Bókastaðir

Bjǫrn hlaut annan bústað góðan ok virðiligan; gerðiz hann ekki handgenginn konungi; því var hann kallaðr Bjǫrn hǫlðr; var hann maðr vellauðigr ok stórmenni mikit.

Þórólfr fór brátt á fund Bjarnar, þegar er hann kom af hafi, ok fylgði heim Ásgerði dóttur hans; varð þar fagnafundr; Ásgerðr var en vænsta kona ok en gørviligsta, vitr kona ok allvel kunnandi.

Þórólfr fór á fund Eiríks konungs, en er þeir hittuz, bar Þórólfr Eiríki konungi kveðju Skallagríms ok sagði, at hann hafði þakksamliga tekit sending konungs; bar framm síðan langskipssegl gott, er hann sagði, er Skallagrímr hefði sent konungi; Eiríkr konungr tók vel við gjǫf þeiri ok bauð Þórólfi at vera með sér um vetrinn;

Þórólfr þakkaði konungi boð sitt — "ek mun nú fyrst fara til Þóris, á ek við hann nauðsynja-ørendi".

Síðan fór Þórólfr til Þóris, sem hann hafði sagt, ok fekk þar allgóðar viðtǫkur; bauð Þórir honum at vera með sér;

Þórólfr sagði, at hann mundi þat þekkjaz — "ok er sá maðr með mér, at þar skal vist hafa, sem ek em; hann er bróðir minn ok hefir hann ekki fyrr heiman gengit, ok þarf hann, at ek veita honum umsjá".

Þórir sagði, at þar var heimult, þó at Þórólfr vildi fleiri menn hafa með sér þangat — "þykkir oss", segir hann, "sveitarbót at bróður þínum, ef hann er nǫkkut þér glíkr".

Síðan fór Þórólfr til skips síns ok lét þat upp setja ok um búa, en hann fór ok Egill til Þóris hersis;

Þórir átti son, er hét Arinbjǫrn; hann var nǫkkuru ellri en Egill; Arinbjǫrn var þegar snimma skǫruligr maðr ok enn mesti íþróttamaðr; Egill gerði sér títt við Arinbjǫrn ok var honum fylgjusamr, en heldr var fátt með þeim brœðrum.

Þórólfr Skallagrímsson hóf rœðu þá við Þóri, hvernig hann mundi taka því máli, ef Þórólfr bæði Ásgerðar frændkonu hans; Þórir tók því léttliga, sagði, at hann mundi flytjandi þess máls. Síðan fór Þórólfr norðr í Sogn ok hafði með sér gott fǫruneyti; Þórólfr kom til bús Bjarnar ok fekk þar góðar viðtǫkur; bauð Bjǫrn honum at vera með sér, svá lengi sem hann vildi. Þórólfr bar brátt upp ørendi sitt við Bjǫrn, hóf þá bónorð sitt ok bað Ásgerðar, dóttur Bjarnar; hann tók því máli vel, ok var þat auðsótt við hann, ok réz þat af, at þar fóru festar framm ok kveðit á brullaupsstefnu; skyldi veizla sú vera at Bjarnar þá um haustit. Síðan fór Þórólfr aptr til Þóris ok sagði honum þat, sem til tíðenda hafði gǫrz í fǫr hans; Þórir lét vel yfir, er þau ráð skyldu takaz; en er at þeiri stefnu kom, er Þórólfr skyldi sœkja til veizlunnar, þá bauð hann mǫnnum til farar með sér; bauð fyrst Þóri ok Arinbirni ok húskǫrlum þeira ok ríkum búǫndum, ok var til þeirar ferðar fjǫlment ok góðment. En þá er mjǫk var komit at stefnudegi þeim, er Þórólfr skyldi heiman fara ok brúðmenn váru komnir, þá tók Egill sótt, svá at hann var eigi fœrr; þeir Þórólfr hǫfðu langskip eitt mikit, alskipat, ok fóru ferðar sinnar, svá sem ákveðit var.

