Bókastaðir

An Old Norse Library
Year 1097

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her on þison geare weas se cyng Willelm to Xp̄es mæssan on Normandig. ⁊ þa togeanes Eastron hider to lande for. for þam he þohte his hired on Win ceastre to healdenne. ac he wearð þurh weder gelét. oððet Eastre æfen ꝥ he up com ærost æt Arundel. ⁊ forþi his hired æt Windlesoran heold.

⁊ þær æfter mid mycclum here in to Wealon ferde. ⁊ ꝥ land swiðe mid his fyrde þurh fór. þurh sume þa Wyliscean þe him to wæron cumen ⁊ his lædteowas wæron. ⁊ þær inne wunode fram midde sumeran for neah oð August. ⁊ mycel þær inne for leas on mannan ⁊ on horsan. ⁊ eac on manegan oðran þingan. Ða Wylisce men syððon hi fram þam cynge gebugon. heom manege ealdras of heom sylfan ge curon. sum þæra wæs Caduugaun ge haten þe heora weorðast wæs. se wæs Griffines broðer sunu cynges. Ac þa ða se cyng ge seah ꝥ he nan þinge his willes þær ge forðian ne mihte. he ongean into þison lande fór. ⁊ hraðe æfter þam. he be þam ge mæron castelas let ge makian.

Ða uppon sc̄e Michaeles mæssan · iiiiᵒ · Nᵒ. Octobr̃. ætywde án selcuð steorra on æfen scynende ⁊ sona to setle gangende. He wæs ge sewen suðweast. ⁊ se leoma þe him ofstód. wæs swiðe lang ge þuht suð east scinende. ⁊ for neah ealle þa wucan on þas wisan ætywde. Manige men leton ꝥ hit cometa wære.

Sona æfter þyson. se arceƀ Ansealm of Cantwarbyrig. leafe æt þam cynge nam. þeah hit þam cynge unge will wære þæs þe men leton. ⁊ ofer sæ fór. forþam him þuhte ꝥ man on þisne þeodan lytel æfter rihte ⁊ æfter his dyhte dyde.

And se cyng þær æfter uppon sc̄e Martines mæssan ofer sæ intó Normandig fór. ac þa hwile þe he wederes abád. his hired innon þam sciran þær hi lagón. þone mæston hearm dydon þe æfre hired oððe here innon friðlande don sceolde. Ðis wæs on eallon þingan swiðe hefig tyme geár. ⁊ ofer geswincfull. on unge wederan þa man oððe tilian sceolde. oððe eft tilða ge gaderian. ⁊ on un gyldan þa næfre ne ablunnon. Eac manege sciran þe mid weorce to Lundenne belumpon. wurdon þærle gedrehte. þurh þone weall þe hi worhton on butan þone tur. ⁊ þurh þa brycge þe for neah eall to flotan wæs. ⁊ þurh þæs cynges healle geweorc þe man on West mynstre worhte. ⁊ mænige man þær mid ge drehte.

Eac on þysum ylcan geare sona uppon sce Michaeles mæssan ferde Eadgar æþeling mid fyrde þurh þæs cynges fultum into Scotlande. ⁊ þet land mid stranglicum feohte gewann. ⁊ þone cyng Dufenal út adræfde. ⁊ his mæg Eadgar se wæs Melcolmes sunu cynges ⁊ Margarite þære cwenan he þær on þæs cynges Willelmes heldan to cynge ge sette. ⁊ syððan ongean in to Engle land fór.

Year 1098

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þysum geare to Xpes mæssan wæs se cyng Willelm on Normandig. ⁊ Walcelin ƀ on Win ceastre. ⁊ Baldewine aƀƀ on sce Ædmund innan þære tide bægen forð ferdan. ⁊ On þisum geare eac Turold aƀƀ of Burh forð ferde.

Ðises geares eac to þan sumeran innan Barrucscire æt Finchamstæde án mere blod weoll. swa swa manige trywe men sædan þe hit ge seon sceoldan.

⁊ Hugo eorl wearð ofslagen innan Anglesege fram út wikingan. ⁊ his broðer Rodbert wearð his yrfe numa. swa swa he hit æt þam cynge of eode.

Toforan sce Michaeles mæssan ætywde seo heofon swilce heo for neah ealle þa niht byrnende wære. Ðis wæs swiðe geswincfull gear þurh manig fealde ungyld. ⁊ þurh mycele renas þe ealles geares ne ablunnon. for neah ælc tilð on mersc lande for ferde.

Year 1099

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her wæs se cyng Willelm to midewintra on Normandig. ⁊ to Eastron hider to lande com. ⁊ to Pentecosten forman siðe his hired innan his niwan ge byttlan æt West mynstre heold. ⁊ þær Rannulfe his capellane ꝥ biscoprice on Dunholme geaf. þe æror ealle his gemot ofer eall Engle land draf. ⁊ bewiste. ⁊ sona þær æfter ofer sæ fór. ⁊ þone eorl Elias of þære Manige adraf. ⁊ hy syððan on his ge weald ge sætte. ⁊ swa to sce Michaeles mæssan eft hider to lande com.

