Bókastaðir

An Old Norse Library
Year 1125

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þis gær sende se king Henri toforen Cristes messe of Normandi to Engla lande ⁊ be bead þet man scolde beniman ealle þa minitere þe wæron on Engle lande heora liman. ꝥ wæs here elces riht hand ⁊ heora stanen beneðan. ꝥ wæs for se man ðe hafde an pund he ne mihte cysten ænne peni at anne market. ⁊ se biscop Roger of Særesbyrig sende ofer eall Engla lande ⁊ be bead hi ealle ꝥ hi scolden cumen to Winceastre to Cristes messe. þa hi ðider coman ða nam man an ⁊ an ⁊ be nam ælc ðone riht hand ⁊ þa stanes beneðan. Eall þis wæs ge don wið innon þa twelf niht. ⁊ ꝥ wæs eall mid micel rihte forði ꝥ hi hafden for don eall ꝥ land mid here micele fals. ꝥ hi ealle abohton.

On þes ilces gæres sende se papa of Rome to ðise lande an cardinal Iohan of Creme wæs ge haten. He com first to þone king on Normandi. ⁊ se king hine under feng mid micel wurðscipe. be teahte hine siððon þone ærceb Willelme of Cantwarabyrig. ⁊ he hine ledde to Cantwarabyrig. ⁊ he wæs þær under fangen mid micel wurðscipe ⁊ mid micel processionem. ⁊ he sang ðone heh messe on Eastren dæi æt Cristes wefod. ⁊ siððon he ferde ofer eall Engla lande to ealle þa biscop rices ⁊ abbot rices þa wæron on þis lande. ⁊ ofer eall he wæs underfangen mid wurðscipe ⁊ ealle hine iæfen micele gife ⁊ mære. ⁊ siððon he heold his concilie on Lundene fulle þreo dagas on natiuitas sce Marie on Septemb mid ærce biscopes ⁊ mid leod bisc ⁊ abbotes ⁊ læred ⁊ lawed. ⁊ bead þær þa ilce lagas þa Anselm ærceb hæfde æror beboden ⁊ feala ma þeah hit litel for stode. ⁊ þeonon he for ofer sæ sone æfter sce Michaeles messe ⁊ swa to Rome. ⁊ se ærceb Willelm of Cantwarabyrig. ⁊ se ærceb Turstein of Eferwic. ⁊ se bisc Alexander of Lincolne. ⁊ se b of Lopene Iohan. ⁊ se abbot of sce Alban Gosfreið ⁊ wæran þær under fangen 'of' þone pape Honorius mid micel wurðscipe. ⁊ wæron þære eall þone wintre.

On ðes ilces geares wearð swa micel flod on sce Laurenties messe dæig ꝥ feola tunes ⁊ men weorðan adrencte. ⁊ brigges to brokene. ⁊ corn ⁊ mædwe spilt mid ealle. ⁊ hunger ⁊ cwealm on men ⁊ on erue. ⁊ on ealle westme swa micel un time wearð swa hit ne wæs feola gear ær. ⁊ þes ilces geares forð ferde se abbot Iohan 'of Burch on ·ii· idus Octobris.

Year 1126

Not in Parker (A).

Laud (E)

Eall þis gear wæs se kyng Heanri on Normandi eall to æfter heruest. þa com he to þis lande betwyx natiuitas sce Marie ⁊ Michaeles messe. mid him com se cwen ⁊ his dohter ꝥ he æror hafde giuen þone kasere Heanri of Loherenge to wife. ⁊ he brohte mid him þone eorl Waleram ⁊ Hugo Gerueises sunu. ⁊ þone eorl he sende to Brigge on heftnunge. ⁊ þeonon he sende him to Walingeforde siððon. ⁊ Hugo to Windlesofra. ⁊ let hine don on harde bande. ⁊ þa æfter Michaeles messe com se Scotte kyng Dauid of Scotlande hider to lande. ⁊ se kyng Heanri under feng hine mid micel wurðscipe. ⁊ he wunode þa eall þet gear on þis lande. On þes ilces geares let se kyning nimen his broðer Rotbert fram þone biscop Roger of Særesbyri. ⁊ betahte hine his sune Rotbert eorl of Gleucæstre, ⁊ let hine læden to Bricstowe ⁊ þær diden on þone castel. þæt wæs eall don ðurh his dohtres ræd. ⁊ þurh se Scotte kyng Dauid hire eam.

