Bókastaðir

Bergǫnundr, sonr Þorgeirs þyrnifótar, hafði þá fengit Gunnhildar, dóttur Bjarnar hǫlðs; var hon komin til bús með honum á Aski; en Ásgerðr, er átt hafði Þórólfr Skallagrímsson, var þá með Arinbirni frænda sínum; þau Þórólfr áttu dóttur eina unga, er Þórdís hét, ok var mærin þar með móður sinni. Egill sagði Ásgerði lát Þórólfs ok bauð henni sína umsjá; Ásgerðr varð mjǫk ókát við þá sǫgu, en svaraði vel rœðum Egils ok tók lítit af ǫllu; ok er á leið haustit, tók Egill ógleði mikla, sat opt ok drap hǫfðinu niðr í feld sinn.

Eitt hvert sinn gekk Arinbjǫrn til hans ok spurði, hvat ógleði hans ylli, — "nú þó at þú hafir fengit skaða mikinn um bróður þinn, þá er þat karlmannligt, at bera þat vel; skal maðr eptir mann lifa, eða hvat kveðr þú nú? láttu mik nú heyra".

Egill sagði, at hann hefði þetta fyrir skemstu kveðit:

Arinbjǫrn spurði, hver kona sú væri, er hann orti mansǫng um — "hefir þú fólgit nafn hennar í vísu þessi".

Þá kvað Egill:

"Hér mun vera", segir Egill, "sem opt er mælt, at segjanda er alt sínum vin; ek mun segja þér þat, er þú spyrr, um hverja konu ek yrki; þar er Ásgerðr frændkona þín, ok þar til vilda ek hafa fullting þitt, at ek næða því ráði".

Arinbjǫrn segir, at honum þykkir þat vel fundit — "skal ek víst leggja þar orð til, at þau ráð takiz".

Síðan bar Egill þat mál fyrir Ásgerði, en hon skaut til ráða fǫður síns ok Arinbjarnar frænda síns; síðan rœðir Arinbjǫrn við Ásgerði, ok hafði hon en sǫmu svǫr fyrir sér. Arinbjǫrn fýsti þessa ráðs; síðan fara þeir Arinbjǫrn ok Egill á fund Bjarnar, ok hefr Egill þá bónorð ok bað Ásgerðar, dóttur Bjarnar; Bjǫrn tók því máli vel ok sagði, at Arinbjǫrn mundi því mjǫk ráða; Arinbjǫrn fýsti mjǫk, ok lauk því máli svá, at Egill festi Ásgerði ok skyldi brullaup vera at Arinbjarnar. En er at þeiri stefnu kemr, þá var þar veizla allveglig, er Egill kvángaðiz; var hann þá allkátr þat er eptir var vetrarins.

Egill bjó um várit kaupskip til Íslandsferðar; réð Arinbjǫrn honum þat, at staðfestaz ekki í Nóregi, meðan ríki Gunnhildar væri svá mikit — "því at hon er allþung til þín", segir Arinbjǫrn, "ok hefir þetta mikit um spilt, er þér Eyvindr funduz við Jótland".

Ok er Egill var búinn ok byr gaf, þá siglir hann í haf ok greiddiz hans ferð vel; kemr hann um haustit til Íslands ok helt til Borgarfjarðar; hann hafði þá verit útan tólf vetr. Gerðiz þá Skallagrímr maðr gamall; varð hann þá feginn, er Egill kom heim; fór Egill til Borgar at vistum ok með honum Þorfinnr strangi, ok þeir mjǫk margir saman; váru þeir með Skallagrími um vetrinn. Egill hafði þar ógrynni fjár, en ekki er þess getit, at Egill skipti silfri því, er Aðalsteinn konungr hafði fengit honum í hendr, hvárki við Skallagrím né aðra menn.

Þann vetr fekk Þorfinnr Sæunnar dóttur Skallagríms, ok eptir um várit fekk Skallagrímr þeim bústað at Langárforsi ok land inn frá Leirulœk milli Langár ok Álptár alt til fjalls. Dóttir Þorfinns ok Sæunnar var Þórdís, er átti Arngeirr í Hólmi, sonr Bersa goðlauss; þeira sonr var Bjǫrn Hitdœlakappi.

Egill dvalðiz þá með Skallagrími nǫkkura vetr; tók hann til fjárforráða ok búsumsýslu engu miðr Skallagrími; Egill gerðiz enn snoðinn.

Þá tók heraðit at byggjaz víða; Hrómundr, bróðir Gríms ens háleyska, byggði þá í Þverárhlíð ok skipverjar hans; Hrómundr var faðir Gunnlaugs, fǫður Þuríðar dyllu, móður Illuga svarta.

Egill hafði þá verit, svá at vetrum skipti mjǫk mǫrgum, at Borg; þá var þat á einu sumri, er skip kómu af Nóregi til Íslands, at þau tíðendi spurðuz austan, at Bjǫrn hǫldr var andaðr. Þat fylgði þeiri sǫgn, at fé þat alt, er Bjǫrn hafði átt, hafði upp tekit Bergǫnundr, mágr hans; hann hafði flutt heim til sín alla lausa aura, en jarðir hafði hann byggt ok skilit sér allar landskyldir; hann hafði ok sinni eigu kastat á jarðir þær allar, er Bjǫrn hafði átt.

Ok er Egill heyrði þetta, þá spurði hann vandliga, hvárt Bergǫnundr mundi sínum ráðum framm hafa farit um þetta, eða hefði hann traust til haft sér meiri manna; honum var sagt, at Ǫnundr var kominn í vináttu mikla við Eirík konung, ok við Gunnhildi þó miklu kærra.

Egill lét þat kyrt vera á því hausti, en er vetrinn leið af ok vára tók, þá lét Egill setja framm skip, þat er hann átti, er staðit hafði í hrófi við Langárfors; hann bjó skip þat til hafs ok fekk menn til. Ásgerðr kona hans var ráðin til farar, en Þórdís, dóttir Þórólfs, var eptir. Egill sigldi í haf, er hann var búinn; er frá hans ferð ekki at segja, fyrr en hann kemr til Nóregs; helt hann þegar til fundar við Arinbjǫrn, sem fyrst mátti hann. Arinbjǫrn tók vel við honum ok bauð Agli með sér at vera, ok þat þekðiz hann; fóru þau Ásgerðr bæði þangat ok nǫkkurir menn með þeim.

Egill kom brátt á rœður við Arinbjǫrn um fjárheimtur þær, er Egill þóttiz eiga þar í landi.

Arinbjǫrn segir: "Þat mál þykkir mér óvænligt; Bergǫnundr er harðr ok ódæll, ranglátr ok fégjarn, en hann hefir nú hald mikit af konungi ok dróttningu; er Gunnhildr enn mesti óvinr þinn, sem þú veizt áðr, ok mun hon ekki fýsa Ǫnund, at hann geri greiða á málinu".

Egill segir: "Konungr mun oss láta ná lǫgum ok réttendum á máli þessu, en með liðveizlu þinni þá vex mér ekki í augu at leita laga við Bergǫnund".

Ráða þeir þat af, at Egill skipar skútu; fóru þeir þar á nærr tuttugu; þeir fóru suðr á Hǫrðaland ok koma framm á Aski; ganga þeir þar til húss ok hitta Ǫnund.

Berr þá Egill upp mál sín ok krefr Ǫnund skiptis um arf Bjarnar ok segir, at dœtr Bjarnar væri jafnkomnar til arfs eptir hann at lǫgum, — "þó at mér þykki", kvað Egill, "sem Ásgerðr muni þykkja ættborin miklu betr, en Gunnhildr, kona þín".

