Bókastaðir

Ef omagar coma til ferans doms. þa scal beiða til xii. tar quiðar hvart þeir se omagar ens sekia eða eigi. En þa á hans omaga at døma er hann a arf eptir at taca. oc þá aðra er bvar bera at hann hafe fe með tecit sva at þat væri iafn mæli. Ef fleire menn ero iafn scyldir omaga. þa eigo bvar þeir v. er til ferans doms ero comnir at scipta þvi oc scal døma för öllom at þeim luta er honom byriar til handa vm fiorþvng þan er ferans domr er í attr. ef hann varð a alþingi secr. Ef fiorðungs menn hafa scipt fiorðungi til omaga framførslo. þa a þat at halda allt er þeir urþo a sáttir. Nu ero þing .ii. a einom þing velli. þa scolo þeirra omagar fara um þav þing bæði er i þvi öðro þingi urðo secir enda sva áttr ferans domr at. Þat er mælt at eigi er scylt til ferans doms at föra barn þat er maðr varð secr vm faðerne. ne queðia gagna til oc a þvi för at døma. Nu gera þeir menn eigi omaga föra til ferans doms er scylldir ero til at lögom. þa raða þeir ser a hendr omaga ef þeir visso at ferans domr scyldi vera oc mátto til comaz fyrir navðsyniom. Nu fela menn fyrir þeim omaga oc raða þeir ser ahendr omaga. en eigi ero erfingiar þeirra scylldir til. Nv verða menn eigi varir við at ferans domr scylde vera eða mátto þeir eigi til comaz með omaga. þa scal lýsa et næsta svmar eptir a hendr þeim fiorðungs monnom eða þingonavtom er sa goði er i þingi er nefna let ferans dominn. oc queðia hann til xii. quiðar hvart n. n. væri omagi ens sekia manz eða eigi. En heimilis bva sina .v. at scilia um þat hvart hann mætti comaz til ferans domsins eþa eigi fyrir navðsyniom. Ef quiþir þeir ganga ihag søkianda oc coma eigi lögvarnir fram. þa scal döma for omogom i alþingis domi. iafnt sem ferans domr átte at døma ef þeir hefði þar til comit.

Iafnt scal eiga ferans dom eptir fiorbavgs man sem eptir scógar man oc gogn öll til føra. oc sva scolo menn fe sín þar heimta þeir er átt hafa at honom. oc sva scal döma for omogom þeim er hann átte. Nu varð maðr secr vm dom rof eða vm fe þa scal fe þat allt gialdaz at ferans dominom sva micit sem gögn baro til. En ef fe þat gelldz eigi þar. þa verðr hann secr scogar maðr oferiande. Nv verðr hann secr vm spell virki oc gialdaz eigi scaða bötr at ferans domi. þa verðr hann oc scogar maðr o øll. Þar scal gialdaz morc lögavra at ferans domi goða þeim er ferans domin nefndi. þat fe heitir fiorbavgr. en ein eyrir þess fiar heitir alaðs festr. Ef þat fe gelldz eigi þa verðr hann scogar maðr o øll. Nu gelldz þar fiorbavgr oc alaðs festr þa scal sva døma sectar fe sem scogar manz fe. Þar a goði oc at hafa kú eða oxa iiii. vetra gamlan. oc á þa fiorbavgr at fara sem anat sectar fe. ellegar eignaz goði þa morc. þat er rett at gialda mörc þa þar at ferans domi. enda er rétt at maðr handsale at gialda a xiiii. natta fresti. at heimile goða. oc scal þa eindagi a þvi fe. Kostr er at gialda igripom sva sem lögmetendr virþa til logavra.

Þa er ferans domr er áttr at fiorbavgs man. þa scal segia til heimila hans. Hann scal eiga þriú heimili. þeirra scal eigi lengra imiðlom vera en fara megi vm dag a anan veg. Hann scal heilagr vera at þeim heimilom oc i örscotz hælgi við a alla vega. oc a götoni a millom heimilana ef hann fer eigi optar en vm sin a manaðe. oc i örscotz helgi við götona. Nv fara menn a moti honom þa scal hann fara af götoni sva at þeir vm take eigi spióta oddom til hans. O heilagr verðr fiorbavgs maðr ef eigi er sagt til heimila hans at ferans domi. þar scal nefna vatta at fiorbavgr galldz eða anat þat fe er hann yrði secr scogar maðr ef eigi quæmi fram. Ef ferans domr er áttr at þan man er secr er orðin scogar maðr feriande þa scal nefna vatta þar at allri secþ þeirre er gögn baro at honom væri mælt. oc a sv öll at halda. En ef hann er iafn vandhæfr oc fiorbavgs maðr. þa a þar at ferans domi at kiosa honom heimile iii. iafnt sem fiorbavgs manne. Ef fiorbavgs maðr gerir fiorbavgs soc oc varðar honom scog gang. En engi maðr scal bana for fiorbavgs manne eða scogar manne ferianda þótt fé eigi at þeim.

