Bókastaðir

An Old Norse Library
Year 605

Not in Parker (A).

Laud (E)

Hēr forðfērde Gregorius pāpa. And hēr Æðelfrið lǣdde his ferde tō Lēga ceastre. ⁊ þǣr ofslōh unrīm Walana. ⁊ swā wearþ gefild Augustinus witegunge þe hē cwað. gif Wealas nellaþ sibbe wið ūs. hȳ sculon æt Seaxena handa forwurþan. Þǣr man slōh ēac ·cc· prēosta þā cōmon ðider ꝥ hēo scoldan ge biddan for Walana here. Scromail wæs gehāten hyra ealdor, se ætbærst ðanon fīftiga sum.

Year 606

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr forðfērde Gregorius ymb ·x· gēar þæs þe hē ūs fulwiht sende;

Year 607
Parker (A)

Hēr Cēolwulf gefeaht wið Sūð Seaxe. [And hēr Æðelfrið lǣdde his færde tō Leger cyestre, ⁊ ðār ofslōh unrīm Walena. ⁊ swā wearð gefyld Augustinus wītegunge. þe hē cwæð. Gif Wealas nellað sibbe wið ūs. hī sculan æt Seaxana handa far wurþan. þār man slōh ēac ·cc· prēosta ðā cōmon ðyder ꝥ hī scoldon gebiddan for Walena here. Scrocmail was ge hāten heora ealdor mann. se at bærst ðanon fīftiga sum.]

Laud (E)

Hēr Cēolwulf gefaht wið Sūð Seaxum.

Year 611
Parker (A)

Hēr Cynegils fēng tō rīce on Wesseaxum, ⁊ hēold ·xxxi· wintra. [Se Kynegils wæs Cēoling. Cēola Cūþing. Cūþa Cynrīcing]⁘

Laud (E)

Hēr Kynegils fēng tō rīce. on Weast Seaxum. ⁊ hēol'd' ·xxxi· wintra.

Year 614
Parker (A)

Hēr Cynegils ⁊ Cuichelm gefuhton on Bean dūne, ⁊ ofslōgon ·ii· þūsendo Wala ⁊ lxv ⁘

Laud (E)

Hēr Kynegils ⁊ Cwichelm gefuhton on Beandūne. ⁊ ofslōgon ·ii· þūsend Walana. ⁊ ·lxv·.

Year 616
Parker (A)

Hēr Æþelbryht Cont wara cyning forþ fērde, ⁊ Ēad bald his sunu fēng tō rīce. [Se for lēt his fulluht, ⁊ leouode on hǣðenum þēawe. swā ꝥ hē hæfde his fæder lāue tō wīue. þā mynte Laurentius ðe þā was erceƀ on Cent. ꝥ hē wolde sūð ofer sǣ ⁊ eall forlǣton. ac him cōm tō on niht se apt̄ Petrus. ⁊ hine hetelīce swang, for ðan ðe hē wolde Godes hyrde forlǣton. ⁊ hēt hine gān tō þām cynge. ⁊ bodian him rihtne ge lēafan. ⁊ hē swā dyde. ⁊ se cing ge cyrde tō rihtan ge lēauan. On þyses cinges dagum Laurentius erceƀ se was on Cent æfter Agustine. forþfērde. iiii · N'. Feƀ. ⁊ hē was bebyred be Agustine. Æfter him fēng Mellitus tō arceƀ dōme. se was ƀscop of Lund'. ⁊ þās binnan fīf wintre Mellitus fo [r] ðfērde. þā æfter him fēng tō arceƀ dōme Iustus, se was ƀ of Hrouecistre, ⁊ þār tō gehālgode Romanum tō ƀscope.]