Ǫnundr segir þá snelt mjǫk: "Þú ert furðuliga djarfr maðr, Egill! útlagi Eiríks konungs, er þú ferr hingat í land hans ok ætlar hér til ágangs við menn hans. Máttu svá ætla, Egill! at ek hefi velta látit slíka, sem þú ert, ok af minnum sǫkum, en mér þykkja þessar, er þú telr til arfs fyrir hǫnd konu þinnar, þvíat þat er kunnigt alþýðu, at hon er þýborin at móðerni". Ǫnundr var málóði um hríð; ok er Egill sá, at Ǫnundr vildi engan hlut greiða um þetta mál, þá stefnir Egill honum þing ok skýtr málinu til Gulaþingslaga.

Ǫnundr segir: "Koma mun ek til Gulaþings, ok munda ek vilja, at þú kœmir þaðan eigi heill í brott".

Egill segir, at hann mun til þess hætta, at koma þó til þings alt at einu — "verðr þá sem má, hversu málum várum lýkr".

Fara þeir Egill síðan í brott, ok er hann kom heim, segir hann Arinbirni frá ferð sinni ok frá svǫrum Ǫnundar; Arinbjǫrn varð reiðr mjǫk, er Þóra, fǫðursystir hans, var kǫlluð ambátt.

Arinbjǫrn fór á fund Eiríks konungs, bar upp fyrir hann þetta mál; konungr tók heldr þungt hans máli ok segir, at Arinbjǫrn hefði lengi fylgt mjǫk málum Egils — "hefir hann notit þín at því, er ek hefi látit hann vera hér í landi, en nú mun mér ǫrðigt þykkja, ef þú heldr hann til þess, at hann gangi á vini mína".

Arinbjǫrn segir: "Þú munt láta oss ná lǫgum af þessu máli".

Konungr var heldr styggr í þessu máli; Arinbjǫrn fann, at dróttning mundi þó miklu verr viljuð; ferr Arinbjǫrn aptr ok sagði, at heldr horfir óvænt.

Líðr af vetrinn, ok kemr þar, er menn fara til Gulaþings; Arinbjǫrn fjǫlmenti mjǫk til þings; var Egill í fǫr með honum; Eiríkr konungr var þar ok hafði fjǫlmenni mikit. Bergǫnundr var í sveit konungs ok þeir brœðr, ok hǫfðu þeir sveit mikla. En er þinga skyldi um mál manna, þá gengu hvárirtveggju þar til, er dómrinn var settr, at flytja framm sannendi sín; var Ǫnundr þá allstórorðr.

En þar er dómrinn var settr, var vǫllr sléttr ok settar niðr heslistengr í vǫllinn í hring, en lǫgð um útan snœri umhverfis; váru þat kǫlluð vébǫnd; en fyrir innan í hringinum sátu dómendr, tólf ór Firðafylki ok tólf ór Sygnafylki, tólf ór Hǫrðafylki; þær þrennar tylftir manna skyldu þar dœma um mál manna. Arinbjǫrn réð því, hverir dómendr váru ór Firðafylki, en Þórðr af Aurlandi, hverir ór Sogni váru; váru þeir allir eins liðs.

Arinbjǫrn hafði haft fjǫlmenni mikit til þingsins; hann hafði snekkju alskipaða, en hafði mart smáskipa, skútur ok róðrarferjur, er búendr stýrðu; Eiríkr konungr hafði þar mikit lið, langskip sex eða sjau; þar var ok fjǫlmenni mikit af búǫndum.

Egill hóf þar mál sitt, at hann krafði dómendr at dœma sér lǫg af máli þeira Ǫnundar; inti hann þá upp, hver sannendi hann hafði í tilkalli fjár þess, er átt hafði Bjǫrn Brynjólfsson. Sagði hann, at Ásgerðr, dóttir Bjarnar, en eiginkona Egils, var til komin arfsins, ok hon væri óðalborin ok lendborin í allar kynkvíslir, en tíginborin framm í ættir, krafði hann þess dómendr, at dœma Ásgerði til handa hálfan arf Bjarnar, lǫnd ok lausa aura.

En er hann hætti rœðu sinni, þá tók Bergǫnundr til máls: "Gunnhildr kona mín", sagði hann, "er dóttir Bjarnar ok Álofar, þeirar konu, er Bjǫrn hafði lǫgfengit; er Gunnhildr réttr erfingi Bjarnar. Tók ek fyrir þá sǫk upp fé þat alt, er Bjǫrn hafði eptir átt, at ek vissa, at sú ein var dóttir Bjarnar ǫnnur, er ekki átti arf at taka; var móðir hennar hernumin, en síðan tekin frillutaki, ok ekki at frændaráði, ok flutt land af landi. En þú, Egill! ætlar at fara hér, sem hvarvetna annars staðar, þess er þú hefir komit, með ofkapp þitt ok ójafnað; nú mun þér þat hér ekki týja, þvíat Eiríkr konungr ok Gunnhildr dróttning hafa mér því heitit, at ek skal rétt hafa af hverju máli, þar er þeira ríki stendr yfir. Ek mun fœra framm sǫnn vitni fyrir konungi ok dómǫndum, at Þóra hlaðhǫnd, móðir Ásgerðar, var hertekin heiman frá Þóris, bróður síns, ok annat sinni af Aurlandi frá Brynjólfs. Fór hon þá af landi á braut með víkingum ok útlǫgum konungs, ok í þeiri útlegð gátu þau Bjǫrn dóttur þessa, Ásgerði. Nú er furða at um Egil, er hann ætlar at gera ómæt ǫll orð Eiríks konungs, þat fyrst, er þú, Egill! hefir verit hér í landi, síðan er Eiríkr konungr gerði þik útlægan, ok þat, þótt þú hafir fengit ambáttar, at kalla hana arfgengja. Vil ek þess krefja dómendr, at þeir dœmi mér allan arf Bjarnar, en dœmi Ásgerði ambátt konungs, þvíat hon var svá getin, at þá var faðir hennar ok móðir í útlegð konungs".

Þá tók Arinbjǫrn til máls: "Vitni munum vér framm bera, Eiríkr konungr! til þess, ok láta eiða fylgja, at þat var skilit í sætt þeira Þóris, fǫður míns, ok Bjarnar hǫlðs, at Ásgerðr, dóttir þeira Bjarnar ok Þóru, var til arfs leidd eptir Bjǫrn, fǫður sinn, ok svá þat, sem yðr er sjálfum kunnigt, konungr! at þú gerðir Bjǫrn ílendan, ok ǫllu því máli var þá lukt, er áðr hafði milli staðit sættar manna".

Konungr svarar ekki skjótt máli hans; þá kvað Egill:

Arinbjǫrn lét þá framm bera vitnisburðinn tólf menn, ok allir vel til valðir, ok hǫfðu allir þeir heyrt á sætt þeira Þóris ok Bjarnar, ok buðu þá konungi ok dómǫndum at sverja þar eptir; dómendr vildu taka eiða þeira, ef konungr bannaði eigi; konungr sagði, at hann myndi þar hvárki at vinna, at leggja á þat lof eða bann.