Ðises geares eac on sce Martines mæsse dæg. asprang up to þan swiðe sæ flod. ⁊ swa mycel to hearme ge dyde. swa nan man ne ge munet ꝥ hit æfre æror dyde. ⁊ wæs ðæs ylcan dæges luna prima.

And Osmund biscop of Sear byrig innon Aduent forðferde.

Year 1100

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þison geare se cyng Willelm heold his hired to Xp̄es mæssa on Gleawe ceastre. ⁊ to Eastron on Win ceastre. ⁊ to Pentecosten on West mynstre.

⁊ to þam Pentecosten wæs 'ge' sewen innan Barruc scire æt anan tune blod weallan of eorþan. swa swa mænige sædan þe hit ge seon sceoldan. And þær æfter on morgen æfter hlam mæsse dæge wearð se cyng Willelm on huntnoðe fram his anan men mid anre fla of sceoten. ⁊ syððan to Winceastre gebroht. ⁊ on þam biscop rice bebyrged. ꝥ wæs þæs þreotteðan geares þe he rice on feng.

He wæs swiðe strang ⁊ reðe ofer his land ⁊ his mænn. ⁊ wið ealle his neahheburas. ⁊ swiðe on drædendlic. ⁊ þurh yfelra manna rædas þe him æfre ge cweme wæran. ⁊ þurh his agene gitsunga. he æfre þas leode mid here ⁊ mid un gylde tyrwigende wæs. forþan þe on his dagan ælc riht afeoll. ⁊ ælc un riht for Gode ⁊ for worulde úp aras. Godes cyrcean he nyðerade. ⁊ þa ƀcop rices ⁊ aƀƀrices þe þa ealdras on his dagan feollan. he hi oððe wið feo gescealde. oððe on his agenre hand heold. ⁊ to gafle gesette. forþan þe he ælces mannes gehadodes ⁊ læwedes yrfe numa beon wolde. ⁊ swa ꝥ þæs dæges þe he ge feoll. he heafde on his agenre hand ꝥ arceƀ rice on Cantwarbyrig. ⁊ ꝥ bisceop rice on Win ceastre. ⁊ ꝥ on Sear byrig. ⁊ ·xi· aƀƀ rices. ealle to gafle gesette. And þeah þe ic hit læng ylde. eall þet þe Gode wæs lað ⁊ ri'h'tfullan mannan. eall ꝥ wæs ge wunelic on þisan lande on his tyman. ⁊ forþi he wæs for neah ealre his leode lað. ⁊ Gode andsæte. swa swa his ænde ætywde. forþan þe he on middewardan his unrihte buten behreowsunge ⁊ ælcere dæd bote gewat.

On þæne þunresdæg he wæs of slagen. ⁊ þæs on morgen bebyrged. ⁊ syðþan he bebyrged wæs. þa witan þe þa neh handa wæron. his broðer Heanrig to cynge ge curan. ⁊ he þær rihte ꝥ bisc̄ rice on Win ceastre Willelme Giffarde geaf. ⁊ siþþan to Lundene fór. ⁊ on þan Sunnandæge þær æfter to foran þam weofode on West mynstre Gode ⁊ eallan folce behét ealle þa unriht to aleggenne þe on his broðer timan wæran. ⁊ þa betstan lage to healdene þe on æniges cynges dæge to foran him stodan. And hine syððan æfter þam se biscop of Lundene Mauricius to cynge gehalgode. ⁊ him ealle on þeosan lande to abugan. ⁊ aðas sworan. ⁊ his men wurdon.

And se cyng sona æfter þam be þæreræde þe him abutan wæran. þone biscop Rannulf of Dunholme let niman. ⁊ into þam ture on Lundene lét ge bringon. ⁊ þær healdan. Ða to foran sce Michaeles mæssan com se arcebiscop Ansealm of Cant warbyrig hider to lande. swa swa se cyng Heanrig be his witena ræde him æfter sende. forþan þe he wæs út of þis lande gefaren. for þan mycelan unrihte þe se cyng Willelm him dyde.

And siðþan sona her æfter se cyng genam Mahalde him to wife Malcolmes cynges dohter of Scotlande. ⁊ Margareta þære goda cwæne Eadwardes cynges magan. ⁊ of þan rihtan Ængla landes kyne kynne. ⁊ on sce Martines mæsse dæg heo wearð him mid mycelan weorðscipe forgifen on West mynstre. ⁊ se arce bisc̄ Ansealm hi him be wæddade. ⁊ siððan to cwene gehalgode. And se arce ƀ Thomas of Eoferwic her æfter sona forð ferde.