Year 1127

Not in Parker (A).

Laud (E)

Ðis gear heald se kyng Heanri his hird æt Cristes mæsse on Windlesoure. þær wæs se Scotte kyng Dauid. ⁊ eall ða heaued lærd ⁊ læuued ꝥ wæs on Engle land. ⁊ þær he let swere'n' ercebiscopes ⁊ biscopes ⁊ abbotes ⁊ eorles ⁊ ealle þa ðeines ða þær wæron his dohter Æðelic Engla land ⁊ Normandi to hande æfter his dæi. þe ær wæs þes Caseres wif of Sexlande. ⁊ sende hire siððen to Normandi. ⁊ mid hire ferde hire broðer Rotbert eorl of Gleucestre. ⁊ Brian þes eorles sunu Alein Fergan. ⁊ leot hire be weddan þes eorles sunu of Angeow Gosfreið Martæl wæs gehaten. Hit of þuhte naþema ealle Frencisc ⁊ Englisc: oc se kyng hit dide for to hauene sibbe of se eorl of Angeow. ⁊ for helpe to hauene to gænes his neue Willelm.

Ðes ilces gæres on þone lenten tide wæs se eorl Karle of Flandres of slagen on ane circe þær he læi ⁊ bæd hine to Gode to for þone we'o'fede amang þane messe fram his agene manne. ⁊ se kyng of France brohte þone eorles sunu Willelm of Normandi ⁊ iæf hine þone eorldom. ⁊ þet land folc him wið tóc. þes ilce Willelm hæfde æror numen ðes eorles dohter of Angeow to wife oc hi wæron siððen to tweamde for sibreden. þet wes eall ðurh þone kyng Heanri of Engle land. Siððen þa nam he þes kynges wifes swuster of France to wife. ⁊ for þi iæf se kyng him þone eorldom of Flandres.

Ðes ilce gæres he gæf þone abbot rice of Burch an abbot Heanri wæs ge haten of Peitowe. se hæfde his abbot rice S' Johs of Angeli on hande. ⁊ ealle þa ærcebiscopes ⁊ biscopes seidon ꝥ hit wæs to geanes riht. ⁊ ꝥ he ne mihte hafen twa abbotrices on hande. Oc se ilce Heanri dide þone king to under standene ꝥ he hæfde læten his abbot rice for ꝥ micele unsibbe ꝥ wæs on ꝥ land. ⁊ ꝥ he dide ðurh þes papes ræd ⁊ leue of Rome. ⁊ ðurh þes abbotes of Clunni. ⁊ þurh þæt he wæs legat of ðone Rome scott. oc hit ne wæs naðema eall swa. oc he wolde hauen baðe on hand. ⁊ swa hafde swa lange swa Godes wille wæs. He wæs on his clærc hade biscop on Scesscuns. siððan warð he munec on Clunni. ⁊ siððon prior on þone seolue minstre. ⁊ siððon he wærð prior on Sauenni. þar æftor þurh ꝥ he wæs ðes kynges mæi of Engle land ⁊ þes eorles of Peitowe þa geaf se eorl him þone abbotrice of S' Iohs minstre of Angeli. Siððon þurh his micele wrences ða be iæt he þone ærce biscop rice of Besencun ⁊ hæfde hit þa on hande þre dagas. þa forlæs he ꝥ mid rihte forþi ꝥ he hit hæfde æror beieten mid un rihte. siððon þa beiet he þone biscop rice of Seintes ꝥ wæs fif mile fram his abbot rice ꝥ he hæfde ful neah seoueniht on hande. þenon brohte se abbot him of Clunni swa swa he æror dide of Besencun. þa bepohte he him ꝥ gif he mihte ben rotfest on Engle land ꝥ he mihte habben 'e' al his wille. besohte þa ðone kyng ⁊ sæide him ꝥ he wæs eald man ⁊ forbroken man, ⁊ ꝥ he ne mihte ðolen þa micele unrihte ⁊ þa micele unsibbe ða wæron on here land. ⁊ iærnde þa þurh him ⁊ ðurh ealle his freond nam cuðlice þone abbot rice of Burhc, ⁊ se kyng hit him iætte forði ꝥ 'he' wæs his mæi. ⁊ for þi ꝥ he wæs an hæfod ða að to swerene ⁊ witnesse to berene þær ða eorles sunu of Normandi ⁊ þes eorles dohter of Angeow wæron to twemde for sibreden. Þus earmlice wæs þone abbot rice gifen betwix Cristesmesse ⁊ Candelmesse at Lundene. ⁊ swa he ferde mid þe cyng to Wincestre ⁊ þanon he com to Burch. ⁊ þær he wunede eall riht swa drane doð on hiue. Eall ꝥ þa beon dragen toward swa frett þa drane ⁊ dragað fraward. swa dide he eall ꝥ he mihte tacen wið innen ⁊ wið uten of læred ⁊ of læwed swa he sende ouer sæ ⁊ na god þær ne dide. ne na god ðær ne læuede. Ne þince man na sellice ꝥ we soð seggen for hit wæs ful cuð ofer eall land ꝥ swa radlice swa he þær com ꝥ wæs þes Sunendæies ꝥ man singað EXURGE QUARE O. D.' þa son þær æfter þa sægon ⁊ herdon fela men feole huntes hunten. Ða huntes wæron swarte ⁊ micele ⁊ ladlice. ⁊ here hundes ealle swarte ⁊ bradegede ⁊ ladlice. ⁊ hi ridone on swarte hors ⁊ on swarte bucces. Þis wæs segon on þe selue derfald in þa tune on Burch ⁊ on ealle þa wudes ða wæron fram þa selua tune to Stanforde. ⁊ þa muneces herdon ða horn blawen ꝥ hi blewen on nihtes. Soðfestemen heom kepten on nihtes. sæidon þes þe heom þuhte ꝥ þær mihte wel ben abuton twenti oðer þritti horn blaweres. Þis wæs sægon ⁊ herd fram ꝥ he þider com eall ꝥ lented tid on an to Eastren. Þis was his in gang. of his ut gang ne cunne we iett noht seggon. God scawe fore.

