Bókastaðir

Sigurðr ríðr nú í brott með þat mikla gull; skiljast þeir nú vinir; hann ríðr Grana með öllum sínum herbúnaði ok farmi. Hann ríðr þartil er hann kom at höll Gjúka konúngs; ríðr nú í borgina, ok þat sér einn af konúngs mönnum, ok mælti: þat hygg ek at hér fari einn af goðunum;ríðr nú í borgina, ok þat sèr einn af konúngs mönnum, ok mælti: þat hygg ek at hèr fari einn af goðunum; þessi maðr er allr við gull búinn; hestr hans er miklu meirri enn aðrir hestar, ok afburðarvænn vopnabúnaðr, hann er lángtum aðra menn fram, en sjálfr berr hann þó mest af öðrum mönnum. Konúngrinn gengr út með hirð sína, ok kvaddi manninn, ok spyrr: hverr ertu, er ríðr í borgina, er engi þorði, nema at leyfi sona minna? Hann svarar: ek heiti Sigurðr, ok em ek son Sigmundar konúngs. Gjúki konúngr mælti: vel skaltu hér kominn með oss ok þigg hér slíkt, sem þú vilt!Gjúki konúngr mælti: vel skaltu hèr kominn með oss ok þigg hèr slíkt, sem þú vilt! Ok hann gengr inní höllina, ok voru allir lágir hjá honum, ok allir þjónuðu honum, ok var hann þar í miklu yfirlæti. Þeir ríða allir saman Sigurðr ok Gunnarr ok Högni, ok þó er Sigurðr fyrir þeim um alla atgjörfi, ok eru þó allir miklir menn fyrir sér.Þeir ríða allir saman Sigurðr ok Gunnarr ok Högni, ok þó er Sigurðr fyrir þeim um alla atgjörfi, ok eru þó allir miklir menn fyrir sèr. Þat finnr Grímhildr, hve mikit Sigurðr ann Brynhildi, ok hve opt hann getr hennar; hugsar fyrir sér, at þat væri meiri gipta, at hann staðfestist þar ok ætti dóttur Gjúka konúngs, ok sá, at engi mátti við hann jafnast, sá ok, hvert traust at honum var, ok hafði ofrfjár, miklu meira, enn menn vissi dæmi til.hugsar fyrir sèr, at þat væri meiri gipta, at hann staðfestist þar ok ætti dóttur Gjúka konúngs, ok sá, at engi mátti við hann jafnast, sá ok, hvert traust at honum var, ok hafði ofrfjár, miklu meira, enn menn vissi dæmi til. Konúngr var við hann sem við sonu sína, en þeir virðu hann framarr enn sik. Eitt kveld, er þeir sátu við drykk, rís drottníng upp, ok gekk fyrir Sigurð ok kvaddi hann, ok mælti: fögnuðr er oss at þinni hervist, ok allt gott viljum vér til yðar leggja;Eitt kveld, er þeir sátu við drykk, rís drottníng upp, ok gekk fyrir Sigurð ok kvaddi hann, ok mælti: fögnuðr er oss at þinni hèrvist, ok allt gott viljum vèr til yðar leggja; tak hér við horni ok drekk!tak hèr við horni ok drekk! Hann tók við ok drakk af. Hún mælti: þinn faðir skal vera Gjúki konúngr, en ek móðir, brædr þínir Gunnarr ok Högni, ok allir, er eiða vinnið, ok munu þá eigi yðrir jafníngjar fást. Sigurðr tók því vel, ok við þann drykk mundi hann ekki til Brynhildar; hann dvaldist þar um hríð. Ok eitt sinn gekk Grímhildr fyrir Gjúka konúng, ok lagði hendr um háls honum ok mælti: hér er nú kominn enn mesti kappi, er finnast man í veröldu, væri at honum mikit traust: gipt honum dóttur þína með miklu fé ok slíku ríki, sem hann vill, ok mætti hann hér yndi nema!Ok eitt sinn gekk Grímhildr fyrir Gjúka konúng, ok lagði hendr um háls honum ok mælti: hèr er nú kominn enn mesti kappi, er finnast man í veröldu, væri at honum mikit traust: gipt honum dóttur þína með miklu fè ok slíku ríki, sem hann vill, ok mætti hann hèr yndi nema! Konúngr svarar: fátíð er þat, at bjóða fram dætr sínar, en meirri vegr er at bjóða honum, enn aðrir biði. Ok eitt kveld skenkir Guðrún. Sigurðr sér at hún er væn kona, ok at öllu en kurteisasta.Sigurðr sèr at hún er væn kona, ok at öllu en kurteisasta. Fimm misseri var Sigurðr þar, svá at þeir sátu með frægð ok vingan, ok ræðast konúngar nú við.Fimm misseri var Sigurðr þar, svâ at þeir sátu með frægð ok vingan, ok ræðast konúngar nú við. Gjúki konúngr mælti: margt gott veitir þú oss, Sigurðr! ok mjök hefir þú styrkt várt ríki.Gjúki konúngr mælti: margt gott veitir þú oss, Sigurðr! ok mjök hefir þú styrkt vârt ríki. Gunnarr mælti: allt viljum vér tilvinna, at þér dveljzt hér lengi, bæði ríki ok vora systur með boði, en eigi mundi annar fá, þótt bæði.Gunnarr mælti: allt viljum vèr tilvinna, at þèr dveljzt hèr lengi, bæði ríki ok vora systur með boði, en eigi mundi annar fá, þótt bæði. Sigurðr svarar: hafið þökk fyrir yðra sæmð! ok þetta skal þiggja. Þeir sverjast nú í bræðralag, sem þeir sé sambornir bræðr.Þeir sverjast nú í bræðralag, sem þeir sè sambornir bræðr. Nú er gjör ágætlig veizla, ok stóð marga daga; drekkr Sigurðr nú brúðlaup til Guðrúnar; mátti þar sjá margskonar gleði ok skemtan, ok var hvern dag veitt öðrum betr. Þeir fóru nú víða um lönd, ok vinna mörg frægðarverk, drápu marga konúngasonu, ok engir menn gerðu slík afrek sem þeir; fara nú heim með miklu herfángi. Sigurðr gaf Guðrúnu at eta af Fáfnis hjarta, ok síðan var hún miklu grimmari enn áðr ok vitrari þeirra son hét Sigmundr.Sigurðr gaf Guðrúnu at eta af Fáfnis hjarta, ok síðan var hún miklu grimmari enn áðr ok vitrari þeirra son hèt Sigmundr. Ok eitt sinn gekk Grímhildr at Gunnari syni sínum ok mælti: ýðart ráð stendr með miklum blóma, fyrir utan einn lut, er þér eruð kvonlausir;Ok eitt sinn gekk Grímhildr at Gunnari syni sínum ok mælti: ýðart ráð stendr með miklum blóma, fyrir utan einn lut, er þèr eruð kvonlausir; biðið Brynhildar! Þat er göfgast ráð, ok mun Sigurðr ríða með yðr. Gunnarr svarar: víst er hún væn, ok eigi em ek þessa úfúss, ok segir nú feðr sínum ok bræðrum ok Sigurði, ok eru allir fýsandi.

