Her Landfranc se þe wæs abb an Kadum com to Ængla lande, se efter feawum dagum wearð arceb on Kantwareberig.He wæs gehaded ·iiii· kl Septembris. on his agenum biscpsetle fram eahte biscopum his under ðioddum; ða oþre ðe þær næron þurh ærend rakan ⁊ þurh ge write atiwdon hwi hi ðær beon ne mihton.On þam geare Thomas se wæs ge coran bisc [o] p to Eferwic com to Cantwareberig ꝥ man hine ðær ge hadede efter þan ealdan ge wunan.Ða ða Landfranc crafede fæstnunge his gehersumnesse mid aþ swerunge. þa for soc he.⁊ sæde ꝥ he 'hit' nahte to donne. þa ge wraðede hine se arb Landfranc.⁊ bebead þam biscopan ðe þar cumene wæran be ðas arb Landfrances hæse þa serfise to donde.⁊ eallan þan munecan, ꝥ hi scoldan hi un scrydan.⁊ hi be his hæse swa didan.Swa Thomas to þam timan agean ferde buton bletsunga. þa sona æfter þysan belamp ꝥ se arb Landfranc ferde to Rome ⁊ Thomas forð mid. þa þa hi þyder comon ⁊ umbe oþer þing gesprecon hæfdon umbe ꝥ hi sprecan woldon. þa angan Thomas his spæce hu he com to Cantuuarebyri, ⁊ hu se arb axode hyrsumnesse mid aþ swerunge æt him.⁊ he hit for soc. þa agann se arb Landfranc atywian mid openum gesceade. ꝥ he mid rihte crafede þas þa he crafede.⁊ mid strangan cwydan ꝥ ylce gefæstnode toforan þam papan Alexandre.⁊ toforan eallan þam concilium þe þar gegadered was. ⁊ swa ham foran.Æfter þysan com Thomas to Cantwarebyri ⁊ eal ꝥ se arb æt him crafede. eadmedlice ge fylde.⁊ syþþan þa bletsungan under feng.
Laud (E)
Her se eorl Walþeof griðede wið þone cyng.⁊ þæs on lengten se cyng let hergian ealle þa mynstra þe on Engla lande wæron.Þa on þam ilcan geare com Swegn cyng of Denmarcan in to Humbran.⁊ ꝥ land folc comen him ongean ⁊ griðedon wið hine. wændon ꝥ he sceolde þet land ofer gan.Þa comen into Elig Xp̄istien þa Densce ⁊ Osbearn eorl ⁊ þa Densca hus carles mid heom.⁊ þet Englisce folc of eall þa feon landes comen to heom. wendon ꝥ hi sceoldon winnon eall ꝥ land.Þa herdon þa munecas of Burh sægen ꝥ heora agene menn wolden hergon þone mynstre, ꝥ wæs Hereward ⁊ his genge. ꝥ wæs forðan þet hi herdon sæcgen þet se cyng heafde gifen ꝥ abbotrice an Frencisce | abbot Turolde wæs gehaten.⁊ ꝥ he wæs swiðe styrne man.⁊ wæs cumen þa into Stanforde mid ealle hise Frencisce menn.Þa wæs þære an cyrce weard Yware wæs gehaten. nam þa be nihte eall þet he mihte. þet wæron Xp̄es bec ⁊ mæsse hakeles ⁊ cantelcapas ⁊ reafes ⁊ swilce litles hwat. swa hwat swa he mihte.⁊ ferde sona ær dæg to þone abbot Turolde ⁊ sægde him ꝥ he sohte his griðe.⁊ cydde him hu þa útlages sceolden cumen to Burh. ꝥ he dyde eall be þære mun'ece ræde.Þa sona on morgen comen ealle þa utlaga mid fela scipe, ⁊ woldon into þam mynstre.⁊ þa munecas wið stoden ꝥ hi na mihton in cumen. Þa lægdon hi fyr on.