Þá tók til máls Gunnhildr dróttning, sagði svá: "Þetta er undarligt, konungr! hvernig þú lætr Egil þenna enn mikla vefja mál ǫll fyrir þér; eða hvárt myndir þú eigi móti honum mæla, þótt hann kallaði til konungdómsins í hendr þér. En þótt þú vilir enga órskurði veita, þá er Ǫnundi sé lið at, þá skal ek þat eigi þola, at Egill troði svá undir fótum vini mína, at hann taki með rangendi sín fé þetta af Ǫnundi, — en hvar ertu, Askmaðr! far þú til með sveit þína, þar sem dómendrnir eru, ok lát eigi dœma rangendi þessi".

Síðan hljóp Askmaðr ok þeir sveitungar til dómsins, skáru í sundr vébǫndin ok brutu niðr stengrnar, en hleypðu á braut dómǫndunum; þá gerðiz þyss mikill á þinginu, en menn váru þar allir vápnlausir.

Þá mælti Egill: "Hvárt mun Bergǫnundr heyra orð mín?"

"Heyri ek", sagði hann.

"Þá vil ek bjóða þér hólmgǫngu ok þat, at vit berimk hér á þinginu; hafi sá fé þetta, lǫnd ok lausa aura, er sigr fær, en þú ver hvers manns níðingr, ef þú þorir eigi".

Þá svarar Eiríkr konungr: "Ef þú, Egill! ert allfúss til at berjaz, þá skulum vér þat nú veita þér".

Egill svarar: "Ekki vil ek berjaz við þik eða við ofrefli liðs, en fyrir jafnmiklum mǫnnum, þá mun ek eigi flýja, ef mér skal þess unna; mun ek ok at því gera engan mannamun".

Þá mælti Arinbjǫrn: "Fǫrum vér á brott, ekki munum vér hér iðna at sinni, þat at okkr vinni". Síðan sneri hann á braut ok alt lið hans með honum.

Þá sneri Egill aptr ok sagði: "Því skírskota ek undir þik, Arinbjǫrn, ok þik, Þórðr, ok alla þá menn, er nú megu orð mín heyra, lenda menn ok lǫgmenn ok alla alþýðu, at ek banna jarðir þær allar, er Bjǫrn hefir átt, at byggja ok at vinna. Banna ek þér, Bergǫnundr! ok ǫðrum mǫnnum ǫllum, innlenzkum ok útlenzkum, tígnum ok ótígnum, en hverjum manni, er þat gerir, legg ek við lǫgbrot landsréttar ok griðarof ok goðagremi".

Þá gekk Egill á brott með Arinbirni; fóru þeir nú til skipa sinna yfir leiti nǫkkut, er eigi sá skipin af þinginu.

En er Arinbjǫrn kom til skips síns, mælti hann: "Þat er ǫllum mǫnnum kunnigt, hver hér hafa orðit þinglok, at vér hǫfum eigi nát lǫgum, en konungr er reiðr svá mjǫk, at mér er ván, at várir menn sæti afarkostum af honum, ef hann má; vil ek nú, at hverr maðr fari til skipa sinna ok fari heim".

Þá mælti hann við Egil: "Gakk þú nú á skip þitt ok þitt fǫruneyti ok verðið í brottu ok verið yðr, fyrir því at konungr mun eptir leita, at fund yðvarn beri saman; leitið þá á fund várn, hvat sem í kann at geraz með yðr konungi".

Egill gerði sem hann mælti; gengu þeir á skútu þrír tigir manna ok fóru sem ákafast; skipit var einkar skjótt; þá reru fjǫlði annarra skipa ór hǫfninni, er Arinbjǫrn átti, skútur ok róðrarferjur, en langskip, er Arinbjǫrn átti, fór síðarst, þvíat þat var þyngst undir árum; en skúta Egils gekk skjótt hjá framm. Þá kvað Egill vísu:

Eiríkr konungr heyrði álykðarorð Egils, þau er hann mælti síðarst á þinginu, ok varð hann reiðr mjǫk, en allir menn hǫfðu vápnlausir gengit á þinginu; veitti konungr því eigi atgǫngu; hann bað menn sína alla ganga til skipa, ok þeir gerðu, sem hann mælti.

Þá skaut konungr á húsþingi ok sagði þá fyriræltan sína, — "vér skulum nú láta fara tjǫld af skipum várum; vil ek nú fara á fund Arinbjarnar ok Egils; vil ek ok því lýsa fyrir yðr, at ek vil Egil af lífi taka, ef vér komumz í fœri, en hlífa engum þeim, er í móti vill standa".

Eptir þat gengu þeir út á skip ok bjogguz sem skjótast ok lǫgðu út skipunum ok reru þangat, sem skip Arinbjarnar hǫfðu verit; þá lét konungr róa eptir norðr í sundin; en er þeir kómu í Sognsæ, sá þeir lið Arinbjarnar; sneru þá langskipin inn til Sauðungssunds, ok sneri þá konungr þangat. Hann hitti þar skip Arinbjarnar ok lagði konungr þegar at, ok kǫstuðuz orðum á; spyrr konungr, hvárt Egill væri þar á skipinu.

Arinbjǫrn svaraði: "Eigi er hann á mínu skipi; munu þér ok, konungr! brátt mega þat sjá; eru þeir einir hér innan borðs, er þér munuð kenna, en Egill mun ekki felaz undir þiljum niðri, þótt fund yðvarn beri saman".

Konungr spyrr, hvat Arinbjǫrn vissi síðarst til hans, en hann sagði, at Egill var við þrítøgunda manni á skútu, — "ok fóru þeir leið sína út til Steinsunds".

Þeir konungr hǫfðu sét, at mǫrg skip hǫfðu róit til Steinsunds; mælti konungr, at þeir skyldi róa í en iðri sundin ok stefna svá móti þeim Agli.

Maðr er nefndr Ketill; hann var hirðmaðr Eiríks konungs; hann sagði leið fyrir konungs skipinu, en hann stýrði sjálfr; Ketill var mikill maðr vexti ok fríðr sýnum ok náfrændi konungs, ok var þat mál manna, at þeir konungr væri glíkir yfirlits.

Egill hafði flota látit skipi sínu ok fluttan til farminn, áðr hann fór til þingsins, en nú ferr Egill þar til er kaupskip var, ok gengu þeir á skipit upp, en skútan flaut við stýristengr milli lands ok skipsins ok lágu þar árar í hǫmlu.

En um morguninn, er ljóst var orðit varla, verða þeir varir við, er vǫrð heldu, at skip stór reru at þeim, en er Egill vissi þat, þá stóð hann upp þegar; sá hann brátt, at ófriðr var at kominn; váru þar sex langskip ok stefndu at þeim. Þá mælti Egill, at þeir skyldu hlaupa allir í skútuna; Egill tók upp kistur tvær, er Aðalsteinn konungr gaf honum; hann hafði þær jafnan með sér; þeir hljópu í skútuna. Hann vápnaðiz skjótt ok allir þeir, ok reru framm í milli landsins ok snekkju þeirar, er næst fór landinu, en þat var skip Eiríks konungs; en þvíat bráðum bar at, at lítt var lýst, þá renduz skipin hjá, ok er lyptingar bar saman, þá skaut Egill spjóti ok kom á þann mann miðjan, er við stýrit sat, en þar var Ketill hauðr. Þá kallar Eiríkr konungr ok bað menn róa eptir þeim Agli; en er skipin rendu hjá kaupskipinu, þá hljópu menn konungs upp á skipit, en þeir menn, er eptir hǫfðu orðit af Egils mǫnnum ok eigi hljópu í skútuna, þá váru allir drepnir, þeir er nát varð, en sumir hljópu á land; þar létuz tíu menn af sveitungum Egils. Sum skipin reru eptir þeim Agli, en sum ræntu kaupskipit; var þar tekit fé þat alt, er innan borðs var, en þeir brendu skipit.