Year 1128

Not in Parker (A).

Laud (E)

Eall þis geare weas se kyng Heanri on Normandi for þone unfrið ꝥ wæs betwenen him ⁊ his nefe ðone eorl of Flandres. oc se eorl wearð ge wunded at an ge fiht fram anne swein. ⁊ swa gewundod he for to S' Berhtines minstre. ⁊ sone þear wearð munec ⁊ liuode siððon fif dagas. ⁊ he wearð þa dæd ⁊ þær be byriged. God geare his sawle. ꝥ wæs ðes daies ·vi· kł Avg'.

Ðes ilces geares forð ferde se biscop Randulf Passeflambard of Dunholme. ⁊ þære be byriged on Nó SÉPT.

⁊ þes ilces geares ferde se foren sprecene abbot Henri ham to his agen minstre to Peitou be þes kynges leue. He dide ðone king to understanden ꝥ he wolde mid alle forlæten þone minstre ⁊ ꝥ land ⁊ þær wunien mid him on Engla lande. ⁊ on ðone mynstre of Burh. oc hit ne was naðema swa. he hit dide forði ꝥ he wolde þurh his micele wiles ðær beon wær it tweolf monð oððe mare. ⁊ siððon ongeon cumen. God ælmihtig haue his milce ofer ꝥ wrecce stede.

Ðes ilces geares com fram Ierusalem Hugo of þe temple to ðone kyng on Normandig. ⁊ se kyng him under feng mid micel wurðscipe. ⁊ micele gersumes him geaf on gold ⁊ on silure. ⁊ siððon he sende him to Engla lande. ⁊ þær he wæs underfangen of ealle gode men. ⁊ ealle him geauen gersume ⁊ on Scotlande ealswa. ⁊ be him senden to Ierusalem micel eahte mid ealle on gold ⁊ on silure. ⁊ he bebead folc vt to Ierusalem, ⁊ þa for mid him ⁊ æfter him swa micel folc swa næfre ær ne dide siððon ꝥ se firste fare was on Vrbanes dæi pape þeah hit litel behelde. He seide ꝥ fulle feoht was sett be twenen ða Cristene ⁊ þa heðene. þa hi þider comon ða ne was hit noht buton læsunge. þus earmlice wearð 'eall' ꝥ folc swengt.