⁊ forbærndon ealle þa munece huses ⁊ eall þa tun buton ane huse.Þa comen hi þurh fyre in æt Bolhiðe geate.⁊ þa munecas comen heom to geanes. beaden heom grið, ac hí ná rohten na þing. geodon into þe mynstre. clumben úpp to þe halge rode. namen þa þe kynehelm of ure Drih't'nes heafod eall of smeate golde. namen þa þet fotspure þe wæs undernæðen his fote. ꝥ wæs eall of read golde.Clumben úpp to þe stepel. brohton dune ꝥ hæcce þe þær wæs be hid. hit wæs eall of ‘gold’ ⁊ of seolfre. hi namen þære twa gildene scrines ⁊ ·ix· seolferne.⁊ hi namen fiftene mycele roden. ge of golde ge of seolfre. hi namen þære swa mycele gold ⁊ seolfre ⁊ swa manega gersumas on sceat ⁊ on scrud ⁊ on bokes swa nan man ne mæi oðer tællen. sægdon ꝥ hí hit dyden for ðes mynstres holdscipe.Syððon geden heom to scipe. ferden heom to Elig, betæhtan þær þa ealla þa gærsume; þa Denescæ menn wændon ꝥ hi sceoldon ofer cumen þa Frencisca men. þa to drefodon ealle þa munekes. beleaf þær nan butan án munec he wæs ge haten Leofwine lange. he læi seoc in þa secræ man in.Ða com Turold abbot ⁊ æhte sipe twenti Frencisce men mid him ⁊ ealle full wepnode. þa he þider com þa fand he for bærnd wiðinnan ⁊ wiðutan. eall butan þa cyrece ane. þa wæron þa ut lagas ealle on flote. wistan ꝥ he scolde þider cumen. þis wæs don þæs dæges iiiio No Iuníí. þa twegen kyngas Willelm ⁊ Swægn wurðon sæhtlod. þa ferdon þa Dænesca menn út of Elig mid ealle þa foren spræcena gærsume ⁊ læddon mid heom. þa hi comen on middewarde þe sæ. þa com an mycel storm ⁊ to dræfede ealle þa scipe þær þa gersumes wæron inne. sume ferdon tó Norwæge. sume to Yrlande. sume to Dænmarce.⁊ eall ꝥ þider com ꝥ wæs þone hæcce ⁊ sume scrine ⁊ sume roden ⁊ fela of þa oðre gærsume.⁊ brohten hit to an cynges tún hatte.⁊ dyden hit eall þa in þone cyrce.Ða syððon þurh heora gemelest ⁊ þurh heora dru'n'cen hed on án niht for bærnde þa cyrce.⁊ eall þet þær innæ wæs.Dus wæs se mynstre of Burch forbærnd ⁊ forhærgod. æl mihtig God hit gemiltse þurh his mycele mild hertnesse.And þus se abbot Turolde com to Burh.⁊ þa munecas comen þa ongean.⁊ dydan Xp̄es þeudom in þære cyrce. ꝥ ær hæfde standen fulle seofeniht for utan ælces cynnes riht.Ða herde Ægelric biscop þet gesecgon. þa amansumede he ealle þa men þa ꝥ yfel dæde hæfden don.Ða wæs mycel hunger þæs geares.⁊ þa þæs sumeres com þet lið norðan of Humbran into Tæmese. ⁊ lagon þær twa niht. ⁊ heoldan syððon to Dænmercan. And Baldewine eorl forð ferde.⁊ his sunu Arnulf feng to rice.⁊ Willelm eorl sceolde ben his geheald. ⁊ Franca cyng eac.⁊ com þa Rodbriht eorl ⁊ ofsloh his mæg Arnulf. ⁊ þone eorl.⁊ þone cyng aflymda. and his menn ofsloh fela þusenda.
Year 1071
Not in Parker (A).