En þeir, er eptir þeim Agli reru, sóttu ákaft, tóku tveir eina ár; skortir þar eigi lið innan borðs, en þeir Egill hǫfðu þunnskipat; váru þeir þá átján á skútunni. Þá dró saman með þeim, en fyrir innan eyna var vaðilsund nǫkkut grunt milli ok annarrar eyjar; útfall var sjáfarins; þeir Egill hleypðu skútunni í þat et grunna sundit, en snekkjurnar flutu þar eigi, ok skilði þar með þeim; sneri þá konungr suðr aptr, en Egill fór norðr á fund Arinbjarnar. Þá kvað Egill vísu:

Egill kom á fund Arinbjarnar ok segir honum þessi tíðendi;

Arinbjǫrn segir, at honum var ekki vildara af ván um skipti þeira Eiríks konungs — "en ekki mun þik fé skorta, Egill; ek skal bœta þér skipit ok fá þér annat, þat er þú megir vel fara á til Íslands".

Ásgerðr, kona Egils, hafði verit með Arinbirni, síðan þeir fóru til þings;

Arinbjǫrn fekk Agli skip þat, er vel var haffœranda, ok lét ferma af viði; býr Egill skip þat til hafs ok hafði þá enn nærr þrimr tøgum manna; skiljaz þeir Arinbjǫrn þá með vináttu. Þá kvað Egill:

Haraldr enn hárfagri setti sonu sína til ríkis í Nóregi, þá er hann tók at eldaz, gerði Eirík konung yfirkonung sona sinna allra, ok er Haraldr hafði verit sjau tøgu vetra konungr, þá seldi hann í hendr Eiríki syni sínum ríki. Í þann tíma ól Gunnhildr son, ok jós Haraldr konungr vatni ok gaf nafn sitt ok lét þat fylgja, at hann skyldi konungr vera eptir fǫður sinn, ef honum endiz aldr til. Haraldr konungr settiz þá í kyrrsetu ok sat optast á Rogalandi eða Hǫrðalandi; en þrimr vetrum síðarr andaðiz Haraldr konungr á Rogalandi, ok var gǫrr haugr eptir hann við Haugasund.

En eptir andlát hans var deila mikil milli sona hans, þvíat Víkverjar tóku sér til konungs Óláf, en Þrœndir Sigurð; en Eiríkr feldi þá báða brœðr sína í Túnsbergi einum vetri eptir andlát Haralds konungs. Var þat alt á einu sumri, er Eiríkr konungr fór af Hǫrðalandi með her sinn austr í Vík til bardaga við brœðr sína ok áðr hǫfðu þeir deilt á Gulaþingi Egill ok Bergǫnundr, ok þessi tíðendi, er nú var sagt.

Bergǫnundr var heima at búi sínu, þá er konungr fór í leiðangr, þvíat honum þótti óvarligt at fara frá búi sínu, meðan Egill var eigi ór landi farinn; þar var bróðir hans Haddr þá með honum.

Fróði hét maðr, frændi Eiríks konungs ok fóstrson hans; hann var enn fríðasti maðr, ungr at aldri ok þó vaxinn maðr; Eiríkr konungr setti hann eptir til trausts Bergǫnundi; sat Fróði á Álrekstǫðum at búi konungs ok hafði þar sveit manna.

Rǫgnvaldr er nefndr sonr Eiríks konungs ok Gunnhildar; hann var þá vetra tíu eða ellifu, ok var et fríðasta mannsefni; hann var þá með Fróða, er þetta var tíðenda.

En áðr Eiríkr konungr reri þenna leiðangr, þá gerði hann Egil útlaga fyrir endilangan Nóreg ok dræpan hverjum manni. Arinbjǫrn var með konungi í leiðangri, en áðr hann fór heiman, þá lagði Egill skipi sínu til hafs ok helt í útver þat, er Vitar heita, út frá Alda; þat er komit af þjóðleið; þar váru fiskimenn ok var þar gott at spyrja tíðendi; þá spurði hann, at konungr hafði gǫrt hann útlaga. Þá kvað Egill vísu:

Veðr váru vindlítil, fjallvindr um nætr, en hafgola um daga; eitt kveld sigldu þeir Egill út á haf, en fiskimenn reru þá inn til lands, þeir er til njósnar hǫfðu settir verit um farar þeira Egils. Kunnu þeir þat at segja, at Egill hafði út látit ok á haf siglt ok hann var á brottu; létu þessa njósn koma til Bergǫnundar; ok er hann vissi þessi tíðendi, hann sendi þá frá sér menn þá alla, er hann hafði áðr haft þar til varúðar. Reri hann þá inn til Álrekstaða ok bauð Fróða til sín, þvíat Bergǫnundr átti ǫl mikit heima at sín; Fróði fór með honum ok hafði með sér nǫkkura menn; tóku þeir þar veizlu góða ok hǫfðu gleði mikla; var þar þá alt óttalaust.

Rǫngvaldr konungsson átti karfa einn, reru sex menn á borð; hann var steindr allr fyrir ofan sjó; hann hafði með sér menn tíu eða tólf, þá er honum fylgðu einart. Ok er Fróði var heiman farinn, þá tók Rǫgnvaldr karfann, ok reru þeir út til Herðlu tólf saman; þar var konungsbú mikit ok réð sá maðr fyrir, er hét Skeggþórir; þar hafði Rǫgnvaldr verit á fóstri í barnœsku. Tók Þórir feginsamliga við konungssyni; skorti þar ok eigi drykk mikinn.

Egill siglði út á haf um nóttina, sem fyrr var ritat, ok er mornaði, fell veðrit ok gerði logn; lǫgðu þeir þá í rétt ok létu reiða fyrir nǫkkurar nætr, en er hafgola kom á, sagði Egill skipurum sínum: "Nú munum vér sigla at landi, þvíat ógǫrla veit, ef hafviðri kemr á hvast, hvar vér nám þá landi, en heldr ófriðvænt fyrir í flestum stǫðum".

Hásetar báðu Egil fyrir ráða þeira ferð; síðan tóku þeir til seglin ok siglðu inn til Herðluvers; fengu þeir þar góða hǫfn ok tjǫlduðu yfir skipi sínu ok lágu þá um nóttina. Þeir hǫfðu á skipinu lítinn bát ok gekk Egill þar á við þriðja mann; reri hann þá inn um nóttina til Herðlu, sendi þar mann í eyna upp at spyrja tíðenda, ok er sá kom ofan til skips, sagði hann, at þar á bœnum var Rǫgnvaldr konungsson ok hans menn, — "sátu þeir þá við drykkju; hitta ek einn af húskǫrlum ok var sá ǫlóðr ok sagði, at hér skyldi eigi minna drekka en at Bergǫnundar, þótt Fróði væri þar at veizlu ok þeir fimm saman".

Ekki kvað hann þar fleira manna en heimamenn, nema Fróða ok hans menn; síðan reri Egill aptr til skips ok bað menn upp standa ok taka vápn sín; þeir gerðu svá; þeir lǫgðu út skipit um akkeri. Egill lét gæta tólf menn skips, en hann fór á eptirbátinn ok þeir átján saman, reru síðan inn eptir sundum; þeir stiltu svá til, at þeir kómu um kveldit inn í Fenhring ok lǫgðu þar til leynivágs eins.

Þá mælti Egill: "Nú vil ek ganga einn upp í eyna ok njósna, hvers ek verða víss, en þér skoluð bíða mín hér".

