Bókastaðir

Sa maþr er hann vill dom ryþia. hann scal ganga þar at. er sa maþr sitr i dómi er hann vill vr ryþia. oc mela sva at hann heyrþi. eþa goþi sa er hann nefndi idomin. en ef hvargi þeirra er þar. oc er honvm þo rett at mela rvþningar malvm. þars hann hygr at sa maþr hafi setit. er hann vill or domi ryþia. oc verþr honvm þo rett at fara þvi mali. þott hann kynni varla. þar at iafnt er rvm hins hafði verit. Saka søkiendr oc veriendr saka scolo dom ryþia ef þeir vilia. oc vina eiþa at. Ef maþr vill dom ryðia. oc scal hann nefna ser vatta. Nefni ec i þat vætti. at ec vin eið at krossi log eið oc segi þat guþi. at ec mvn sva rengia man or domi. sem ec hygg sanazt oc rettast oc hellzt at logvm. Ef hann vill eigi optar eid vinna. þa scal hann þat lata fylgia. at ec mun sva sakar søkia scal hann queþa. oc ueria. oc uitni. oc uætti bera. oc aull logmæt skil af hendi leysa. þav er undir mic koma. meþan ec em a þuisa þingi Maþr scal hefia frændsemis tolv at breþrvm. eþa at systkinvm. eþa at systrum. oc scal telia kne rvnvm. unz þar kemr. er sa maþr er. er i dömi sitr. oc sa maþr er þar er aþili er soknar. eþa uarnar. Ef sa maþr talþi frændsemi. er firnari er aþilia sakar, eþa uarnar aþilia. en næsta brøþra. þa þarf hann eigi anara manna. at leggia vndir þegnskap sin. at sana frændsemis tolv. Ef maþr telr sva at hann var ein. eþa anár. oc er hin eigi þa skylldr at risa or domi. Ef maþr telr rangt. eþa ber liuguitni a alþingi. oc varþar þat scógang. Við þa scal ryþia er sakar aþilia ero. Rett er at huer er vill queþi biargquiþa þeim manne. er fyrir socum er hafþr ef sa er eigi a þingi. oc hafi sa aungum mani selda vorn. fyrir sik. Eigi scal maþr dom ryþia sa er eigi hefir vorn tekna af þeim er sottr er. en ryþia scal hann quiþv alla sem hann vill. Jafna ravþning eigv hvarirtvegio. þeir er sekia oc hinir er veria. Næsta bræþra eigv upp at risa or domi. oc nanari men at frendsemi. oc at socum. oc ná mágar .iij. ef maþr a dottvr manz. eþa systur. eþa moþur. hvár sem annars frendkonv á. sa maþr er í domi sitr. eþa aþili. Guþsifia .iij. eigv or domi at risa. ef annarrtvegi. hefir halldit auþrvm undir primsignvn. eþa undir vatn. eþa undir byskups hond. eigi scal ryþia at guþsifium við sialfan sik. Men scolo nefna ser vatta. at þvi vetti. at ec leg þat undir þegnscap min. at su er frændsemis tala. son oc rett með þeim. oc nefna þa baþa er or domi scal ryþia. oc aþilia. Ef hann ryþr at mægðum. at ec leg þat undir þegnscap min. at su er megð með þeim. at hann a þa konv eþa atti. er ec vissa. þa uerþr honvm þo þegn scapar lagning rett. at hin se skiliþr við konuna. enda erat honvm þa scyllt at risa or döminum. Þar er maþr uill ryðia dom at guþsifium. oc scal hann þat þar undir þegnscap sin leggia. hveriar guþsifiar með þeim erv. aþilia. oc domanda. oc nefna huarn þeirra. Ef at sokvm scal dóm ryþia. hann scal telia frændsemi með þeim er i domi sitr. oc með veganda. oc með aþilia. oc hinum vegna. oc legia þat vndir þegnscap sin. at sv er frendsemis tala son. oc rett. með þeim huarumtuegivm. er nv er talit. en þær sakar með þeim. aþilia. oc hinvm er idómi sitr. oc nefna hvarntvegia þeirra a nafn. Við þan man scal at sokum ryþia. er kørin er til veganda at laugum. en eigi við fleiri men þott at uigi hafi verit. Ef sa er eigi rettr teliandi. er undir þegnscapin lagði. þa scal hann hafa .ij. men aþra er þat legði vndir þegnscap sin. at su er frendsemis tala son oc rett. er hin talði. oc nefna hann. Sanaþar men scolo eiþa uina. þa er þegnskapar lagning eigv at fylgia scal sua sannaþar men vanda at frendsemi við aþilia. at þeir se firnari en næsta brøþra. hann a at nefna vatta. at ec nem þik or