Bókastaðir

Sigurðr ríðr nú í brott með þat mikla gull; skiljask þeir nú vinir; hann ríðr Grana með ǫllum sínum herbúnaði ok farmi. Hann ríðr þartil er hann kom at hǫll Gjúka konungs; ríðr nú í borgina, ok þat sér einn af konungs mǫnnum, ok mælti: "þat hygg ek at hér fari einn af goðunum; þessi maðr er allr við gull búinn; hestr hans er miklu meirri enn aðrir hestar, ok afburðarvænn vápnabúnaðr, hann er langtum aðra menn fram, en sjálfr berr hann þó mest af ǫðrum mǫnnum."

Konungrinn gengr út með hirð sína, ok kvaddi manninn, ok spyrr: "hverr ertu, er ríðr í borgina, er engi þorði, nema at leyfi sona minna?"

Hann svarar: "ek heiti Sigurðr, ok em ek son Sigmundar konungs."

Gjúki konungr mælti: "vel skaltu hér kominn með oss ok þigg hér slíkt, sem þú vilt!"

Ok hann gengr inní hǫllina, ok váru allir lágir hjá honum, ok allir þjónuðu honum, ok var hann þar í miklu yfirlæti. Þeir ríða allir saman Sigurðr ok Gunnarr ok Hǫgni, ok þó er Sigurðr fyrir þeim um alla atgerfi, ok eru þó allir miklir menn fyrir sér.

Þat finnr Grímhildr, hve mikit Sigurðr ann Brynhildi, ok hve opt hann getr hennar; hugsar fyrir sér, at þat væri meiri gipta, at hann staðfestisk þar ok ætti dóttur Gjúka konungs, ok sá, at engi mátti við hann jafnask, sá ok, hvert traust at honum var, ok hafði ofrfjár, miklu meira, enn menn vissi dœmi til. Konungr var við hann sem við sonu sína, en þeir virðu hann framarr enn sik.

Eitt kveld, er þeir sátu við drykk, rís drótning upp, ok gekk fyrir Sigurð ok kvaddi hann, ok mælti: "fǫgnuðr er oss at þinni hervist, ok allt gott viljum vér til yðar leggja; tak hér við horni ok drekk!" Hann tók við ok drakk af. Hon mælti: "þinn faðir skal vera Gjúki konungr, en ek móðir, brœðr þínir Gunnarr ok Hǫgni, ok allir, er eiða vinnið, ok munu þá eigi yðrir jafningjar fásk."

Sigurðr tók því vel, ok við þann drykk mundi hann ekki til Brynhildar; hann dvaldisk þar um hríð.

Ok eitt sinn gekk Grímhildr fyrir Gjúka konung, ok lagði hendr um háls honum ok mælti: "hér er nú kominn enn mesti kappi, er finnask man í verǫldu, væri at honum mikit traust: gipt honum dóttur þína með miklu fé ok slíku ríki, sem hann vill, ok mætti hann hér yndi nema!"

Konungr svarar: "fátíð er þat, at bjóða fram dœtr sínar, en meirri vegr er at bjóða honum, enn aðrir biði."

Ok eitt kveld skenkir Guðrún. Sigurðr sér at hon er væn kona, ok at ǫllu en kurteisasta. Fimm misseri var Sigurðr þar, svá at þeir sátu með frægð ok vingan, ok rœðask konungar nú við.

Gjúki konungr mælti: "margt gott veitir þú oss, Sigurðr! ok mjǫk hefir þú styrkt várt ríki."

Gunnarr mælti: "allt viljum vér tilvinna, at þér dvelizk hér lengi, bæði ríki ok vára systur með boði, en eigi mundi annar fá, þótt bæði."

Sigurðr svarar: "hafið þǫkk fyrir yðra sœmð! ok þetta skal þiggja."

Þeir sverjask nú í brœðralag, sem þeir sé sambornir brœðr. Nú er gǫr ágætlig veizla, ok stóð marga daga; drekkr Sigurðr nú brúðlaup til Guðrúnar; mátti þar sjá margskonar gleði ok skemtan, ok var hvern dag veitt ǫðrum betr.