Sa maðr er fiorbavgs manne fylgir til scips scal beiða fars með vatta at þeir tace við honom oc lata bera vættis vætte þav er nefnd voro at ferans domi. hve fyrir sect hans var mælt. oc sva þav er fiorbavgr galdz ef hann var fiorbavgs maðr eða þav fe onor er hann yrði scogar maðr ef eigi gyldiz. Ef vættes vætte þav coma fram þa varðar þeim utlegð iii. marca bæðe styre manne oc hásetom ef þeir toco eigi við honom. Ella er viti lavst þeim. Hann er iafn heilagr a goto er hann fer til scips sem hann fare a millom heimila. Honom scal beiða fars at scipi öðro oc láta bera vætte þat er hineg var nefnt. Ef honom er syniat þar þa scal beiða at enom sama hætti a et .iii. scip. enda er eigi scyllt þá at beiða a fleire scip. a þvi sumri. þot þeir syni. en þeim varðar iafnt öllom synionen. þa ero þeir oc eigi utlagir ef þeir hafa tekit við iii. fiorbavgs monnom eða scogar monnom aþr þeir hafa beiddir verit. þoat þeir syni þessom. Hann scal þa fara til vista sina ena somo. hann er oc iafn heilagr i þeirre for til þess er hann kömr aptr til heimila sina. oc sva agistingom ef hann fer fullom dag leiðom. En anat sumar scal hann oc sva et sama við för leíta. oc sva verða þeir en utlagir er þa synia. En et iii. sumarit varðar fiorbavgs garð öllum þeim er þa synia. enda helpr honom þat ecki at vetri ef hann er her staddr. Ef þeir taca við honom oc er hann at scipi meþan þeir hafa bvþir alanðe þa er hann heilagr í örscotz hælgi a alla vega a lanð við búðena. en þo at scip ligi fir búð en sva. oc er hann þo heilagr þar amilli. En alengr er þeir hafa buðir a scipi þa er hann heilagr í örscotz hælgi á land upp a alla vega þaðan fra fióro er scemst er. til lanðz fra scipi. enda scal sva hvargi er þeir ligia við island a þvi sumre. eða við þær eyiar er bygðar ero. en avallt er þeir ligia ibrygio lægi. við islanð þa er hann heilagr í örscotz hælgi fra brygio sporðe a alla vega. Ef þeir verða aptr reka eða hallda þeim veðr i enne savmo höfn. oc comaz þeir eigi abrott. oc scal hann eigi ganga fyr af scipino en scip er brotit sva at eigi er i for buanda á þvi sumre eða eytt sva ella at þeir hafa eigi lið til bröt at hallda. Ef þeir verða aptr reka oc coma þeir til þeirrar hafnar er þeir vília scipi til hlunz raða. þa er slíc helgi hans mælt þar at scipi sem þa er hann com til scips meðan buðir halldaz at scipi. oc stýri menn ero þar enda er hann avalt iafn heilagr at scipi. enda scal hann iafnt leita við brott forna þeirra þrigia. enda er huert sumar fra öðro slíc hælgi hans mælt. En þegar er hann leitar nöckort sumar eigi sva við brott forna sem mælt er. þa er hann havst þat secr maðr at vetri dræpr oc o öll. Ef hann verðr aptr reka þa scal hann til vista sina fara ena savmo ef hann kømr samsfiorðvngs við þær. Nu kømr hann eigi iþan fiorðung þa scal hann taca ser vist þar er hann vill. aþeim hálfum manaðe er þeir verða lanð fastir. enda er hann iafn heilagr aþeirre göto oc a gistingom sem þa er hann for til scips. Cost a hann at fara til ena sömo vista sina ef hann vill þat. enda er iöfn hælgi hans meþan hann ferr sva með ser sem mælt er. hvárt er hann ferr fullom dagleiðom þa er slíc hælgi hans. En et iii. sumar verðr hann scogar maðr at vetri ef han kømz eigi abrott þa. Ef hann komr fyr ut hingat en hann hafi .iii. vetr abrott verit oc verðr hann scogar maðr. Nv fær hann xii. quið þan at hann varð sæ havi ut hingat oc hann villdi til anars landz farit hafa. þa scal hann sva við brott for leita sem þat sumar yrði hann fiorbavgs maðr. Ef hann comr út hingat þa er hann hefir iii. vetr abrott verit. þá er hann sva sycn sem aldrigi quæmi su secþ ahendr honom. Hann scal þa taca erfþir allar slícar sem þa ber til handa honom. oc sva scal hann taca við omogom þeim er at ferans domi voro fyrir hans sacir aför dømþir. oc sva við þeim er þa berr til handa honom. oc sva giallda sculldir sínar ef vanlocnar voro er hann for heþan ef hann hefir fe til. Rofnar sect fiorbavgs manz ef eigi verþr at løgom áttr eptir hann ferans domr. oc scal søkia þa vm oc gera þa sana at þvi er ferans dom scyldo. eiga oc a hverr at søkia þa söc er vill. enda rofnar sect fiorbavgs manz hvergi er þa søkir.

