Bókastaðir

Goðar scolo allir ganga til lögretto oc scal hverr þeirra setia niðr domanda sin. Goði scal nefna ser vatta. At þvi vætti. scal hann queða at ec nefni þegn i. v. ar dom. oc nefna hann at doma vm sacir þær allar er her coma idom þena. oc log scylda heldr til at doma vm oc an ec honom iseto nema hann se numin or. nefni ec log dom. Hann scal nefna vatta. At þvi vætti. scal hann queða. at ec vin eið at bok. v. tar doms eið. hialpi sva mer guð i þvisa liósi oc avðro sem ec hyg þat at ec hava þan man idom nefndan er eigi vili anar maðr betr raða fyrir lögom órvm eða landz bví en sia maðr. oc nefna hann. þeirra manna er ec eiga cost iminom þriðivngi her a þingi. Slican eið scal goði hver vina er menn nefnir i v. tar dom.

Þeir menn er sacir eigo i v. ar domi. oc scolo þeir ganga til doms oc scal ein hverr þeirra nefna ser vatta oc bioða þeim monnom ollom er sacir hafa i v. ar domi. til lutfalla oc queþa á hvert til scal ganga. oc bera þar luti i scavt. oc fara sva at lutfalli þvi sem at fiorðungs domi. Þær sacir scal eigi luta er vm vefong er sótt. þær scal fyrstar søkia nema þær se fleire en. iiiiar. En ef þær ero fleire. þa scal þær luta. Hann scal ganga til doms oc bioða þeim monnom at lyða til eiðspiallz sins er hann hefir soc ahendi eða þeim manne er vörn hefir fyrir hann oc biðia hann lyða til fram sögo sacar sinar. oc nefna söcna. en hann scal taca bóc ihond ser meire enn háls bóc. oc nefna ser vatta. Jþat vætti. at ec vin eið at bóc. v. tar doms eið. hialpi mer sva guð i þvisa liosi oc avðro scal hann queða. sem ec mvn sva søkia soc mina a hendr honom oc nefna hann sem ec hyg sanaz oc réttaz oc hellzt at lögom. oc ec hyg hann sanan at söc þeirre er ec hefi ahendi honom. oc queþa a söcna. oc ec hefca fe boðit i dom þena til liðs mer vm soc þessa. oc ec munca bioða. hefca ec fundit. oc munca ec fina. hvarki til laga ne til olaga. Sanaðar menn ii. scolo honom fylgia. scal hann sva vanda þa sem stefno vatta. Þeir scolo taca boc i hond ser. meiri en hals bók. oc nefna ser vatta. Jþat vætti. at ec vinn eið at boc v. tar doms eið. hialpi sva mer guð scal hann queþa. i þvisa liosi oc avðro sem ec hyg þat at n. n. myni sva søkia söc sina a hendr n. n. sem hann hygr sannazt oc rettaz oc hellzt at lögom. oc hann hygr hann sannan at söc þeirre oc queða a söcena er hann hefir ahendi honom. oc heferat hann fe boðit idom þenna til liðs ser vm söc þessa. oc mvnat hann bioða. oc hefirat hann fundit oc munat hann finna hvarki til laga ne til olaga. Slican eið scolo sannaðar menn hans finna. siþan scal hann segia fram söc sina ahönd honom sva scapaða sem hann lysti. Men scolo at boc vinna eiða þa alla at v. tar domi þeirre er heilog orð ero aritin oc meire en háls bók.

