Ðis gēar eall wunode se cyng Henri on Normandig. ⁊ wæs þurh þæs cynges wyrre of France. ⁊ ēac his āgenra manna þe him mid swicdōme fram wǣron mid ābugon. oft rǣdlīce swȳþe gedreht. oððet þā twēgen cyngas innan Normandige. mid heoran folcan cōman tōgædere. þǣr wearð sēo cyng of France āflȳmed. ⁊ ealle his betste mæn ge numene. ⁊ syððan þæs cynges mæn Heanriges manega him tō ge bugen. ⁊ wið hine acordedan þe ǣror mid heora castelan him tōgēanes wǣron. ⁊ sume þā castelas hē mid strengðe genam.
Ðises gēares fērde Willelm þæs cynges sunu Heanriges ⁊ þǣre cwēne Mahalde intō Normandige tō his fæder. ⁊ þǣr wearð him forgifen ⁊ tō wīfe be weddod þæs eorles dohter of Angeow.
On sc̃e Michaeles mæsse ǣfen wæs mycel eorðbifung on suman steodan hēr on lande. þēah swȳðost on Glowe ceastre scīre. ⁊ on Wigre ceastre scīre.
On þis ylcan gēare forð fērde se pāpa Gelasius on þās halfe þǣre muntan. ⁊ wæs on Clunig be byrged. ⁊ æfter him se arceb of Uiana wearð tō pāpan gecoren. þām wearð nama Calixtus. se syððan tō sc̃e Lucas mæssan eugłista cōm intō France tō Ræins. ⁊ þǣr hēold concilium. ⁊ se arceb Turstein of Eoferwīc þyder fērde.⁊ forþī þe hē tō gēanes rihte ⁊ tō gēanes þām arcestōle on Cantwara byrig.⁊ tō gēanes þæs cynges willan his hād æt þām pāpan under fēng. him wið cwæð se cyng ǣlces gēan fares tō Engla lande.⁊ hē þus his arceb rīces þærnode.⁊ mid ðām pāpan tō wardes Rōme fōr.
Ēac on þison gēare forð fērde se eorl Baldewine of Flandran of þām wundan þe hē innan Normandige gefēng.⁊ æfter him fēng Carl his faða sunu tō þām rīce. se wæs Cnutes sunu þæs hāligan cynges of Denmarcan.
Year 1120
Not in Parker (A).
Laud (E)
Ðises gēares wurdon sehte sēo cyng of Engle lande ⁊ se of France.⁊ æfter heora sehte acordedan ealles þæs cynges Heanriges āgene mæn wið hine innan Normandige. ⁊ se eorl of Flandran. ⁊ se of Puntiw.Syððan hēr æfter sætte se cyng Henrig his castelas ⁊ his land on Normandi æfter his willan.⁊ swā tō foran Aduent hider tō lande fōr.
⁊ on þām fare wurdon ādr [u] ncene þæs cynges twēgen sunan Willelm ⁊ Ricard. ⁊ Ricard eorl of Ceastre. ⁊ Ottuel his brōðor.⁊ swȳðe manega of þæs cynges hīred, stīwardas, ⁊ būrþēnas, ⁊ byrlas, ⁊ of mystlicean wican.⁊ un gerīm swȳðe ǣnlices folces forð mid.Ðysra dēað wæs heora frēondan twy fealdlic sār. ān þet hī swā fēarlīce þises līfes losedan. ōðer ꝥ fēawa heora līchaman āhwǣr syððan fundena wǣron.
An se arceb Turstein of Eoferwīc wearð þurh þone pāpan wið þone cyng acordad. ⁊ hider tō lande cōm.⁊ his biscoprīces onfēng. þēah hit þām arceb of Cantwarabyrig swȳðe un gewille wǣre.
Year 1121
Not in Parker (A).
Laud (E)
Hēr wæs se cyng Henri tō Xp̄es mæssan on Bramtūne.⁊ þǣ'r' æfter tō foran Candel mæssan on Windlesōran him tō wīfe forgyfen Aðelis ⁊ syððan tō cwēne ge hālgod. sēo wæs þæs here togan dohtor of Luuaine.
And se mōna ābȳstrode on þǣre nihte Nonę Apr̄. ⁊ wæs ·x· iiii · luna.
And se cyng wæs tō Ēastran on Beorclēa. and þǣr æfter tō Pentecosten hē hēold mycelne hīred on West mynstre. and syððan þæs sumeres mid ferde intō Wealan fōr.⁊ þā Wyliscean him ongēan cōman.⁊ æfter þes cynges willan hī wið hine acordedan.