Egill hafði vápn sín, þau er hann var vanr at hafa, hjálm ok skjǫld, gyrðr sverði, hǫggspjót í hendi; síðan gekk hann upp í eyna ok framm með skógi nǫkkurum; hann hafði dregit hǫtt síðan yfir hjálm. Hann kom þar at, er sveinar nǫkkurir váru ok hjá þeim hjarðtíkr stórar, ok er þeir tókuz at orðum, spurði hann, hvaðan þeir væri, eða fyrir hví þeir væri þar ok hefði hunda svá stóra.

Þeir mæltu: "Þú munt vera allheimskr maðr; hefir þú eigi heyrt, at hér gengr bjǫrn um eyna, enn mesti spellvirki, drepr hér bæði menn ok fénað, ok er lagt fé til hǫfuðs honum; vǫku vér hér hverja nótt á Aski yfir fé váru, er byrgt er í grindum — eða hví ferðu með vápnum um nætr?"

Hann segir: "Hræðumk ek bjǫrninn, ok fáir þykki mér sem nú fari vápnlausir; hefir bjǫrninn lengi elt mik í nótt, eða sjái hann nú, þar er hann nú í skógarnefinu; hvárt eru allir menn í svefni á bœnum?"

Sveinninn sagði, at þeir Bergǫnundr ok Fróði mundu enn drekka — "þeir sitja nætr allar".

"Segið þeim þá", segir hann, Egill, "hvar bjǫrninn er, en ek verð at skynda heim".

Hann gekk þá brott, en sveinninn hljóp heim til bœjarins ok til stofunnar, er þeir drukku í; var þá svá komit, at allir menn váru sofa farnir, nema þeir þrír, Ǫnundr ok Fróði ok Haddr. Sveinninn segir, hvar bjǫrninn var; þeir tóku vápn sín, er þar hengu hjá þeim, ok hljópu þegar út ok upp til skógar; þar gengu framm skógarnef af mǫrkinni, ok runnar í sumum stǫðum. Sveinninn segir þeim, hvar bjǫrninn hafði verit í runninum; þá sá þeir, at limarnar hrœrðuz, þóttuz þá skilja, at bjǫrninn mundi þar vera. Þá mælti Bergǫnundr, at þeir Haddr ok Fróði skyldu framm renna milli ok meginmerkrinnar ok gæta, at bjǫrninn næði eigi skóginum.

Bergǫnundr rann framm at runninum; hann hafði hjálm ok skjǫld, gyrðr sverði, en kesju í hendi; Egill var þar fyrir í runninum, en engi bjǫrn, ok er hann sá, hvar Bergǫnundr var, þá brá hann sverðinu, en þar var hǫnk á meðalkaflanum, ok dró hann hana á hǫnd sér ok lét þar hanga. Hann tók í hǫnd sér kesjuna ok rann þá framm í mót Bergǫnundi, ok er Bergǫnundr sá þat, þá gœddi hann rásina ok skaut skildinum fyrir sik, ok áðr þeir mœttuz, þá skaut hvárr kesju at ǫðrum. Egill laust skildinum við kesjunni ok bar hallan, svá at reist ór skildinum ok flaug í vǫllinn, en Egils spjót kom á miðjan skjǫldinn ok gekk í gegnum langt upp á fjǫðrina, ok varð fast spjótit í skildinum; varð Ǫnundi þungbærr skjǫldrinn. Egill greip þá skjótt meðalkafla sverðsins; Ǫnundr tók þá ok at bregða sínu sverði, ok er eigi var brugðit til hálfs, þá lagði Egill í gegnum hann með sínu sverði. Ǫnundr rataði við lagit, en Egill kipði at sér sverðinu hart ok hjó til Ǫnundar ok af nærr hǫfuðit; síðan tók Egill kesjuna ór skildinum.

Þeir Haddr ok Fróði sá fall Bergǫnundar ok runnu þangat til; Egill sneriz í móti þeim; hann skaut kesjunni at Fróða ok í gegnum skjǫld hans ok í brjóstit, svá at yddi um bakit; fell hann þegar á bak aptr dauðr; Egill tók þá sverðit ok sneriz í mót Haddi ok skiptuz þeir fám hǫggum við, áðr Haddr fell.

Þá kómu sveinarnir at, ok mælti Egill við þá: "Gætið hér til Ǫnundar húsbónda yðvars ok þeira félaga, at eigi slíti dýr eða fuglar hræ þeira".

Egill gekk þá leið sína ok eigi langt, áðr félagar hans kómu í mót honum ellifu, en sex gættu skips; þeir spurðu, hvat hann hefði sýslat. Hann kvað þá:

Þá mælti Egill: "Vér skulum nú snúa aptr til bœjarins ok fara hermannliga, drepa menn þá alla, er vér nám, en taka fé alt, þat er vér megum með komaz".

Þeir fara til bœjarins ok hlaupa þar inn í hús ok drepa þar menn fimtán eða sextán; sumir kómuz undan af hlaupi; þeir ræntu þar ǫllu fé, en spiltu því, er þeir máttu eigi með fara. Þeir ráku búfé til strandar ok hjoggu, báru á bátinn, sem hann tók við; fóru síðan leið sína ok reru út um eyjasund.

Egill var nú allreiðr, svá at þá mátti ekki við hann mæla; sat hann við stýri á bátinum, ok er þeir sóttu út á fjǫrðinn til Herðlu, þá reru útan í móti þeim Rǫgnvaldr konungsson ok þeir þrettán saman á karfanum þeim enum steinda. Þeir hǫfðu þá spurt, at skip Egils lá í Herðluveri; ætluðu þeir at gera Ǫnundi njósn um ferðir Egils, ok er Egill sá skipit, þá kendi hann þegar. Hann stýrði sem beinst á þá, ok er skipin renduz at, þá kom barð skútunnar á kinnung karfans; hallaði honum svá, at sjór fell inn á annat borð ok fyldi skipit. Egill hljóp þá upp á ok greip kesjuna, hét á menn sína, at þeir skyldu engan láta með lífi á brott komaz, þann er á karfanum var. Þat var þá hœgt, þvíat þar var þá engi vǫrn; váru allir þeir á kafi drepnir, en engi komz undan; létuz þeir þar þrettán, Rǫgnvaldr ok fǫrunautar hans; þeir Egill reru þá inn til eyjarinnar Herðlu. Þá kvað Egill vísu:

Ok er þeir Egill kómu til Herðlu, þá runnu þeir þegar upp til bœjar með alvæpni; en er þat sá Þórir ok hans heimamenn, þá runnu þeir þegar af bœnum ok forðuðu sér allir, þeir er ganga máttu, karlar ok konur. Þeir Egill ræntu þar ǫllu fé, því er þeir máttu hǫndum á koma; fóru síðan út til skips; var þá ok eigi langt at bíða, at byrr rann á af landi; búaz þeir til at sigla, ok er þeir váru seglbúnir, gekk Egill upp í eyna.

Hann tók í hǫnd sér heslisstǫng ok gekk á bergsnǫs nǫkkura, þá er vissi til lands inn; þá tók hann hrosshǫfuð ok setti upp á stǫngina. Síðan veitti hann formála ok mælti svá: "Hér set ek upp níðstǫng ok sný ek þessu níði á hǫnd Eiríki konungi ok Gunnhildi dróttningu" — hann sneri hrosshǫfðinu inn á land — "sný ek þessu níði á landvéttir þær, er land þetta byggva, svá at allar fari þær villar vega, engi hendi né hitti sitt inni, fyrr en þær reka Eirík konung ok Gunnhildi ór landi".