Laud (E)

Hēr forðfērde Æþelberht Cantware cining. se rīxade ·lvi· wintra. ⁊ Æfter him fēng Ēadbold tō rīce his sunu. se forlēt his fulluht. ⁊ lifode on hēðenum þēawe. swā ꝥ hē heafde his feder lāfe tō wīfe. Ðā mynte Laurentius þe ðā wæs ercebiscop on Cænt. ꝥ hē wolde sūþ ofer sē. ⁊ ꝥ eall forlǣton. ac him cōm tō on niht se apostol Petrus. ⁊ hine hetelīce swang for þan ꝥ hē wolda swā þā Godes hyrde forlēton. ⁊ hēt hine gān tō þām cininge. ⁊ him rihte gelēafan bodian. ⁊ hē swā dide. ⁊ se cining ge cerde. ⁊ wearð gefullod. On þises cininges dagum Laurentius ercebiscop ðe wæs on Cent æfter Augustinus forðfērde. ⁊ wæs be byrged be Augustine in die ·iiiiº· nonarum Feƀ. Þā æfter him fēng Mellitus tō 'erce'biscop dōme. þe ǣr wæs biscop on Lundene. Þā wurdon Lunden ware hēðene. þǣr Mellitus ǣr wæs. ⁊ þes þā ymb ·v· wintra rīxiendum Ēadbaldum Mellitus fōr tō Crīste. þā æfter fēng tō þām ercebiscop dōme Iustus. ⁊ hē gehālgode tō Hrofeceastre Romanum þǣr hē ǣr wæs biscop.

Year 617

Not in Parker (A).

Laud (E)

Hēr wærð Æðelfrið Norðhymbra cining ofslagen fram Reodwalde Ēast Engla cininge. ⁊ Ēadwine Ælling fēng tō rīce. ⁊ geȳde eall Brytene būton Cantware ānre. ⁊ ādrēfde ūt þā eðelingas Æðelfriðes suna, ꝥ wæs ǣrest. Eanfrid. Ōswald. ⁊ Ōswiu. Ōslāc. Ōswudu. Ōslāf. ⁊ Offa.

Year 624

Not in Parker (A).

Laud (E)

Hēr forðfērde Mellitus ercebiscop.

Year 625
Parker (A)

Hēr Paulinus fram Iusto þām erce bisc̄ wæs gehādod Norþhymbrum tō biscepe ·

Laud (E)

Hēr Iustus arcebiscop gehālgode Paulinum tō biscope on ·xii· ꝁ Augusti. Hic ciclus Dionisii quinque decennouenalibus constans, hoc est ·xcv· annis. sumitque exordium ā xxxº anno Incarnationis Domini, et desinit in ·dc· xxvi · anno. Hic ordo decennouenalis quem Græci Ennia kaið Iohannes pāpa Kaderida uocat, ā Sc̃is patribus in Nicea Sinodo fuit constitutus, in quo ·xiiii· luna Paschalis omni anno sine ulla dubitatione.

Year 626
Parker (A)

Hēr Eanflēd Ēdwines dohtor cyninges wæs gefulwad in þone hālgan ǣfen Pentecosten; ⁊ Penda hæfde ·xxx· 'wintra' rīce. ⁊ hē hæfde ·L· wintra þā þā hē tō rīce fēng. [Penda wæs Pybbing. Pybba Creoding. Creoda Cynewalding. Cynewald Cnebbing. Cnebba Iceling. Icel Ēomǣring. Ēomǣr Angelþēowing. Angelþēow Offing. Offa Wǣrmunding. Wǣrmund Wihtlǣging. Wihtlǣg Wōdening.]