Þeir búa nú ferð sína listuliga, ríða nú fjöll ok dali til Buðla konúngs, bera upp bónorðit; hann tók því vel, ef hún vill eigi neita, ok segir hana svá stóra, at þann einn mann mun hún eiga, er hún vill.hann tók því vel, ef hún vill eigi neita, ok segir hana svâ stóra, at þann einn mann mun hún eiga, er hún vill. Þá ríða þeir í Hlymdali. Heimir fagnar þeim vel; segir Gunnarr nú erendin. Heimir kvað hennar kjör vera, hvern hún skal eiga; segir þar sal hennar skamt frá, ok kvaðst þat hyggja, at þann einn mundi hún eiga vilja, er riði eld brennanda, er sleginn er um sal hennar. Þeir finna salinn ok eldinn, ok sjá þar borg gulli bysta, ok brann eldr um utan. Gunnarr reið Gota, en Högni Hölkvi. Gunnarr keirir hestinn at eldinum, en hann hopar. Sigurðr mælti: hví hopar þú, Gunnarr? Hann svarar: eigi vill hestrinn hlaupa þenna eld, ok biðr Sigurð ljá sér Grana;Hann svarar: eigi vill hestrinn hlaupa þenna eld, ok biðr Sigurð ljá sèr Grana; heimilt er þat, segir Sigurðr. Gunnarr riðr nú at eldinum, ok vill Grani eigi gánga. Gunnarr má nú eigi ríða þenna eld; skipta nú litum, sem Grímhildr kendi þeim Sigurði ok Gunnari. Síðan riðr Sigurðr, ok hefir Gram í hendi, ok bindr gullspora á fætr sér.Síðan riðr Sigurðr, ok hefir Gram í hendi, ok bindr gullspora á fætr sèr. Grani hleypr fram at eldinum, er hann kendi sporans. Nú verðr gnýrr mikill, er eldrinn tók at æsast, en jörð tók at skjálfa, loginn stóð við himin; þetta þorði engi at gera fyrr, ok var sem hann riði í myrkva; þá lægðist eldrinn, en hann gekk af hestinum inní salinn; svá er kveðit:svâ er kveðit:

Ok er Sigurðr kom inn um logann, fann hann þar eitt fagrt herbergi, ok þar sat í Brynhildr. Hún spyrr, hverr sá maðr er? En hann nefndist Gunnarr Gjúkason: ertu ok ætluð mín kona með jáyrði feðr þíns, ef ek ríð á þinn vafrloga, ok fóstra þíns með yðru atkvæði. Eigi veit ek gerla, hversu ek skal þessu svara, (segir hún). Sigurðr stóð réttr á gólfinu, ok studdist á sverðshjöltin, ok mælti til Brynhildar: þér ímót skal ek gjalda mikinn mund í gulli ok góðum gripum.Sigurðr stóð rèttr á gólfinu, ok studdist á sverðshjöltin, ok mælti til Brynhildar: þèr ímót skal ek gjalda mikinn mund í gulli ok góðum gripum. Hún svarar af áhyggju af sínu sæti, sem álft af báru, ok hefir sverð í hendi ok hjálm á höfði, ok var í brynju: Gunnarr! segir hún, ræð ekki slíkt við mik, nema þú sért hverjum manni fremri, ok þá skaltu drepa, er mín hafa beðit, ef þú hefir traust til;Hún svarar af áhyggju af sínu sæti, sem álft af báru, ok hefir sverð í hendi ok hjálm á höfði, ok var í brynju: Gunnarr! segir hún, ræð ekki slíkt við mik, nema þú sèrt hverjum manni fremri, ok þá skaltu drepa, er mín hafa beðit, ef þú hefir traust til; ek var í orrostu með Garðakonúngi, ok voru vopn vár litut í mannablóði, ok þess girnumst vér enn.ek var í orrostu með Garðakonúngi, ok voru vopn vár litut í mannablóði, ok þess girnumst vèr enn. Hann svarar: mörg stórvirki hafi þér unnit, en minnist nú á heit yðr, ef þessi eldr væri riðinn, at þér mundið með þeim manni gánga, er þetta gerði.Hann svarar: mörg stórvirki hafi þèr unnit, en minnist nú á heit yðr, ef þessi eldr væri riðinn, at þèr mundið með þeim manni gánga, er þetta gerði. Hún finnr nú hér sönn svör, ok merki þessa máls, stendr upp, ok fagnar honum vel.Hún finnr nú hèr sönn svör, ok merki þessa máls, stendr upp, ok fagnar honum vel.