Síðan skýtr hann stǫnginni niðr í bjargrifu ok lét þar standa; hann sneri ok hǫfðinu inn á land, en hann reist rúnar á stǫnginni, ok segja þær formála þenna allan.

Eptir þat gekk Egill á skip; tóku þeir til segls ok sigldu á haf út; tók þá byrrinn at vaxa ok gerði veðr hvast ok hagstœtt; gekk þá skipit mikit. Þá kvað Egill:

Síðan siglðu þeir í haf ok greiddiz vel ferð þeira ok kómu af hafi í Borgarfjǫrð; helt hann skipi sínu þar til hafnar, ok báru fǫt sín á land; fór þá Egill heim til Borgar, en skiparar hans vistuðuz. Skallagrímr gerðiz þá gamall ok hrummr af elli; tók Egill þá til fjárforráða ok bús varðveizlu.

Þorgeirr hét maðr; hann átti Þórdísi Yngvarsdóttur, systur Beru, móður Egils; Þorgeirr bjó inn frá Álptanesi á Lambastǫðum; hann hafði komit út með Yngvari; hann var auðigr ok virðr vel af mǫnnum. Sonr þeira Þorgeirs var Þórðr, er bjó á Lambastǫðum eptir fǫður sinn í þenna tíma, er Egill kom til Íslands.

Þat var þá um haustit nǫkkuru fyrir vetr, at Þórðr reið inn til Borgar, at hitta Egil frænda sinn, ok bauð honum heim til veizlu; hafði hann látit heita mungát út þar. Egill hét ferðinni ok var kveðit á vikustef nǫkkut; ok er svá var liðit, bjóz Egill til ferðar ok með honum Ásgerðr, kona hans; váru þau saman tíu eða tólf; ok er Egill var búinn, þá gekk Skallagrímr út með honum ok hvarf til hans, áðr Egill steig á bak, ok mælti: "Seint þykki mér þú, Egill, hafa greitt fé þat, er Aðalsteinn konungr sendi mér, eða hvernig ætlar þú at fara skyli fé þat?"

Egill segir: "Er þér nú féfátt mjǫk, faðir? Ek vissa þat eigi; þegar skal ek láta þik hafa silfr, er ek veit, er þú þarft, en ek veit, at þú munt enn hafa at varðveita eina kistu eða tvær, fullar af silfri".

"Svá þykki mér", segir Skallagrímr, "sem þú munir þykkjaz skipt hafa lausafé með okkr; muntu láta þér vel hugna, at ek gera slíkt, er mér líkar, af því, er ek varðveiti".

Egill segir: "Þú munt engis lofs þykkjaz þurfa at biðja mik um þetta, þvíat þú munt ráða vilja, hvat sem ek mæli".

Síðan reið Egill í brott, þar til er hann kom á Lambastaði; var þar tekit við honum vel ok feginsamliga; skyldi hann þar sitja þrjár nætr.

Þat sama kveld, er Egill hafði heiman farit, lét Skallagrímr sǫðla sér hest; reið hann þá heiman, er aðrir menn fóru at sofa; hann reiddi í knjám sér kistu vel mikla, en hann hafði í handarkrika sér eirketil, er hann fór í brott. Hafa menn þat síðan fyrir satt, at hann hafi látit fara annathvárt eða bæði í Krumskeldu ok látit þar fara á ofan hellustein mikinn.

Skallagrímr kom heim um miðnættisskeið ok gekk þá til rúms síns ok lagðiz niðr í klæðum sínum; en um morgininn, er lýsti ok menn klædduz, Þá sat Skallagrímr framm á stokk ok var þá andaðr, ok svá stirðr, at menn fengu hvergi rétt hann né hafit, ok var als við leitat.

Þá var hesti skotit undir einn mann; hleypði sá sem ákafligast, til þess er hann kom á Lambastaði; gekk hann þegar á fund Egils ok segir honum þessi tíðendi. Þá tók Egill vápn sín ok klæði ok reið heim til Borgar um kveldit, ok þegar hann hafði af baki stigit, gekk hann inn ok í skot, er var um eldahúsit, en dyrr váru framm ór skotinu at setum innanverðum. Gekk Egill framm í setit tók í herðar Skallagrími ok kneikti hann aptr á bak, lagði hann niðr í setit ok veitti honum þá nábjargir; þá bað Egill taka graftól ok brjóta vegginn fyrir sunnan. Ok er þat var gǫrt, þá tók Egill undir hǫfðahlut Skallagrími, en aðrir tóku fótahlutinn; báru þeir hann um þvert húsit ok svá út í gegnum vegginn, þar er áðr var brotinn. Báru þeir hann þá í hríðinni ofan í Naustanes; var þar tjaldat yfir um nóttina; en um morgininn at flóði var lagðr Skallagrímr í skip ok róit með hann út til Digraness. Lét Egill þar gera haug á framanverðu nesinu; var þar í lagðr Skallagrímr ok hestr hans ok vápn hans ok smíðartól; ekki er þess getit, at lausafé væri lagt í haug hjá honum.

Egill tók þar við arfi, lǫndum ok lausum aurum; réð hann þá fyrir búi; þar var með Agli Þórdís, dóttir Þórólfs ok Ásgerðar.

Eiríkr konungr réð einn vetr fyrir Nóregi eptir andlát fǫður síns, Haralds konungs, áðr Hákon Aðalsteinsfóstri, annarr sonr Haralds konungs, kom til Nóregs vestan af Englandi, ok þat sama sumar fór Egill Skallagrímsson til Íslands. Hákon fór norðr til Þrándheims; var hann þar til konungs tekinn; váru þeir Eiríkr um vetrinn báðir konungar í Nóregi. En eptir um várit dró hvártveggi her saman; varð Hákon miklu fjǫlmennri; sá Eiríkr þá engan sinn kost annan en flýja land; fór hann þá á brott með Gunnhildi, konu sína, ok bǫrn þeira.

Arinbjǫrn hersir var fóstbróðir Eiríks konungs ok barnfóstri hans; hann var kærstr konungi af ǫllum lendum mǫnnum; hafði konungr sett hann hǫfðingja yfir alt Firðafylki. Arinbjǫrn fór ór landi með konungi; fóru fyrst vestr um haf til Orkneyja; þá gipti hann Ragnhildi, dóttur sína, Arnfinni jarli; síðan fór hann með liði sínu suðr fyrir Skotland ok herjaði þar; þaðan fór hann suðr til Englands ok herjaði þar.

Ok er Aðalsteinn konungr spurði þat, safnaði hann liði ok fór í mót Eiríki; ok er þeir hittuz, váru borin sáttmál milli þeira, ok var þat at sættum, at Aðalsteinn konungr fekk Eiríki til forráða Norðimbraland, en hann skyldi vera landvarnarmaðr Aðalsteins konungs fyrir Skotum ok Írum. Aðalsteinn konungr hafði skattgilt undir sik Skotland eptir fall Óláfs konungs, en þó var þat fólk jafnan ótrútt honum. Eiríkr konungr hafði jafnan atsetu í Jórvík.

Svá er sagt, at Gunnhildr lét seið efla ok lét þat seiða, at Egill Skallagrímsson skyldi aldri ró bíða á Íslandi, fyrr en hon sæi hann. En þat sumar, er þeir Hákon ok Eiríkr hǫfðu hiz ok deilt um Nóreg, þá var farbann til allra landa ór Nóregi, ok kómu þat sumar engi skip til Íslands ok engi tíðendi ór Nóregi.