Laud (E)
Her Ædwine eorl ⁊ Morkere eorl uthlupon ⁊ mislice ferdon on wudu ⁊ on felda.Ða gewende Morkere eorl to Elig on scipe.And Eadwine eorl wearð ofslagen arhlice fram his agenum mannum. ⁊ com se ƀ Egelwine. ⁊ Siward Bearn.⁊ fela hund manna mid heom in to Elig.⁊ þa þe se cyng Willelm ꝥ ge axode. þa bead he út scip fyrde ⁊ land fyrde. ⁊ þet land abutan sæt. ⁊ brycge ge wrohte. ⁊ inn fór.⁊ seo scip fyrde on þa sæ healfe.⁊ þa ut lagan þa ealle on hand eodan. ꝥ wæs Egelwine ƀ. ⁊ Morkere eorl.⁊ ealle þa þe mid heom wæron buton Herewarde ane.⁊ ealle þa þe mid him woldon.⁊ he hi ahtlice út lædde.⁊ se cyng genam scipa ⁊ wæpna ⁊ sceattas manega.⁊ þa men he ateah swa swa he wolde.⁊ þone ƀ Egelwine he sende to Abbandune.⁊ he þær forðferde sona þæs wintres.
Year 1072
Not in Parker (A).
Laud (E)
Her Willelm cyng lædde scipfyrde ⁊ landfyrde to Scotlande.⁊ ꝥ land on þa sæ healfe mid scipum ymbe læg.⁊ his land fyrde æt þam Ge wæde inn lædde.⁊ he þær naht ne funde þæs þe him þe bet wære.⁊ se cyng Melcolm com ⁊ griðede wið þone cyng Willelm ⁊ gislas sealde. ⁊ his man wæs.⁊ se cyng ham ge wende mid ealre his fyrde.⁊ se ƀ Egelric forð ferde. he wæs to biscop hadod to Eoferwíc. ac hit wæs mid unrihte him of ge numon.⁊ man geaf him ꝥ ƀ rice on Dunholme.⁊ he heafde hit þa hwile þe he wolde. ⁊ forlet hit syððan.⁊ ferde to Burch to sce Petres mynstre.
⁊ þær drohtnode ·xii· gear.Ða æfter þam þe Willelm cyng gewan Engla lande. þa nam he hine of Burch ⁊ sende 'hine' to Westmynstre.⁊ he forðferde on idus Octob.⁊ he is bebyrged þær innan þam mynstre. innon sces Nicolaus portice.
Year 1073
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare Willelm cyng lædde Engliscne here ⁊ Frencisce ofer sæ. ⁊ gewan ꝥ land Mans.⁊ hit Englisce men swyðe amyrdon. wíngearðas hi fordydon. ⁊ burga forbærndon. ⁊ swiðe þet land amyrdon.⁊ hit eall abegdon Willelme to handa.⁊ hi syððon ham gewendon to Engla lande.
Year 1074
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare for Willelm cyng ofer sæ to Normandig.⁊ Eadgar cild com of Scotland to Normandige.⁊ se cyng hine ge inlagode. ⁊ ealle his men.⁊ he wæs on þes cynges hyrede.⁊ nam swilce ge rihta swa se cyng him ge uðe.
Year 1075
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare Willelm cyng geaf Raulfe eorle Willelmes dohtor Osbearnes sunu.⁊ se ylca Raulf wæs Bryttisc on his moder healfe.⁊ his fæder wæs Englisc Raulf hatte.⁊ wæs geboren on Norðfolc. þa geaf se cyng his sunu þone eorldom on Norðfolc.⁊ Suðfolc. þa lædde he ꝥ wif to Norðwic.
þær wes ꝥ bryd eala mannum to beala.