Laud (E)

Hēr cōm Ēomer fram Cwichelme West Seaxna cininge. þōhte ꝥ hē wolde ofstingan Ēadwine cininge. ac hē ofstang Lillan his ðegn. ⁊ Forðhere. ⁊ þone cining gewundode. ⁊ þǣre ilcan nihte wes Ēadwine dohter ācenned. sēo wæs gehāten Eanflēd. þā gehēt se cining Pauline ꝥ hē wolde his dohter ge syllan Gode. gif hē wolde ābiddan æt Gode. ꝥ hē mōste his fēonde āfyllan. þe þone scaðan þider ǣr sende. ⁊ hē þā fōr on West Seaxum mid fyrde. ⁊ āfylde þǣr ·v· ciningas. ⁊ þæs folces mycel of slōh. ⁊ Paulinus gefullade his dohter on Pentecosten twelfa sum. ⁊ se cining binnan ·xii· mōnað wæs gefullod on Ēastrum mid eallum his dugoðe. þā wǣron Ēstran on ·ii· idus Apr̃. Ðis wæs gedōn on Eoferwīc. þǣr hē ǣr hēt getimbrian cyrican of trēowe, sēo wæs gehālgod on sc̃e Petres naman. þǣr se cining sealde Pauline biscopsetl. ⁊ þǣr hē hēt eft timbrian māran cyrican of stāne. ⁊ hēr fēng Penda tō rīce. ⁊ rīxade ·xxx· wintra.

Year 627
Parker (A)

Hēr Ēdwine kyning wæs gefulwad mid his þēode on Ēastron ·

Laud (E)

Hēr wes Ēadwine cining gefullod fram Pauline. ⁊ ēac þes Paulinus bodad fulluht on Lindi's'se. þǣr gelīfde ǣrest sum rīce man mid ealre his duguðe, se wæs gehāten Blecca. ⁊ in ðās tīd Honorius fēng tō pāpdōme æfter Boniface þe sende Pauline hider pallium. ⁊ Iustus ercebiscop forðfērde ·iiii· idus noṽ. ⁊ Honorius wes gehālgod fram Pauline on Lincollan. þām Honorium se pāpa sende ēac pallium. ⁊ hē sende Scottum gewrit ꝥ hī scoldon ge cerran tō rihtum Ēastrum.

Year 628
Parker (A)

Hēr Cynegils ⁊ Cuichelm gefuhtun wiþ Pendan æt Cirenceastre, ⁊ geþingodan þār ·

Laud (E)

Hēr Kynegils ⁊ Cwichelm ge fuhton wið Pendan æt Cirnceastre. ⁊ ge þingodon þā.

Year 632
Parker (A)

Hēr was Eorpwald gefulwad ·

Laud (E)

Hēr wæs Eorpwald gefullod.

Year 633
Parker (A)

Hēr Ēdwine wæs ofslægen, ⁊ Paulinus huerf eft tō Cant warum, ⁊ gesæt þæt biscep setl on Hrofes ceastre ·

Laud (E)

Hēr wearð Ēadwine cining ofslagan. fram Cadwallan ⁊ Pendan on Hēðfelda on ·ii· idus Octob̃. ⁊ hē rīxade ·vii· gēar. ⁊ ēac man slōh his sunu Ōsfrið mid him. ⁊ þā syððan fōran Ceadwala ⁊ Penda ⁊ fordydan eall Norðhymbra land. þā ꝥ Paulinus geseah. þā genam Æðelburge Ēadwines lāfe. ⁊ gewāt on scipe tō Cent. ⁊ Ēadbold ⁊ Honorius him onfēngon swīðe ārwurðlīce. ⁊ sealdon him biscop setle on Rofescestre: ⁊ hē þǣr wunode tō his ende.

Year 634
Parker (A)

Hēr Birinus bisc̄ bodude West Seaxum fulwuht ·

Laud (E)

Hēr fēng tō Dearne rīce Ōsrīc. þone Paulinus ǣr ge fullode. se wæs Ælfrīces sunu Ǣdwines federan. ⁊ tō Bærnicum fēng Æðelfriðes sunu Eanfrið. ⁊ ēac hēr Birinus bodade ǣrest Weast Seaxum fulluht under Cynegilse cininge. se Birinus cōm þider be Honorius wordum þes pāpan. ⁊ hē ðǣr wes biscop oþ his lȳfes ende. And Ōswold ēac hēr fēng tō Norðanhymbran rīce. ⁊ hē rīxade ·ix· winter. man ge tealde him ꝥ nigonðe for þan hēðenscipe þe hī drugon þe hī þet ān gēar rīxodon betwix him ⁊ Ēadwine.