Þeir fóru nú víða um lǫnd, ok vinna mǫrg frægðarverk, drápu marga konungasonu, ok engir menn gerðu slík afrek sem þeir; fara nú heim með miklu herfangi. Sigurðr gaf Guðrúnu at eta af Fáfnis hjarta, ok síðan var hon miklu grimmari enn áðr ok vitrari; þeirra son hét Sigmundr.

Ok eitt sinn gekk Grímhildr at Gunnari syni sínum ok mælti: "yðart ráð stendr með miklum blóma, fyrir utan einn hlut, er þér eruð kvánlausir; biðið Brynhildar! Þat er gǫfgast ráð, ok mun Sigurðr ríða með yðr."

Gunnarr svarar: "víst er hon væn, ok eigi em ek þessa ófúss," ok segir nú feðr sínum ok brœðrum ok Sigurði, ok eru allir fýsandi.

Þeir búa nú ferð sína listuliga, ríða nú fjǫll ok dali til Buðla konungs, bera upp bónorðit; hann tók því vel, ef hon vill eigi neita, ok segir hana svá stóra, at þann einn mann mun hon eiga, er hon vill.

Þá ríða þeir í Hlymdali. Heimir fagnar þeim vel; segir Gunnarr nú erendin. Heimir kvað hennar kjǫr vera, hvern hon skal eiga; segir þar sal hennar skamt frá, ok kvaðsk þat hyggja, at þann einn mundi hon eiga vilja, er riði eld brennanda, er sleginn er um sal hennar.

Þeir finna salinn ok eldinn, ok sjá þar borg gulli bysta, ok brann eldr um utan. Gunnarr reið Gota, en Hǫgni Hǫlkvi. Gunnarr keirir hestinn at eldinum, en hann hopar.

Sigurðr mælti: "hví hopar þú, Gunnarr?"

Hann svarar: "eigi vill hestrinn hlaupa þenna eld," ok biðr Sigurð ljá sér Grana.

"Heimilt er þat," segir Sigurðr. Gunnarr riðr nú at eldinum, ok vill Grani eigi ganga. Gunnarr má nú eigi ríða þenna eld; skipta nú litum, sem Grímhildr kendi þeim Sigurði ok Gunnari. Síðan riðr Sigurðr, ok hefir Gram í hendi, ok bindr gullspora á fœtr sér. Grani hleypr fram at eldinum, er hann kendi sporans. Nú verðr gnýrr mikill, er eldrinn tók at æsask, en jǫrð tók at skjálfa, loginn stóð við himin; þetta þorði engi at gera fyrr, ok var sem hann riði í myrkva; þá lægðisk eldrinn, en hann gekk af hestinum inní salinn; svá er kveðit:

Ok er Sigurðr kom inn um logann, fann hann þar eitt fagrt herbergi, ok þar sat í Brynhildr. Hon spyrr, hverr sá maðr er?

En hann nefndisk Gunnarr Gjúkason: "ertu ok ætluð mín kona með jáyrði feðr þíns, ef ek ríð á þinn vafrloga, ok fóstra þíns með yðru atkvæði."

"Eigi veit ek gerla, hversu ek skal þessu svara," (segir hon).

Sigurðr stóð réttr á gólfinu, ok studdisk á sverðshjǫltin, ok mælti til Brynhildar: "þér ímót skal ek gjalda mikinn mund í gulli ok góðum gripum."

Hon svarar af áhyggju af sínu sæti, sem álft af báru, ok hefir sverð í hendi ok hjálm á hǫfði, ok var í brynju: "Gunnarr!" segir hon, "ræð ekki slíkt við mik, nema þú sért hverjum manni fremri, ok þá skaltu drepa, er mín hafa beðit, ef þú hefir traust til; ek var í orrostu með Garðakonungi, ok váru vápn vár litut í mannablóði, ok þess girnumsk vér enn."

Hann svarar: "mǫrg stórvirki hafi þér unnit, en minnisk nú á heit yðr, ef þessi eldr væri riðinn, at þér mundið með þeim manni ganga, er þetta gerði." Hon finnr nú hér sǫnn svǫr, ok merki þessa máls, stendr upp, ok fagnar honum vel.

