Bókastaðir

An Old Norse Library
Year 1090

Not in Parker (A).

Laud (E)

INDICTIONE XIII. Ðissum þus gedón. eall swa wæ ær abufan sædan be þam cynge. ⁊ be his broðer. ⁊ be his mannon. Se cyng wæs smægende hu he mihte wrecon his broðer Rodbeard swiðost swencean. ⁊ Normandige of him gewinnan. Ðeah þurh his geapscipe. oððe þurh gærsuma he begeat þone castel æt sce Waleri. ⁊ þa hæfenan. ⁊ swa he begeat þone æt Albemare. ⁊ þar inne he sette his cnihtas. ⁊ hi dydon hearmes uppon þam lande on hergunge ⁊ on bærnete. Æfter þisum he begeat ma castelas innan þam lande. ⁊ 'þær' inne his rideras ge logode.

Se eorl of Normandige Rodbeard syððan he undergeat ꝥ his gesworene men him trucedon. ⁊ agefon hera castelas him to hearme. þa sende he to his hlaforde Philippe Francena cynge. ⁊ he com to Normandige mid mycelan here. ⁊ se cyng ⁊ se eorl mid ormætre fyrde besæton þone castel abuton. þær þæs cynges men of Engle land inne wæron. Se cyng Willelm of Englalande sende to Philippe Francena cynge. ⁊ he for his lufan oððe for his mycele gersuma forlet swa his man þone eorl Rodbeard ⁊ his land. ⁊ ferde ongean to France ⁊ let heom swa weorðan. ⁊ betwyx þisum þingum þis land wæs swiðe fordón. on unlaga gelde. ⁊ on oðre manige ungelimpe.

Year 1091

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare se cyng Willelm heold his hired to

Xp̄es messan on Wæst mynstre. ⁊ þær æfter to Candel mæssan he ferde for his broðær un þearfe ut of Engla lande into Normandige. On mang þam þe he þær wæs. heora sehte to gædere eode. on ꝥ gerad ꝥ se eorl him to handan let Uescam. ⁊ þone eorldom æt Ou. ⁊ Kiæres burh. And þær to eacan þes cynges men sac leas beon moston. on þam castelan. þe hi ær þes eorles un þances begiten hæfdon. ⁊ Se cyng him ongean þa Manige behet, þe ær heora fæder gewann. ⁊ þa fram þam eorle ge bogen wæs, ge bygle to donne. ⁊ eall ꝥ his fæder þær begeondan hæfde. butan þam þe he þa [m] cynge þa ge unnen hæfde. ⁊ ꝥ ealle þa þe on Engle lande for þam eorle æror heora land for luron. hit on þisum sehte habban sceoldan. ⁊ se eorl on Engle lande eall swa mycel swa on heora forewarde wæs. And gif se eorl forð ferde butan sunu be rihtre æwe. wære se cyng yrfenuma of eallon Normandig. Be þisre sylfan forewarde gif se cyng swulte. wære se eorl yrfenuma ealles Engla landes. Ðas fore warde gesworan ·xii· þa betste of þes cynges healfe. and ·xii· of þes eorles. þeah hit syððan litle hwile stode.

On mang þisum sæhte weard Eadgar æþeling be landod. of þam þe se eorl him æror þær to handa ge læten hæfde. ⁊ ut of Normandig for to þam cynge his aðume to Scotlande. ⁊ to his swustor.

On mang þam þe se cyng Willelm ut of Engle lande wæs. ferde se cyng Melcolm of Scotlande hider in to Englum. ⁊ his mycelne dæl ofer hergode. oð ꝥ þa gode mæn þe þis land be wiston. him fyrde ongean sændon. ⁊ hine gecyrdon. Ða þa se cyng Willelm into Normandige þis ge hyrde. þa gearcode he his fare. ⁊ to Engle lande com. ⁊ his broðer se eorl Rodbeard mid him. ⁊ sona fyrde hét ut abeodan. ægðer scip fyrde ⁊ land fyrde. ac seo scip fyrde ær he to Scotlande cuman mihte. ælmæst earmlice forfór. feowan dagon toforan sce Michæles mæssan. And se cyng ⁊ his broðer mid þære land fyrde ferdon. ac þa ða se cyng Melcolm gehyrde ꝥ hine man mid fyrde secean wolde. he for mid his fyrde ut of Scotlande into Loðene on Engla land ⁊ þær abad. Ða þa se cyng Willelm mid his fyrde ge nealehte. þa ferdon betwux

Rodbeard eorl ⁊ Eadgar æðeling ⁊ þæra cinga sehte swa gemacedon. ꝥ se cyng Melcolm to uran cynge com. ⁊ his man wearð to eall swilcre gehyrsumnisse swa he ær his fæder dyde. ⁊ ꝥ mid aðe gefestnode. ⁊ se cyng Willelm him behét on lande ⁊ on ealle þinge þæs þe he under his fæder ær hæfde.