Year 635
Parker (A)

Hēr Cynegils wæs gefulwad from Birino þǣm bisc̄ in Dorce ceastre, ⁊ Ōswold his on fēng ·

Laud (E)

Hēr Kynegils wæs ge fullod fram Byrine þām biscope on Dorcaceastre. ⁊ Ōswold Norðhymbra cining his onfēng.

Year 636
Parker (A)

Hēr Cuichelm wæs gefulwad in Dorces ceastre, ⁊ þȳ ilcan gēare forðfērde; ⁊ Felix biscep bodade Ēast Englum Crīstes gelēafan ·

Laud (E)

Hēr wæs Cwichelm ge fullod on Dorceceastre. ⁊ þām ilcan gēare hē forðfērde. ⁊ Felix biscop bodade Ēast Ēanglum Crīstes gelēfan.

Year 639
Parker (A)

Hēr Birinus fulwade Cūðrēd on Dorces ceastre, ⁊ on fēng hine him tō suna ·

Laud (E)

Hēr Byrinus fullode Cūðrēd on Dorce ceastre. ⁊ onfēng hine him tō sunu.

Hēr Ēadbald Cantwara cining forðfērde. se wæs cining ·xxiiii· wintra. þā fēng his sunu Ercenbriht tō þām rīce. se tōweorp ealla þā dēofel gyld on his rīce. ⁊ ǣrost Engliscra cininga hē ge sette Ēastor feasten. þæs dohter wæs ge hāten Ercongota hālifēmne. ⁊ wundorlic man, þǣre mōdor wæs Sexburh Annan dohter ĒastEngla ciningas.

Year 640

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr Ēdbald Cantwara cyning forþfērde, ⁊ hē rīcsode ·xxv· wiñtr. [Hē hæfde twēgene sunu Ermenrēd ⁊ Ercenberht. ⁊ þēr Ercenberht rīxode æfter his fæder. ⁊ Ermenrēd ge strȳnde twēgen sunu. þā syððan wurðan gemartirode of Ðunore.]

Year 641

Not in Parker (A).

Laud (E)

Hēr wæs Osuuald ofslagen Norðhymbra cining. fram Pendan Sūþhymbrum on Maserfeld on ðām dæge nō avg. ⁊ his lic wæs be byrged on Bearðan ēge. þæs hālines ⁊ wundor wǣron syððan manigfealde ge cȳdde geond ðis ēgland. ⁊ his handa sindon on Bebbanburh unge brosnode. And hēr Cēnwalh fēng tō Wæst Seaxena rīce. ⁊ hēold ·xxi· wintra. se Cēnwalh hēt ātimbrian þā cyrican on Wintanceastre. ⁊ hē wæs Kynegilsing. ⁊ þām ilcan gēare ðe Ōswald wæs ofslagen. fēng Ōswiu his brōðor tō Norðanhymbran rīce. ⁊ hē rīxode twā lǣs ·xxx· gēara.

Year 642

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr Ōswald Norðanhymbra cyning ofslægen wæs ·

Year 643
Parker (A)

Hēr Cēnwalh fēng tō Wesseaxna rīce, ⁊ hēold ·xxxi· wiñt. ⁊ se Cēnwalh hēt ātimbran þā ciricean on Wintun ceastre ·

Laud (E)

Hēr forðfērde Paulinus ærcebiscop on Rofesceastre ·vi· idus Octobr̃. se wæs biscop ān lǣs ·xx· wintra. ⁊ ·ii· mōnðas. ⁊ ·xxi· daga. And hēr fēng Ōswine Ēdwines fedran suna sunu Ōsrīces tō Dearne rīce. ⁊ rīxade ·vii· winter.

Year 644
Parker (A)

Hēr Paulinus forþ fērde se was ærce. bisc̄ on Eoforwīcceastre, ⁊ eft on Hrofes ceastre.