Egill Skallagrímsson sat at búi sínu; en þann vetr annan, er hann bjó at Borg eptir andlát Skallagríms, þá gerðiz Egill ókátr ok var því meiri ógleði hans, er meirr leið á vetrinn. Ok er sumar kom, þá lýsti Egill yfir því, at hann ætlar at búa skip sitt til brottfarar um sumarit; tók hann þá háseta; hann ætlar þá at sigla til Englands; þeir váru á skipi þrír tigir manna. Ásgerðr var þá eptir ok gætti bús þeira, en Egill ætlaði þá at fara á fund Aðalsteins konungs ok vitja heita þeira, er hann hafði heitit Agli at skilnaði þeira.

Egill varð ekki snimmbúinn, ok er hann lét í haf, þá byrjaði heldr seint; tók at hausta ok stœrði veðrin; siglðu þeir fyrir norðan Orkneyjar; vildi Egill þar ekki við koma, þvíat hann hugði, at ríki Eiríks konungs mundi alt yfir standa í eyjunum. Siglðu þeir þá suðr fyrir Skotland ok hǫfðu storm mikinn ok veðr þvert; fengu þeir beitt fyrir Skotland ok svá norðan fyrir England; en aptan dags, er myrkva tók, var veðr hvast; finna þeir eigi fyrr en grunnfǫll váru á útborða ok svá framm fyrir. Var þá engi annarr til, en stefna á land upp, ok svá gerðu þeir; sigldu þá til brots ok kómu at landi við Humru mynni; þar helduz menn allir ok mestr hluti fjár, annat en skip; þat brotnaði í spán.

Ok er þeir hittu menn at máli, spurðu þeir þau tíðendi, er Agli þóttu háskasamlig, at Eiríkr konungr blóðøx var þar fyrir ok Gunnhildr ok þau hǫfðu þar ríki til forráða ok hann var skamt þaðan uppi í borginni Jórvík. Þat spurði hann ok, at Arinbjǫrn hersir var þar með konungi ok í miklum kærleik við konunginn.

Ok er Egill var víss orðinn þessa tíðenda, þá gerði hann ráð sitt; þótti honum sér óvænt til undankvámu, þótt hann freistaði þess, at leynaz ok fara huldu hǫfði leið svá langa, sem vera mundi, áðr hann kœmi ór ríki Eiríks konungs. Var hann þá auðkendr þeim, er hann sæi; þótti honum þat lítilmannligt, at vera tekinn í flótta þeim; herði hann þá huginn ok réð þat af, at þegar um nóttina, er þeir hǫfðu þar komit, þá fær hann sér hest ok ríðr þegar til borgarinnar. Kom hann þar at kveldi dags ok reið hann þegar í borgina; hann hafði síðan hatt yfir hjálmi, ok alvæpni hafði hann.

Egill spurði, hvar garðr sá væri í borginni, er Arinbjǫrn átti; honum var þat sagt; hann reið þangat í garðinn; en er hann kom at stofunni, steig hann af hesti sínum ok hitti mann at máli; var honum þá sagt, at Arinbjǫrn sat yfir matborði.

Egill mælti: "Ek vilda, góðr drengr, at þú gengir inn í stofuna — ok spyr Arinbjǫrn, hvárt hann vill heldr úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson".

Sá maðr segir: "Þat er mér lítit starf, at reka þetta ørendi".

Hann gekk inn í stofuna ok mælti stundarhátt: "Maðr er hér kominn úti fyrir durum", segir hann, "mikill sem trǫll, en sá bað mik ganga inn ok spyrja, hvárt þú vildir úti eða inni tala við Egil Skallagrímsson".

Arinbjǫrn segir: "Gakk ok bið hann bíða úti, ok mun hann eigi lengi þurfa".

Hann gerði, sem Arinbjǫrn mælti, gekk út ok sagði, sem mælt var við hann;

Arinbjǫrn bað taka upp borðin; síðan gekk hann út ok allir húskarlar hans með honum; ok er Arinbjǫrn hitti Egil, heilsaði hann honum ok spurði, hví hann var þar kominn.

Egill segir í fám orðum et ljósasta af um ferð sína — "en nú skaltu fyrir sjá, hvert ráð ek skal taka, ef þú vilt nǫkkurt lið veita mér".

"Hefir þú nǫkkura menn hitt í borginni?" segir Arinbjǫrn, "þá er þik muni kent hafa, áðr þú komt hér í garðinn".

"Engi", segir Egill.

"Taki menn þá vápn sín", segir Arinbjǫrn.

Þeir gerðu svá, ok er þeir váru vápnaðir ok allir húskarlar Arinbjarnar, þá gekk hann í konungsgarð; en er þeir kómu til hallar, þá klappaði Arinbjǫrn á durum ok bað upp láta ok segir, hverr þar var; dyrverðir létu þegar upp hurðina. Konungr sat yfir borðum;

Arinbjǫrn bað þá ganga inn tólf menn, nefndi til þess Egil ok tíu menn aðra — "nú skaltu, Egill! fœra Eiríki konungi hǫfuð þitt ok taka um fót honum, en ek mun túlka mál þitt".

Síðan ganga þeir inn; gekk Arinbjǫrn fyrir konung ok kvaddi hann; konungr fagnaði honum ok spurði, hvat er hann vildi.

Arinbjǫrn mælti: "Ek fylgi hingat þeim manni, er kominn er um langan veg, at sœkja yðr heim ok sættaz við yðr; er yðr þat vegr mikill, herra! er óvinir yðrir fara sjálfviljandi af ǫðrum lǫndum ok þykkjaz eigi mega bera reiði yðra, þó at þér séð hvergi nærr. Láttu þér nú verða hǫfðingliga við þenna mann; lát hann fá af þér sætt góða fyrir þat, er hann hefir gǫrt veg þinn svá mikinn, sem nú má sjá, farit yfir mǫrg hǫf ok torleiði heiman frá búum sínum; bar honum enga nauðsyn til þessar farar, nema góðvili við yðr".

Þá litaðiz konungr um, ok sá hann fyrir ofan hǫfuð mǫnnum, hvar Egill stóð, ok hvesti augun á hann ok mælti: "Hví vartu svá djarfr, Egill! at þú þorðir at fara á fund minn? Leystiz þú svá heðan næstum, at þér var engi ván lífs af mér".

Þá gekk Egill at borðinu ok tók um fót konungi; hann kvað þá:

Eiríkr konungr sagði: "Ekki þarf ek at telja upp sakar á hendr þér, en þó eru þær svá margar ok stórar, at ein hver má vel endaz til, at þú komir aldri heðan lífs; áttu engis annars af ván, en þú munt hér deyja skulu; máttir þú þat vita áðr, at þú mundir enga sætt af mér fá". Þá kvað Egill:

Gunnhildr mælti: "Hví skal eigi þegar drepa Egil, eða mantu eigi nú, konungr! hvat Egill hefir gǫrt? drepit vini þína ok frændr ok þar á ofan son þinn, en nítt sjálfan þik, eða hvar viti menn slíku belt við konungmann?"

Arinbjǫrn segir: "Ef Egill hefir mælt illa til konungs, þá má hann þat bœta í lofsorðum þeim, er allan aldr megi uppi vera".

Gunnhildr mælti: "Vér viljum ekki lof hans heyra; láttu, konungr! leiða Egil út ok hǫggva hann; vil ek eigi heyra orð hans ok eigi sjá hann".

