Bókastaðir

An Old Norse Library
Year 1132

Not in Parker (A).

Laud (E)

Ðis gear com Henri king to þis land. þa com Henri abbot ⁊ uureide þe muneces of Burch to þe king forþi ð he uuolde underþeden ð mynstre to Clunie. sua ð te king was wel neh be paht. ⁊ sende efter þe muneces. ⁊ þur'h' Godes milce ⁊ þur'h' þe b of Seresberi ⁊ te b of Lincol ⁊ te oþre ricemen þe þer wæron þa wiste þe king ð he feorde mid suicdom. þa he nan mor ne mihte. þa uuolde he ð his nefe sculde ben abb in Burch. oc Xpist it ne uuolde. Was it noht suithe lang þer efter þatte king sende efter him. ⁊ dide him gyuen up ð abb rice of Burch ⁊ faren ut of lande. ⁊ te king iaf ð abb rice an prior of S' Neod Martin was ge haten. he com on S' PETRES messe dei mid micel wurscipe into the minstre.

Year 1135

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þis gære for se king Henri ouer sæ æt te Lammasse. ⁊ ð oþer dei þa he lai an slep in scip. þa þestrede þe dæi ouer al landes, ⁊ uuard þe sunne suilc als it uuare þreniht ald mone. an sterres abuten him at mid dæi.

Wur'þ'en men suiðe of uundred ⁊ of dred, ⁊ sæden ð micel þing sculde cumen her efter. sua dide. for þat ilc gær warth þe king ded. ð oþer dæi efter S' Andreas masse dæi on Normandi. þa westre sona þas landes. for æuricman sone ræuede oþer þe mihte. þa namen his sune ⁊ his frend ⁊ brohten his lic to Engle lande ⁊ bebiriend in Redinge. God man he wes ⁊ micel æie wes of him. Durste nan man mis don wið oðer on his time. Pais he makede men ⁊ dær. Wua sua bare his byrthen gold ⁊ sylure. durste nan man sei to him naht bute god.

En mang þis was his nefe cumen to Engle lande Stephne de Blais. ⁊ com to Lundene. ⁊ te Lundenisce folc him under feng. ⁊ senden æfter þe ærceb Willelm Curbuil, ⁊ halechede him to kinge on mide wintre dæi. On þis kinges time wes al unfrið ⁊ yfel ⁊ ræflac. for agenes him risen sona þa ricemen þe wæron swikes. Alrefyrst Balduin de Reduers ⁊ held Execestre agenes him. ⁊ te king it besæt. ⁊ siððan Balduin acordede. þa tocan þa oðre ⁊ helden her castles agenes him. ⁊ Dauid king of Scotland toc to uuerrien him. þa þohuuethere þat here sandes feorden betwyx heom. ⁊ hi to gædere comen ⁊ wurðe sæhte. þoþ it litel for stode.

Year 1137

Not in Parker (A).

Laud (E)

Ðis gære for þe 'king' Stephne ofer sæ to Normandi ⁊ ther wes under fangen for þi ð hi uuenden ð he sculde ben alsuic alse the eom wes. ⁊ for he hadde get his tresor. ac he to deld it ⁊ scatered sotlice. Micel hadde Henri king gadered gold ⁊ syluer. ⁊ na god ne dide me for his saule thar of.

þa 'þe' king Stephne to Engla lande com þa macod he his gadering æt Oxene ford. ⁊ þar he nam þe b Roger of Sereberi ⁊ Alexander b of Lincol ⁊ te Canceler Roger hise neues. ⁊ dide ælle in prisun. til hi iafen up here castles. þa the suikes under gæton ð he milde man was ⁊ softe ⁊ god. ⁊ na iustise ne dide. þa dide'n' hi alle wunder. Hi hadden him manred maked ⁊ athes suoren. ac hi nan treuthe ne heolden. alle he wæron forsworen ⁊ here treothes forloren. for æuric riceman his castles makede ⁊ agænes him heolden. ⁊ fylden þe land ful of castles. Hi suencten suyðe þe uurecce men of þe land mid castelweorces. þa þe castles uuaren maked þa fylden hi mid deoules ⁊ yuele men. þa namen hi þa men þe hi wenden ð ani god hefde'n'. bathe be nihtes ⁊ be dæies. carlmen ⁊ wimmen. ⁊ diden heom 'in prisun' efter gold ⁊ syluer. ⁊ pined heom' untellendlice pining. for ne uuæren næure nan martyrs swa pined alse hi wæron. Me henged up bi the fet ⁊ smoked heom. mid ful smoke. Me henged bi the þumbes. other bi the hefed. ⁊ hengen bryniges on 'her' fet. Me dide cnotted strenges abuton here hæued. ⁊ uurythen to ð it gæde to þe 'h'ærnes. Hi dyden heom in quarterne þar nadres ⁊ snakes ⁊ pades wæron inne. ⁊ drapen heom swa. Sume hi diden in crucethus ð is in an ceste þat was scort ⁊ nareu. ⁊ un dep. ⁊ dide scærpe stanes þer inne. ⁊ þrengde þe man þær inne. ð him bræcon alle þe limes. In mani of þe castles wæron lof ⁊ grin. ð wæron rachenteges ð twa oþer thre men hadden onoh to bæron onne. þat was sua maced. ð is fæstned to an beom. ⁊ diden an scærp iren abuton þa mannes throte ⁊ his hals. ð he 'ne' myhte nowiderwardes. ne sitten ne lien ne slepen. oc bæron al ð iren. Mani þusen hi drapen mid hungær.