Þar dvelsk hann þrjár nætr, ok búa eina rekkju. Hann tekr sverðit Gram ok leggr í meðal þeirra bert. Hon spyrr, hví þat sætti? Hann kvað sér þat skipat, at svá gerði hann brúðlaup til konu sinnar, eða fengi ella bana. Hann tók þá af henni hringinn Andvaranaut, er hann gaf henni, en fekk henni nú annan hring af Fáfnis arfi. Eptir þetta ríðr hann brott í þann sama eld til sinna félaga, ok skipta þeir aptr litum, ok ríða síðan í Lymdali, ok segja, hve farit hafði.

Þann sama dag fór Brynhildr heim til fóstra síns, ok segir honum af trúnaði, at til hennar kom einn konungr, ok reið minn vafrloga, ok kvaðsk kominn til ráða við mik, ok nefndisk Gunnarr; en ek sagða, at þat mundi Sigurðr einn gera, er ek vann eiða á fjallinu, ok er hann minn frumverr. Heimir kvað nú svá búit vera mundu.

Brynhildr mælti: "dóttur okkar Sigurðar, Áslaugu, skal hér uppfœða með þér."

Fara konungar nú heim, en Brynhildr fór til feðr síns. Grímhildr fagnar þeim vel, ok þakkar Sigurði sína fylgd; er þar búizk við veizlu, kom þar mikill mannfjǫldi; þar kom Buðli konungr með dóttur sína ok Atli son hans, ok hefir þessi veizla staðit marga daga; ok er lokit er þessi veizlu, minnir Sigurð allra eiða við Brynhildi, ok lætr þó vera kyrt. Brynhildr ok Gunnarr sátu við skemtan, ok drukku gott vín.

Þat er einn dag, er þær gengu til árinnar saman at þvá sér, þá óð Brynhildr lengra útá ána.

Guðrún spyrr: "hví þat gegndi?"

Brynhildr segir: "hví skal ek um þetta jafnask við þik, heldr enn um annat? ek hugða at minn faðir væri ríkari enn þinn, ok minn maðr unnit mǫrg snildarverk, ok riði eld brennanda, en þinn bóndi var þræll Hjálpreks konungs."

Guðrún svarar með reiði: "þá værir þú vitrari, ef þú þegðir, enn lastaðir mann minn; er þat allra manna mál, at engi hafi slíkr komit í verǫldina fyrir hversvetna sakir, ok eigi samir þér vel at lasta hann, þvíat hann er þinn frumverr, ok drap hann Fáfni, ok reið vafrlogann, er þú hugðir Gunnar konung, ok hann lá hjá þér ok tók af hendi þér hringinn Andvaranaut, ok máttu nú hér hann kenna."

Brynhildr sér nú þenna hring ok kennir; þá fǫlnar hon, sem hon dauð væri. Brynhildr fór heim, ok mælti ekki orð um kveldit.

Ok er Sigurðr kom í rekkju, spyrr Guðrún: "hví er Brynhildr svá ókát?"

Sigurðr svarar: "eigi veit ek glǫgt, en grunar mik, at vér munum vita brátt nokkru gerr."

Guðrún mælti: "hví unir hon eigi auð ok sælu ok allra manna lofi, ok fengit þann mann, sem hon vildi."

Sigurðr mælti: "hvar var hon þá, er hon sagði þat, at hon þœttisk enn œzta eiga, eða þann, er hon vildi helzt eiga?"

Guðrún svarar: "ek skal eptir spyrja á morgin, hvern hon vill helzt eiga."

Sigurðr svarar: "þess let ek þik, ok yðrask muntu, ef þú gerir þat."

Ok um morgininn sátu þær í skemmu sinni, ok var Brynhildr hljóð. Þá mælti Guðrún: "ver kát, Brynhildr! angrar þik okkart viðtal? eða hvat stendr þér fyrir gamni?"

Brynhildr svarar: "illt eitt gengr þér til þessa, ok hefir þú grimt hjarta."

"Virð eigi svá," segir Guðrún, "ok seg heldr."