Þar dvelst hann þrjár nætr, ok búa eina rekkju. Hann tekr sverðit Gram ok leggr í meðal þeirra bert. Hún spyrr, hví þat sætti? Hann kvað sér þat skipat, at svá gerði hann brúðlaup til konu sinnar, eða fengi ella bana.Hann kvað sèr þat skipat, at svâ gerði hann brúðlaup til konu sinnar, eða fengi ella bana. Hann tók þá af henni hríngin Andvaranaut, er hann gaf henni, en fekk henni nú annann hríng af Fáfnis arfi.Hann tók þá af henni hríngin Andvaranaut, er hann gaf henni, en fèkk henni nú annann hríng af Fáfnis arfi. Eptir þetta ríðr hann brott í þann sama eld til sinna félaga, ok skipta þeir aptr litum, ok rí a síðan í Lymdali, ok segja, hve farit hafði.Eptir þetta ríðr hann brott í þann sama eld til sinna fèlaga, ok skipta þeir aptr litum, ok rí a síðan í Lymdali, ok segja, hve farit hafði. Þann sama dag fór Brynhildr heim til fóstra síns, ok segir honum af trúnaði, at til hennar kom einn konúngr, ok reið minn vafrloga, ok kvaðst kominn til ráða við mik, ok nefndist Gunnarr; en ek sagða, at þat mundi Sigurðr einn gera, er ek vann eiða á fjallinu, ok er hann minn frumverr. Heimir kvað nú svá búit vera mundu.Heimir kvað nú svâ búit vera mundu. Brynhildr mælti: dóttur okkar Sigurðar, Áslaugu, skal hér uppfæða með þér.Brynhildr mælti: dóttur okkar Sigurðar, Áslaugu, skal hèr uppfæða með þèr. Fara konúngar nú heim, en Brynhildr fór til feðr síns. Grímhildr fagnar þeim vel, ok þakkar Sigurði sína fylgd; er þar búizt við veizlu, kom þar mikill mannfjöldi; þar kom Buðli konúngr með dóttur sína ok Atli son hans, ok hefir þessi veizla staðit marga daga; ok er lokit er þessi veizlu, minnir Sigurð allra eiða við Brynhildi, ok lætr þó vera kyrt. Brynhildr ok Gunnarr sátu við skemtan, ok drukku gott vín.

Þat er einn dag, er þær gengu til árinnar saman at þváser, þá óð Brynhildr lengra útá ána. Guðrún spyrr: hví þat gegndi? Brynhildr segir: hví skal ek um þetta jafnast við þik, heldr enn um annat? ek hugða at minn faðir væri ríkari enn þinn, ok minn maðr unnit mörg snildarverk, ok riði eld brennanda, en þinn bóndi var þræll Hjálpreks konúngs. Guðrún svarar með reiði: þá værir þú vitrari, ef þú þegðir, enn lastaðir mann minn; er þat allra manna mál, at engi hafi slíkr komit í veröldina fyrir hversvetna sakir, ok eigi samir þér vel at lasta hann, þvíat hann er þinn frumverr, ok drap hann Fáfni, ok reið vafrlogann, er þú hugðir Gunnar konúng, ok hann lá hjá þér ok tók af hendi þér hríngiun Andvaranaut, ok máttu nú hér hann kenna.er þat allra manna mál, at engi hafi slíkr komit í veröldina fyrir hversvetna sakir, ok eigi samir þèr vel at lasta hann, þvíat hann er þinn frumverr, ok drap hann Fáfni, ok reið vafrlogann, er þú hugðir Gunnar konúng, ok hann lá hjá þèr ok tók af hendi þèr hríngiun Andvaranaut, ok máttu nú hèr hann kenna. Brynhildr sér nú þenna hríng ok kennir;Brynhildr sèr nú þenna hríng ok kennir; þá fölnar hún, sem hún dauð væri. Brynhildr fór heim, ok mælti ekki orð um kveldit. Ok er Sigurðr kom í rekkju, spyrr Guðrún: hví er Brynhildr svá úkát?Ok er Sigurðr kom í rekkju, spyrr Guðrún: hví er Brynhildr svâ úkát? Sigurðr svarar: eigi veit ek glögt, en grunar mik, at vér munum vita brátt nokkru gerr.Sigurðr svarar: eigi veit ek glögt, en grunar mik, at vèr munum vita brátt nokkru gerr. Guðrún mælti: hví unir hún eigi auð ok sælu ok allra manna lofi, ok fengit þann mann, sem hún vildi. Sigurðr mælti: hvar var hún þá, er hún sagði þat, at hún þættist enn æzta eiga, eða þann, er hún vildi helzt eiga? Guðrún svarar: ek skal eptir spyrja á morgin, hvern hún vill helzt eiga. Sigurðr svarar: þess let ek þik, ok yðrast muntu, ef þú gerir þat. Ok um morgininn sátu þær í skemmu sinni, ok var Brynhildr hljóð. Þá mælti Guðrún: ver kát, Brynhildr! ángrar þik okkart viðtal? eða hvat stendr þér fyrir gamni?Þá mælti Guðrún: ver kát, Brynhildr! ángrar þik okkart viðtal? eða hvat stendr þèr fyrir gamni? Brynhildr svarar: íllt eitt gengr þér til þessa, ok hefir þú grimt hjarta.Brynhildr svarar: íllt eitt gengr þèr til þessa, ok hefir þú grimt hjarta. Virð eigi svá, segir Guðrún, ok seg heldr.Virð eigi svâ, segir Guðrún, ok seg heldr. Brynhildr svarar: spyr þess eina, at bezt sé attú vitir, þat samir ríkum konum, ok er gott góðu at una, er yðr gengr allt at óskum.Brynhildr svarar: spyr þess eina, at bezt sè attú vitir, þat samir ríkum konum, ok er gott góðu at una, er yðr gengr allt at óskum. Guðrún svarar: snemt er því enn at hæla, ok er þetta nokkr sú forspá; hvat reki þér at oss? vér gerðum yðr ekki til ángrs!hvat reki þèr at oss? vèr gerðum yðr ekki til ángrs! Brynhildr svarar: þess skaltu gjalda, er þú átt Sigurð, ok ek ann þér eigi hans at njóta, né gullsins mikla.Brynhildr svarar: þess skaltu gjalda, er þú átt Sigurð, ok ek ann þèr eigi hans at njóta, nè gullsins mikla. Guðrún svarar: eigi vissa ek yðr ummæli, ok vel mætti faðir minn sjá ráð fyrir mér, þóttú værir ekki at hitt.Guðrún svarar: eigi vissa ek yðr ummæli, ok vel mætti faðir minn sjá ráð fyrir mèr, þóttú værir ekki at hitt. Brynhildr svarar: ekki höfum vér launmæli haft, ok þó höfum við eiða svarit, ok vissu þér þat, at þér véltuð mik, ok þess skal hefna.Brynhildr