I ne can ne í ne mai tellen alle þe wunder ne alle þe pines ð hi diden wreccemen on þis land. ⁊ ð lastede þa ·xix· wintre wile Stephne was king ⁊ æure it was uuerse ⁊ uuerse. Hi læiden gæildes o'n' the tunes æure um wile ⁊ clepeden it tenserie. þa þe uurecce men ne hadden nan more to gyuen. þa ræueden hi ⁊ brendon alle the tunes. ð wel þu myhtes faren all a dæis fare sculdest thu neure finden man in tune sittende. ne land tiled. þa was corn dære. ⁊ flec ⁊ cæse ⁊ butere. for nan ne wæs o þe land. Wreccemen sturuen of hungær. sume ieden on ælmes þe waren sum wile ricemen. sume flugen ut of lande.

Wes næure gæt mare wrc'c'ce hed on land. ne næure hethen men werse ne diden þan hi diden. for ouer sithon ne for baren 'hi' nouther circe ne cyrceiærd. oc namen al þe god ð þar inne was. ⁊ brenden sythen þe cyrce ⁊ al te gædere. Ne hi ne forbaren ꝥ land ne aƀƀ ne preostes. ac ræueden munekes ⁊ clerekes. ⁊ æuric man other þe ouer myhte. Gif twa men oþer ·iii· coman ridend to an tun. al þe tunscipe flugæn for heom. wenden ð hi wæron ræueres. þe biscopes ⁊ lered men heom cursede æure. oc was heom naht þar of. for hi uueron al for cursæd ⁊ for suoren ⁊ for loren.

War sæ me tilede. þe erthe ne bar nan corn. for þe land was al for don. mid suilce dædes. ⁊ hi sæden openlice ð Xpist slep. ⁊ his halechen. Suilc ⁊ mare þanne we cunnen sæin. we þolenden ·xix· wintre for ure sinnes.

On al þis yuele time heold Martin abbot his abbotrice ·xx· wintre ⁊ half gær ⁊ viii · dæis. mid micel suinc. ⁊ fand þe munekes ⁊ te gestes al þat heom be houed ⁊ heold mycel carited in the hus. ⁊ þoþ wethere wrohte on þe circe ⁊ sette þar to landes ⁊ rentes. ⁊ goded it suythe. ⁊ læt it refen ⁊ brohte heom into þe neuuæ mynstre on S' Petres mæsse dæi mid micel wurtscipe. ð was anno ab incarnatione Domini Mcxl. a combustione loci xxiii. ⁊ he for 'to' Rome. ⁊ þær wæs wæl underfangen fram þe pape Eugenie. ⁊ be gæt thare priuilegies. an of alle þe landes of þabbot rice. ⁊ an oþer of þe landes þe lien to þe circewican. ⁊ gif he leng moste liuen, alse he mint to don of þe horderwycan. ⁊ he be gæt in landes þat rice men hefden mid strengthe. of Willelm Malduit þe heold Rogingham þæ castel. he wan Cotingham ⁊ Estun. ⁊ of Hugo of Walteuile he uuan Hyrtlingberi. ⁊ Stanewig. ⁊ ·lx· sol of Aldewingle 'ælc gær'. ⁊ he makede manie munekes ⁊ plantede winiærd. ⁊ makede mani weorkes. ⁊ wende þe tun betere þan it ær wæs. ⁊ wæs god munec ⁊ god man. ⁊ forþi him luueden God ⁊ gode men.