Ðær wæs Roger eorl. ⁊ Walþeof eorl. ⁊ biscopas ⁊ abbotes.⁊ ræddon þær swa ꝥ hi woldon þone cyng ge settan út of
Englelandes cynedome.⁊ hit wearð sona gecydd þam cynge to Normandige hu hit wæs ge ræd. ꝥ wæs Roger eorl.⁊ Raulf eorl. þe wæron yldast to ðam unreode.⁊ hi speonan þa Bryttas heom to.⁊ sendon east to Denmearcan æfter scip here heom to fultume.⁊ Roger ferde west to his eorldome.⁊ ge gaderode his folc to þæs cynges unþearfe. ac he wearð ge let.⁊ Raulf eac on his eorldome wolde forðgan mid his folce. ac þa castel men þe wæron on Englalande ⁊ eac ꝥ land folc him to geanes comen.⁊ ge macodon ꝥ he naht ne dyde. ac for to scipe æt Norð wic.⁊ his wif wæs innan þam castele.⁊ hine heold swa lange ꝥ man hire grið sealde.⁊ heo ut ferde þa of Engla lande.⁊ ealle hire men þe hire mid woldon.⁊ se cyng siððan com to Engla lande.⁊ genam Roger eorl his mæg. ⁊ ge festnode hine.⁊ Walþeof eorl he genam eac.
⁊ sona æfter þam comon eastan of Den mearcan ·cc· scipa.⁊ þær on wæron twægen heafod menn. Cnut Swægnes sunu. ⁊ Hacun eorl.⁊ hí né dorstan nan ge feoht healdan wið Willelm cynge. ac heoldon ofer sæ to Flandran.
⁊ Eadgið seo hlæfdig forðferde on Winceastre ·vii· nihton ær Xp̄es mæssan.⁊ se cyng hi let bryngan to West mynstre mid mycclan wurðscipe.⁊ lægde hi wið Eadward kyng hire hlaforde.
⁊ se wæs on West mynstre þone mide winter.⁊ man for dyde þær ealle þa Bryttas þe wæron æt þam bryd ealoð æt Norðwic. sume hy wurdon ablænde ⁊ sume of land adrifene. swa wurdon Willelmes swican geniðrade.
Year 1076
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare forðferde Swægn cyng on Dænmercan.⁊ Harold his sunu feng to 'þe' kyne ríce.⁊ se cyng geaf West mynster Vithele abbode se wæs ær abb on Bærnege.⁊ Walþeof eorl wes beheafdod on Win ceastre.⁊ his lic weard ge lead to Crulande.
⁊ se cyng for ofer sæ.⁊ lædde his fyrde to Brytlande.⁊ be set þone castel Dól.⁊ þa Bryttas hine heoldon ꝥ se cyng com of Franc land. ⁊ Willelm þanon fór.⁊ þær forleas ægðer ge men ge hors. ⁊ feola his gersuma.
Year 1077
Not in Parker (A).
Laud (E)
Her on þisum geare wurdon sæhte Franca cyng ⁊ Willelm Englalandes cyng. ac hit heold litle hwile.
And on þisum geare fordfyrde Ægelwig abb on Euesham on þam dæge ·xiv· k Mr̃.And Hereman b eac fordferde on þam dæge ·x· k Mr̃.
Year 1079
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare com Melcolm cyng of Scot lande into Engle lande betwyx þam twam Mariam mæssan mid mycclum fyrde.⁊ ge hergode Nord hymbra land oð hit com to Tine. ⁊ ofsloh feala hund manna. ⁊ ham lædde manige sceattas. ⁊ gersuma. ⁊ menn 'on h'eftninge.
And þi ilcan geare se cyng Willelm ge feaht togeanes his sunu Rotbearde wið utan Normandige be anum castele Gerborneð hatte.⁊ se cyng Willelm wearð þær ge wundod.⁊ his hors ofslagen þe he on sæt.⁊ eac his sunu Willelm wearð þær ge wundod. ⁊ fela manna ofslagene.
Year 1080
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare wæs se b Walchere ofslagen on Dunholme æt anum ge mote.⁊ an hund manna mid him Frencisce ⁊ Flemisce.⁊ he sylf wæs on Hloðeringa geboren. þis dydon Norð hymbran on Maies monðe.
