Bókastaðir

Sigurðr mælti: aldrí finst þér vitrari kona í veröldu, ok kenn enn fleiri spekiráð!Sigurðr mælti: aldrí finst þèr vitrari kona í veröldu, ok kenn enn fleiri spekiráð! Hún svarar: heimilt er þat at gera at yðrum vilja, ok gefa heilræði fyrir yðra eptirleitan ok vitrleik. Þá mælti hún: ver vel við frændr þína, ok hefn lítt mótgerða við þá, ok ber við þol, ok tekr þú þar við lángæligt lof. Sjá við illum lutum, bæði við meyjarást ok manns konu, þar stendr opt íllt af. Verð lítt mishugi við úvitra menn á fjölmennum mótum; þeir mæla opt verra, enn þeir viti, ok ertu þegar bleyðimaðr kallaðr, ok ætlar, at þú sért sönnu sagðr;þeir mæla opt verra, enn þeir viti, ok ertu þegar bleyðimaðr kallaðr, ok ætlar, at þú sèrt sönnu sagðr; drep hann annars dags, ok gjaldt honum svá heiptyrði.drep hann annars dags, ok gjaldt honum svâ heiptyrði. Ef þú ferr þann veg, er vondar vættir byggja, ver varr um þik; tak þér ekki herbergi nær götu, þótt þik nátti, þvíat opt búa þar illar vættir, þær menn villa.tak þèr ekki herbergi nær götu, þótt þik nátti, þvíat opt búa þar illar vættir, þær menn villa. Lát eigi tæla þik fagrar konur, þótt þú sjáir at veizlum, svá at þat standi þér fyrir svefni, eða þú fáir af því hugarekka; teyg þær ekki at þér með kossum eða annari blíðu;Lát eigi tæla þik fagrar konur, þótt þú sjáir at veizlum, svâ at þat standi þèr fyrir svefni, eða þú fáir af því hugarekka; teyg þær ekki at þèr með kossum eða annari blíðu; ok ef þú heyrir heimslig orð drukkinna manna, deil eigi við þá, er víndrukknir eru ok tapa viti sínu; slíkir lutir verða mörgum at miklum móttrega eða bana. Berst heldr við úvini þína, enn þú sér brendr;Berst heldr við úvini þína, enn þú sèr brendr; ok sver eigi rángan eið, þvíat grimm hefnd fylgir griðrofi. Gjör rækiliga við dauða menn, sóttdauða, eða sædauða, eða vopndauða; búðu vandliga um lík þeirra; ok trú ekki þeim, er þú hefir feldan fyrir föður eða bróður, eða annann náfrænda, þótt úngr sé;ok trú ekki þeim, er þú hefir feldan fyrir föður eða bróður, eða annann náfrænda, þótt úngr sè; opt er úlfr í úngum syni. Sjá vandliga við vélráðum vina þinna;Sjá vandliga við vèlráðum vina þinna; en lítt megu vér sjá fyrir um yðart líf, en eigi skyldi mága hatr á þik koma.en lítt megu vèr sjá fyrir um yðart líf, en eigi skyldi mága hatr á þik koma. Sigurðr mælti: engi finst þér vitrari maðr! ok þess sver ek, at þik skal ek eiga, ok þú ert við mitt æði.Sigurðr mælti: engi finst þèr vitrari maðr! ok þess sver ek, at þik skal ek eiga, ok þú ert við mitt æði. Hún svarar: þik vil ek helzt eiga, þótt ek kjósa um alla menn; ok þetta bundu þau eiðum með sér.ok þetta bundu þau eiðum með sèr.