svarar: ekki höfum vèr launmæli haft, ok þó höfum við eiða svarit, ok vissu þèr þat, at þèr vèltuð mik, ok þess skal hefna. Guðrún svarar: þú er betr gefin enn makligt er, ok þinn ofsi man illa sjatna, ok þess munu margir gjalda. Una mundu vér, segir Brynhildr, ef eigi ættir þú göfgara mann.Una mundu vèr, segir Brynhildr, ef eigi ættir þú göfgara mann. Guðrún svarar: áttú svá göfgan mann, at úvíst er, hverr meirri konúngr er, ok gnótt fjár ok ríkis.Guðrún svarar: áttú svâ göfgan mann, at úvíst er, hverr meirri konúngr er, ok gnótt fjár ok ríkis. Brynhildr svarar: Sigurðr vá at Fáfni, ok er þat meira vert, enn allt ríki Gunnars konúngs, svá sem kveðit er:Brynhildr svarar: Sigurðr vâ at Fâfni, ok er þat meira vert, enn allt ríki Gunnars konúngs, svâ sem kveðit er:

Guðrún svarar: Grani rann eigi eldinn undir Gunnari konúngi, en hann þorði at ríða, ok þarf honum eigi hugar at frýja. Brynhildr svarar: dylimst eigi við, at ek hygg Grímhildi eigi vel. Guðrún svarar: ámæl henni eigi, þvíat hún er til þín, sem til dóttur sinnar. Brynhildr svarar: hún veldr öllum upphöfum þess böls, er oss bítr; hún bar Sigurði grimt öl, svá at eigi mundi hann mitt nafn.hún bar Sigurði grimt öl, svâ at eigi mundi hann mitt nafn. Guðrún svarar: margt rángt orð mælir þú, ok mikil lýgi er slíkt. Brynhildr svarar: njóti þér svá Sigurðar, sem þér hafið mik eigi svikit, ok er yðart samveldi úmakligt, ok gángi yðr svá, sem ek hygg!Brynhildr svarar: njóti þèr svâ Sigurðar, sem þèr hafið mik eigi svikit, ok er yðart samveldi úmakligt, ok gángi yðr svâ, sem ek hygg! Guðrún svarar: betr mun ek njóta, enn þú mundir vilja, ok engi gat þess, at hann ætti of gott við mik, né eitt sinn.Guðrún svarar: betr mun ek njóta, enn þú mundir vilja, ok engi gat þess, at hann ætti of gott við mik, nè eitt sinn. Brynhildr svarar: illa mælir þú! ok er af þér rennr, mantu iðrast, ok hendum eigi heiptyrði.Brynhildr svarar: illa mælir þú! ok er af þèr rennr, mantu iðrast, ok hendum eigi heiptyrði. Guðrún segir: þú kastaðir fyrri heiptarorðum á mik; lætr þú nú sem þú munir yfirbæta, en þó býr grimt undir. Leggjum niðr únýtt hjal, segir Brynhildr; ek þagða lengi yfir mínum harmi, þeim er mér bjó í brjósti, en ek ann þínum bróður at eins, ok tökum annat tal.ek þagða lengi yfir mínum harmi, þeim er mèr bjó í brjósti, en ek ann þínum bróður at eins, ok tökum annat tal. Guðrún segir: lángt sér hugr þinn um fram;Guðrún segir: lángt sèr hugr þinn um fram; ok þar af stóð mikill úfagnaðr, er þær gengu á ána, ok hún kendi hríngin, ok þar af varð þeirra viðræða.

Eptir þetta tal legst Brynhildr í rekkju, ok komu þessi tíðendi fyrir Gunnar konúng, at Brynhildr er sjúk; hann hittir hana ok spyrr, hvat henni sé? en hún svarar engu ok liggr sem hún sé dauð.hann hittir hana ok spyrr, hvat henni sè? en hún svarar engu ok liggr sem hún sè dauð. Ok er hann leitar eptir fast, þá svarar hún: hvat gerðir þú af hríng þeim, er ek selda þér, er Buðli konúngr gaf mér at efsta skilnaði, er þér Gjúki konúngr komuð til hans, ok hétuð at herja eða brenna, nema þér næðið mér;Ok er hann leitar eptir fast, þá svarar hún: hvat gerðir þú af hríng þeim, er ek selda þèr, er Buðli konúngr gaf mèr at efsta skilnaði, er þèr Gjúki konúngr komuð til hans, ok hètuð at herja eða brenna, nema þèr næðið mèr; síðan leiddi hann mik á tal ok spyrr: hvern ek kjöra af þeim, sem komnir voru; en ek buðumst til at verja landit, ok vera höfðíngi yfir þriðjúngi liðs; voru þá tveir kostir fyrir hendi, at ek munda þeim verða at giptast, sem hann vildi, eða vera án alls fjár ok hans vináttu, kvað þó sína vináttu mér mundu betr gegna enn reiði;voru þá tveir kostir fyrir hendi, at ek munda þeim verða at giptast, sem hann vildi, eða vera án alls fjár ok hans vináttu, kvað þó sína vináttu mèr mundu betr gegna enn reiði; þá hugsaða ek með mér, hvárt ek skylda (hlýða) hans vilja, eða drepa margan mann;þá hugsaða ek með mèr, hvárt ek skylda (hlýða) hans vilja, eða drepa margan mann; ek þóttumst vanfær til at þreyta við hann, ok þar kom, at ek hétumst þeim, er riði hestinum Grana með Fáfnis arfi ok riði minn vafrloga, ok dræpi þá menn, er ek kvað á;ek þóttumst vanfær til at þreyta við hann, ok þar kom, at ek hètumst þeim, er riði hestinum Grana með Fâfnis arfi ok riði minn vafrloga, ok dræpi þá menn, er ek kvað á; nú treystist engi at ríða, nema Sigurðr einn; hann reið eldinn, þvíat hann skorti eigi hug til; hann drap orminn ok Reginn, ok 5 konúnga, en eigi þú, Gunnarr! er þú fölnaðir sem nár, ok ertu engi konúngr né kappi;hann drap orminn ok Reginn, ok 5 konúnga, en eigi þú, Gunnarr! er þú fölnaðir sem nár, ok ertu engi konúngr nè kappi; ok þess strengda ek heit heima at feðr míns, at ek munda þeim einum unna, er ágæztr væri alinn, en þat er Sigurðr; nú erum vér eiðrofa, er vér egum hann eigi, ok fyrir þetta skal ek ráðandi þíns dauða;nú erum vèr eiðrofa, er vèr egum hann eigi, ok fyrir þetta skal ek ráðandi þíns dauða; ok egum vér Grímhildi íllt at launa, henni finst engi kona huglausari né verri.ok egum vèr Grímhildi íllt at launa, henni finst engi kona huglausari nè verri. Gunnarr svarar, svá at fáir heyrðu: mörg flærðarorð hefir