Year 1081
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare se cyng lædde fyrde in to Wealan.⁊ þær ge freode fela hund manna.
Year 1082
Not in Parker (A).
Laud (E)
Her nam se cyng Odan b. ⁊ her wæs mycel hungor.
Year 1083
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare aras seo ungehwærnes on Glæstinga byrig betwyx þam abbode þurstane. ⁊ his munecan.Ærest hit com of þæs abbotes unwisdome. ꝥ he misbead his munecan on fela þingan.⁊ Ða munecas hit mændon lufelice to him.⁊ beadon hine ꝥ he sceolde healdan hi rihtlice. ⁊ lufian hi.⁊ hi woldon him beon holde. ⁊ ge hyrsume.Ac se abbot nolde þæs naht. ac dyde heom yfele. ⁊ be heot heom wyrs.Anes dæges þe abbot eode into capitulan. ⁊ spræc uppon þa munecas. ⁊ wolde hi mis tukian. ⁊ sende æfter læwede mannum.⁊ hi comon into capitulan on uppon þa munecas full ge wepnede.⁊ þa wæron þa munecas swiðe áferede of heom. nyston hwet heom to donne wære.Ac to scuton. sume urnon in to cyrcean.⁊ belucan þa duran into heom.⁊ hi ferdon æfter heom into þam mynstre.⁊ woldon hig út dragan. þaða hig ne dorsten ná ut gan.Ac reowlic þing þær gelamp on dæg. ꝥ þa Frencisce men bræcen þone chór ⁊ torfedon towærd þam weofode þær ða munecas wæron.⁊ sume of ðam cnihtan ferdon uppon þone úpp flore.⁊ scotedon adunweard mid árewan toweard þam halig dome. swa ꝥ on þære rode þe stod bufon þam weofode sticodon on mænige arewan.⁊ þa wreccan munecas lagon on buton þam weofode. ⁊ sume crupon under.⁊ gyrne cleopedon to Gode his miltse biddende.Ða þa hi ne mihton nane miltse æt mannum begytan.Hwæt magon we secgean. buton ꝥ hi scotedon swiðe.⁊ þa oðre ða dura bræcon þær adune ⁊ eodon inn.⁊ ofslogon sume þa munecas to deaðe.⁊ mænige gewundedon þær inne. swa ꝥ ðet blod com of ðam weofode uppon þam gradan.⁊ of ðam gradan on þa flore. þreo þær wæron ofslagene to deaðe. ⁊ eahteteone gewundade.
⁊ on þæs ilcan geares forðferde Mahtild Willelmes cynges cwen. on þone dæg æfter ealra halgena mæsse dæg.
And on þes ylcan geares æfter midewintre se cyng let beodan mycel gyld ⁊ hefelic ofer eall Engla land. ꝥ wæs æt ælcere hyde twa ⁊ hund seofenti peanega.
Year 1084
Not in Parker (A).
Laud (E)
Her on ðisum geare forðferde Wulfuuold abb on Ceortesege. on þam dæge ·xiii· k Mai.
Year 1085
Not in Parker (A).
Laud (E)
On þisum geare menn cwydodon ⁊ to soðan sædan. ꝥ Cnut cyng of Denmearcan Swægnes sune cynges fundade hiderward.⁊ wolde gewinnan þis land mid Rodbeardes eorles fultume of Flandran. forðan 'þe' Cnut heafde Rodbeardes dohter.Ða Willelm Englalandes cyng þe þa wæs sittende on Normandige. forðig he ahte ægðer ge Engla land ge Normandige. þis geaxode. he ferde into Englalande mid swa mycclan here ridendra manna.⁊ gangendra of Fran'c rice and of Brytlande. swa næfre ær þis land ne gesohte. swa ꝥ menn wundredon hu þis land mihte eall þone here afedan.Ac se cyng 'let' to scyfton þone here geond eall þis land to his mannon.⁊ hi fæddon þone here ælc be his land efne.⁊ men heafdon mycel gesuinc þæs geares.⁊ se cyng lett awestan ꝥ land abutan þa sæ. þet gif his feond comen úpp. ꝥ hi næfdon na on hwam hi fengon swa rædlice.Ac þa se cyng geaxode to soðan ꝥ his feond gelætte wæron.⁊ ne mihten na geforðian heora fare. þa lett he sum þone here faren to heora agene lande.⁊ sum he heold on þisum lande ofer winter.