Laud (E)

Hēr Cēnwalh wæs ādrifen of his rīce fram Pendan cininge.

Year 645
Parker (A)

Hēr Cēnwalh ādrifen wæs from Pendan cyninge.

Laud (E)

Hēr Cēnwalh wæs gefullod.

Year 646

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr Cēnwalh wæs gefulwad ·

Year 648
Parker (A)

Hēr Cēnwalh gesalde Cūþ rēde his mǣge ·iii· þūsendo londes be Æsces dūne; se Cūþ rēd wæs Cuichelming. Cuichelm Cynegilsing.

Laud (E)

Hēr Cēnwalh ge sealde Ēadrēde his mēge ·iii· þūsenda landes be Æsces dūne.

Year 649

Not in Parker (A).

Laud (E)

Hēr Ægelbriht of Galwalum æfter Byrine þām Rōmānisca biscop onfēng Sexena biscopdōmas.

Year 650
Parker (A)

Hēr Ægel bryht of Galwalum. æfter Birine þām Rōmāniscan bisc̄ onfēng Wesseaxna bisc̄ dōme's'.

Laud (E)

Hēr hēt Ōswiu cining ofslēan Ōswine cining on ·xiii· ꝁ Septemƀ. ⁊ þæs ymbe ·xii· niht forðfērde Aidanus biscop on ·ii· ꝁ Sept.

Year 651

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr Ōswine kyning wæs ofslægen, ⁊ Aidan bisc̄ forþfērde.

Year 652
Parker (A)

Hēr Cēnwalh gefeaht æt Brādan forda be Afne.

Laud (E)

Hēr Middal Engle onfēngon under Pendan ealdor mæn rihtne ge lēafan.

Year 653
Parker (A)

Hēr Middel Seaxe onfēngon under Pēadan aldormen ryhtne gelēafan.

Laud (E)

Hēr Anna cining werð ofslagen. ⁊ Botuulf ongan timbrian mynster æt Icanhōe. ⁊ hēr forðfērde Honorius ercebiscop on ·ii· kł Octobr̃.

Year 654 · two witnesses
Parker (A)
Old English

Hēr Onna cyning wearþ ofslægen. ⁊ Botulf ongon mynster timbran æt Icanhō.

Laud (E)

Hēr Ōswiu ofslōh Pendan on Winwidfelda. ⁊ ·xxx· cynebearna mid him. ⁊ þā wǣron sume ciningas. ðēre sum wæs Æðelhere Annan brōðer ĒastEngla ciningas. Ðā wæs āgān fram fruman middan geardes fīf þūsend wintra. ⁊ ·dccc· wintra. ⁊ Pēada fēng tō Myrcena rīce Pending.

Middle English

On his time þa comon to gadere heo ⁊ Oswiu Oswaldes broðor cyningas. ⁊ sprecon ꝥ hi wolden an mynstre areren Criste to loue ⁊ Sc̃e Petre to wurðminte. And hi swa diden. ⁊ nama hit gauen Medeshamstede. forþan þet ðær is an wæl þe is gehaten Medeswæl. ⁊ hi ongunnan þa ꝥ grundwalla. ⁊ þær on wrohten. betahten hit þa an munec, Saxulf wæs gehaten. He wæs swyðe Godes freond. ⁊ him luuede al þeode. ⁊ he wæs swyðe æþelboren on weorulde ⁊ rice. he is nu mycelne riccere mid Criste.

Oc se kining Peada ne rixade nane hwile. forþan he wæs beswicen þurh his agen cwen on Estrentide.

Year 655
Parker (A)

Hēr Penda forwearþ, ⁊ Mierce wurdon Crīstne. Þā was āgān from fruman middan geardes v̄ wintr̄. ⁊ dccc · ⁊ l · wiñt. ⁊ Pēada fēng tō Mercna rīce. Pending.

