen var handsoloð. oc mego þeir eigi gera aðra secþ hans þa. en til var scilit fyrir vöttom. En bera scal vætte þat aðr sátten se uppsogð sva at sáttar menn heyre. er at var nefnt þa er hann handsalaðe secþena. Ef anar maðr handsalaðe sect hans en hann siálfr. þa scal vætte þat láta bera þar aðr sattin se vp sogð er hann hafðe honom ihond sectar handsalit sellt. Þeir scolo eiða aðr vina. oc sva vina eiða oc vætte bera at sættar menn heyre. Ef maðr handsalar manne sátt slíka sem hann vill gerva hafa. Vsque infinem. oc aþat at halda. Ef maðr handsalar manne aqueðna secþ sina scyrt þa þarf eigi at doma. segia scal þa til at lögbergi. Eigi vm gerir sect manz ella nema a se queðit asecþina þa er hann handsalar sáttena. en hann vm gerir eigi ella secþina nema hann geri með xii. man. en þat vætte scal lata bera aðr anar maðr handsale secþ hans. þeir scolo sva eiða vina oc vætte bera at sattar menn heyri. Þær ero logsecþir .iii. a lande voro ef maðr er gor scogar maðr oferiande eða fior bavgs maðr. en su en þriþia at avka sva fiorbavgs secþ at hann scyli eigi eiga fört vt hingat. Ef menn verða ii. aðilia at eini söc oc vill anar bva til varþings en anar til alþingis oc a sa at raða er til alþingis vill bva. En ef hin hefir bvit til varþings sokena þa a hin cost hvart sem hann vill hafa til alþingis oc lata lyrit coma fyrir sökena eða stefna ella dominom til rofs. Ef fiorbavgs sacir ero .ii. ahendi manne einom. oc ieinom domi oc scal þa döma hann scogar man ef ein er aþili at báðom. Ef þær sacir ero ii. ahendi manne fiorbavgs söc oc scog gangs söc i einom domi. þa scal døma eptir scog gangs söcini. oc a sa ferans domi upp at hallda. En ef scog gangs sacir ero .ii. ahendi einom manne. oc hafa .ii. menn þær sacir með at fara oc scolo þeir luta með ser hvar þeirra scal ferans domi up hallda en hvartuegi þeirra scal föra gogn sin til ferans doms oc lata þat bera hve mælt er fyrir secþ hans. En þeir eigo baþir iafnt secþar fe. oc sva at søkia vm biorg hans. En ef ii. menn hafa sacir a hendi einom manne oc scolo þeir luta með ser hvar þeirra scal vp halda ferans domi. Nv huerigi van lycþir er hann atte secr vm at verða við baða. þa scolo þeir sva scipta með ser sem þeir havi báþir gervan scogar man. En ef við anan þeirra verðr muna vant þa er sem hann hafe ein secþan hann en scipta scolo þeir secþar fe at öllo avðro með ser sem aðr. Hvartz vant er meire bota eða mini a secþ hans þa at hann se scogar maðr oferiande enda comi scog gangs söc a hendr honom þa scal søkia hann sem sycnan man oc søkia hann fullri secþ. Ef maðr verðr fiorbavgs maðr oc eigo menn honom eigi farar at bana. enda a eigi secþ hans at avkaz nema hann göre þær sacir at hann verþe scogar maðr vm at vera. Huartz sem maðr verðr secr at satt eða avarþingi oc standa sacir ahendi honom anat tuegia fiorbavgs soc eða scog gangs söc. oc scal sa maðr er þær sacir a at søkia stefna hinom er secþan hefir hann oc lata honom varða fiorbavgs garð þat er hann secþi hann bréc secþ. oc hann villdi hans mal i þvi eyða. oc hann mundi eigi søkia hann ef eigi støði sv soc a hendi honom. oc scal hann queðia til heimilis bva ix. þess er sottr er at bera um þat hvart hann mundi søkia hann til sectar þeirri söc eða eigi oc hann villdi iþvi eyða þa söc er hann fer með. Ef þat ber quiðr at hann villdi iþvi hans söc eyða. oc varðar þeim þat fiorbavgs garð er secþan hefir hann. oc heitir þat þa brek secþ. enda adomrin þa at rofna.