Ǫlvir hét maðr; hann var húskarl Þóris ok var forstjóri ok ráðamaðr fyrir búi hans; hafði hann skuldaheimtur ok var féhirðir; Ǫlvir var af œskualdri ok þó maðr enn hressasti.

Svá bar til, at Ǫlvir átti heimanferð at heimta landskyldir Þóris, þær er eptir hǫfðu staðit um várit; hafði hann róðrarferju ok váru þar á tólf húskarlar Þóris. Þá tók Egill at hressaz ok reis hann þá upp; honum þótti þá geraz daufligt heima, er alþýða manna var á brott farin; kom hann at máli við Ǫlvi ok sagði, at hann vildi fara með honum, en Ǫlvi þótti eigi góðum liðsmanni ofaukit, þvíat skipkostr var œrinn; réz Egill til ferðar þeirar; Egill hafði vápn sín, sverð ok kesju ok buklara. Fara þeir ferðar sinnar, er þeir váru búnir, ok fengu veðrabálk harðan, hvǫss veðr ok óhagstœð, en þeir sóttu ferðina knáliga, tóku róðrarleiði, ok hǫfðu mjǫk innanvátt; svá bar til ferð þeira, at þeir kómu aptan dags til Atleyjar ok lǫgðu þar at landi; en þar var í eyjunni skamt upp bú mikit, er átti Eiríkr konungr, en þar réð fyrir maðr sá, er Bárðr hét; hann var kallaðr Atleyjar-Bárðr ok var sýslumaðr mikill ok starfsmaðr góðr; ekki var hann kynstórr maðr, en kærr mjǫk Eiríki konungi ok Gunnhildi dróttningu.

Þeir Ǫlvir drógu upp skip sitt ór flœðarmáli; gengu síðan til bœjar ok hittu Bárð úti ok sǫgðu honum um ferð sína, svá þat, at þeir vildu þar vera um nóttina. Bárðr sá, at þeir váru vátir mjǫk, ok fylgði hann þeim til eldahúss nǫkkurs; var þat brott frá ǫðrum húsum; hann lét gera eld mikinn fyrir þeim, ok váru þar þurkuð klæði þeira, en er þeir hǫfðu tekit klæði sín, þá kom Bárðr þar. "Nú munu vér", segir hann, "hér setja yðr borð; ek veit, at yðr mun vera títt at sofa, þér eruð menn móðir af vási".

Ǫlvi líkaði þat vel; síðan var sett borð ok gefinn þeim matr, brauð ok smjǫr, ok settir framm skyraskar stórir.

Bárðr sagði: "Harmr er þat nú mikill, er ǫl er ekki inni, þat er ek mega yðr fagna, sem ek vilda; verði þér nú at bjargaz við slíkt, sem til er".

Þeir Ǫlvir váru þyrstir mjǫk ok supu skyrit; síðan lét Bárðr bera inn afr ok drukku þeir þat.

"Fúss munda ek", kvað Bárðr, "at gefa yðr betra drykk, ef til væri".

Hálm skorti þar eigi inni; bað hann þar þá niðr leggjaz til svefns.

Eiríkr konungr ok Gunnhildr kómu þat sama kveld í Atley, ok hafði Bárðr þar búit veizlu móti honum, ok skyldi þar vera dísablót, ok var þar veizla en bezta ok drykkja mikil inni í stofunni; konungr spurði, hvar Bárðr væri — "er ek sé hann hvergi".

Maðr segir: "Bárðr er úti ok greiðir fyrir gestum sínum".

"Hverir eru gestir þeir", segir konungr, "er hann lætr sér þat skyldara, en vera inni hér hjá oss?"

Maðrinn sagði honum, at þar váru komnir húskarlar Þóris hersis.

Konungr mælti: "Gangi eptir þeim sem tíðast ok kalli þá inn hingat", — ok var svá gǫrt, sagt, at konungr vill hitta þá; síðan ganga þeir; fagnaði konungr vel Ǫlvi ok bað hann sitja gagnvert sér í ǫndvegi ok þar fǫrunauta hans útar frá; þeir gerðu svá; sat Egill næstr Ǫlvi.