Ðises gēares cōm se eorl of Angeow fram Ierusalem intō his lande.⁊ syððan hider tō lande sende.⁊ his dohter lēt feccean sēo wæs Willelme þes cynges sune ǣror tō wīfe for gyfan.
And on þǣre nihte uigilia Natał Dñi wæs swȳðe mycel wind ofer eall þis land.⁊ þet wearð on manegan þingan swȳðe ge sene.
Year 1122
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þis geare wæs se king Heanri on Cristes mæssan on Norht wic.⁊ on Pasches he weas on Norht hamtune.
⁊ on þone lenten tyde þær toforen for bearn se burch on Gleawe ceastre. þa hwile þe þa munecas sungen þære messe.⁊ se dæcne hafde ongunnan þone godspel Preteriens Ihc. þa com se fir on ufen weard þone stepel.⁊ for bearnde ealle þe minstre.⁊ ealle þa gersumes þe þær binnen wæron for uton feawe bec.⁊ ·iii· messehakeles. þet wes 'þes' dæies ·viii· idus Mr̄.
⁊ þær æfter þe Tywesdæi æfter Palmes Sunendæi wæs swiðe micel wind on ꝥ dæi ·xi· k̄ Apr̄.Þær æfter comen feale tacne wide hwear on Engla land ⁊ feole dwild wearen ge seogen ⁊ ge heord.⁊ þes niht ·viii· k̄ AVG' wæs swiðe micel eorð dyne ofer eal Sumer sete scire ⁊ on Gleawecestre scire.Siððon on þæs dæi ·vi· idus Sept' þet wæs 'on' sc̃e Marię messe dæi. þa wearð swiðe mycel wind fram þa undern dæies to þa swarte nihte.
Þeos ilce geares forð ferde Raulf seo ærcebiscop of Cant warbyrig. ꝥ wæs on þæs dæies · xiiiᵒ · k̄ Nouemƀ.Þær æfter wæron feole scip men on sæ. ⁊ on wæter.⁊ saedon ꝥ hi sægon on norð east fir micel ⁊ brad wið þone eorðe.⁊ weax on lengþe up on an to þam wolcne.⁊ se wolcne un dide on fower healfe and faht þær to geanes. swilc hit scolde á cwencen.⁊ se fir weax na þa ma up to þe heouene.Þæt fir hi seagon in ðe dæi rime and læste swa lange ꝥ hit wæs liht ofer eall. þet wæs þæs dæies · viiᵒ · idvs Decemƀr.
Year 1123
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þyssum geare wæs se king Henri on Cristes tyde æt Dunestaple.⁊ þær comen þes eorles sander men of Angeow to him.⁊ þeonen he ferde to Wudestoke.⁊ his biscopes ⁊ his hird eal mid him.Þa tidde hit on an Wodnes dei. þet wæs on ·iiiiº· idus Iañrīī. þet se king rad in his der fald and se biscop Roger of Seres byrig on an half him. and se biscop Rotbert Bloet of Lincolne on oðer half him. ⁊ riden þær sp'r'ecende.Þa aseh dune se biscop of Lincolne ⁊ seide to þam kyng. Laferd kyng ic swelte.⁊ se kyng alihte dune of his hors ⁊ alehte hine be twux his earmes.⁊ let hine beran ham to his inne. ⁊ wearð þa sone dead.⁊ man ferode hine to Lincolne mid micel wurðscipe.⁊ be byrigde hine toforen sc̃ę Marię wefod.⁊ hine be byrigde se ƀ of Ceastre Rotbert Pecceð wæs gehaten.
Ða sone þær æfter sende se kyng hise write ofer eall Engla lande.⁊ bed hise biscopes ⁊ hise abbates ⁊ hise þeignes ealle þet hi scolden cumen to his ge witene mot on Candel messe deig to Gleawceastre him to geanes. ⁊ hi swa diden.Ða hi wæran þær ge gaderod. þa bed se cyng heom þæt hi scoldon cesen hem ærce biscop to Cant wara byrig swa hwam swa swa hi woldon.⁊ he hem hit wolde tyþian.Ða spræcon ða biscopas hem be twenan. and sæden þæt hi næfre mare ne wolden hafen munec hades man to erce biscop ofer hem. ac iedon ealle samodlice to þone kyng and ieornden ꝥ hi mosten cesen of clerc hades man swa hwam swa swa hi wolden to ercebiscop.⁊ se kyng hit hem tidde.Ðis wæs eall ear ge don ðurh se biscop of Seres byrig.⁊ þurh se biscop of Lincolne ær he wære dead. forði þet næfre ne luueden hi munece regol. ac wæron æfre to gænes munẹces ⁊ here regol. and se prior ⁊ se munecas of Cantwarabyrig.⁊ ealle þa oðre þe ðær wæron munec hades men hit wið cwæðen fulle twa dagas. ac hit naht ne beheld. for se biscop of Særes byrig wæs strang ⁊ wealde eall Engle land.⁊ wæs þær to geanes eall ꝥ he mihte ⁊ cuðe.Ða cusen hi an clerc Willelm of Curboil wæs ge haten. he was canonie of an mynstre Cicc hatte.⁊ brohten him toforen se kyng.⁊ se kyng him geaf ðone ærce biscop rice.⁊ ealle þa biscopas him under fengen. him wið cwæðen muneces ⁊ eorles ⁊ þeignes ealle mest þe þær wæron.