Ðeoses ylces geares eac innan hærfest com se eorl Rotbert ham in to Normandi. ⁊ se eorl Rotbert of Flandran. ⁊ Eustatius eorl of Bunan fram Ierusalem. ⁊ sona swa se eorl Rotbert into Normandig com. he wearð fram eallan þam folce bliþelice under fangen. butan þam castelan ðe wæron gesætte mid þæs cynges Heanriges manna. togeanes þan he manega ge wealc ⁊ ge winn hæfde.

Year 1101

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her on þisum geare to Xpes mæssan heold se cyng Heanrig his hired on West mynstre. ⁊ to Eastran on Winceastre. ⁊ þa sona þær æfter wurdon þa heafod men her on lande wiðerræden togeanes þam cynge. ægðer ge for heoran agenan mycelan ungetrywðan. ⁊ eac þurh þone eorl Rodbert of Normandig. þe mid unfriðe hider to lande fundode. And se cyng syððan scipa ut on sæ sende his broðer to dære ⁊ to lættinge. ac hi sume æft æt þære neode abruðon. ⁊ fram þam cynge gecyrdon. ⁊ to þam eorle Rotberte gebugan. Ða to middesumeran ferde se cyng út to Pefenesæ mid eall his fyrde togeanes his broðer ⁊ his þær abád. ac on mang þison com se eorl Rotbert up æt Portesmuðan ·xii· nihtan toforan Hlafmæssan. ⁊ se cyng mid ealre his fyrde him togeanes com. ac þa heafod men heom betwenan foran. ⁊ þa broðra ge sehtodan on þa gerád. þet se cyng forlet eall ꝥ he mid streangðe innan Normandig togeanes þam eorle heold. ⁊ ꝥ ealle þa on Engle lande heora land ongean heafdon. þe hit ær þurh þone eorl forluron. ⁊ Eustaties eorl eac eall his fæder land her on lande. ⁊ þet se eorl Rotbert ælce geare sceolde of Engla lande þreo þusend marc seolfres habban. ⁊ loc hweðer 'þæra ge' broðra oðerne ofer bide. wære yrfeweard ealles Engla landes ⁊ eac Normandiges. buton se forð farena yrfenuman heafde be rihtre æwe. ⁊ þis þa mid aðe gefestnodan ·xii· þa hihste of ægðre healfe. And se eorl syððan oð ðet ofer sæ Michaeles mæsse her on lande wunode. ⁊ his men mycel to hearme æfre gedydon swa hi geferdon. þa hwile þe se eorl her on lande wunode.

Ðises geares eac se b Rannulf to þam Candelmæssan út of þam ture on Lunden nihtes oðbærst þær he on hæftneðe wæs. ⁊ to Normandige fór. þurh þes macunge mæst ⁊ to spryttinge se eorl Rotbert þises geares þis land mid unfriðe gesohte.

Year 1102

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare to Natiuiteð wæs se cyng Heanrig on Westmynstre. ⁊ to Eastron on Winceastre.

⁊ sona þær æfter wurdon unsehte se cyng ⁊ se eorl Rotbert of Bælæsme se hæfde þone eorldom her on lande on Scrobbesbyrig þe his fæder Roger eorl ær ahte. ⁊ micel rice þærto. ægðer ge beheonon sæ ge begeondon. ⁊ se cyng ferde ⁊ besæt þone castel æt Arundel. ac þa he hine swa hraðe gewinnan ne mihte. he let þær toforan castelas gemakian. ⁊ hi mid his mannan gesette. ⁊ syððan mid ealre his fyrde ferde to Brigge. ⁊ þær wunede oððet he þone castel hæfde. ⁊ þone eorl Rotbert be lænde. ⁊ ealles be næmde. þes he on Engla lande hæfde. ⁊ se eorl swa ofer sæ gewát. ⁊ se fyrde syððan ham cyrde.

Ða þær æfter to sce Michaeles mæssan wæs se cyng æt Wæst mynstre. ⁊ ealle þa hæfod men on þis lande gehadode ⁊ læwede. ⁊ se arceƀ Ansealm heold gehadodra manna sinoð. ⁊ hi þær manega beboda setton þe to Xpēndome belimpað. ⁊ ægðer manige Frencisce ⁊ Englisce þær heora stafas ⁊ rice for luron. þe hi mid unrihte begeaton. oððe mid woge þær on lifedon.

⁊ On ðisum ylcan geare on Pentecosten mæssan wuce. þa coman þeofas sum of Aluearnie. sum of France. ⁊ sum of Flandres. ⁊ breokan þa mynstre of Burh ⁊ þær inne naman mycel to gode on golde ⁊ on seolfre. þet wæron roden ⁊ calicen ⁊ candel sticcan.