On þisum sehte wearð eac Eadgar eþeling wið þone cyng gesæhtlad. ⁊ þa cyngas þa mid mycclum sehte to hwurfon. ac ꝥ litle hwile stod. And se eorl Rodbeard her oð Xp̄es mæsse forneah mid þam cynge wunode. ⁊ litel soðes þær on mang. of heora forewarde onfand. ⁊ twam dagon ær þære tide on Wiht scipode. ⁊ into Normandig fór. ⁊ Eadgar æðeling mid him.

Year 1092

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare se cyng Willelm mid mycelre fyrde ferde norð to Cardeol. ⁊ þa burh geæðstaþelede. ⁊ þone castel arerde. ⁊ Dolfin út adraf þe æror þær þes landes weold. ⁊ þone castel mid his mannan gesette. ⁊ syððan hider suð gewænde. ⁊ mycele mænige Eyrlisces folces mid wifa ⁊ mid orfe þyder sænde. þær to wunigenne ꝥ land to tilianne.

Year 1093

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare to þam længtene wearð se cyng Willelm on Gleaweceastre to þam swiðe geseclod. ꝥ he wæs ofer eall dead gekyd. ⁊ on his broke he Gode fela behæsa behét. his agen lif on riht to lædene. ⁊ Godes cyrcean griðian ⁊ friðian. ⁊ næfre má eft wið feo gesyllan. ⁊ ealle rihte lage on his þeode to habbene. And ꝥ arceƀ rice on Cantwar byrig þe ær on his agenre hand stód. Anselme betæhte. se wæs ær abb on Bæc. ⁊ Rodbeard his cancelere ꝥ biscoprice on Lincolne. ⁊ to manegan mynstren land geuðe. ac ꝥ he syððan æt bræd. þa him gebotad wæs. ⁊ ealle þa gode laga forlæt. þe he us ær behét.

Ða æfter þisson sende [se] cyng of Scotlande. ⁊ þære forewarde gyrnde þe him behaten wæs. and sé cing Willelm him steofnode to Gloweceastre. ⁊ him to Scotlande gislas sende. ⁊ Eadgar æþeling æfter. ⁊ þa men syððan ongéan. þe hine mid mycclon wurðscipe to þam cynge brohtan. Ac þa ða he to þam cynge com ne mihte he beon weorðe naðer ne ure cynges spæce. ne þæra forewarde þe him ær behatene wæron. ⁊ for þi hi þa mid mycelon un sehte to hwurfon. ⁊ se cyng Melcolm ham to Scotlande gewænde. Ac hraðe þæs þe he ham com. he his fyrde ge gaderode. ⁊ into Engle lande hergende mid maran unræde ferde þone him abehofode. ⁊ hine þa Rodbeard se eorl of Norð hymbran mid his mannan unwæres besyrede ⁊ ofsloh. Hine sloh Morælof Bæbbaburh. se wæs þæs eorles stiward. ⁊ Melcolmes cynges godsib. Mid him wæs eac Eadward his sune ofslagen. se æfter him cyng beon sceolde. gif he hit gelifode. Ða þa seo gode cwen Margarita þis gehyrde. hyre þa leofstan hlaford ⁊ sunu þus beswikene. heo wearð oð deað on mode ge ancsumed. ⁊ mid hire prestan to cyrcean eode. ⁊ hire gerihtan underfeng. ⁊ æt Gode abæd. ꝥ heo hire gast ageaf. ⁊ Ða Scottas þa Dufenal to cynge gecuron Melcolmes broðer. ⁊ ealle þa Englisce út adræfdon. þe ær mid þam cynge Melcolme wæron. Ða þa Dunecan Melcolmes cynges sunu þis eall gehyrde þus gefaren. se on þæs cynges hyrede Willelmes wæs. swa swa his fæder hine ures cynges fæder ær to gisle geseald hæfde. ⁊ her swa syððan belaf. he to þam cynge com. ⁊ swilce getrywða dyde. swa se cyng æt him habban wolde. ⁊ swa mid his unne to Scotlande fór. mid þam fultume þe he begytan mihte Engliscra ⁊ Frenciscra. and his mæge Dufenal þes rices benam. ⁊ to cynge wearð underfangen. Ac þa Scottas hi eft sume gegaderoden. ⁊ for neah ealle his mænu ofslogan. ⁊ he sylf mid feawum æt bærst. Syððan hi wurdon sehte. on þa gerád ꝥ he næfre eft Englisce ne Frencisce into þam lande ne gelogige.