þú mælt, ok ertu illúðig kona, er þú ámælir þeirri konu, er mjök er um þik fram, ok eigi yndi hún verr sínu, svá sem þú gerir, eða kvaldi dauða menn, ok engan myrði hún, ok lifir við lof.Gunnarr svarar, svâ at fáir heyrðu: mörg flærðarorð hefir þú mælt, ok ertu illúðig kona, er þú ámælir þeirri konu, er mjök er um þik fram, ok eigi yndi hún verr sínu, svâ sem þú gerir, eða kvaldi dauða menn, ok engan myrði hún, ok lifir við lof. Brynhildr svarar: ekki höfum vér launþíng haft, né údáðir gert, ok annat er várt eðli, ok fúsari værim vér at drepa yðr.Brynhildr svarar: ekki höfum vèr launþíng haft, nè údáðir gert, ok annat er vârt eðli, ok fúsari værim vèr at drepa yðr. Síðan vildi hún drepa Gunnar konúng, en Högni setti hana í fjötra. Gunnarr mælti þá: eigi vil ek at hún búi í fjötrum. Hún svarar: hirð eigi þat, þvíat aldrí sér þú mik glaða síðan í þinni höll, eða drekka né tefla né hugat mæla, né gulli leggja góð klæði, né yðr ráð gefa;Hún svarar: hirð eigi þat, þvíat aldrí sèr þú mik glaða síðan í þinni höll, eða drekka nè tefla nè hugat mæla, nè gulli leggja góð klæði, nè yðr ráð gefa; kvað hún sér þat mestan harm, at hún átti eigi Sigurð.kvað hún sèr þat mestan harm, at hún átti eigi Sigurð. Hún settist upp, ok sló sinn borða svá at sundr gekk, ok bað svá lúka skemmudyrum, at lánga leið mætti heyra hennar harmtölur.Hún settist upp, ok sló sinn borða svâ at sundr gekk, ok bað svâ lúka skemmudyrum, at lánga leið mætti heyra hennar harmtölur. Nú er harmr mikill, ok heyrir um allan bæinn. Guðrún spyrr skemmumeyjar sínar, hví þær sé svá úkátar eða hryggar: eða hvat er yðr, eða hví fari þér sem vitlausir menn, eða hverr gyzki er yðr orðinn?Guðrún spyrr skemmumeyjar sínar, hví þær sè svâ úkátar eða hryggar: eða hvat er yðr, eða hví fari þèr sem vitlausir menn, eða hverr gyzki er yðr orðinn? Þá svarar hirðkona ein, er Svafrlöð hét: þetta er útíma dagr, vár höll er full af harmi.Þá svarar hirðkona ein, er Svafrlöð hèt: þetta er útíma dagr, vâr höll er full af harmi. Þá mælti Guðrún til sinnar vinkonu: stattu upp! vér höfum lengi sofit, vek Brynhildi, gaungum til borða ok verum kátar!Þá mælti Guðrún til sinnar vinkonu: stattu upp! vèr höfum lengi sofit, vek Brynhildi, gaungum til borða ok verum kátar! Þat geri ek eigi, sagði hún, at vekja hana, né við hana mæla, ok mörg dægr drakk hún eigi mjöð né vín, ok hefir hún fengit goða reiði.Þat geri ek eigi, sagði hún, at vekja hana, nè við hana mæla, ok mörg dægr drakk hún eigi mjöð nè vín, ok hefir hún fengit goða reiði. Þá mælti Guðrún til Gunnars: gakk at hitta hana, segir hún, ok seg oss illa kunna hennar meini. Gunnarr svarar: þat er mér bannat, at hitta hana, eða hennar fé at skipta;Gunnarr svarar: þat er mèr bannat, at hitta hana, eða hennar fè at skipta; þó ferr Gunnarr at hitta hana, ok leitar marga vega málsenda við hana, ok fær ekki af um svörin; gengr nú á brott ok hittir Högna, ok biðr hann finna hana; en hann kveðst vera úfúss, ok ferr þó, ok fekk ekki af henni;en hann kveðst vera úfúss, ok ferr þó, ok fèkk ekki af henni; ok er hittr Sigurðr, ok beðinn at finna hana; hann svarar engu, ok er svá búit um kveldit.hann svarar engu, ok er svâ búit um kveldit. Ok annann dag eptir, er hann kom heim af dýraveiði, hitti hann Guðrúnu ok mælti: þann veg hefir fyrir mik borit, sem þetta muni til mikils koma hrollr sjá, ok mun Brynhildr deyja. Guðrún svarar: herra minn! mikil kynsl fylgja henni; hún hefir nú sofit sjö dægr, svá at engi þorði at vekja hana.hún hefir nú sofit sjö dægr, svâ at engi þorði at vekja hana. Sigurðr svarar: eigi sefr hún, hún hefir stórræði með höndum við okkr. Þá mælti Guðrún með gráti: þat er mikill harmr, at vita þinn bana; far heldr ok finn hana, ok vit, ef sjatni hennar ofsi, gef henni gull, ok mýk svá hennar reiði!far heldr ok finn hana, ok vit, ef sjatni hennar ofsi, gef henni gull, ok mýk svâ hennar reiði! Sigurðr gekk út ok fann opinn salinn; hann hugði hana sofa, ok brá af henni klæðum, ok mælti: vaki þú Brynhildr! sól skín um allan bæinn, ok er ærit sofit; hritt af þér harmi ok tak gleði.hritt af þèr harmi ok tak gleði. Hún mælti: hví sætir þinni dirfð, er þú ferr mik at hitta; mér var engi verri í þessum svikum.mèr var engi verri í þessum svikum. Sigurðr spyrr: hví mælir þú eigi við menn, eða hvat ángrar þik? Brynhildr svarar: þér skal ek segja mína reiði.Brynhildr svarar: þèr skal ek segja mína reiði. Sigurðr mælti: heilluð ertu, ef þú ætlar grimman minn hug við þik, ok er sá þinn maðr, er þú kaust! Nei, segir hún, eigi reið Gunnarr eldinn til vár, ok eigi galdt hann mér at mundi feldan val;Nei, segir hún, eigi reið Gunnarr eldinn til vâr, ok eigi galdt hann mèr at mundi feldan val; ek undruðumst þann mann, er kom í minn sal, ok þóttumzt ek kenna yðr augu, ok fekk ek þó eigi víst skilit fyrir þeirri huldu, er á lá á minni hamíngju.ek undruðumst þann mann, er kom í minn sal, ok þóttumzt ek kenna yðr augu, ok fèkk ek þó eigi víst skilit fyrir þeirri huldu, er á lá á minni hamíngju. Sigurðr segir: ekki erum vér göfgari menn, enn synir Gjúka;Sigurðr segir: ekki erum vèr göfgari menn, enn synir Gjúka; þeir drápu Dana konúng, ok mikinn höfðíngja