Síðan var þeim borit ǫl at drekka; fóru minni mǫrg ok skyldi horn drekka í minni hvert; en er á leið um kveldit, þá kom svá, at fǫrunautar Ǫlvis gerðuz margir ófœrir, sumir spjó þar inni í stofunni, en sumir kómuz út fyrir dyrr. Bárðr gekk þá at fast at bera þeim drykk; þá tók Egill við horni því, er Bárðr hafði fengit Ǫlvi, ok drakk af; Bárðr sagði, at hann þyrsti mjǫk ok fœrði honum þegar hornit fult ok bað hann af drekka. Egill tók við horninu ok kvað vísu:

Bárðr bað hann drekka ok hætta flimtun þeiri; Egill drakk full hvert, er at honum kom, ok svá fyrir Ǫlvi; þá gekk Bárðr til drótningar ok sagði henni, at þar var maðr sá, er skǫmm fœrði at þeim ok aldregi drakk svá, at eigi segði hann sik þyrsta. Drótning ok Bárðr blǫnduðu þá drykkinn ólyfjani ok báru þá inn; signdi Bárðr fullit, fekk síðan ǫlseljunni; fœrði hon Agli ok bað hann drekka; Egill brá þá knífi sínum ok stakk í lófa sér; hann tók við horninu ok reist á rúnar ok reið á blóðinu. Hann kvað:

Hornit sprakk í sundr, en drykkrinn fór niðr í hálm; þá tók at líða at Ǫlvi; stóð þá Egill upp ok leiddi Ǫlvi útar til duranna ok helt á sverði sínu; en er þeir koma at durunum, þá kom Bárðr eptir þeim ok bað Ǫlvi drekka brautfararminni sitt. Egill tók við ok drakk ok kvað vísu:

Egill kastar horninu, en greip sverðit ok brá; myrkt var í forstofunni; hann lagði sverðinu á Bárði miðjum, svá at blóðrefillinn hljóp út um bakit; fell hann dauðr niðr, en blóð hljóp ór undinni; þá fell Ǫlvir ok gaus spýja ór honum; Egill hljóp þá út ór stofunni; þá var niðamyrkr úti; tók Egill þegar rás af bœnum.

En inni í forstofunni sá menn, at þeir váru báðir fallnir, Bárðr ok Ǫlvir; kom þá konungr til ok lét bera at ljós; sá menn þá, hvat títt var, at Ǫlvir lá þar vitlauss, en Bárðr var veginn, ok flaut í blóði hans gólfit alt; þá spurði konungr, hvar sá væri enn mikli maðr, er þar hafði drukkit mest um kveldit; menn sǫgðu, at hann gekk út.

"Leiti at honum", segir konungr, "ok láti hann koma til mín".

Var hans nú leita farit um bœinn ok fanz hann hvergi; en er þeir koma í eldahúsit, þá lágu þar margir menn Ǫlvis; konungsmenn spurðu, ef þar hefði nakkvat Egill komit; þeir segja, at hann hefði hlaupit þar inn ok tekit vápn sín — "ok gekk út eptir þat".

Þá var þat sagt konungi; konungr bað menn sína fara sem hvatast ok taka skip ǫll, þau er váru í eyjunni, — "en á morgin, er ljóst er, skulum vér rannsaka alla eyna ok drepa þá manninn".

Egill fór nú um nóttina ok leitaði þar til, er skipin váru; en hvar sem hann kom til strandar, þá var þar alt menn fyrir; hann fór nótt þá alla ok fekk hvergi skip; en er lýsa tók, var hann staddr á nesi nǫkkuru. Hann sá þá ey eina, ok var þar sund í milli ok furðuliga langt; þá var þat ráð hans, at hann tók hjálminn, sverð ok spjót, ok braut þat af skapti ok skaut því á sæ út; en vápnin vafði hann í yfirhǫfn sinni ok gerði sér af bagga ok batt á bak sér. Þá hljóp hann á sund ok létti eigi fyrr, en hann kom til eyjarinnar; hon hét Sauðey, ok er ekki mikil ey ok hrísótt; þar var í fénaðr, naut ok sauðir, ok lá þat til Atleyjar; en er hann kom til eyjarinnar, vatt hann klæði sín; þá var dagr ljóss ok sól farin.