Year 1094

Not in Parker (A).

Laud (E)

Her hæfde se cyng Willelm to Cristes mæssan his hired æt Gleawe ceastre. ⁊ him þider fram his broðer Rodbearde of Normandig bodan coman. þa cyddon ꝥ his broðer grið ⁊ forewarde eall æfter cwæð. butan se cyng ge læstan wolde eall þet hi on forewarde hæfdon ær ge wroht. ⁊ uppon ꝥ hine forsworenne ⁊ trywleasne clypode. buton he þa forewarda geheolde. oððe þider ferde ⁊ hine þær betealde þær seo forewarde ær wæs gewroht ⁊ eac gesworen.

Ða ferde se cyng to Hæstingan to þam Candelmæssan. ⁊ on mang þam þe he þær wederes abád. he let halgian ꝥ mynster æt þære Bataille. ⁊ Herbearde Losange þam ƀ of þeot fordan his stæf benam. ⁊ þær æfter to mid lengtene ofer sæ fór into Normandige. Syððan he þider com. he ⁊ his broðer Rodbeard se eorl gecwæðan. ꝥ hi mid griðe togædere cuman sceoldan. ⁊ swa dydon. ⁊ ge semede beon ne mihtan. Syððan eft hi togædere coman mid þam ilcan mannan þe ær ꝥ loc makedon. ⁊ eac þa aðas sworen. ⁊ ealne þone bryce uppon þone cyng tealdon. ac he nolde þæs gepafa beon. ne eac þa forewarde healdan. ⁊ forþam hi þa mid mycelon unsehte to cyrdon.

And se cyng syððan þone castel æt Bures gewann. ⁊ þes eorles men þær inne genam. þa sume ihyder to lande sende. Ðær togeanes se eorl mid þes cynges fultume of France gewânn þone castel æt Argentses. ⁊ þear inne Rogger Peiteuin genam. ⁊ seofen hundred þes cynges cnihta mid him. ⁊ syððan þone æt Hulme. ⁊ Oft rædlice heora ægðer uppon oðerne tunas bærnde. ⁊ eac menne læhte.

Ða sende [se] cyng hider to lande. ⁊ hét abeodan út ·xx· þusenda Engliscra manna him to fultume to Normandig. ac þa hi to sæ coman. þa het hi man cyrran. ⁊ ꝥ feoh syllan to þæs cynges behófe þe hi genumen hæfdon. þet wæs ælc man healf punda. ⁊ hi swa dydon.

⁊ se eorl innon Normandig æfter þison mid þam cynge of France. ⁊ mid eallon þan þe hi gegaderian mihton ferden towardes Ou þær se cyng Willelm inne wæs. ⁊ þohtan hine inne to besittanne. ⁊ swa foran oð hi coman to Lungeuile. Ðær wearð se cyng of France þurh gesmeah gecyrred. ⁊ swa syððan eal seo fyrding tó hwearf. Her on mang þison se cyng Willelm sende æfter his broðer Heanrige. se wæs on þam castele æt Damfront. ac forþi þe he mid friðe þurh Normandig faran ne mihte. he him sende scipon æfter. ⁊ Hugo eorl of Ceastre. Ac þa ða hi towardes Óu faran sceoldan þær se cyng wæs. hi foran to Englelande. ⁊ úp coman æt Hamtune on ealra halgena mæsseæfne. ⁊ her syððon wunedon. ⁊ to Xp̄es mæssan wæron on Lunden.