Brynhildr svarar: "spyr þess eina, at bezt sé attú vitir, þat samir ríkum konum, ok er gott góðu at una, er yðr gengr allt at óskum."

Guðrún svarar: "snemt er því enn at hæla, ok er þetta nǫkkur sú forspá; hvat reki þér at oss? vér gerðum yðr ekki til angrs!"

Brynhildr svarar: "þess skaltu gjalda, er þú átt Sigurð, ok ek ann þér eigi hans at njóta, né gullsins mikla."

Guðrún svarar: "eigi vissa ek yðr ummæli, ok vel mætti faðir minn sjá ráð fyrir mér, þóttú værir ekki at hitt."

Brynhildr svarar: "ekki hǫfum vér launmæli haft, ok þó hǫfum við eiða svarit, ok vissu þér þat, at þér véltuð mik, ok þess skal hefna."

Guðrún svarar: "þú er betr gefin enn makligt er, ok þinn ofsi man illa sjatna, ok þess munu margir gjalda."

"Una mundu vér," segir Brynhildr, "ef eigi ættir þú gǫfgara mann."

Guðrún svarar: "áttu svá gǫfgan mann, at óvíst er, hverr meirri konungr er, ok gnótt fjár ok ríkis."

Brynhildr svarar: "Sigurðr vá at Fáfni, ok er þat meira vert, enn allt ríki Gunnars konungs, svá sem kveðit er:"

Guðrún svarar: "Grani rann eigi eldinn undir Gunnari konungi, en hann þorði at ríða, ok þarf honum eigi hugar at frýja."

Brynhildr svarar: "dylimsk eigi við, at ek hygg Grímhildi eigi vel."

Guðrún svarar: "ámæl henni eigi, þvíat hon er til þín, sem til dóttur sinnar."

Brynhildr svarar: "hon veldr ǫllum upphǫfum þess bǫls, er oss bítr; hon bar Sigurði grimt ǫl, svá at eigi mundi hann mitt nafn."

Guðrún svarar: "margt rangt orð mælir þú, ok mikil lýgi er slíkt."

Brynhildr svarar: "njóti þér svá Sigurðar, sem þér hafið mik eigi svikit, ok er yðart samveldi ómakligt, ok gangi yðr svá, sem ek hygg!"

Guðrún svarar: "betr mun ek njóta, enn þú mundir vilja, ok engi gat þess, at hann ætti of gott við mik, né eitt sinn."

Brynhildr svarar: "illa mælir þú! ok er af þér rennr, mantu iðrask, ok hendum eigi heiptyrði."

Guðrún segir: "þú kastaðir fyrri heiptarorðum á mik; lætr þú nú sem þú munir yfirbœta, en þó býr grimt undir."

"Leggjum niðr ónýtt hjal," segir Brynhildr; "ek þagða lengi yfir mínum harmi, þeim er mér bjó í brjósti, en ek ann þínum bróður at eins, ok tǫkum annat tal."

Guðrún segir: "langt sér hugr þinn um fram;" Ok þar af stóð mikill ófagnaðr, er þær gengu á ána, ok hon kendi hringinn, ok þar af varð þeirra viðrœða.

Eptir þetta tal legsk Brynhildr í rekkju, ok komu þessi tíðendi fyrir Gunnar konung, at Brynhildr er sjúk; hann hittir hana ok spyrr, hvat henni sé? en hon svarar engu ok liggr sem hon sé dauð.