Eiríkr konungr lét rannsaka eyna, þegar ljóst var; þat var seint, er eyin var mikil, ok fanz Egill eigi; var þá farit á skipi til annarra eyja at leita hans; þat var um kveldit, at tólf menn reru til Sauðeyjar at leita Egils; en þó váru margar eyjar nær. Hann sá skipit, er fór til eyjarinnar; en níu gengu upp ok skiptu leitum; Egill hafði lagiz niðr í hrísit ok falz, áðr skipit kom at landi; nú gengu þrír í hverja leit, en þrír gættu skips; ok er leiti bar í milli þeira ok skipsins, þá stóð Egill upp ok gekk til skipsins. En þeir, er skipsins gættu, fundu eigi fyrr, en Egill var kominn at þeim, hann hjó einn þegar banahǫgg, en annarr tók á rás ok var þar at hlaupa á brekku nǫkkura; Egill hjó eptir honum ok af fótinn, en einn hljóp á skipit ok stakk við forkinum, en Egill dró at sér festina ok hljóp út á skipit, ok skiptuz þeir eigi lengi hǫggum við, áðr Egill drap hann ok rak hann útbyrðis. Þá tók hann árar ok reri á brott skipinu; fór hann þá nótt alla ok daginn eptir ok létti eigi fyrr, en hann kom til Þóris hersis; en Ǫlvi ok fǫrunauta hans lét konungr fara í friði af þessum sǫkum.

En þeir menn, er í Sauðey váru, þá váru þeir þar margar nætr ok drápu fé til matar sér, tóku eld ok gerðu seyði; þeir gerðu svá mikit, at sjá mátti heim, lǫgðu þá í eld ok gerðu vita; en er þat var sét, þá var róit til þeira; konungr var þá í brott; fór hann þá til annarrar veizlu.

Þeir Ǫlvir kómu fyrr heim en Egill, ok váru þeir Þórir ok Þórólfr nýkomnir heim frá brullaupinu; Ǫlvir sagði tíðendi, dráp Bárðar ok þá atburði, er þar hǫfðu orðit, en hann vissi ekki til ferða Egils ok var Þórólfr allókátr ok svá Arinbjǫrn; þótti þeim, sem hann mundi eigi aptr koma. En eptir um morguninn kom Egill heim, en er Þórólfr varð þess víss, þá stóð hann upp ok gekk til fundar við Egil ok spurði, með hverjum hætti hann hafði undan komiz ok hvat til tíðenda hefði orðit í fǫr hans. Þá kvað Egill vísu:

Arinbjǫrn lét vel yfir þessum verkum, sagði fǫður sinn skyldan til vera at sætta hann við konung.

Þórir segir: "Þat mun vera mál manna, at Bárðr hefði verðleika til þess, er hann var drepinn; en þó er Agli of mjǫk ættgengt, at sjáz of lítt fyrir at verða fyrir reiði konungs; en þat verðr flestum mǫnnum þungbært; en þó mun ek koma þér í sætt við konung at sinni".

Þórir fór á fund konungs, en Arinbjǫrn var heima ok kvað eitt skyldu yfir þá líða alla, en er Þórir kom á fund konungs, þá bauð hann boð fyrir Egil, bauð festu sína en dóm konungs;

Eiríkr konungr var enn reiðasti, ok var óhœgt ráðum við hann at koma. Konungr mælti ok kvað þat mundu sannaz, er faðir hans hafði sagt, at seint mundi mega tryggja þá frændr, bað Þóri svá til haga — "þótt ek gera sætt nǫkkura, at Egill sé ekki langvistum í mínu ríki, en sakar þín, Þórir, mun ek fé taka fyrir menn þessa".

Gerði konungr fésekð slíka, sem honum sýndiz, en Þórir galt alt; fór hann þá heim.