Laud (E)

Hēr Iðamar Rofeceastre biscop gehālgode Deusdedit tō Cantwarabyrig on ·vii· kl Apr̃.

Year 656 · two witnesses

Not in Parker (A).

Laud (E)
Old English

Hēr wæs Pēada ofslagan. ⁊ Wulfere Pending fēng tō Myrcena rīce.

Middle English

On his time wæx þet abbodrice Medeshamstede swiðe rice. ꝥ his br [o] ðor hafde ongunnen. Þa luuede se kining hit swiðe for his broðer luuen Peada. ⁊ for his wedbroðeres luuen Oswi. ⁊ for Saxulfes luuen þes abbodes. cweð þa þet he wolde hit wurðminten ⁊ arwurðen be his broðre ræd Æðelred ⁊ Merwala. ⁊ be his swustre red Kyneburges ⁊ Kyneswiðes. ⁊ be se ærcebiscopes ræd se wæs gehaten Deusdedit. ⁊ be al his gewiten ræd lærd ⁊ lawed þe on his kynerice wæron. ⁊ he swa dide.

Ða seonde se kyning æfter þone abbode. þet he æuestlice scolde to him cumon. ⁊ he swa dyde. Ða cwæd se kyning to þan abbode. La leof Sæxulf ic haue geseond æfter þe for mine saule þurfe. ⁊ ic hit wile þe wæl secgon for hwi. Mīn brōðor Pēada ⁊ mīn lēoue frēond Ōswi ongunnen ān mynstre Crīste tō loue ⁊ Sancte Petre. oc mīn brōðer is faren of þisse līue swā swā Crīst wolde. oc ic wile ðē gebidden lā lēoue frēond ꝥ hii wi'r'ce æuostlīce on þēre wercc. ⁊ ic þe wile finden þær to gold ⁊ siluer, land ⁊ ahte. ⁊ al þet þær to be hofeð. Ða feorde se abbot ham ⁊ ongan to wircene, swa he spedde swa him Crist huðe. swa þet in feuna geare wæs ꝥ mynstre gare. Ða þa kyning heorda þæt ge secgon. þa wærð he swiðe glæd. heot seonden geond al his þeode. æfter alle his þægne. æfter ærcebiscop. ⁊ æfter biscopes. ⁊ æfter his eorles. ⁊ æfter alle þa þe Gode luuedon, þæt hi scoldon to him cumene. ⁊ seotte þa dæi hwonne man scolde ꝥ mynstre ge halegon.

Ða man halgode seo mynstre, þa wæs seo kyning Wulfere þær. ⁊ his broðer Æðelred. ⁊ his swustre Kyneburg ⁊ Kynesuuith. ⁊ seo mynstre halgode seo ærcebiscop Deusdedit of Cantwarbyrig. ⁊ seo biscop of Rofecæstre Ithamar. ⁊ seo biscop of Lundone þe wæs Wina ge haten. ⁊ seo Myrcene biscop, Ieruman wæs ge haten. ⁊ Tuda biscop. ⁊ þær wæs Wilfrid preost þe siððon wæs biscop. ⁊ þær wæron ælle his ðegnas þe wæron on his kynerice.

Ða seo mynstre wæs ge halgod on Sancte Petres nama ⁊ S. Paules ⁊ S. Andr̃. þa stod seo kyning up to foren ealle his ðægna. ⁊ cwæd luddor stefne. Ðancod wurð hit þon hæge Ælmihti God þis wurðscipe ꝥ her is ge don. ⁊ ic wile wurðigen þis dæi Crist ⁊ Sc̃e Peter. ⁊ ic wille ꝥ ge ealle ge tiðe mine worde. Ic Wulfere gife to dæi Sc̃e Petre ⁊ þone abbode Saxulf ⁊ þa munecas of þe mynstre þas landes ⁊ þas wateres ⁊ meres ⁊ fennes ⁊ weres ⁊ ealle þa landes þa þær abuton liggeð ða of mine kynerice sindon freolice. swa ðet nan man na haue þær nan onsting buton seo abbot ⁊ se muneces.