Year 1129

Not in Parker (A).

Laud (E)

On ðis gear sende se kyng to Englaland æfter þone eorl Waleram. ⁊ æfter Hugo Gerueises sunu. ⁊ þær hi gisleden hem. ⁊ Hugo ferde ham to his agen land to France. ⁊ Waleram belaf mid þone kyng. ⁊ se kyng him geaf eall his land buton his castel ane. Siððon þa com se kyng to Engla land innon heruest. ⁊ se eorl com mid him. ⁊ wurðon þa alswa gode freond swa hi wæron æror feond.

Ða sone be þes kynges ræd ⁊ be his leue sende se ærceb Willelm of Cantwarbyrig ofer eall Englaland. ⁊ bead biscopes ⁊ abbotes ⁊ ærcedæcnes. ⁊ ealle þa priores muneces ⁊ canonias þa wæron on ealle þa cellas on Engla land. ⁊ æfter ealle þa þet Cristendome hæfdon to begemen ⁊ to locen. ⁊ ꝥ hi scolden ealle cumen to Lundene at Michaeles messe. ⁊ þær scolden sprecon of ealle Godes rihtes. Þa hi ðider comen þa began ꝥ mot on Monendæig ⁊ heold on an to ðe Fridæig. þa hit eall com forð, þa weorð hit eall of earcedæcnes wifes ⁊ of preostes wifes ꝥ hi scolden hi for læten be sc̄s Andreas messe. ⁊ se þe ꝥ ne wolden done forgede his circe ⁊ his hus ⁊ his ham ⁊ nefra ma nan clepunge þær to na hafde mare. þis be bæd se ærceƀ Willelm of Cantwarabyrig ⁊ ealle þa leod biscopes ða þa wæron on Englalande. ⁊ se kyng hem geaf ealle leue ham to farene. ⁊ swa hi ferdon ham. ⁊ ne forstod noht ealle þa bodlaces. ealle heoldon here wifes be þes kynges leue swa swa hi ear didon.

Ðis ilces geares forð ferde se biscop Willelm Giffard of Winceastre ⁊ þear be byriged on ·viii· kl Febr̄. ⁊ se kyng Henri geaf þone biscoprice æfter Micheles messe þone abbot Henri his nefe of Glastingbyri. ⁊ he wæs ge halgod to biscop fram þone ærceƀ Willelm of Cantwarabyri þes dæies ·xv· k Decemƀ:

Þes ilces geares forð ferde Honorius papa. Ær he wære wel ded. þa wære þær coren twa papes. Se an wæs gehaten Petrus. he wæs munec of Clunni. ⁊ weas boren of þa riccesie men of Rome. mid him helden ða of Rome. ⁊ se duc of Sicilie. Se oðer het Gregorius. he wæs clerc ⁊ wærd flemd ut of Rome fram þon oðer pape ⁊ fram his cinnes men. mid him held se Kasere of Sexlande ⁊ se kyng of France ⁊ se kyng He'a'nri of Engleland. ⁊ ealle þa be þis half þa muntes. Nu wærð swa mycel dwyld on Cristen dom swa it næfre ær ne wæs. Crist sette red for his wrecce folc.

Ðis ilces geares on S' Nicholaes messe niht litel ær dæi wæs micel eorð dine.

Year 1130

Not in Parker (A).

Laud (E)

Ðis geares wæs se mynstre of Cantwarabyri halgod fram þone ærceƀ Willelm þes dæies ·iiii· ° N ° Mai. Ðær wæron þas biscopes. Iohan of Roueceastre. Gilbert Uniuersal of Lundene. He'a'nri of Winceastre. Alexander of Lincolne. Roger of Særes byri. Simon of Wigorceastre. Roger of Couentre. Godefreith of Bathe. Eourard of Noruuic. Sigefrid of Cic'a'estre. Bernard of S' Dauid. Audoenus of Euereus of Normandige Iohan of Sæis:

Ðes feorðe dæges þær æfter wæs se king He'a'nri on Roue-ceastre. ⁊ se burch forbernde æl mæst. ⁊ se ærceb Willelm halgede S' Andreas mynstre ⁊ ða for sprecon bisc mid him. ⁊ se kyng Heanri ferde ouer sæ into Normandi on heruest.