Þá mælti Arinbjǫrn: "Eigi mun konungr láta at eggjaz um ǫll níðingsverk þín; eigi mun hann láta Egil drepa í nótt, þvíat náttvíg eru morðvíg".

Konungr segir: "Svá skal vera, Arinbjǫrn! sem þú biðr, at Egill skal lifa í nótt; hafðu hann heim með þér ok fœr mér hann á morgin".

Arinbjǫrn þakkaði konungi orð sín — "væntu vér, herra, at heðan af muni skipaz mál Egils á betri leið; en þó at Egill hafi stórt til saka gǫrt við yðr, þá líti þér á þat, at hann hefir mikils mist fyrir yðrum frændum. Haraldr konungr, faðir þinn, tók af lífi ágætan mann, Þórólf, fǫðurbróður hans, af rógi vándra manna, en af engum sǫkum; en þér, konungr! brutuð lǫg á Agli fyrir sakar Bergǫnundar; en þar á ofan vildu þér hafa Egil at dauðamanni ok drápuð menn af honum, en ræntuð hann fé ǫllu, ok þar á ofan gerðuð þér hann útlaga ok rákuð hann af landi, en Egill er engi ertingamaðr. En hvert mál er maðr skal dœma, verðr at líta á tilgerðir; ek mun nú", segir Arinbjǫrn, "hafa Egil með mér í nótt heim í garð minn".

Var nú svá; ok er þeir kómu í garðinn, þá ganga þeir tveir í lopt nǫkkut lítit ok rœða um þetta mál. Segir Arinbjǫrn svá: "Allreiðr var konungr nú, en heldr þótti mér mýkjaz skaplyndi hans nǫkkut, áðr létti, ok mun nú hamingja skipta, hvat upp kemr; veit ek, at Gunnhildr mun allan hug á leggja, at spilla þínu máli. Nú vil ek þat ráð gefa, at þú vakir í nótt ok yrkir lofkvæði um Eirík konung; þœtti mér þá vel, ef þat yrði drápa tvítug ok mættir þú kveða á morgin, er vit komum fyrir konung. Svá gerði Bragi, frændi minn, þá er hann varð fyrir reiði Bjarnar Svíakonungs, at hann orti drápu tvítuga um hann eina nótt ok þá þar fyrir hǫfuð sitt; nú mætti vera, at vér bærim gæfu til við konung, svá at þér kœmi þat í frið við konung."

Egill segir: "Freista skal ek þessa ráðs, er þú vill, en ekki hefi ek við því búiz, at yrkja lof um Eirík konung".

Arinbjǫrn bað hann freista; síðan gekk hann brott til manna sinna; sátu þeir at drykkju til miðrar nætr; þá gekk Arinbjǫrn til svefnhúss ok sveit hans, ok áðr hann afklæddiz, gekk hann upp í loptit til Egils ok spurði, hvat þá liði um kvæðit.

Egill segir, at ekki var ort — "hefir hér setit svala ein við glugginn ok klakat í alla nótt, svá at ek hefi aldregi beðit ró fyrir".

Síðan gekk Arinbjǫrn á brott ok út um dyrr þær, er ganga mátti upp á húsit, ok settiz við glugg þann á loptinu, er fuglinn hafði áðr við setit; hann sá hvar hamhleypa nǫkkur fór annan veg af húsinu. Arinbjǫrn sat þar við glugginn alla nóttina, til þess er lýsti; en síðan er Arinbjǫrn hafði þar komit, þá orti Egill alla drápuna ok hafði fest svá, at hann mátti kveða um morgininn, þá er hann hitti Arinbjǫrn; þeir heldu vǫrð á, nær tími mundi vera, at hitta konung.

Eiríkr konungr gekk til borða at vanða sínum, ok var þá fjǫlmenni mikit með honum; ok er Arinbjǫrn varð þess varr, þá gekk hann með alla sveit sína alvápnaða í konungsgarð, þá er konungr sat yfir borðum. Arinbjǫrn krafði sér inngǫngu í hǫllina; honum var þat ok heimult gǫrt; ganga þeir Egill inn með helming sveitarinnar; annarr helmingr stóð úti fyrir durum.

Arinbjǫrn kvaddi konung, en konungr fagnaði honum vel; Arinbjǫrn mælti: "Nú er hér kominn Egill; hefir hann ekki leitat til brotthlaups í nótt. Nú viljum vér vita, herra, hverr hans hluti skal verða; vænti ek góðs af yðr; hefi ek þat gǫrt, sem vert var, at ek hefi engan hlut til þess sparat, at gera ok mæla svá, at yðvarr vegr væri þá meiri en áðr. Hefi ek ok látit allar mínar eigur ok frændr ok vini, er ek átta í Nóregi, ok fylgt yðr, en allir lendir menn yðrir skilðuz við yðr, ok er þat makligt, því at þú hefir marga hluti til mín stórvel gǫrt".

Þá mælti Gunnhildr: "Hættu Arinbjǫrn ok tala ekki svá langt um þetta; mart hefir þú vel gǫrt við Eirík konung ok hefir hann þat fullu launat; er þér miklu meiri vandi á við Eirík konung en Egil; er þér þess ekki biðjanda, at Egill fari refsingalaust heðan af fundi Eiríks konungs, slíkt sem hann hefir til saka gǫrt".

Þá segir Arinbjǫrn: "Ef þú konungr ok þit Gunnhildr hafið þat einráðit, at Egill skal hér enga sætt fá, þá er þat drengskapr, at gefa honum frest ok fararleyfi um viku sakar, at hann forði sér; þó hefir hann at sjálfvilja sínum farit hingat á fund yðvarn, ok vænti sér af því friðar; fara þá enn skipti yður, sem verða má þaðan frá".

Gunnhildr mælti: "Sjá kann ek á þessu, Arinbjǫrn! at þú ert hollari Agli en Eiríki konungi; ef Egill skal ríða heðan viku í brott í friði, þá mun hann kominn til Aðalsteins konungs á þessi stundu. En Eiríkr konungr þarf nú ekki at dyljaz í því, at honum verða nú allir konungar ofreflismenn, en fyrir skǫmmu mundi þat þykkja ekki glíkligt, at Eiríkr konungr mundi eigi hafa til þess vilja ok atferð, at hefna harma sinna á hverjum manni slíkum, sem Egill er".

Arinbjǫrn segir: "Engi maðr mun Eirík kalla at meira mann, þó at hann drepi einn bóndason útlendan, þann er gengit hefir á vald hans. En ef hann vill miklaz af þessu, þá skal ek þat veita honum, at þessi tíðendi skulu heldr þykkja frásagnarverð, þvíat vit Egill munum nú veitaz at, svá at jafnsnimma skal okkr mœta báðum. Muntu, konungr! þá dýrt kaupa líf Egils, um þat er vér erum allir at velli lagðir, ek ok sveitungar mínir; mundi mik annars vara af yðr, en þú mundir mik vilja leggja heldr at jǫrðu, en láta mik þiggja líf eins manns, er ek bið".

Þá segir konungr: "Allmikit kapp leggr þú á þetta, Arinbjǫrn! at veita Agli lið; trauðr mun ek til vera, at gera þér skaða, ef því er at skipta, ef þú vill heldr leggja framm líf þitt, en hann sé drepinn; en œrnar eru sakar til við Egil, hvat sem ek læt gera við hann".

Ok er konungr hafði þetta mælt, þá gekk Egill fyrir hann ok hóf upp kvæðit ok kvað hátt ok fekk þegar hljóð.