Ðas is se gife. fram Medeshamstede to Norðburh. ⁊ swa to ðet stede þet man cleopeð Folies. ⁊ swa æl se feon riht to Esendic. ⁊ fra Esendic to ꝥ steode þe man cleopeð Feðermude. ⁊ swa ꝥ rihte weie ·x· mile lang to Cuggedíc. ⁊ swa to Raggewilh. ⁊ fra Raggewilh ·v· mile to þe rihte æ þe gað to Ælm ⁊ to Wisebece. ⁊ swa abutan ·iii· mile to þrokonholt. ⁊ fra þrokonholt riht þurh al ðe fen to Dereuorde ꝥ is ·xx· mile lang. ⁊ swa to Grætecros. ⁊ fra Grætecros þurh an scyr wæter Bradanæ hattè. ⁊ þeonon ·vi· mile to Paccelade. ⁊ swa forð þurh ælle þa meres ⁊ feonnes þa liggen to ward Huntendune porte. ⁊ þas meres ⁊ laces. Scælfremere ⁊ Witles mere ⁊ ælle þa oþre ꝥ þar abutan liggan mid land ⁊ mid huses þa sindon on æsthalfe Scælfre mere. ⁊ þeonen ælle þa feonnon to Medes hamstede. ⁊ fra Medeshamstede al to Welmes forde. ⁊ fra Welmes forde to Cliue. and þeonen to Æstune. ⁊ fra Æstune to Stanford. ⁊ fra Stanford swa swa ꝥ wæter renneð to seo foren sprecone Norð burh. Ðis sindon þa landes ⁊ ða feonnes þe seo kyning gef into Sc̃e Petres mynstre.

Ða ewæð seo kyning. Hit is litel þeos gife. ac ic wille ꝥ hi hit hælden swa kynelice ⁊ swa freolice. ꝥ þær ne be numen of na geld na gaule. buton to þa munecan ane. Dus ic wille freon þis mynstre þet hit ne be under þed buton Rome ane. ⁊ hider ic wille ꝥ we secan Sc̃e Petre. ealle þa þa to Rome na magen faren.

Be twix þas worde þa geornde seo aƀƀe þet he scolde him typian þet he æt him geornde. ⁊ seo kining hit him tydde. Ic haue here godefrihte muneces þa wolden drohtien here lif on anker setle gif hi wisten hwere. oc her is an igland ꝥ man cleopeð Ancar ig. ⁊ wile þes geornen ꝥ we moten þær wircen an mynstre Sc̃e Marie to loue. þet hi moten þær wunen þa ða here lif wilen læden mid sibbe ⁊ mid reste.

Ða andswerode seo kyning ⁊ þus cwæð. Saxulf la leof. ne þet an ꝥ ðu geornest oc ealle þa þing ꝥ ic wat þet ðu geornest on ure Drihtnes halfe. swa ic lufe ⁊ tyðe. And ic bidde þe broðer Æðelred. ⁊ mine swustre Cyneburh ⁊ Cynesuuith. for iure sawle alesednesse, þet ge beon witnesse. ⁊ ꝥ geo hit write mid iure fingre. And ic bidde ealle þa ða æfter me cumen, beon hi mine sunes. beon hi mine breðre, ouþer kyningas þa æfter me cumen. ꝥ ure gyfe mote standen. swa swa hi willen beon del nimende on þa ece lif. ⁊ swa swa hi wilen æt beorstan þet ece wite. Swa hwa swa ure gife ouþer oðre godene manne gyfe wansiaþ. wansie him seo heofenlice iateward on heofonrice. ⁊ swa hwa swa hit eceð. ece him seo heofenlice iateward on heofenrice.