Ef menn eigo eigi ferans dom eptir þa menn er þeir hafa secta eða eigo þeir eigi at logom þa varðar fiorbavgs garð hvatci er þess þrýtr at þvi er eigi verðr at løgom ferans domr áttr er honom ligr ahendi. en þeir menn eigo söc þa er til omagana standa þeirra er för atte at döma at ferans domi ef áttr væri. Nv vilia þeir eigi þa eigo þeir er fe átto at honom þa er hann varð secr. En ef þeir vilia eigi þa a huerr er vill. Ef goðin ger eigi nefna ferans dom. enda se hann at løgom beiddr eða hverigar vanlycþir er þær coma af goðans hendi. at eigi sé áttr ferans domr at logom. þa varðar goðanom fiorbavgs garð oc a sa söc er ferans doms beiddi. Goða er rett at selia öðrom manne íhönd at nefna ferans dom. ef fleiri menn hafa beiddan hann en ein. oc sinom þriðivngs manne. enda varðar þeim oc fiorbavgs garð er goðinn seldi at nefna ferans dom. ef af hans völldom verðr eigi áttr at løgom ferans domrinn. Goðin secz ef hann getr engi til at nefna ferans dom oc abyrgiz hann þott fleire menn hafe quaddan hann en .i. Ef sa maðr verðr sóttr er hin hafðe sectan vm þat at eigi hafe verit ferans domr áttr at lögom at þan man er hann secþi. þa scal hann þat hafa til varnar fyrir sic at søcia goðann vm oc gera hann sanan at völldonom þess er ferans domr varð eigi attr at lögom. Ef goðinn er vm sóttr enda hafe han öðrom manne i hönd sellt at lögom at nefna ferans domin. þa scal hann oc søkia þan vm oc veria sva fyrir sic. Sa þeirra secz vm er volldin beraz ahendr. Þat ero stefno sacir oc scal queðia ix. heimilis bva a þingi þess er sottr er. Of þa menn er fe þat hafa at varðveita er sa maðr hafðe átt er secr er orðin. Nv ef þeir fregna hvar hin hafðe beiðt ferans doms. þa ero þeir scylldir at coma þangat oc segia þar til fiar þess hvarz þar tecz ferans domr eþa eigi. Nv verþr þar engi manna fundr eða fregn hann eigi hvar ferans domr scal vera eða mátti hann eigi til comaz fyrir navðsyniom. þa scal hann segia til aleið þeirri er hann heyr. hvat hann hefir þess fiár at varðveita oc sva a vár þingi. oc sva a alþingi eptir vm svmarit. enda er rétt at hann segi til a alþingi þat sumar er hann veít. at hin varð secr sva at þat heyri meire luti manna oc þing heyianda. Þat er mælt vm þa menn er þeir átto fe at þeim er secr er orðin scogar maðr. enda se eigi áttr ferans domr at þa scolo þeir stefna þeim monnom er þeir vito at féen hafa þav er sa átte in seki til alþingis oc til þess fiorðungs doms þeim öllom er hin varð secr í. enda er rétt at lýsa at logbergi oc søkia et sama sumar vtan fiorðungs monnom eða þeim er sva síð fregna at eigi vm stefnir. scolo þeir menn allir föra þangat gögn sín er fe hofðo átt at honom iafnt sem til ferans domsens. enda scal sva doma fiorðungs domr þeim öllom sina avra sem ferans domr ætte at doma ef áttr væri at lögom. Ef sa maðr leypz abrott af lanðe er secr er orðin með fe þat er hann átte eða er hann avstr þa er secð komr ahendr honom með þat fe er hann á oc sect ætti at verða her at ferans domi. Nv comr hann vt með fe þat eða þat er hann hefir af þvi oxt enda verði þat tekit af honom her hvarz hann verðr drepin eða eigi. oc a sá heimting til þess fiar er hann hefir sectan. Þeir menn er sva verða sekir görvir at eigi er sect feit þeirra. þa eigo erfingiar at taca arfin ef þeir andaz meþan þeir hafa eigi farit sycno sinni. þeirri er þeim var mælt. En hin a heimting fiarens allz er hin secti þegars hann hefir sycnoni þeirri sinni farit er honom var mælt aðr hann yrði secr scogar maðr o öll oc o feriande oc scal þat þa fara sem sectar fe anat.