On þa ilca tyma ferden þes eorles sander men mid un sæhte fram kyng. na of his gyfe naht ne rohton.
On þa ilca tyma com an Legat of Rome Henri wæs ge haten. he wæs abbot of S' Joħs mynstre of Anieli.⁊ he com æfter þe Rome scot.⁊ he sæde þone cyng ꝥ hit wæs to geanes riht ꝥ man scolde setten clerc ofer muneces.⁊ swa swa hi hæfden cosen ærce biscop æror in her'e' capitele æfter rihte. ac se cyng hit nolde ún dón. for þes ƀ luuen of Særes byrig.Ða ferde se ærce biscop sone þær æfter to Can't'warabyrig ⁊ wæs þær under fangan þæh hit wære here un þancas.⁊ was þære sone ge bletsod to biscop fram se biscop of Lundene.⁊ se ƀ Ernulf of Roue ceastre.⁊ se ƀ Willelm Gifard of Winceastre.⁊ se ƀ Bernard of Wales.⁊ se ƀ Roger of Seares byrig.Ða sone in þe lenten ferde se ærcebiscop to Rome æfter his pallium.⁊ mid him ferde se ƀ Bernard of Wales.⁊ Sefred abbot of Gleasting byrig.⁊ Anselm abbot of S' Ædmund. ⁊ Iohan ærcedæcne of Cantwarabyrig.⁊ Gifard wæs þes kinges hird clerc.
On þa ilca tima ferde se ærce biscop Ðurstan of Eoferwic to Rome þurh þes papes hese.⁊ com þider ðre dagas ær se ærceƀ of Cantwarabyrig come.⁊ wæs þære under fangan mid micel wurðscipe.Ða com se ærceƀ of Cantwarabyrig ⁊ wæs ðære fulle seoueniht ær hi mihte cumen to þes papes spræce. ꝥ wæs forþan ꝥ hit wæs don ðone pape to understanden ꝥ he hæfde under fangen ðone ær [c] ebiscoprice togeanes þa muneces of þe mynstre ⁊ togeanes rihte.Ac ꝥ ofer com Rome þet ofer cumeð eall weoruld ꝥ is gold ⁊ seolure.⁊ se pape sweðolode ⁊ gaf him his pallium.⁊ se ærceƀ swor him underþeodnysse of ealle ða þing ꝥ se papa him on leide on S' Petres heuod and S' Paules.⁊ sende him ham ða mid his bletsunge.
Ða hwile ꝥ se ærceƀ wæs út of lande. geaf se kyng ðone biscop rice of Baðe þes cwenes canceler Gode'f'reið wæs ge haten. he wæs boren of Luuein. ꝥ wæs þes dæiges Annuntiatio S' Marie at Wudestoke.Ða sone þær æfter ferde se king to Winceastre ⁊ wæs ealle Eastren tyde þære.⁊ þa hwile ꝥ he þær wæs þa geaf he þone biscop rice of Lincolne an clerc Alexander wæs ge haten. he wæs þes biscopes nefe of Seares byrig. þis he dyde eall for þes biscopes luuen.
Ða ferde se kyng þenen to Portesmuðe.⁊ læi þære eall ofer Pentecoste wuce. þa sone swa he hæfde wind swa ferde he ofer in to Normandie.⁊ betæhte þa 'eall' Engle land to geamene ⁊ to wealden þone ƀ Roger of Seares byrig.Ða wæs se kyng eall þes geares in Normandie.⁊ weax þa micel un frið betwux him ⁊ hise þeignas. swa ꝥ se eorl Walaram of Mellant. ⁊ Hamalri. ⁊ Hugo of Mundford.⁊ Willelm of Romare. and fela oðre wendan fram him ⁊ helden here castles him togeanes.⁊ se kyng held stranglice hem to geanes.⁊ þes ylces geares he wan of Walaram his castel Punt Aldemer. ⁊ of Hugo Mundford.⁊ siððen he spedde æfre leong þe bet.