Uer scolom leiðir eiga oc scolo goðar þeir eiga leið saman er þing eigo saman. oc scal þar leið þeirra vera sem þingstoð þeirra er. nema þeir fae lof til anars. Leið scal eigi vera siðar en drottins dag þan er lavgar dagin aðr lifa viii. vicor sumars enda scal eigi leið vera fyr en xiiii. nætr ero fra alþingi. En leið scal engi vera scemr en dagstundar leið. oc eigi lengr en ii. a nátta leið. En leið scal sva hælga iamt sem þing. enda eycz rettr manz þar a leið helgaðri sem a þingi. Þar scal ny mæli oll up segia aleið oc miseris tal. oc imbrodaga halld. oc langaföstu i gang oc sva ef hlavp ár er eða ef við sumar er lagt. oc sva ef menn scolo fyr coma a alþingi en x. vicor ero af sumri. En sa goði scal þat tína er þinghælgi á. nema þeir hafe þvi scipt anan veg með ser. Þing menn allir eigo at gera ser búðir þar er þeir ero iþingi ef þeir vilia. þeir eigo hross sin þar at hafa meþan þeir ero aleið eða aþingi eða buþir gera ser. Ef þeir eigo buþir er farnir ero or þingi þaðan þa scolo þeir eigi optar þar gera buðir. En þeir eigo bot sama vm þær buþir ef þeir vilia. En ef þeir gera þar buþir þa ero buþirnar utlagar við þan er landit a undir hvart sem þar a þing maðr eða anar. en hann secz agerðini. Ef buþir manna falla anatveggia a alþingi eða a varþingi. oc falla til iarþar oc licia niðri sva iii. sumor þa a hverr at gera ser þar búþir er vill.

Þat er mælt at huerr þeirra manna er secr er orðin þa scal eiga ferans dom eptir. enda scal queðia ferans doms at þinglavsnom goða þan er sa er i þingi með er secr er orðinn. oc eiga .xiiii. nóttom eptir vapna tac at heimili þess er secr er orðin. i orvarscótz hælgi þar er hvarki se acr ne engi. En ef hann veit eigi heimile ens sekia manz. þa scal hann eiga ferans domin at heimili goða þess er sa er iþingi með er hin secþi. Enda a sva at fara þa ef hann veít eigi þing vist hans sem þá at hann viti eigi heimili hans. at hann scal queðia til dóms upsogo vátta iii. nóttom fyrir ferans domen eða meira meli ef hin verðr idomi secr. En ellegar þat vætte er var nefnt þa er hin var isátt secr gör. oc scal lata bera vættes vætte þat er at þvi var nefnt er hinn handsalaðe sect sina. Þeir menn er fe eigo at þeim manne er secr er orðin. þeir scolo quoðo vatta sina hafa til en þeir bva er eigi hafa vatta til iiii. nottom fyrr eða meira mele. Sa a bva at queðia til er secþi hin iii. nottom fyr eða meira mele at scilia vm þat hvat þar er secþar fiár. ero þeir bvar iafn scyldir at scilia vm allra þeirra mál er fe hafa átt at þeim er secr er orðin oc eigi hafa vatta til. Ef omagar coma til ferans domsens oc scal beiða xii. quiðar at bera vm þat hvart þeir voro hans omagar eða eigi ens sekia manz. þat a hans omaga at bera er hann á arf eptir at taca eða þeir aðrir er bvar hafa þat borit at hann hafe þa omaga með fe tecna sva at þat hafe iafn mæli verit. En ef þeir ero fleire iafn scyldir omaganom. oc eigo þeir bvar at scipta með þeim. scal at þeim lut for doma sem hans verðr or omaganom þeim. Barn þat er eigi scylt at föra til ferans doms er maðr verðr secr vm faðerne. En ef þeir menn föra eigi omaga til ferans doms er scylldir ero til at föra þa raða þeir ser ahond omagana en eigi erfingiom sinom. Ef maðr leynir secþar feno. oc varðar honom þat fiorbavgs garð. oc scal stefna heiman þeirri söc. oc queðia til heimilis bva ix. aþingi þess er sottr er. hvart hann hafe þvi fe leynt eða eigi er hin hefir vm stefnt. Scal þar sin eyri hveriom doma ef sva vinz fe til. en doma scal rett or feno ef rettar söc er. en þa fola giölld ef þiof söc er. Ef fe vinz betr til þa scal doma goða þeim er dom nefndi ku eða uxa iiii. vetra gamlan. Ef avrar vinaz eigi til. þa scal scerþa iafnt alla avra. Ef sa maðr átte cono er secr er orðin. oc scal sva doma vm fe hennar sem at sculda domi. Jafnt scal þangat öll fe mal til bva sem til sculda doms oc sva vm landz virðingar oc vm veð mala ef menn eigo oc at öllom fe malom fara sem at sculda domi. þeim er menn ótto aðr fe at honom. aðr hann yrði secr. oc scal eigi heimanfylgio hennar scerþa. oc eigi mundin ef hann átte þa sialfr avra til mundar. En ef hann atte eigi sialfr fe til mundar. þa scal scerþa mund iafnt sem aþra avra. Ef þav hava sva gert sculldir at begia þeirra rað hafi at verit. þa scal at þeim lut hvart þeirra giallda þær sculldir sem þav hofðo nytiar af þvi fe. Ef þat fe er þar