Nu we willen sægen sumdel wat belamp on Stephnes kinges time. On his time þe Iudeus of Noruuic bohton an xpisten cild be foren Estren, ⁊ pineden him alle þe ilce pining ð ure Drihten was pined. ⁊ on lang fridæi him on rode hengen for ure Drihtines luue. ⁊ sythen byrieden him. Wenden ð it sculde ben forholen. oc ure Dryhtin atywede ð he was hali martyr. ⁊ to munekes him namen. ⁊ bebyried him heglice in þe minstre. ⁊ he maket þur ure Drihtin wunderlice ⁊ manifældlice miracles. ⁊ hatte he S' Willelm.

Year 1138

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þis gær com Dauid king of Scotlande mid ormete færd to þis land. wolde winnan þis land. ⁊ him com to gænes Willelm eorl of Albamar þe þe king adde beteht Euorwic ⁊ to other æuez men mid fæu men ⁊ fuhten wid heom. ⁊ flemden þe king æt te Standard. ⁊ sloghen suithe micel of his genge.

Year 1140

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þis gær wolde þe king Stephne tæcen Rodbert eorl of Gloucestre þe kinges sune Henries. ac he ne myhte for he wart it war.

Þer efter in þe lengten þestrede þe sunne ⁊ te dæi. abuton non tid dæies. þa men eten. ð me lihtede candles to æten bi. ⁊ þat was ·xiii· k April. wæron men suythe of wundred.

Þer efter fordfeorde Willelm ærceb of Cantwarberi. ⁊ te king makede Teodbald ærceb þe was abbot in the Bec.

Þer efter wæx suythe micel uuerre betuyx þe king ⁊ Randolf eorl of Cæstre noht for þi ð he ne iaf him al ð he cuthe axen him. alse he dide alle othre. oc æfre þe mare he iaf heom. þe wærse hi wæron him. Þe eorl heold Lincol agænes þe king. ⁊ benam him al ð he ahte to hauen. ⁊ te king for þider. ⁊ besætte him ⁊ his brother Willelm de R [om] are in þe castel. ⁊ te æorl stæl ut ⁊ ferde efter Rodbert eorl of Gloucestre. ⁊ brohte him þider mid micel ferd. ⁊ fuhten suythe on Candel masse dæi agenes heore lauerd. ⁊ namen him, for his men him suyken ⁊ flugæn. ⁊ læd him to Bristowe ⁊ diden þar in prisun. ⁊ [fe] teres. Þa was al Engle land styred mar þan ær wæs. ⁊ al yuel wæs in lande.

Þer efter com þe kynges dohter Henries þe hefde ben Emperice in Alamanie. ⁊ nu wæs cuntesse in Angou. ⁊ com to Lundene ⁊ te Lundenissce folc hire wolde tæcen. ⁊ scæ fleh ⁊ for les þar micel.

Þer efter þe biscop of Wincestre Henri þe kinges brother Stephnes spac wid Rodbert eorl ⁊ wyd þemperice ⁊ suor heom athas ð he neure ma mid te king his brother wolde halden. ⁊ cursede alle þe men þe mid him heoldon. ⁊ sæde heom ð he uuolde iiuen heom up Wincestre. ⁊ dide heom cumen þider. Þa hi þær inne wæren. þa com þe kinges cuen mid al hire strengthe. ⁊ besæt heom. ⁊ þer wæs inne micel hungær. þa hi ne leng ne muhten þolen þa stali hi ut ⁊ flugen. ⁊ hi wurthen war wid uten ⁊ folecheden heom. ⁊ namen Rodbert eorl of Gloucestre. ⁊ ledden him to Roue cestre. ⁊ diden him þare in prisun. ⁊ te emperice fleh into an minstre. þa feorden þe wise men be twyx þe kinges freond ⁊ te eorles freond. ⁊ sahtlede sua ð me sculde leten ut þe king of prisun for þe eorl. ⁊ te eorl for þe king. ⁊ sua diden.

Sithen þer efter sahtleden þe king ⁊ Randolf eorl at Stanford. ⁊ athes suoren ⁊ treuthes fæston ð her nouþer sculde be suiken other. ⁊ it ne for stod naht. for þe king him sithen nam in Hamtun. þurhc wicci ræd. ⁊ dide him in prisun. ⁊ ef sones he let him ut þurhc wærse red. to ð forewarde ð he suor on halidom ⁊ gysles fand. þat he alle his castles sculde ííuen up. Sume he iaf up, ⁊ sume ne iaf he noht. ⁊ dide þanne wærse þanne he hær sculde.