Ðes ylce geares ær se biscop of Lincolne com to his ƀrice for bearn eall meast se burh of Lincolne.⁊ micel un gerime folces wæpmen ⁊ wimmen forburnen.⁊ swa mycel hearm þær wæs gedon swa nan man hit cuðe oþer secgen. þet wæs þes dæges xiiiiᵒ ꝁ Iunīī.
Year 1124
Not in Parker (A).
Laud (E)
Eall þis gear wes se king Heanri on Normandi. ꝥ wes for se miccle un frið ꝥ he heafde wið se king Loðewis of France.⁊ wið se eorl of Angeow.⁊ wið his agene men alre mest.
Þa gelamp hit on þes dæges Annuntiatio sc̃ę Marie ꝥ se eorl Waleram of Mellant ferde fram his an castel Belmunt het to his an oðer castel Watteuile. mid him ferde þes kinges stiward of France Amalri. ⁊ Hugo Gerueises sunu. ⁊ Hugo of Munford. ⁊ fela oðre godre cnihte.Þa comen 'hem' togeanes þes kinges cnihtes of ealla þa casteles ða þær abuton wæron ⁊ fuhton wið hem ⁊ aflemden hem ⁊ namen þone eorl Waleram ⁊ Hugo Gerueises sunu. ⁊ Hugo of Mundford.⁊ fif ⁊ twenti oðre cnihtes ⁊ brohton hem to þone kinge.⁊ se king let don þone eorl Waleram ⁊ Hugo Gerueises sunu on heftnunge on ðone castel on Roðem.⁊ Hugo of Mundford he sende to Eng'l'e land.⁊ let hine don on ifele bendas on þone castel on Gleucestre.⁊ of þa oðre swa fela swa him þuhte he sende norð ⁊ suð to hise casteles on heftnunge.Ða siððon ferde se king ⁊ wan ealle þes eorles castelas Waleram þa wæron on Normandi.⁊ ealla þa oðre þa his wiðre wines healden him to geanes.
Eall 'was' þes unfrið for þes eorles sunu Rotbert of Normandi Willelm het.Se ilce Willelm hefde numen Fulkes eorles gingre dohter to wife of Angeow.⁊ for ði se king of France ⁊ ealle þas eorles heolden mid him ⁊ ealle þa rice men.⁊ sæidon þet se king heold his broðer Rotbert mid wrange on heftnunge.⁊ his sunu Willelm mid unrihte aflemde ut of Normandi.
Ðes ilces geares wæron fæla untime on Engle lande. on corne ⁊ on ealle westme. swa ꝥ betweonen Cristes messe ⁊ Candel messe man sælde ꝥ acer sæd hwæte ꝥ is twegen sed læpas to six scillingas.⁊ ꝥ bærlic ꝥ is þre sed læpas to six scillingas.⁊ ꝥ acer sæd aten ꝥ 'is' feower sed læpas to feower scillingas.Þet wæs for þi ꝥ corn wæs litel.⁊ se penig wæs swa ifel ꝥ se man þa hæfde at an market an pund he ne mihte cysten þær of for nan þing twelfe penegas.
On þes ilces geares forð ferde se eadig biscop Ernulf of Roueceastre se æror wæs abbot on Burch. þet wæs þes dæies IDus Martīī.⁊ þær æfter forð ferde se king Alexander of Scotlande on þes dæies ix ꝁ Mai.⁊ Dauid his broðer þa wæs eorl on Norðhamtune scire feng to rice and hæfde ða baðe togedere þone kinerice on Scotlande.⁊ þone eorldom on Engle lande.⁊ On þæs dæies ·xix· ꝁ Iañr forð ferde se pape on Rome Calistus wæs gehaten.⁊ Honorius feng to pape dom.
Ðes ilces geares æfter S' Andreas messe toforen Cristes messe held Raulf Basset ⁊ þes kinges ðæines gewitenemot on Leþecæstre scire at Hundehoge.⁊ ahengen þær swa fela þefas swa næfre ær ne wæron. þet wæron on þa litle hwile ealles feower ⁊ feowerti manne, ⁊ six men spilde of here ægon ⁊ of here stanes.Fela soðfeste men sæidon ꝥ þær wæron manege mid micel unrihte gespilde. oc ure Laford God ælmihtig þa call digelnesse seð ⁊ wat. he seoð ꝥ man læt ꝥ ærme folc mid ealle un rihte. ærost man hem be ræfoð her eahte and siþðon man hem of slæð.Ful heui gær wæs hit se man þe æni god heafde. him me hit be ræfode mid strange geoldes ⁊ mid strange motes. þe nan ne heafde stærf of hungor.