nokot er menn hafa veð mælt. oc scal sa þeirra hafa veð mala sin er hann hefir at lögom at farit. En ef ii. menn hava en sama lut veð mæltan. oc scal sa maðr hafa þan grip er fyr hefir veðmæltan nema sa fare at olögom at. En ef hin hefir at lögom at farit er siðar veðmælti. þa scal hann hafa þat fe en hin eigi er at ologom fór at. En þa er at lögom at farit er synt er váttom veð mále enda er þo rétt ef þeim er sva kunt þat fe er veð mælt er at þeir hafa sét. en lysa scal veðmala fyrir boom v. þess manz bvvm er fe sitt let veð mæla. Ef aðrir avrar ero scerþir. oc scal hann eigi hafa meira fe en hann átti at honom fyrir ondverþo. þoat hann hafe meira veðmælt. Þeir menn allir scolo eiða vina er þar scolo lögscil mæla iafnt sem at þinga domi. En þeir eigo at døma þeim manne varðveizlo fiar þess til alþingis ens næsta. er secþi. En þeir eigo helming at døma aðilia en hælming fiorðvngs monnom. Þeir eigo at døma för omogom þeim er þar coma til ferans doms. er sa átte er secr er orðin vm þat þing sem ferans domrinn er áttr. Nv ero þar þing .ii. a einom þingvelli. oc scolo þeir þa fara vm þav þing bæði. Ef fe vinnz bætr en nv var talit. þa scal þat fe døma halft þingonavtom þeim sem ferans domrin er i áttr oc omagarner eigo at fara ef ero. en hálft þeim er secþi. Þeim scal døma varðveizlo fiár þess er secþi. er þingonavtar scolo hafa. En hann scal hafa fe þat til leiðar þeirrar er hann heyr ef þeir ero samþinga er hann hefir heimt þa oc scipta þar við þá. En þvi er hann hefir þa eigi heimt at viðtöcom eða at handsölom. þa scal hann scipta við þa a varþingi. En ef sa er utan þings maðr er secþi. þa scal hann scipta á alþingi eno næsta. Scipta scal þvi öllo at ferans domenom. er þar ma oc selia i hond þeim goða er ferans domen nefnde. Þat fe er þingo navtar hlióta þat scal til þes hafa at stadfesta omaga með ef ero meþan þat vinz til. En ef fe er meira þa scal hafa til þurpta þeim omogom öðrom er þar eigo at fara i þvi þingi. Ef hann a eigi ferans domin sva sem mælt er ilogom oc varðar honom þat fiorbavgs garð. oc a sa maðr þa söc at søkia er til omaga varðveizlo þeirrar stendr er þar scylldi for døma ella. En ef sa maðr atte eigi omaga er secr er orðin oc a sa maðr søkena er feit atte at honom. En ef hann átte engar sculdir þa ahuerr þa söc er vill oc scal stefna þeirri söc heiman oc queðia til heimilis bva ix. aþingi þess er sottr er. En menn scolo sva coma til domsens at nefndr se fyrir miðian dag oc scal sva gogn öll. oc sva þeir menn allir er þar eigo fe at heimta. oc sva þeir menn allir er omaga eigo þangat til at föra með þa omaga. Ef menn verða eigi sva viðr varir at þeir megi til ferans domsens comaz með omaga. hann scal lysa et næsta sumar til framførslo þess omaga at logbergi ahendr þeim þingonavtom er sa goði er i þingi er nefna let ferans domin oc queðia til xii. quiðar hvart þat voro hans omagar eða eigi þess manz er secr varð. En heimilis bva sina .v. at bera vm þat hvart hann matte til ferans doms comaz fyrir navðsyniom eða eigi. en omagar scolo fara.

Þar er maðr er dømþr fiorbavgs maðr vm spellvirki. at hinom er sótte scolo gialldaz scaða bøtr at ferans domi slícar sem bvar v. virða við bóc. Nu gialdaz honom eigi scaða bøtr sem mælt er at ferans domi. þa verðr hann iafn secr þegar er ferans domi er lokit sem hann verði dømþr scogar maðr i alþingis domi o øll oc oferiandi.

Ef goði kømr eigi til varþings ondverz. þa verðr hann um þat utlagr oc er hann or goð orðe sino. oc eigo þeir menn soc þá er sacir hafa þangat hafðar. til þings þess. Nu vilia þeir eigi þa eigo samþingis goðar hins sa þeirra er helldr vill sótt hafa. oc a þingi er ef eigi ero baþir. Nu vilia þeir eigi þa eigo inan þings menn fyrst en þa hverr er vill. Ef sv söc kömr upp er heimanquoð fylgir þa scal þviat eins til varþings bva ef quaddir ero bvar vico fyrir þing eða meira mele oc sva stefnt. Ef maðr søkir utan þings man a varþingi vm þat at hann hafi borit liug quið. þa scal queðia goða þan er hann er sialfr í þingi með. Ef maðr geriz illvirki sa at hann spillir fe manna sva at hann gorir iþvi kugilldis scaða eða meira oc varðar þat scog gang. scal queðia til ix. bva aþingi þaðan fra vm þan stað er illvirkit var gert. En þat er illvirki er maðr vill spilla fe manna fyrir önnkost oc fyrir illgirnis sacir. Þa söc scal lysa at lögbergi vm illvirki oc søkia et sama sumar.