Ok er hann leitar eptir fast, þá svarar hon: "hvat gerðir þú af hring þeim, er ek selda þér, er Buðli konungr gaf mér at efsta skilnaði, er þér Gjúki konungr kómuð til hans, ok hétuð at herja eða brenna, nema þér næðið mér; síðan leiddi hann mik á tal ok spyrr: hvern ek kjøra af þeim, sem komnir váru; en ek buðumsk til at verja landit, ok vera hǫfðingi yfir þriðjungi liðs; váru þá tveir kostir fyrir hendi, at ek munda þeim verða at giptask, sem hann vildi, eða vera án alls fjár ok hans vináttu, kvað þó sína vináttu mér mundu betr gegna enn reiði; þá hugsaða ek með mér, hvárt ek skylda (hlýða) hans vilja, eða drepa margan mann; ek þóttumsk vanfœr til at þreyta við hann, ok þar kom, at ek hétumsk þeim, er riði hestinum Grana með Fáfnis arfi ok riði minn vafrloga, ok dræpi þá menn, er ek kvað á; nú treystisk engi at ríða, nema Sigurðr einn; hann reið eldinn, þvíat hann skorti eigi hug til; hann drap orminn ok Reginn, ok fimm konunga, en eigi þú, Gunnarr! er þú fǫlnaðir sem nár, ok ertu engi konungr né kappi; ok þess strengda ek heit heima at feðr míns, at ek munda þeim einum unna, er ágæztr væri alinn, en þat er Sigurðr; nú erum vér eiðrofa, er vér egum hann eigi, ok fyrir þetta skal ek ráðandi þíns dauða; ok egum vér Grímhildi illt at launa, henni finsk engi kona huglausari né verri."

Gunnarr svarar, svá at fáir heyrðu: "mǫrg flærðarorð hefir þú mælt, ok ertu illúðig kona, er þú ámælir þeirri konu, er mjǫk er um þik fram, ok eigi yndi hon verr sínu, svá sem þú gerir, eða kvaldi dauða menn, ok engan myrði hon, ok lifir við lof."

Brynhildr svarar: "ekki hǫfum vér launþing haft, né ódáðir gert, ok annat er várt eðli, ok fúsari værim vér at drepa yðr."

Síðan vildi hon drepa Gunnar konung, en Hǫgni setti hana í fjǫtra. Gunnarr mælti þá: "eigi vil ek at hon búi í fjǫtrum."

Hon svarar: "hirð eigi þat, þvíat aldri sér þú mik glaða síðan í þinni hǫll, eða drekka né tefla né hugat mæla, né gulli leggja góð klæði, né yðr ráð gefa;" Kvað hon sér þat mestan harm, at hon átti eigi Sigurð.

Hon settisk upp, ok sló sinn borða svá at sundr gekk, ok bað svá lúka skemmudyrum, at langa leið mætti heyra hennar harmtǫlur. Nú er harmr mikill, ok heyrir um allan bæinn.

Guðrún spyrr skemmumeyjar sínar, hví þær sé svá ókátar eða hryggar: "eða hvat er yðr, eða hví fari þér sem vitlausir menn, eða hverr gyzki er yðr orðinn?"

Þá svarar hirðkona ein, er Svafrlǫð hét: "þetta er útíma dagr, vár hǫll er full af harmi."

Þá mælti Guðrún til sinnar vinkonu: "stattu upp! vér hǫfum lengi sofit, vek Brynhildi, gǫngum til borða ok verum kátar!"

"Þat geri ek eigi," sagði hon, "at vekja hana, né við hana mæla, ok mǫrg dœgr drakk hon eigi mjǫð né vín, ok hefir hon fengit goða reiði."

Þá mælti Guðrún til Gunnars: "gakk at hitta hana," segir hon, "ok seg oss illa kunna hennar meini."

Gunnarr svarar: "þat er mér bannat, at hitta hana, eða hennar fé at skipta;" Þó ferr Gunnarr at hitta hana, ok leitar marga vega málsenda við hana, ok fær ekki af um svǫrin; gengr nú á brott ok hittir Hǫgna, ok biðr hann finna hana; en hann kveðsk vera ófúss, ok ferr þó, ok fekk ekki af henni; ok er hittr Sigurðr, ok beðinn at finna hana; hann svarar engu, ok er svá búit um kveldit.

Ok annan dag eptir, er hann kom heim af dýraveiði, hitti hann Guðrúnu ok mælti: "þann veg hefir fyrir mik borit, sem þetta muni til mikils koma hrollr sjá, ok mun Brynhildr deyja."

Guðrún svarar: "herra minn! mikil kynsl fylgja henni; hon hefir nú sofit sjau dœgr, svá at engi þorði at vekja hana."

Sigurðr svarar: "eigi sefr hon, hon hefir stórræði með hǫndum við okkr."