domi. oc nefna hann. af þvi at nv er laugrengð rett til komin. oc queþa a huart hann nemr hann or sinu or nami. eþa annars manz. Ef hann uill eigi or domi risa. oc uill þo sitia kyr. oc er þat þings af glopun oc varþar þat fiorbavgsgarþ. Þa scal hann veria honvm lyriti isetuna. Ef hann gvþin hefir eigi sialfr a heyrt a hrvþning hans. ne sa er or er ruddr. þa scal ganga til buþar goþans oc segia honvm þat at hann hefir rengþan þriþiungs man hans or domi. oc queþa a domin. oc nefna hin a nafn. oc nefna foþur hans. eþa moþvr. Ef goþin uill eigi trva. at hann hafi hann rett rengþan. þa er ryþiandin skylldr at mæla þeim malvm ollvm fyrir goþanvm. er hann melti þa er hann ruddi hin or domi. nema hann þurfi eigi eið at vina. Ef hann nair eigi at ganga i buð in. þa scal hann mela fyrir buðar durum. sva at hinir heyri in. Ruðningar malum scal mela. þar er þeir koma framarst. ef þeir na eigi at ganga til buþar. Ef þeir ganga i buð in. oc eigu men uið þa lyrit nemar sacar. þeir er þar erv bvðfastir. þa eigv þeir ut at ganga. oc sa fyrstr er efstr gecc in. Ef goþin lofar ryþiandanum. at mela eigi ruþningar malum. i anat sin. þa scal ryþiandin. nefna uatta. at lofinv. enda er goþin skylldr. at nefna annan idómen þegar. sva at ryþiandin siai ef hann vill. vorð hallda til. Ef ryþiandin sa eigi huern goþin nefndi i dóm. i anat sin. oc er goþin skyldr at segia ryþiandanum. hvern hann nefndi i dóm. ef hann spyr. oc nefna domandan. oc sva foþvr hans. eþa moþvr ef þav voro islendzk. Ef goþin vill eigi segia. þa scal ryþiandin nefna ser vatta. i þat vætti scal hann queþa. at ec beiþi þic. oc nefna goþan. at segia hvern þv nefndir i dóm. oc queþa a domin. beiþi ec þic laugbeiþing. Ef goþin gerr eigi segia. oc verþr hann vtlagr. oc or goþorþi sinv. Ef hann fiþr eigi goþan. þa scal hann beiþa at rumi hans oc segia hvar hann er i buð. Ef goþin forþazk fund hans til þess at hin verþi eigi viss. hvern hann hefir i dom nefnðan. eþa dvelr dom nefnv til þess. at þa uerþi færi ruddir. þa varþar honvm vtlegþ. oc or goþorþi sinv. Þar er men ryþia doma. oc er sa þo skyldr at risa or domi. er or er nvmin. ef rvþningar malum er mællt. at logum. þott rangt se undir þegnscap folgit. nema þar er men legia magsemþ þa undir þegnskap sin. er sa er sciliþr við konvna er i dominvm sitr. þa scal goðin ganga vt oc nefna mann i dom. oc scal hafa nefnðan aþr sol er komin a þingvoll. ef raþ rvm er at þvi. Ef goþin hefir eigi þriþiungs man til. at nefna i dóm. oc ganga rvþningar sva at þa scal hann beiþa goþa. þa er goþorð hafa iþvi þingi. at fa honvm þriþiungs man sin. oc nefna i domin. hann er skyldr at fa honvm ef hann hefir til. Ef annar þeirra hefir til. en annar eigi. þa er sa skyldr til. at fa honvm er til hefir. oc ero þeir scyldir at ganga i dom. sva sem sa goþi nefndi hann í. er hann er i þriðiungi með. en ef hann ger eigi i ganga. þa varþar honvm þat fiorbavgsgarþ. en ef hann er idöminum. þa scal hann þangat taka þingmenn. með þeim goþa. er hann nefndi i dóm. En ef goþarnir metazk þat við. hvar þeirra scal fa honvm. oc scolo þeir luta með ser. oc scal sa þeirra fa honvm er hlýtr. ef hann hefir manna til. Ef annar hefir til. oc er sa skyldr at fa honvm. en ef hann uill eigi fa. þa er hann vtlagr oc or goþorþi sinv. Ef goðin viþr eigi dóm fullan. aþr sol komi a þinguoll. þa er hann vtlagr. oc ór goþorþi. oc sva ef hann nefnir annan i dóm en hann eígi. þa a domr at døma vm sakar allar sem fullr se domrin. Eigi scal dom ryþia lengr en sol kome a þingvoll. Sa scal søkia goþan er sott vill hafa til fvllra laga. þeirra mana er sakar hafa i dom þan. en ef þeir bregþazk vm. þa scolo þeir luta með ser oc scal sa søkia er lytr.