bróður Buðla konúngs. Brynhildr svarar: margt íllt egum vér þeim upp at inna, ok minn oss ekki á harma vára;Brynhildr svarar: margt íllt egum vèr þeim upp at inna, ok minn oss ekki á harma vâra; þú Sigurðr vátt orminn ok reitt eldinn, ok of mína sök, ok voru þat eigi synir Gjúka konúngs. Sigurðr svarar: ekki varð ek þinn maðr, ok vartu mín kona, ok galdt við þér mund ágætr konúngr.Sigurðr svarar: ekki varð ek þinn maðr, ok vartu mín kona, ok galdt við þèr mund ágætr konúngr. Brynhildr svarar: eigi sá ek svá Gunnar, at minn hugr hlæja við honum, ok grimm em ek við hann, þótt ek hylma yfir fyrir öðrum.Brynhildr svarar: eigi sá ek svâ Gunnar, at minn hugr hlæja við honum, ok grimm em ek við hann, þótt ek hylma yfir fyrir öðrum. Þat er ógrligt, segir Sigurðr, at unna eigi slíkum konúngi; eða hvat ángrar þik mest? mér sýnist sem hans ást sé þér gulli betri.eða hvat ángrar þik mest? mèr sýnist sem hans ást sè þèr gulli betri. Brynhildr svarar: þat er mér sárast minna harma, at ek fæ eigi því til leiðar komit, at bitrt sverð væri roðit í þínu blóði.Brynhildr svarar: þat er mèr sárast minna harma, at ek fæ eigi því til leiðar komit, at bitrt sverð væri roðit í þínu blóði. Sigurðr svarar: kvíð eigi því! skamt mun at bíða, áðr bitrt sverð man standa í mínu hjarta, ok ekki muntu þér verra biðja, þvíat þú munt eigi eptir mik lifa, munu ok fáir vorir lífsdagar heðan ífrá.Sigurðr svarar: kvíð eigi því! skamt mun at bíða, áðr bitrt sverð man standa í mínu hjarta, ok ekki muntu þèr verra biðja, þvíat þú munt eigi eptir mik lifa, munu ok fáir vorir lífsdagar hèðan ífrá. Brynhildr svarar: eigi standa þín orð af litlu fári, síðan þér svikuð mik frá öllu yndi, ok ekki hirði ek um lífit.Brynhildr svarar: eigi standa þín orð af litlu fári, síðan þèr svikuð mik frá öllu yndi, ok ekki hirði ek um lífit. Sigurðr svarar: lif þú! ok unn Gunnari konúngi ok mér, ok allt mitt fé vil ek til gefa, at þú deyir eigi.Sigurðr svarar: lif þú! ok unn Gunnari konúngi ok mèr, ok allt mitt fè vil ek til gefa, at þú deyir eigi. Brynhildr svarar: eigi veizt þú gjörla mitt eðli, þú berr af öllum mönnum, en þér hefir engi kona orðit leiðari enn ek.Brynhildr svarar: eigi veizt þú gjörla mitt eðli, þú berr af öllum mönnum, en þèr hefir engi kona orðit leiðari enn ek. Sigurðr svarar: annat er sannara: ek unna þér betr enn mér, þótt ek yrða fyrir þeim svikum, ok má því nú ekki bregða, þvíat ávalt er ek gáða míns geðs, þá harmaði mik þat, er þú vart eigi mín kona;Sigurðr svarar: annat er sannara: ek unna þèr betr enn mèr, þótt ek yrða fyrir þeim svikum, ok má því nú ekki bregða, þvíat ávalt er ek gáða míns geðs, þá harmaði mik þat, er þú vart eigi mín kona; en af mér bar ek sem ek mátta, þat er ek var í konúngshöll, ok unda ek því þó, at vér vorum öll saman;en af mèr bar ek sem ek mátta, þat er ek var í konúngshöll, ok unda ek því þó, at vèr vorum öll saman; kann ok verða, at fram verði at koma þat, sem fyrir er spáð, ok ekki skal því kvíða. Brynhildr svarar: of seinatt hefr þú at segja, at þik ángrar minn harmr, en nú fám vér enga líkn.Brynhildr svarar: of seinatt hefr þú at segja, at þik ángrar minn harmr, en nú fám vèr enga líkn. Sigurðr svarar: gjarna vilda ek at við stígim á einn beð bæði, ok værir þú mín kona. Brynhildr svarar: ekki er slíkt at mæla, ok eigi mun ek eiga 2 konúnga í einni höll, ok fyrr skal ek líf láta, enn ek svíkja Gunnar konúng, ok minnist nú á þat, er þau fundust á fjallinu ok sórust eiða: en nú er því öllu brugðit, ok vil ek eigi lifa. Eigi munda ek þitt nafn, sagði Sigurðr, ok eigi kenda ek þik, fyrr enn þú vart gipt, ok er þetta enn mesti harmr. Þá mælti Brynhildr: ek vann eið, at eiga þann mann, er riði minn vafrloga, en þann eið vilda ek halda, eða deyja ella. Heldr enn

Þú deyir vil ek þik eiga, en fyrirláta Guðrúnu, segir Sigurðr; en svá þrútnuðu hans síður, at í sundr gengu brynjuhríngar.en svâ þrútnuðu hans síður, at í sundr gengu brynjuhríngar. Eigi vil ek þik, sagði Brynhildr, ok aungan annarra. Sigurðr gekk í brott; svá segir í Sigurðar kviðu:svâ segir í Sigurðar kviðu:

Ok er Sigurðr kom í höllina, spyrr Gunnarr, hvárt hann viti, hverr meintregi henni væri, eða hvárt hún hefir mál sitt?Ok er Sigurðr kom í höllina, spyrr Gunnarr, hvârt hann viti, hverr meintregi henni væri, eða hvârt hún hefir mál sitt? Sigurðr kvað hana mæla mega. Ok nú ferr Gunnarr at hitta hana í annat sinn, ok spyrr, hve gegndi hennar meini, eða hvárt nokkr bót mundi til liggja.Ok nú ferr Gunnarr at hitta hana í annat sinn, ok spyrr, hve gegndi hennar meini, eða hvârt nokkr bót mundi til liggja. Ek vil eigi lifa, sagði Brynhildr, þvíat Sigurðr hefir mik vélt, ok eigi síðr þik, þá er þú lézt hann fara í mína sæng;Ek vil eigi lifa, sagði Brynhildr, þvíat Sigurðr hefir mik vèlt, ok eigi síðr þik, þá er þú lèzt hann fara í mína sæng; nú vil ek eigi 2 menn eiga senn í einni höll, ok þetta skal vera bani Sigurðar, eða þinn, eða minn, þvíat hann hefir þat allt sagt Guðrúnu, en hún brígslar mér.nú vil ek eigi 2 menn eiga senn í einni höll, ok þetta skal vera bani Sigurðar, eða þinn, eða minn, þvíat hann hefir þat allt sagt Guðrúnu, en hún brígslar mèr.