Þá mælti Guðrún með gráti: "þat er mikill harmr, at vita þinn bana; far heldr ok finn hana, ok vit, ef sjatni hennar ofsi, gef henni gull, ok mýk svá hennar reiði!"

Sigurðr gekk út ok fann opinn salinn; hann hugði hana sofa, ok brá af henni klæðum, ok mælti: "vaki þú Brynhildr! sól skín um allan bæinn, ok er œrit sofit; hritt af þér harmi ok tak gleði."

Hon mælti: "hví sætir þinni dirfð, er þú ferr mik at hitta; mér var engi verri í þessum svikum."

Sigurðr spyrr: "hví mælir þú eigi við menn, eða hvat angrar þik?"

Brynhildr svarar: "þér skal ek segja mína reiði."

Sigurðr mælti: "heilluð ertu, ef þú ætlar grimman minn hug við þik, ok er sá þinn maðr, er þú kaust!"

"Nei," segir hon, "eigi reið Gunnarr eldinn til vár, ok eigi galt hann mér at mundi feldan val; ek undruðumsk þann mann, er kom í minn sal, ok þóttumzk ek kenna yðr augu, ok fekk ek þó eigi víst skilit fyrir þeirri huldu, er á lá á minni hamingju."

Sigurðr segir: "ekki erum vér gǫfgari menn, enn synir Gjúka; þeir drápu Dana konung, ok mikinn hǫfðingja bróður Buðla konungs."

Brynhildr svarar: "margt illt egum vér þeim upp at inna, ok minn oss ekki á harma vára; þú Sigurðr vátt orminn ok reitt eldinn, ok of mína sǫk, ok váru þat eigi synir Gjúka konungs."

Sigurðr svarar: "ekki varð ek þinn maðr, ok vartu mín kona, ok galt við þér mund ágætr konungr."

Brynhildr svarar: "eigi sá ek svá Gunnar, at minn hugr hlæja við honum, ok grimm em ek við hann, þótt ek hylma yfir fyrir ǫðrum."

"Þat er ógrligt," segir Sigurðr, "at unna eigi slíkum konungi; eða hvat angrar þik mest? mér sýnisk sem hans ást sé þér gulli betri."

Brynhildr svarar: "þat er mér sárast minna harma, at ek fæ eigi því til leiðar komit, at bitrt sverð væri roðit í þínu blóði."

Sigurðr svarar: "kvíð eigi því! skamt mun at bíða, áðr bitrt sverð man standa í mínu hjarta, ok ekki muntu þér verra biðja, þvíat þú munt eigi eptir mik lifa, munu ok fáir várir lífsdagar heðan ífrá."

Brynhildr svarar: "eigi standa þín orð af litlu fári, síðan þér svikuð mik frá ǫllu yndi, ok ekki hirði ek um lífit."

Sigurðr svarar: "lif þú! ok unn Gunnari konungi ok mér, ok allt mitt fé vil ek til gefa, at þú deyir eigi."

Brynhildr svarar: "eigi veizt þú gǫrla mitt eðli, þú berr af ǫllum mǫnnum, en þér hefir engi kona orðit leiðari enn ek."

Sigurðr svarar: "annat er sannara: ek unna þér betr enn mér, þótt ek yrða fyrir þeim svikum, ok má því nú ekki bregða, þvíat ávalt er ek gáða míns geðs, þá harmaði mik þat, er þú vart eigi mín kona; en af mér bar ek sem ek mátta, þat er ek var í konungshǫll, ok unda ek því þó, at vér vorum ǫll saman; kann ok verða, at fram verði at koma þat, sem fyrir er spáð, ok ekki skal því kvíða."

Brynhildr svarar: "of seinatt hefr þú at segja, at þik angrar minn harmr, en nú fám vér enga líkn."

Sigurðr svarar: "gjarna vilda ek at við stígim á einn beð bæði, ok værir þú mín kona."

Brynhildr svarar: "ekki er slíkt at mæla, ok eigi mun ek eiga tvá konunga í einni hǫll, ok fyrr skal ek líf láta, enn ek svíkja Gunnar konung, ok minnisk nú á þat, er þau fundusk á fjallinu ok sórusk eiða: en nú er því ǫllu brugðit, ok vil ek eigi lifa."