Sa maðr er hann hefir söc at veria hann scal nefna ser vatta oc bioða þeim manne er söc hefir a hendi honom at lyða til eiðs þess er hann mvn vinna at vorn þeirri. oc til varnar þeirrar er hann mvn fram föra fyrir soc þa er hann hefir a hendi n. n. En siþan scal hann taca bók i hond ser. oc nefna ser vatta. J þat vætti. scal hann queða at ec vin eið at bóc. v. ar doms eið. hialpi mer sva guð iþvisa liosi oc avðro at ec mvn sva veria soc þa fyrir mec oc queða a sökena er hann hefir ahendi mer. oc nefna hann a nafn. sem ec veít réttaz oc sanaz oc helldz at logom oc ec em eigi sanr at soc þeirre ef þess ero efne. oc queða a hvat hann hefir til varnar. oc ec hyg at þat se log vorn. oc ec hefca fe boðit idom þena til liðs mer vm þessa soc. oc ec munca fina hvarki til laga ne til olaga. Þar scolo oc sanaðar menn .ii. fylgia honom at vorn enda scal vanda þa iafnt sem stefno vatta. En þeir scolo taca bóc i hönd ser meire en háls bóc. oc nefna ser vatta. J þat vætti. at ec vin eið at boc v. ar doms eið. hialpi mer sva guð í þvisa lióse oc avðro at ec hyg þat at hann mvn sva veria söc fyrir sec sem hann hygr sanaz oc rettaz oc hellzt at logom. oc nefna hvarntvegia þeirra. oc ec hyg at hann se eigi sanr at söc þeirri er hann hefir á hendi honom oc queða a sökena. oc hefirat hann fe borit i dom þena til liðs ser oc munat hann bioda. oc hefirat hann fundit oc munat hann fina hvarki til laga ne til olaga. Hann scal nefna ser vatta. at þvi vætte. scal hann queða. at ec føri vorn fram fyrir mic her i dom þena. oc queða a hvat hann hefir til varna oc hver vorn su er. oc calla ec þat lög vorn. Slikan eið scal hvartuegi sanaðar manna hans vina sem nu hefi ec tint. Ef maðr hefir fleire sacir i v. ar dom en eina. hvart sem hann hefir einom manne ahendr eða fleirom. oc scal hann slícan eið vina at søkeni hverri sem aðan tinda ec. oc scolo sva sanaðar menn fylgia söc hverre sem aðan var tínt. oc sva eiða vina. Sa er söc hefir at veria i v. ar dome hvárt sem hann hefir eina eþa fleire. þa scal hann slican eið vina varnar eið at sokeni huerre sem aðan tínda ec oc sva sanaðar menn hans. Sa maðr er hann hefir söc at søkia i v. ar dom hann scal taca vi. menn or domi oc nefna vatta at. oc nefna þa alla. oc ec nem yðr or domi oc an ec yðr eigi i seto vm söc þá. oc queða a søkina. en þeir scolo or rísa dominom. en ef þeir vilia eigi or rísa dominom þa ero þeir utlagir. enda omæt orð þeirra. Sa maðr er hann hefir soc at veria i v. ar domi. hann scal oc taca aðra .vi. menn or domi oc nefna þa alla a nafn. an ec yðr eigi iseto vm soc þessa er hann sagði a hond mer. oc nefna hin anafn er søkena hefir a hendi honom oc queða a søkena. En þeir eigo at risa or dominom. oc sitia í dom hring inan meþan vm söc þa er dømt. eigi scolo þeir abrott ganga nema navðsynia örende se. En ef þeir vilia eigi rísa ór dominom. þa varðar þeim vtlegð. enda onýt orð þeirra. Ef hann vill þa eigi or taca dominom. þa scal søcnaren taca þa ór hvaratvegio. En ef socnarin vill þa eigi or taca dominom þa er onýt söc hans. Þeir ero þo rettir til at reífa mál þeirra er or dominom ero numnir. en eigi eigo þeir vm døma. Domendr allir aðr þeir tace at døma scolo vina eið v. ar doms eið vm þat at þeir muno þan dom döma er þeir hygia lög vera. Domandi scal nefna ser vatta. at þvi vætte. at ec vin eið at boc .v. doms eið. hialpe sva mer guð i þvisa liosi oc öðro sem ec mvn þan dom døma er ec hyg lög vera. oc ec hefca fe mælt mer idom þena oc mvnca ec mæla. oc hefca ec tekit oc munca ec taca. hvarki til laga ne til u laga. Þeir scolo reifa mal manna bæði til sócnar oc til varnar iafnt sem i fiorþungs domi. en þeir ero réttir at reifa mal manna er or ero numnir dominom. Þa er vm er dømt eina söc at þa eigo þeir aptr at ganga idomen en þeir eigo xii. menn at nema or dominom at huerri sökene. en þeir eigo cost at nema or domi hvart sem þeir vilia ena sömo eða aþra. Þeir scolo döma vm sacir þær allar er i v. tar dom coma. vm þa fyrst er fyrst er fram sögð enda er væl ef þeir verða væl asáttir. Nv verða þeir eigi a sáttir þa scal in meire lutr ráða domanda en ef þeir verða allir iafn margir þa eigo þeir at döma afall. en þar er veföng ero þa eigo þeir at luta. en ef þeir ero allir iafn margir í öllom stoðom þeim er domendr hafa vefengt oc hafa huarirtueggio farit rett at vefangi. oc a þeirra domr at rofna er síðr hafa at logom dömt. En ef aðrir hafa farit rett at vefangi en aðrir rangt. þa á þeirra domr at standaz er rett foro at vefangi þótt aðrir hafe mála efni betri fyrir ondverðo. En ef hvarigir hafa farit rétt at vefangi þa á þeirra domr at rofna sem fir hafa farit þvi at vefangi sem log ero. oc á sa domr at rofna er þeim hefir þótt fir lögum dömðr. Vm sacir þær allar er her hafa gerz a þingi þa scal beiða doms vt meþan osagt er misseris tal up. En ef domendr vilia eigi döma vm sacar þa varðar þeim fiorbavgs garð.

Engi maðr dræpr fyr enn sva sem domr dömir hann eptir vapna tac.