Eptir þetta gekk Brynhildr út, ok sezt undir skemmuvegg sinn, ok hafði margar harmtölur, kvað sér allt leiðt bæði land ok ríki, er hún átti (eigi) Sigurð;Eptir þetta gekk Brynhildr út, ok sezt undir skemmuvegg sinn, ok hafði margar harmtölur, kvað sèr allt leiðt bæði land ok ríki, er hún átti (eigi) Sigurð; ok enn kom Gunnarr til hennar. Þá mælti Brynhildr: þú skalt láta bæði ríkit ok féit, lífit ok mik, ok skal ek fara heim til frænda minna, ok sitja þar hrygg, nema þú drepir Sigurð ok son hans;Þá mælti Brynhildr: þú skalt láta bæði ríkit ok fèit, lífit ok mik, ok skal ek fara heim til frænda minna, ok sitja þar hrygg, nema þú drepir Sigurð ok son hans; al eigi upp úlfhvelpinn! Gunnarr varð nú mjök hugsjúkr, ok þóttist eigi vita, hvat heilla lá til alls; hann var í eiðum við Sigurð, ok lék ýmist í hug, þótti þat þó mest svívirðíng, ef konan gengi frá honum.hann var í eiðum við Sigurð, ok lèk ýmist í hug, þótti þat þó mest svívirðíng, ef konan gengi frá honum. Gunnarr mælti: Brynhildr er mér öllu betri, ok fegrst er hún allra kvenna, ok fyrr skal ek líf láta, enn týna hennar ást;Gunnarr mælti: Brynhildr er mèr öllu betri, ok fegrst er hún allra kvenna, ok fyrr skal ek líf láta, enn týna hennar ást; ok kallar til sín Högna, bróður sinn, ok mælti: fyrir mik er komit vannmæli mikit; segir, at hann vill drepa Sigurð, kvað hann hafa vélt sik í trygð: ráðum við þá gullinu ok öllu ríkinu.segir, at hann vill drepa Sigurð, kvað hann hafa vèlt sik í trygð: ráðum við þá gullinu ok öllu ríkinu. Högni segir: ekki samir okkr særin at rjúfa með úfriði, er oss ok mikit traust at honum, eru engir konúngar oss jafnir, ef sjá inn Hýnski konúngr lifir, ok slíkan mág fám vér aldri, ok hygg at, hversu gott væri, ef vér ættim slíkan mág ok systursonu, ok sé ek, hversu þetta stendst af, þat hefir Brynhildr vakit, ok hennar ráð koma oss í mikla svívirðíng ok skaða.Högni segir: ekki samir okkr særin at rjúfa með úfriði, er oss ok mikit traust at honum, eru engir konúngar oss jafnir, ef sjá inn Hýnski konúngr lifir, ok slíkan mág fám vèr aldri, ok hygg at, hversu gott væri, ef vèr ættim slíkan mág ok systursonu, ok sè ek, hversu þetta stendst af, þat hefir Brynhildr vakit, ok hennar ráð koma oss í mikla svívirðíng ok skaða. Gunnarr svarar: þetta skal framfara, ok sé ek ráðit: eggjum til Guttorm, bróður okkarn, hann er úngr ok fás vitandi, ok fyrir utan alla eiða.Gunnarr svarar: þetta skal framfara, ok sè ek ráðit: eggjum til Guttorm, bróður okkarn, hann er úngr ok fás vitandi, ok fyrir utan alla eiða. Högni segir: þat ráð lízt mér illa sett, ok þótt framkomi, þá munu vér gjöld fyrir taka, at svíkja slíkan mann.Högni segir: þat ráð lízt mèr illa sett, ok þótt framkomi, þá munu vèr gjöld fyrir taka, at svíkja slíkan mann. Gunnarr segir Sigurð deyja skulu, eða man ek deyja ella; hann biðr Brynhildi uppstanda ok vera káta; hún stóð upp, ok segir þó, at Gunnarr mun eigi koma fyrr í sama rekkju henni, enn þetta er fram komit. Nú ræðast þeir við bræðr. Gunnarr segir, at þetta er gild banasök, at hafa tekit meydóm Brynhildar: ok eggjum Guttorm at gera þetta verk; ok kalla hann til sín, ok bjóða honum gull ok mikit ríki, ok vinna þetta til. Þeir tóku orm einn, ok af vargsholdi, ok létu sjóða, ok gáfu honum at eta, sem skáldit kvað:Þeir tóku orm einn, ok af vargsholdi, ok lètu sjóða, ok gáfu honum at eta, sem skáldit kvað:

Ok við þessa fæðslu varð hann svá æfr ok ágjarn, ok allt saman, ok fortölur Grímhildar, at hann hét at gera þetta verk;Ok við þessa fæðslu varð hann svâ æfr ok ágjarn, ok allt saman, ok fortölur Grímhildar, at hann hèt at gera þetta verk; þeir hétu honum ok mikilli sæmd í móti.þeir hètu honum ok mikilli sæmd í móti. Sigurðr vissi eigi ván þessara vélræða, mátti hann ok eigi við sköpum vinna, né sínu aldrlagi;Sigurðr vissi eigi ván þessara vèlræða, mátti hann ok eigi við sköpum vinna, nè sínu aldrlagi; Sigurðr vissi sik ok eigi véla verðan frá þeim.Sigurðr vissi sik ok eigi vèla verðan frá þeim. Guttormr gekk inn at Sigurði eptir um morgininn, er hann hvíldi í rekkju sinni; ok er hann leit við honum, þorði Guttormr eigi at veita honum tilræði, ok hvarf út aptr, ok svá ferr í annat sinn;ok er hann leit við honum, þorði Guttormr eigi at veita honum tilræði, ok hvarf út aptr, ok svâ ferr í annat sinn; augu Sigurðar voru svá snör, at fárr einn þorði gegn at sjá;augu Sigurðar voru svâ snör, at fárr einn þorði gegn at sjá; ok et þriðja sinn gekk hann inn, ok var Sigurðr þá sofnaðr. Guttormr brá sverði, ok leggr á Sigurð, svá at blóðrefillinn stóð í dýnum undir honum.Guttormr brá sverði, ok leggr á Sigurð, svâ at blóðrefillinn stóð í dýnum undir honum. Sigurðr vaknar við sárit, en Guttormr gekk út til dyranna; þá tók Sigurðr sverðit Gram, ok kastar eptir honum, ok kom á bakit ok tók í sundr í miðju, fell annann veg fótalutr, en annann höfuð ok hendrnar aptr í skemmuna.