"Eigi munda ek þitt nafn," sagði Sigurðr, "ok eigi kenda ek þik, fyrr enn þú vart gipt, ok er þetta enn mesti harmr."

Þá mælti Brynhildr: "ek vann eið, at eiga þann mann, er riði minn vafrloga, en þann eið vilda ek halda, eða deyja ella."

"Heldr enn þú deyir vil ek þik eiga, en fyrirláta Guðrúnu," segir Sigurðr; en svá þrútnuðu hans síður, at í sundr gengu brynjuhringar.

"Eigi vil ek þik," sagði Brynhildr, "ok engan annarra."

Sigurðr gekk í brott; svá segir í Sigurðar kviðu:

Ok er Sigurðr kom í hǫllina, spyrr Gunnarr, hvárt hann viti, hverr meintregi henni væri, eða hvárt hon hefir mál sitt? Sigurðr kvað hana mæla mega. Ok nú ferr Gunnarr at hitta hana í annat sinn, ok spyrr, hve gegndi hennar meini, eða hvárt nǫkkur bót mundi til liggja.

"Ek vil eigi lifa," sagði Brynhildr, "þvíat Sigurðr hefir mik vélt, ok eigi síðr þik, þá er þú lézt hann fara í mína sæng; nú vil ek eigi tvá menn eiga senn í einni hǫll, ok þetta skal vera bani Sigurðar, eða þinn, eða minn, þvíat hann hefir þat allt sagt Guðrúnu, en hon brígslar mér."

Eptir þetta gekk Brynhildr út, ok sezk undir skemmuvegg sinn, ok hafði margar harmtǫlur, kvað sér allt leiðt bæði land ok ríki, er hon átti (eigi) Sigurð; ok enn kom Gunnarr til hennar.

Þá mælti Brynhildr: "þú skalt láta bæði ríkit ok féit, lífit ok mik, ok skal ek fara heim til frænda minna, ok sitja þar hrygg, nema þú drepir Sigurð ok son hans; al eigi upp úlfhvelpinn!"

Gunnarr varð nú mjǫk hugsjúkr, ok þóttisk eigi vita, hvat heilla lá til alls; hann var í eiðum við Sigurð, ok lék ýmist í hug, þótti þat þó mest svívirðing, ef konan gengi frá honum. Gunnarr mælti: "Brynhildr er mér ǫllu betri, ok fegrst er hon allra kvenna, ok fyrr skal ek líf láta, enn týna hennar ást;" Ok kallar til sín Hǫgna, bróður sinn, ok mælti: "fyrir mik er komit vannmæli mikit;" Segir, at hann vill drepa Sigurð, kvað hann hafa vélt sik í trygð: "ráðum við þá gullinu ok ǫllu ríkinu."

Hǫgni segir: "ekki samir okkr sœrin at rjúfa með ófriði, er oss ok mikit traust at honum, eru engir konungar oss jafnir, ef sjá inn Hýnski konungr lifir, ok slíkan mág fám vér aldri, ok hygg at, hversu gott væri, ef vér ættim slíkan mág ok systursonu, ok sé ek, hversu þetta stendsk af, þat hefir Brynhildr vakit, ok hennar ráð koma oss í mikla svívirðing ok skaða."

Gunnarr svarar: "þetta skal framfara, ok sé ek ráðit: eggjum til Guttorm, bróður okkarn, hann er ungr ok fás vitandi, ok fyrir utan alla eiða."

Hǫgni segir: "þat ráð lízk mér illa sett, ok þótt framkomi, þá munu vér gjǫld fyrir taka, at svíkja slíkan mann."

Gunnarr segir Sigurð deyja skulu, "eða man ek deyja ella;" Hann biðr Brynhildi uppstanda ok vera káta; hon stóð upp, ok segir þó, at Gunnarr mun eigi koma fyrr í sama rekkju henni, enn þetta er fram komit.

Nú rœðask þeir við brœðr. Gunnarr segir, at þetta er gild banasǫk, at hafa tekit meydóm Brynhildar: "ok eggjum Guttorm at gera þetta verk; ok kalla hann til sín, ok bjóða honum gull ok mikit ríki, ok vinna þetta til."