þa was Engleland suythe to deled. sume helden mid te king. ⁊ sume mid þemperice. for þa þe king was in prisun þa wenden þe eorles ⁊ te rice men þat he neure mare sculde cumen ut. ⁊ sæht'leden wyd þemperice. ⁊ brohten hire into Oxenford. ⁊ iauen hire þe burch. þa þe king was ute þa herde ð sægen. ⁊ toc his feord ⁊ besæt hire in þe tur. ⁊ me let hire dun on niht of þe tur mid rapes. ⁊ stal ut. ⁊ scæ fleh ⁊ iæde on fote to Walingford.

þær efter scæ ferde ouer sæ. ⁊ hi of Normandi wenden alle fra þe king. to þe eorl of Angæu. sume here þankes ⁊ sume here unþankes. for he besæt heom til hi aiauen up here castles. ⁊ hi nan helpe ne hæfden of þe kinge.

þa ferde Eustace þe kinges sune to France ⁊ nam þe kinges suster of France to wife. wende to bigæton Normandi þær þurh. oc he spedde litel. ⁊ be gode rihte for he was an yuel man. for ware se he [com he] dide mare yuel þanne god. he reuede þe landes ⁊ læide mic [ele gilde] s on. he brohte his wif to Engleland. ⁊ dide hire in þe caste [l on Can] teberi. God wimman scæ wæs. oc scæ hedde litel blisse mid him. ⁊ Xpist ne wolde ð he sculde lange rixan. ⁊ wærd ded ⁊ his moder beien.

⁊ te eorl of Angæu wærd ded. ⁊ his sune Henri toc to þe rice. ⁊ te cuen of France to dælde fra þe king. ⁊ scæ com to þe iunge eorl Henri. ⁊ he toc hire to wiue. ⁊ al Peitou mid hire. þa ferde he mid micel færd into Engle land. ⁊ wan castles. ⁊ te king ferde agenes him mid micel mare ferd. ⁊ þoþwæthere fuhtten hi noht. oc ferden þe ærceƀ ⁊ te wise men betwux heom. ⁊ makede ð sahte ð te king sculde ben lauerd ⁊ king wile he liuede. ⁊ æfter his dæi ware Henri king. ⁊ he helde' him for fader ⁊ he him for sune. ⁊ sib ⁊ sæhte sculde ben betwyx heom. ⁊ on al Engle land. þis ⁊ te othre foruuardes þet hi makeden. suoren to halden þe king ⁊ te eorl ⁊ te ð & te eorles ⁊ rice men alle. þa was þe eorl under fangen æt Wincestre ⁊ æt Lundene mid micel wurtscipe. ⁊ alle diden him man red. ⁊ suoren þe pais to halden. ⁊ hit ward sone suythe god pais. sua ð neure was here. þa was þe king strengere þanne he æuert her was. ⁊ te eorl ferde ouer sæ. ⁊ al folc him luuede for he dide god iustise ⁊ makede pais.

Year 1154

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þis gær wærd þe king Stephne ded ⁊ bebyried þer. his wif ⁊ his sune wæron bebyried æt Faures feld. þæt minster hi makeden. þa þe king was ded. þa was þe eorl beionde sæ. ⁊ ne durste nan man don oþer bute god for þe micel eie of him. þa he to Engleland com. þa was he under fangen mid micel wurtscipe. ⁊ to king bletcæd in Lundene on þe sunnen dæi be foren midwinter dæi. ⁊ held þær micel curt.

þat ilce dæi þat Martin abb of Burch sculde þider faren. þa sæclede he ⁊ ward ded ·iiii· No. Iañ. ⁊ te munekes innen dæis cusen oþer of heom sælf. Willelm de Walteuile is gehaten. god clerc ⁊ god man. ⁊ wæl luued of þe kinge ⁊ of alle gode men. ⁊ o [n cyric] en byrieden þabb hehlice; ⁊ sone þe cosan ab ferde ⁊ te muneces [mid him to] Oxenforde to þe king [⁊ he] iaf him þat abbrice. ⁊ he ferde him son [e to Linc] ol ⁊ was ꝥ [ær bletcæd to] abbot ær he ham come. ⁊ [sithen] was under fangen [mid mic] el [wurtscipe at] Burch. mid [mice] l processiun. ⁊ sua he was alsua at Ramesæie. ⁊ at Torn'. ⁊ at . . . ⁊ Spall' ⁊ at S. l. beres. ⁊ . . . . . ⁊ [nu is] abbot. ⁊ fa [ir] haued begunnon. Xpus him un [ne] . . .:·