Ða to þam mide wintre wæs se cyng on Gleaweceastre mid his witan.⁊ heold þær his hired ·v· dagas.⁊ syððan þe arceb ⁊ gehadode men hæfden sinoð þreo dagas.Ðær wæs Mauricius gecoren to b on Lundene. ⁊ Willelm to Norðfolce.⁊ Rodbeard to Ceasterscire. hi wæron ealle þæs cynges clerecas.Æfter þisum hæfde se cyng mycel gepeaht.⁊ swiðe deope spæce wið his witan ymbe þis land hu hit wære gesett. oððe mid hwylcon mannon.Sende þa ofer eall Englaland in to ælcere scire his men.⁊ lett agan ut hu fela hundred hyda wæron innon þære scire. oððe hwet se cyng him sylf hæfde landes.⁊ orfes innan þam lande. oððe hwilce gerihtæ he ahte to habbanne to ·xii· monþum of ðære scire.Eac he lett gewritan hu mycel landes his arcebs hæfdon. ⁊ his leodbs. ⁊ his abbs. ⁊ his eorlas.⁊ þeah ic hit lengre telle. hwæt oððe hu mycel ælc mann hæfde þe landsittende wæs innan Englalande. on lande. oððe on orfe.⁊ hu mycel feos hit wære wurð.Swa swyðe nearwelice he hit lett ut aspyrian. ꝥ næs an ælpig hide. ne an gyrde landes. ne furðon, hit is sceame to tellanne. ac hit ne þuhte him nan sceame to donne. an oxe. ne án cú. ne án swin. næs belyfon. ꝥ næs geset on his gewrite.⁊ ealle þa gewrita wæron gebroht to him syððan.
Her se cyng bær his corona ⁊ heold his hired on Winceastre to þam Eastran.⁊ swa he ferde ꝥ he wæs to þam Pentecosten æt Wæstminstre. ⁊ dubbade his sunu
Henric to ridere þær.Syððan he ferde abutan swa ꝥ he com to Lammæssan to Seare byrig.⁊ þær him comon to his witan. and ealle þa land sittende men. þe ahtes wæron ofer eall Engle land. wæron þæs mannes men þe hi wæron.⁊ ealle hi bugon to him. ⁊ weron his menn.⁊ him hold aðas sworon ꝥ hi woldon ongean ealle oðre men him holde beon.Ðanon he ferde into Wiht. for þig he wolde faran into Normandige. ⁊ swa dyde syððan.And þeah he dyde ærest æfter his gewunan. begeat swiðe mycelne sceatt of his mannan þær he mihte ænige teale to habban oððe mid rihte oððe elles. Ferde þa syððan into Normandige.⁊ Eadgar æþeling Ædwardes mæg cynges beah þa fram him for þig he næfde na mycelne wurðscipe of him. ac se ælmihtiga God him gife wurðscipe on þam toweardan.⁊ Cristina þæs æðelinges swuster beah into mynstre to Rumesege. ⁊ under feng halig rest.
⁊ þæs ilcan geares wæs swiðe hefelic gear.⁊ swiðe swincfull ⁊ sorhfull gear innan Engle lande on orf cwealme. ⁊ córn. ⁊ wæstmas wæron æt standene.⁊ swa mycel ungelimp on wæderunge. swa man naht æðelice geþencean ne mæg. swa stór þunring.⁊ lægt wes. swa ꝥ hit acwealde manige men.⁊ áá hit wyrsode mid mannan swiðor ⁊ swiðor.Gebete hit God elmihtiga. þonne his willa sy.