Ðas sindon þa witnes þe þær wæron, ⁊ þa ꝥ ge writen mid here fingre on Cristes mele. ⁊ ietten mid here tunge. Ðet wæs f'i'rst seo kyning Wulfere þe ꝥ feostnode first mid his worde ⁊ siððon mid his fingre gewrat on Cristes mel. ⁊ þus cwæð. Ic Wulfere kyning mid þas kyningas ⁊ mid eorles ⁊ mid heorotogas ⁊ mid þægnas þas gewitnesse mines gifes toforan þone ærcebiscop Deusdedit ic hit festnia mid Cristes mel.+. And ic Oswi Norþhimbre kyning þeos mynstres freond. ⁊ þes abbotes Saxulf hit loue. mid Cristes mel.+. And ic Sighere kyning hit tyðe mid Crystes mel.+. And ic Sibbi kyning hit write mid Cristes mel.+. And ic Æðelred þes kyningas broðer þet ilce tyde mid Cristes mel.+. And we þes kyningas swustre Cyneburh ⁊ Cynesuith we hit louien. And ic Kantwarabyrig ærcebiscop Deusdedit hit tyðe. Siððan þa getton hit ælle þa oðre þe þær wæron mid Cristes mel.+. Ðet wæron be nam. Ithamar biscop of Rofecestre. and Wine biscop of Lundene. ⁊ Ieruman se wæs Myrcene biscop. ⁊ Tuda biscop. ⁊ Wilfrid preost seo wæs siððon biscop. ⁊ Eoppa preost þe seo kyning Wulhfere seonde to bodian Cristendome on Wiht. ⁊ Saxulf abbot. ⁊ Immine ealdorman. ⁊ Eadberht ealdorman. ⁊ Herefrid ældorman. ⁊ Wilberht ældorman. ⁊ Abon ældorman. Æðelbold. Brordan. Wilberht. Ælhmund. Freðegis. þas ⁊ feola oþre þa wæron þær kyninges þeonest men hit geotton ealle.

Ðes writ wæs gewriton æfter ure Drihtnes acennednesse ·dc· lxiiii · þes kyningas Wulhferes seoueðende gear. þes ærcebiscopes Deusdedit ·ix· gear. Leidon þa Godes curs ⁊ ealre halgane curs ⁊ al Cristene folces þe ani þing undyde ꝥ þær wæs gedon. Swa beo hit. seiþ alle. Amen.

Þa þis þing wæs gedon. þa seonde seo kyning to Rome to seo papa Uitalianus þe þa was. ⁊ geornde ꝥ he scolde tyðian mid his writ ⁊ mid his bletsinge eal þis forsprecene þing. ⁊ seo papa seonde þa his writ þus cwæðend. Ic Uitalianus papa geate þe Wulhfere cyning ⁊ Deusdedit ærcebiscop ⁊ Saxulf aƀƀ ealle þe þing þe ge geornon. ⁊ ic forbede þet ne kyning. ne nan man ne haue nan onsting buton þon aƀƀ ane. ne he ne hersumie nan man buton þone papa on Rome ⁊ se ærcebiscop on Cantwarbyrig. Gif hwa þis to brekeþ æniþing. Sc̃e Petre mid his sweord him adylige. Gif hwa hit hælt. S. Petre mid heofne keie undo him heofenrice. Ðus wæs seo mynstre Medeshamstede agunnen. ꝥ man siððon cleopede Burh.

Siððon com an oþre ærceƀ to Cantwarbyrig. seo wæs gehaten Theodorus. swiðe god man ⁊ wis. ⁊ heold his sinoþ mid his biscopes ⁊ mid þe lerede folc. Þa wæs Winfrid Myrcene biscop don of his biscoprice. ⁊ Saxulf aƀƀ was þær gecoren to biscop. ⁊ Cuðbald munec of þe selue mynstre wæs coren to abbot. Þis sinað was gehalden æfter ure Drihtnes acennednesse seox hundred wintra. ⁊ ·iii· ⁊ hund seofenti wintra.

Year 657

Not in Laud (E).

Parker (A)

Hēr forþfērde Pēada, ⁊ Wulfhere Pending fēng tō Miercna rīce.