þá tók Sigurðr sverðit Gram, ok kastar eptir honum, ok kom á bakit ok tók í sundr í miðju, fèll annann veg fótalutr, en annann höfuð ok hendrnar aptr í skemmuna. Guðrún var sofnuð í faðmi Sigurðar, en vaknaði við óumræðiligan harm, er hún flaut í hans blóði, ok svá kveinaði hún með grát ok harmtölur, at Sigurðr reis upp við hægendit ok mælti: grát eigi! sagði hann;Guðrún var sofnuð í faðmi Sigurðar, en vaknaði við óumræðiligan harm, er hún flaut í hans blóði, ok svâ kveinaði hún með grát ok harmtölur, at Sigurðr reis upp við hægendit ok mælti: grát eigi! sagði hann; þínir bræðr lifa þér til gamans, en þess til úngan son á ek, er kann eigi at varast fjandr sína, ok illa hafa þeir fyrir sínum lut sét;þínir bræðr lifa þèr til gamans, en þess til úngan son á ek, er kann eigi at varast fjandr sína, ok illa hafa þeir fyrir sínum lut sèt; ekki fá þeir sér ríkara mág at ríða í her með sér, né systurson, ef sjá næði at vaxa;ekki fá þeir sèr ríkara mág at ríða í her með sèr, nè systurson, ef sjá næði at vaxa; ok nú er þat fram komit, er fyrir laungu var spáð, ok vér höfum dulizt við, en engi má við sköpum vinna;ok nú er þat fram komit, er fyrir laungu var spáð, ok vèr höfum dulizt við, en engi má við sköpum vinna; en þessu veldr Brynhildr, er mér ann um hvern mann fram, ok þess má ek sverja, at Gunnari gerða ek aldrí mein, ok þyrmða ek okkrum eiðum, ok eigi var ek ofmikill vinr hans konu;en þessu veldr Brynhildr, er mèr ann um hvern mann fram, ok þess má ek sverja, at Gunnari gerða ek aldrí mein, ok þyrmða ek okkrum eiðum, ok eigi var ek ofmikill vinr hans konu; ok ef ek hefða vitat þetta fyrir, ok stiga ek á mína fætr með mín vopn, þá skyldu margir týna sínu lífi, áðr enn ek fella, ok allir þeir bræðr drepnir, ok torveldra mundi þeim at drepa mik, enn enh mesta vísund eða villigölt;ok ef ek hefða vitat þetta fyrir, ok stiga ek á mína fætr með mín vopn, þá skyldu margir týna sínu lífi, áðr enn ek fèlla, ok allir þeir bræðr drepnir, ok torveldra mundi þeim at drepa mik, enn enh mesta vísund eða villigölt; konúngr lét nú líf sitt.konúngr lèt nú líf sitt. En Guðrún blæs mæðiliga öndinni; þat heyrði Brynhildr ok hló, er hún heyrði hennar andvarp. Þá mælti Gunnarr: eigi hlær þú af því, at þér sé glaðt um hjartarætr, eða hví hafnar þú þínum lit? ok mikit forat ertu, ok meiri ván, at þú sér feig, ok engi væri makligri til at sjá Atla konúng drepinn fyrir augum þér, ok ættir þú þar yfir at standa;Þá mælti Gunnarr: eigi hlær þú af því, at þèr sè glaðt um hjartarætr, eða hví hafnar þú þínum lit? ok mikit forat ertu, ok meiri ván, at þú sèr feig, ok engi væri makligri til at sjá Atla konúng drepinn fyrir augum þèr, ok ættir þú þar yfir at standa; nú verðum vér at sitja yfir mági vorurn ok bróðurbana.nú verðum vèr at sitja yfir mági vorurn ok bróðurbana. Hún svarar: engi frýr, at eigi sé fullvegit, en Atli konúngr hirðir ekki um hót yðr eða reiði, ok hann mun yðr lengr lifa, ok hafa meira vald.Hún svarar: engi frýr, at eigi sè fullvegit, en Atli konúngr hirðir ekki um hót yðr eða reiði, ok hann mun yðr lengr lifa, ok hafa meira vald. Högni mælti: nú er fram komit þat, er Brynhildr spáði, ok þetta et illa verk, er vér fám aldri bætt.Högni mælti: nú er fram komit þat, er Brynhildr spáði, ok þetta et illa verk, er vèr fám aldri bætt. Guðrún mælti: frændr mínir hafa drepit minn mann! nú munu þér ríða í her fyrst, ok er þér komið til bardaga, þá munu þér finna, at Sigurðr er eigi á aðra hönd yðr ok munu þér þá sjá, at Sigurðr var yðar gæfa ok styrkr, ok ef hann ætti sér slíka sonu, þá mætti þér styrkjast við hans afkvæmi ok sína frændr.Guðrún mælti: frændr mínir hafa drepit minn mann! nú munu þèr ríða í her fyrst, ok er þèr komið til bardaga, þá munu þèr finna, at Sigurðr er eigi á aðra hönd yðr ok munu þèr þá sjá, at Sigurðr var yðar gæfa ok styrkr, ok ef hann ætti sèr slíka sonu, þá mætti þèr styrkjast við hans afkvæmi ok sína frændr.