Eac on þisum ylcan geare þa Wylisce menn hi gegaderodon. ⁊ wið þa Frencisce þe on Walon. oððe on þære neawiste wæron ⁊ hi ær belandedon. gewinn úp ahofon. ⁊ manige festena ⁊ castelas abræcon. ⁊ men ofslogon. An syððan heora gefylce weox. hí hí on ma to dældon. Wið sum þæra dæle gefeaht Hugo eorl of Scrobscire ⁊ hi aflymde. Ac þeah hweðer þa oðre. ealles þæs geares nanes yfeles ne geswicon þe hi dón mihton.

Ðises geares eac þa Scottas heora cyng Dunecan besyredon ⁊ ofslogan. ⁊ heom syððan eft oðre syðe his fæderan Dufenal to cynge genamon. þurh þes lare ⁊ totihtinge he wearð to deaðe beswicen.

Year 1095

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þisum geare wæs se cyng Willelm to Xp̄es mæssan þa feower forewarde dagas on Hwitsand. ⁊ æfter þam feorðan dæge hider to lande fór. ⁊ úpp com æt Doferan. And Heanrig þes cynges broðer her on lande oð lengten wunode. ⁊ þa ofer sæ for to Normandig mid mycclon gersuman. on þæs cynges heldan uppon heora broðer Rodbeard eorl ⁊ gelomlice uppon þone eorl wann. ⁊ him mycelne hearm ægðer on lande ⁊ on mannan dyde.

And þa to Eastran heold se cyng his hired on Winceastre. ⁊ se eorl Rodbeard of Norð hymbran nolde to hirede cuman. ⁊ se cyng forðan wearð wið hine swiðe astyrod. ⁊ him to sænde ⁊ heardlice bead gif he griðes weorðe beon wolde. ꝥ he to Pentecosten to hired come. On þisum geare wæron Eastron on · viiiᵒ · k Apr̃. ⁊ þa uppon Eastron on sc̃e Ambrosius mæsse niht. ꝥ is ·ii· n̄o Apr̃ wæs gesewen for neah ofer eall þis land swilce for neah ealle þa niht swiðe mæni fealdlice steorran of heofenan feollan. naht be anan oððe twam. ac swa þiclice ꝥ hit nan mann ateallan ne mihte. Her æfter to Pentecosten wæs se cyng on Windlesoran. ⁊ ealle his witan mid him. butan þam eorle of Norð hymbran. forþam se cyng him naþer nolde ne gislas syllan. ne uppon trywðan geunnon ꝥ he mid griðe cumon moste ⁊ faran.

⁊ se cyng forþi his fyrde bead. ⁊ uppon þone eorl to

Norð hymbran fór. ⁊ sona þes þe he þider com. he manege ⁊ forneah ealle þa betste of þes eorles hirede innan anan fæstene gewann. ⁊ on hæftene ge dyde. ⁊ þone castel æt Tine muðan besæt oððet he hine gewann. ⁊ þæs eorles broðer þær inne ⁊ ealle þa þe him mid wæron. and syððan ferde to Bebba burh. ⁊ þone eorl þær inne besæt. Ac þa ða se cyng ge seah ꝥ he hine gewinnan ne mihte. þa het he makian ænne castel to foran Bebba burh. ⁊ hine on his spæce Malueisin het. ꝥ is on Englisc Yfel nehhe bur. ⁊ hine swiðe mid his mannan ge sætte. ⁊ syððan suð weard fór. Ða sona æfter þam þe se cyng wæs suð afaren. feorde se eorl anre nihte ut of Bebba burh to wardes Tine muðan. ac þa þe innan þam niwan castele wæron. his gewær wurdon. ⁊ him æfter foran ⁊ on fuhton. ⁊ hine ge wundedon. ⁊ syððan ge læhton. ⁊ þa þe mid him wæron sume of slogan. sume lifes ge fengon.

On man [g] þison wearð þam cynge cuð. ꝥ þa Wylisce men on Wealon sumne castel heafdon to broken Muntgumni hatte. ⁊ Hugon eorles menn of slagene þe hine healdon sceoldan. ⁊ he forþi oðre fyrde hét fearlice abannan. ⁊ æfter sce Michaeles mæsse into Wealan ferde. ⁊ his fyrde to scyfte. ⁊ ꝥ land eall þurh for. swa ꝥ seo fyrde eall to gædere com to ealra halgena to Snawdune. ac þa Wylisce a toforan into muntan and moran ferdan ꝥ heom man to cuman ne mihte. ⁊ se cyng þa ham weard ge wende forþam he geseah ꝥ he þær þes wintres mare don ne mihte.