Þeir tóku orm einn, ok af vargsholdi, ok létu sjóða, ok gáfu honum at eta, sem skáldit kvað:

Ok við þessa fæðslu varð hann svá æfr ok ágjarn, ok allt saman, ok fortǫlur Grímhildar, at hann hét at gera þetta verk; þeir hétu honum ok mikilli sœmd í móti. Sigurðr vissi eigi ván þessara vélræða, mátti hann ok eigi við skǫpum vinna, né sínu aldrlagi; Sigurðr vissi sik ok eigi véla verðan frá þeim.

Guttormr gekk inn at Sigurði eptir um morgininn, er hann hvíldi í rekkju sinni; ok er hann leit við honum, þorði Guttormr eigi at veita honum tilræði, ok hvarf út aptr, ok svá ferr í annat sinn; augu Sigurðar váru svá snǫr, at fárr einn þorði gegn at sjá; ok et þriðja sinn gekk hann inn, ok var Sigurðr þá sofnaðr. Guttormr brá sverði, ok leggr á Sigurð, svá at blóðrefillinn stóð í dýnum undir honum. Sigurðr vaknar við sárit, en Guttormr gekk út til dyranna; þá tók Sigurðr sverðit Gram, ok kastar eptir honum, ok kom á bakit ok tók í sundr í miðju, fell annan veg fótalutr, en annan hǫfuð ok hendrnar aptr í skemmuna.

Guðrún var sofnuð í faðmi Sigurðar, en vaknaði við óumrœðiligan harm, er hon flaut í hans blóði, ok svá kveinaði hon með grát ok harmtǫlur, at Sigurðr reis upp við hœgendit ok mælti: "grát eigi!" sagði hann; "þínir brœðr lifa þér til gamans, en þess til ungan son á ek, er kann eigi at varask fjandr sína, ok illa hafa þeir fyrir sínum lut sét; ekki fá þeir sér ríkara mág at ríða í her með sér, né systurson, ef sjá næði at vaxa; ok nú er þat fram komit, er fyrir lǫngu var spáð, ok vér hǫfum dulizk við, en engi má við skǫpum vinna; en þessu veldr Brynhildr, er mér ann um hvern mann fram, ok þess má ek sverja, at Gunnari gerða ek aldri mein, ok þyrmða ek okkrum eiðum, ok eigi var ek ofmikill vinr hans konu; ok ef ek hefða vitat þetta fyrir, ok stiga ek á mína fœtr með mín vápn, þá skyldu margir týna sínu lífi, áðr enn ek fella, ok allir þeir brœðr drepnir, ok torveldra mundi þeim at drepa mik, enn enn mesta vísund eða villigǫlt;" Konungr lét nú líf sitt.

En Guðrún blæs mæðiliga ǫndinni; þat heyrði Brynhildr ok hló, er hon heyrði hennar andvarp.

Þá mælti Gunnarr: "eigi hlær þú af því, at þér sé glaðt um hjartarœtr, eða hví hafnar þú þínum lit? ok mikit forat ertu, ok meiri ván, at þú sér feig, ok engi væri makligri til at sjá Atla konung drepinn fyrir augum þér, ok ættir þú þar yfir at standa; nú verðum vér at sitja yfir mági várum ok bróðurbana."

Hon svarar: "engi frýr, at eigi sé fullvegit, en Atli konungr hirðir ekki um hót yðr eða reiði, ok hann mun yðr lengr lifa, ok hafa meira vald."

Hǫgni mælti: "nú er fram komit þat, er Brynhildr spáði, ok þetta et illa verk, er vér fám aldri bœtt."

Guðrún mælti: "frændr mínir hafa drepit minn mann! nú munu þér ríða í her fyrst, ok er þér komið til bardaga, þá munu þér finna, at Sigurðr er eigi á aðra hǫnd yðr ok munu þér þá sjá, at Sigurðr var yðar gæfa ok styrkr, ok ef hann ætti sér slíka sonu, þá mætti þér styrkjask við hans afkvæmi ok sína frændr."