Ðes ilces geares com se abbot Heanri of Angeli æfter Æsterne to Burch. ⁊ seide ꝥ he hæfde forlæten þone mynstre mid ealle. Æfter him com se abbot [of] Clunni Petrus ge haten to Englelande bi þes kynges leue ⁊ wæs underfangen ouer eall swa hwar swa he com mid mycel wurðscipe. To Burch he com ⁊ þær behet se abbot Heanri him ꝥ he scolde beieton him þone mynstre of Burch ꝥ hit scolde beon underðed into Clunni. oc man seið to biworde. hæge sitteð þa aceres dæleth. God ælmihtig adylege iueleræde. ⁊ sone þær æfter ferde se abbot of Clunni ham to his ærde.

Year 1131

Not in Parker (A).

Laud (E)

Ðis gear æfter Cristesmesse on an Mone niht æt þe forme slæp wæs se heouene o ðe norð half eall swilc hit wære bærnende fir. swa ꝥ ealle ðe hit sægon wæron swa offæred swa hi næfre ær ne wæron. ꝥ wæs on iii Idus Ianr. Ðes ilces geares wæs swa micel o'r'f cwalm swa hit næfre ær ne wæs on manne gemynd ofer eall Engleland. ꝥ wæs on næt ⁊ on swin. swa ꝥ on þa tun þa wæs tenn ploges oðer twelfe gangende ne be læf þær noht an. ⁊ se man þa heafde twa hundred oðþe ðre hundred swin ne be leaf him noht an. Þær æfter swulten þa henne fugeles. þa scyrte ða flesc mete ⁊ se ceose ⁊ se butere. God hit bete þa his wille beð.

⁊ se kyng Heanri com ham to Engle land toforen heruest æfter S' Petres messe þe firrer.

Ðes ilces geares for se abbot Heanri to foren Eastren fram Burch ofer sæ to Normandi ⁊ þær spreac mid þone kyng. ⁊ sæide him þet se abbot of Clunni heafde him beboden ꝥ he scolde cumen to him ⁊ betæcen him þone abbot rice of Angeli. ⁊ siðþen he wolde cumen ham be his læfe. ⁊ swa he ferde ham to his agen mynstre ⁊ þær wunode eall to mid sumer dæi. ⁊ ðes oðer dæies æfter S' Iohes messedæi. cusen þa muneces abbot of hem self and brohten him into cyrce mid processionem. sungen Te Deum Laudamus. ringden þa belle. setten him on þes abbotes settle. diden him ealle hersumnesse swa swa hi scolden don here abbot. ⁊ se eorl ⁊ ealle þa heafed menn ⁊ þa muneces of þa mynstre flemden se oðer abbot Heanri ut 'of' þa mynstre. hi scolden nedes. on fif ⁊ twenti wintre ne biden hi næfre an god dæi. Her him trucode ealle his mycele cræftes. nu him be hofed ꝥ he crape in his mycele codde in ælc hyrne gif þær wære hure an unwreste wrenc ꝥ he mihte get be swicen anes Crist ⁊ eall Cristene folc. þa ferde he into Clunni ⁊ þær man him held ꝥ he ne mihte na east na west. sæide se abbot of Clunni ꝥ hi heafdon forloron S' Iones mynstre þurh him ⁊ þurh his mycele sotscipe. þa ne cupe he him na betre bote bute be het hem ⁊ aðes swor on halidom ꝥ gif he moste Engle land secen þet he scolde begeton hem ðone mynstre of Burch. swa ꝥ he scolde setten þær prior of Clunni ⁊ circe weard ⁊ hordere ⁊ reilþein ⁊ ealle þa ðing þa wæron wið inne mynstre ⁊ wið uten eall he scolde hem be tæcen. þus he ferde into France ⁊ þær wunode eall ꝥ gear. Crist ræde for þa wrecce muneces of Burch ⁊ for ꝥ wrecee 'stede'. nu hem behofeð Cristes helpe ⁊ eall Cristenes folces.