Ða þa se cyng ongean com. þa het he niman þone eorl Rotbeard of Norð hymbran ⁊ to Bæbbaburh lædan. ⁊ ægðer eage ut adon. buton þa þe þær inne wæron þone castel agyfan woldan. Hine heoldan his wif. ⁊ Moreal se wæs stiward ⁊ eac his mæg. Ðurh þis wearð se castel þa agyfen. ⁊ Moreal wearð þa on þes cynges hirede. ⁊ þurh hine wurdon manege ægðer ge gehadode ⁊ eac læwede ge ypte. þe mid heora ræde on þes cynges un heldan wæron. þa se cyng sume ær þære tide hét on hæftneðe ge bringan. ⁊ syððan swiðe ge mahlice ofer eall þis land beodan. ꝥ ealle þa þe of þam cynge land heoldan. eall swa hi friðes weorðe beon woldan. ꝥ hi on hirede to tide wæron. And þone eorl Rotbert hét se cyng to Windlesoran lædan. ⁊ þær innan þam castele healdan.

Eac on þis ylcan geare togeanes Eastron com þæs Papan sande hider to lande. ꝥ wæs Waltear bisceop swiðe god lifes man of Albin þære ceastre. ⁊ þam arceƀ Ansealme uppon Pentecosten of þæs Papan healfe Urbanus his pallium geaf. ⁊ he hine underfeng æt his arcestole on Cantwara byrig. | and se biscop Waltear her on lande þæs geares syððan lange wunode. ⁊ man syððan ꝥ Rom gesceot be him sende. swa man manegan gearan æror ne dyde.

Ðises ylcan eac geares wæron swiðe untíd gewidera. ⁊ forþi geond eall þis land wurdon eorð wæstmas eall to medemlice gewende.

Year 1096

Not in Parker (A).

Laud (E)

On þison geare heold se cyng Willelm his hired to Xp̄es mæssan on Windlesoran. ⁊ Willelm bisc̄ of Dunholme þær forð ferde to geares dæge. And on Octaƀ Epiphan' wæs se cyng ⁊ ealle his witan on Searbyrig. Þær beteah Gosfrei Bainard Willelm of Ou þes cynges mæg ꝥ he heafde gebeon on þes cynges swicdome. ⁊ hit him ongefeaht. ⁊ hine on orreste ofer com. ⁊ syððan he ofercumen wæs. him het se cyng þa eagan ut adón. ⁊ syþðan belisnian. ⁊ his stiward Willelm hatte. se wæs his modrian sunu. het se cyng on rode ahón. Ðær wearð eac Eoda eorl of Campaine þæs cynges aðum ⁊ manege oðre belende. ⁊ sumne man to Lundene lædde. ⁊ þær spilde.

Ðises geares eac to þam Eastran wearð swiðe mycel styrung geond ealle þas þeode. ⁊ fela oðra þeodan þurh Urbanus se wæs Papa gehaten þeah þe he þæs setles naþing næfde ón Rome. ⁊ ferde unarimedlice folc mid wifan ⁊ cildan tó þi ꝥ hi uppon hæðene þeodan winnan woldan. Ðurh þas fare wearð se cyng ⁊ his broðor Rodbeard eorl sehte. swa ꝥ se cyng ofer sæ fór. ⁊ eall Normandig æt him mid feo alisde. swa swa hi þa sehte wæron. and se eorl syððan ferde. ⁊ mid him se eorl of Flandran. ⁊ se of Bunan. ⁊ eac manige oðre heafodmen. ⁊ se eorl Rotbeard ⁊ þa þe mid him ferdon þone winter on Puille wunedon. Ac þes folces þe be Hungrie fór. fela þusenda þær ⁊ be wæge earmlice for foran. ⁊ fela hreowlice ⁊ hunger bitene ongean winter ham tugon.

Ðis wæs swiðe hefig tíme gear geond eall Angel cyn. ægðer ge þurh mænig fealde gylda. ⁊ eac þurh swiðe hefig tymne hunger. þe þisne eard þæs geares swiðe gedrehte.

Eac on þison geare þa heafod men þe þis land heoldan oft rædlice fyrde into Wealon sendon. ⁊ mænig man mid 'þam' swiðe ge drehtan. ac man þær ne ge spædde. butan man myrringe. ⁊ feoh spillinge.