Ferans domr scal vera eptir hvern man þeirra er secr er orðin þa er xiiii. nætr ero liðnar fra þvi þingi er hann varð secr á. Dom þan scal eiga þar er heimile hans var þa er söc var hofðut a hönd honom aðr hann yrðe secr. Nu veit sa eigi er hann secþi hvar þat er þa scal vera at heimeli goða þess er sa er i þingi með er hin gerði sekian. Nv hefir hann hansalaða secþ sina heima iheraðe eða verðr hann at sátt secr þa scal ferans doms queðia a alþingi eno næsta eptir þat er hann var secr gör. Sa maðr er hann secþi scal spyria at lögbergi at heimilis fangi hans. oc sva at þingfesti hans ef hann veit eigi aðr. Nv gengr engi við heimilis fangi hans. en goði gengr við þingfesti hans. þa scal at þess goða eiga ferans domin oc beiða hann at nefna. Nv er við hvarigo gengit. þa scal at þess goða eiga ferans dom sem hann er siálfr i þingi með oc beiða hann at nefna. Hann scal eptir doma beiða at lögbergi eða þar er goði heyre siálfr á. ef hann var eigi at lög bergi þa scal hann segia honom til. En ef hann beiþir i øðrom stað. þa scal hann segia til at lögbergi. Sa maðr er ferans doms vill beiða þa scal hann nefna vatta. Jþat vætte. at ec queð oc beiðe n. n. at nefna ferans dom eptir n. n. xiiii. nóttom eptir vápna tac. hann scal queða astaþ oc biðia hann þar coma sva at dómr se nefndr fyrir miðian dag. Dom þan scal nefna vtan garðz þar er hvarki se acr ne engi. oc eigi fir garðe en i örscotz hælgi við garðin. oc þangat fra garðe er sa aheimile er sótti ef þar má væl vera. Scyldir ero menn at fylgia goða til ferans doms. allir þeir er næstir ero ef hann vill þa quatt hafa hvárz þeir ero hans þing menn eða eigi. Þrigia marka utlegð varðar þeim er synia ef hann viðr domin fullan. en fiorbavgs garð ella. Hann scal þar coma fyrir miðian dag oc nefna sva domin. oc sva scolo þeir menn coma er þar scolo lögscil af hendi leysa. þar scal vera xii. þegna domr. Dom þan scal ryðia sem xii. quið. Sa er doms beiþir scal þangat hafa quatt bva v. iii. nottom fyr eða meira meli. þa er næstir bva þvi er domrin scal vera. Ero þeir skylldir at bera quiðo þá alla er þar þarf hvergi er þa beiþir. Hann scal oc hafa quatt doms vp sogo vatta eða sáttar gerðar vatta þa er nefndir voro. ef hann varð at sátt secr. Þeir menn er fe átto at hinom þa er hann varð secr scolo quatt hafa vatta sina eþa bva ef þeir hafa eigi vatta til oc scal til queðia gagna þeirra allra er þar þarf xiiii. nottom fyr eða meira mele.

Sa maðr er ferans doms beidde scal ser nefna vatta. iþat vætte. at ec vin log eið at bóc oc segi ec þat guði at ec mvn sva føra möl öll fram her at ferans domi þessom ahendr n. n. sem ec veit réttazt oc sanazt oc hellzt at lögom. J dom scal bera doms upsögo vætte eða sáttar vætte er hann var secr gör. þa er domr er ruddr scal láta bera þar vætte þat hve fyrir secþ hans var mælt eða fyrir hvat hann varð secr eða hvar hann varð secr. Þa scolo menn luta hve þar scolo sacir fram föra. Jafnt scal þangat bva fe mál öll sem til scyllda doms. oc sva of lanzvirðingar oc sva døma cono sitt fe ef hon átti eða veð mála ef voro. oc hvcriom sina avra fulla ef sva má. en ella iafnt skerþa sem at sculda domi. Rett scal døma or feno ef rettar söc er. en fóla giolld ef þiofsöc er. En ef fe vinz betr þa scal døma goða þeim er dominn nefnde ku eða uxa .iiii. vetra gamlan. En ef fe er meíra þa scal doma hálft þeim er hinn secþi. en hálft fiorðungs monnom ef hann varð a alþingi secr. en þingonavtom ef hann varð a várþingi secr. þeim er i þvi þingi ero er ferans domr er í áttr. Þeim scal døma varðveizlo fiár þess er hinn secþi er fiorðungs menn scolo hafa. en þvi scal scipta a varþingi eno næsta. honom scal oc døma varðveizlo þótt þingonavtar eigi. en hann scal hafa þat til leiðar enar næsto þeirrar er hann heyr sialfr. Ef þeir ero samþinga þa scal allt fe þat er hann hefir þa heimt scipta þar við þa. En þat er hann hefir þa eigi heimt at viðtøkom eða at handsölom þa scal þvi scipta avárðingi. En ef sa er utan þings maðr er hinn secþi. þa scal scipta a alþingi eno næsta. Scipta scal þvi öllo at ferans domi. er ma oc selia i hendr goða þeim er dominn nefndi. Fe þat er þingo navtar eigo scolo þeir hafa til omaga biargar þess er secr er orðenn sem vinz ef hann átte omaga. en ellegar scal hafa til þurptar þeim omogom oðrom er þar eigo at fara i þvi þingi eða vm þav þing. Fiorbavgs garð varðar ef maðr leynir secþar fe. oc scal queðia til heimilis bva ix. a þingi þess er sottr er.