Year 1103

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her on þisum geare to midewintra wæs se cyng Heanrig æt West mynstre. ⁊ þær æfter sona ferde se ƀ Willelm Giffard ut of þis land. forþan þe he ongean riht nolde his hades on fon æt þam arceƀ Girarde of Eoferwic. ⁊ þa to þan Eastran heold se cyng his hired on Winceastre. ⁊ þær æfter ferde se arceƀ Ansealm of Cantwarbyrig to Rome. swa swa him ⁊ þam cynge geweard.

Ðises geares eac com se eorl Rotbert of Normandig to sprecene wið þone cyng her on lande. ⁊ ær he heonne ferde he forgeaf þa þreo þusend marc þe him seo cyng Heanrig be foreweard ælce geare gifan sceolde.

On þisum geare eac æt Heamstede innan Barrucscire. wæs gesewen blod of eorðan. Ðis wæs swiðe gedeorfsum gear her on lande. þurh mænifealde gyld. ⁊ þurh orf cwealm. ⁊ wæstma forweorþenesse ægðer ge on corne. ⁊ eac on eallon treow wæstman. Eac on morgen uppon sce Laurenties mæsse dæg ge dyde se wind swa mycel to hearme her on lande on eallon wæstman. swa nan man ne ge munde ꝥ æfre ænig ær ge dyde.

On ðisum ylcan geare Mathias abb of Burh forðferde. se ne lyfode na leng þan an geare. syððan 'he' abb wæs. Æfter sce Michaeles mæssan on ·xii· k Nov' he wæs mid procession under fangan to abb. ⁊ on ðam ylcan dæge þes oðres geares he weard dead on Gleawceastre. ⁊ þær bebyrged.

Year 1104

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her on þisum geare to Xp̄es mæssan heold se cyng Heanrig his hired æt Wæst minstre. ⁊ to Eastron on Winceastre. ⁊ to Pentecosten eft on Westmynstre.

Ðises geares wæs se forma Pentecostes dæg on NO' IuN'. ⁊ on þam Tiwæs dæge þær æfter ætywdan feower circulas to þam mid dæge onbutan þære sunnan hwites hiwes. ælc under oðran gebroiden. swylce hi gemette wæron. Ealle þe hit gesawon wundredon. forþan hi næfre ær swilce ne ge mundon.

Her æfter wurdon sehte se eorl Rotbert of Normandig. ⁊ Rotbert de Bælesme þe se cyng Heanri æror be lænd hæfde ⁊ of Engla lande adrifen. ⁊ þurh heora sehte wurdon wiðerræde se cyng of Engla lande ⁊ se eorl of Normandig. ⁊ se cyng his folc ofer sæ into Normandig sende. ⁊ þa heafod men þær on lande hi under fengon. ⁊ on heora hlafordes þæs eorles swicdome into heora castelan ge logodan. þanon hi manige ge drecednissa on hergunga ⁊ on bærninge þam eorle ge dydon. Eac þises geares Willelm eorl of Moretoin heonon of lande into Normandig fór. ac syððan he afaren wes. he wið þone cyng geworhte. for hwan hine se cyng ealles be næmde. ⁊ be lænde þæs þe he her on lande hæfde.

Nis eaðe to asecgenne þises landes earmða þe hit to þysan timan dreogende wæs. þurh mistlice ⁊ mænig fealdlice un riht ⁊ gyld. þæ næfre ne ge swican ne ne ateorodon. ⁊ æfre ealswa se cyng for. full hergung þurh his hired uppon his wreccea folc wæs. ⁊ þær on mang for oft bærneta. ⁊ man slihtas.

Eall þis wæs God mid to gremienne. ⁊ þas arme leode mid to tregienne.

Year 1105

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare to Natiuiteð heold se cyng Heanrig his hired æt Windlesoran. ⁊ þæræfter to þam lengtene he for ofer sæ into Normandig uppon his broðer Rotbert eorl. ⁊ on mang þam þe he þær wunode he ge wann of his broðer Capum ⁊ Baius. ⁊ mæst ealle þa castelas ⁊ þa heafod men þær on lande him wurdon under þeodde. ⁊ se syððan to herfest eft ongean hider to lande com. ⁊ ꝥ he on Normandig gewunnen hæfde. syððan ón sibbe ⁊ him ge bygle wunode. butan þa þe þam eorle Willelme of Mortoin ahwær neah wunedon. þa he ge lomlice ge swæncte swa he swiðost mihte. for his land lyre her on lande. And þa toforan Xp̄es mæssan com Rotbert de Bælesme hider to lande to þam cynge.

Ðis wæs swiðe gedyrfsum gear her on lande þurh wæstma forwordenessa. ⁊ þurh þa mænigfealde gyld þe næfre ne ge swican ær se cyng ofer fore. ⁊ þa hwile þe he þær wæs. ⁊ eft syððan he ongean com.