Maðr scal quatt hafa vatt orþa allra oc frum quiþa þeirra er sok hans eigv at fylgia. aþr dómr fari ut. rett er at queþia xij ^ ar. quiþa aþr domr fari ut. oc sva at döme. Þa er rett qvatt ef hann heyrir sialfr á. eþa at rumi hans. ella sva at buþvnavtar hans heyri. Þar er maþr vill queþia xij. quiþar. hann scal nefna ser vatta. at þvi vetti scal hann queþa. at ec spyr þic at þvi. oc nefna goþan. ef þv hefir goþorð fvllt. at þv nefnir doma fulla með oc ber .xij. quiðv spyr ec logspurning. Ef hann lætzk hafa oc scal hann nefna vatta at suerum hans. oc at þvi vetti scal hann queþa. at ec queð þik .xij. quiþar. oc nefna gøþan. oc queða a hvat hann queðr hann. oc bera með þriþiungs men þina .xi. en þu ser sialfr in .xij. queð ec log qvoð.

Þar er maðr uill queþia bua quiþar. hann scal ganga þangat til buþar er sa maþr er i er hann uill quaddan hafa. oc er honvm rett at queþia þar er hin heyrir sialfr a. enda er honvm rett at queðia at rumi hins er hann uill quaddan hafa. sva at þar heyri buþvnautar. Ef maþr veít eigi hvart hin er buandi. eþa grið maþr. er hann vill quaddan hafa. oc a hann at spyria hin með vatta. hvart hann se buandi. eþa grið maþr. oc segia hvat honvm er undir frettini. oc spyria logspurning. oc nefna vatta at svorum. þeim er verþa. Ef hann uill þan man queðia er þingheyiandi er. fyrir bv annars manz. oc a hann at spyria með vatta. ef hann ueit eigi aþr. huart hann eigi þar laugheimili. eþa eigi. eþa se hann þingheyiandi fyrir bv þess manz. oc nefna buandan. hann scal sva gera vm quoþ við hann sem hin suarar honvm er spurþr er. En ef sa uill ecci til segia er spvrðr er. eþa lýgr hann til. oc uerþr hann sekr um þat .iij. morkvm. oc a sa sok við hann er hann spurði. eþa bue sa er quaddr er istað hans. ef hin uill eigi soc hafa. Sok þeirre scal stefna at logbergi. oc queþia til heimilis bua hins. .v. er sottr er. Ef maþr queþr griþmen. oc hugþi hann at buandi ueri. eþa queþr hann þan griþman fyrir annars manz bu. er eigi atti þar laugheimili. oc uerþr honvm rett sv qvoð þott men uili a leita við hann. hvarvetna þess er hann getr þan quið. at hann quaddi þa er hann hugði. at rettastir veri. enda atti hann eigi kost at spyria. Ef maþr queþr griþ men bua quiþar. eþa þan fyrir bv manz er eigi er þingheyiandi. oc queði hann sva at þeir heyri a sialfir a quoð hans. oc eigi hann kost at spyria laugfrettar ef hann uill. oc o nytir hann þa malit fyrir ser. þar bergsk hann við biargquiþin. er hann quaddi þa sva. at þeir heyrþo eigi a.

Domar scolo fara ut þan dag er men queða á. oc eigi sidar en sol kømr a gia backa in hæra fra logbergi. or logsogv manz rumi. at sia. þa er logsogu maþr oc goðar allir skyldir til at ganga ut með domendr sina. oc sva þeir men er með sakar fara. Sa maþr er með soc fer. þa verþr hann vtlagr. ef hann gengr með fleiri men en. x, til doms.

Ef .vi. domendr erv vt komnir eþa fleiri. at þat er rett þeim manne er með sakar fer at bioþa til hlutfalla at domi. þeim maunvm ollvm er sakar hafa i dóm þan. oc queða a stað þan er þeir scolo luta fram sogvr meþ ser. Hverr maþr þeirra er sauk hefir með at fara i döm. þa scal lut bera i skavt .i. þott hann hafi fleiri sakar idom þan. Hverr maðr scal merkia lut sin. oc bera alla saman i skavt. oc scal maðr taka .iiij. luti sen vpp. Ef sa maðr kemr eigi ut er sok hefir at søkia. þa er sol er komin a giá bacca in uestra. or logsogu manz rumi at sia. oc uerþr hann secr um þat .iij. morcum. oc a sa soc er hann hefir mal a hondum. Scal soc þeirri stefna at logbergi. oc queðia heimilis bva .v. þess manz er sottr er. ef hann getr þann quið at hann mundi fyrr ut koma ef sol vm sæi. oc uersk hann þa söcini. Þeir scolo fyrst segia sakar sinar framm sem liota. sua hverr at öþrum sem lotit hafa. Nv koma sumir eigi til lutfallzins. þa scolo þeir siþarst fram segia. Þat er oc rett at annar maðr beri lut hans i skaut. oc scal þa at þeirra luton fram segia. þer sakar scal eigi luta er eigi varð fyrra sumar vm dæmt. ef þær erv eigi fleiri en .iiij. enda eigi færi. Þa scolo þeir luta með ser sakarnar. ef þær erv fleiri en .iiij. Þer sakar scal allar fyrstar segia fram. en þer sakar næst er her hafa gorz a þingi. Ef sa verþr eigi buin til er fyrstr hefir lotit þa scal sa biþia lofs til. er siþar hefir lotit. at segia sok sina fyrri fram. en hann scal lofa honvm. en ef hann lofar honvm eigi. þa er honvm rett. at segia soc sina fram. ef hinn er eigi til buin ef domendr lofa.