Nú ríðr Sigurðr á brott; hans skjöldr var svá margfaldr ok laugaðr í rauðu gulli, ok skrifaðr á einn dreki;hans skjöldr var svâ margfaldr ok laugaðr í rauðu gulli, ok skrifaðr á einn dreki; hann var dökkbrúnaðr it efra, en fagrrauðr it neðra, ok þann veg var markaðr hans hjálmr ok söðull ok vopnrokkr; hann hafði gullbrynjuna, ok öll hans vopn voru gulli búinn; ok því var dreki markaðr á hans vopnum öllum, at er hann er sénn, má vita, hverr þar ferr, af öllum þeim, er frétt hafa, at hann drap þann mikla dreka, er Væríngar kalla Fáfni;ok því var dreki markaðr á hans vopnum öllum, at er hann er sènn, má vita, hverr þar ferr, af öllum þeim, er frètt hafa, at hann drap þann mikla dreka, er Væríngar kalla Fâfni; ok fyrir því eru vopn hans öll gulli búin ok brún at lit, at hann er lángt umfram aðra menn at kurteisi ok allri hæversku, ok náliga at öllum lutum; ok þá er taldir eru allir inir stærstu kappar ok hinir ágæztu höfðíngjar, þá mun hann jafnan fremstr taldr, ok hans nafn gengr í öllum túngum fyrir norðan Grikklands haf, ok sváman vera, meðan veröldin stendr.ok þá er taldir eru allir inir stærstu kappar ok hinir ágæztu höfðíngjar, þá mun hann jafnan fremstr taldr, ok hans nafn gengr í öllum túngum fyrir norðan Grikklands haf, ok svâman vera, meðan veröldin stendr. Hár hans var brúnt at lit ok fagrt at líta, ok fór í stórlokka; skeggit var þykt ok skamt, ok með sama lit; hánefjaðr var hann, ok hafði breiðt andlit ok stórbeinótt; augu hans voru svá snör, at fárr einn þorði at líta undir hans brún;augu hans voru svâ snör, at fárr einn þorði at líta undir hans brún; herðar hans voru svá miklar, sem tveir menn væri á at sjá.herðar hans voru svâ miklar, sem tveir menn væri á at sjá. Hans líkami var skapaðr allr við sik á hæð ok digrleik, ok þann veg, sem bezt má sama; ok er þat mark um hans hæð, at þá er hann girði sik sverðinu Gram, en þat var 7 spanna hátt, ok er hann óð rúgakrinn fullvaxinn, þá tók niðr döggskórinn á sverðinu akrinn uppstandanda; ok hans afl er meira enn vöxtr. Vel kann hann sverði at beita ok spjóti at skjóta, ok skapti at verpa ok skildi at halda, boga at spenna eða hesti at ríða, ok margskonar kurteisi nam hann í æsku. Hann var vitr maðr, svá at hann vissi fyrir úorðna luti;Hann var vitr maðr, svâ at hann vissi fyrir úorðna luti; hann skildi fuglsrödd; ok af slíkum lutum komu honum fáir lutir á úvart. Hann var lángtalaðr ok málsnjallr, svá at ekki tók hann þat erendi at mæla, at hann mundi fyrr hætta, enn svá sýnist öllum sem enga leið muni eiga at vera nema svá, sem hann segir;Hann var lángtalaðr ok málsnjallr, svâ at ekki tók hann þat erendi at mæla, at hann mundi fyrr hætta, enn svâ sýnist öllum sem enga leið muni eiga at vera nema svâ, sem hann segir; ok þat er hans skemtan, at veita lið sínum mönnum, ok reyna sjálfan sik í stórræðum, ok taka fé af sínum úvinum ok gefa sínum vinum.ok þat er hans skemtan, at veita lið sínum mönnum, ok reyna sjálfan sik í stórræðum, ok taka fè af sínum úvinum ok gefa sínum vinum. Eigi skorti hann hug, ok aldrí varð hann hræddr.

Sigurðr ríðr nú, þartil er hann kemr at einum miklum bæ; þar réð fyrir einn mikill höfðíngi, sá er Heimir hét;þar rèð fyrir einn mikill höfðíngi, sá er Heimir hèt; hann átti systur Brynhildar, er Bekkhildr hét, þvíat hún hafði heima verit ok numit hannurði, en Brynhildr fór með hjálm ok brynju, ok gekk á vígum, var hún því kölluð Brynhildr.hann átti systur Brynhildar, er Bekkhildr hèt, þvíat hún hafði heima verit ok numit hannurði, en Brynhildr fór með hjálm ok brynju, ok gekk á vígum, var hún því kölluð Brynhildr. Heimir ok Bekkhildr áttu einn son, er Alsviðr hét, manna kurteisastr.Heimir ok Bekkhildr áttu einn son, er Alsviðr hèt, manna kurteisastr. Þar léku menn úti;Þar lèku menn úti; ok er þeir sjá reið mannsins at bænum, hætta þeir leiknum, ok undrast manninn, þvíat þeir höfðu engan slíkan sét;ok er þeir sjá reið mannsins at bænum, hætta þeir leiknum, ok undrast manninn, þvíat þeir höfðu engan slíkan sèt; gengu ímót honum ok fögnuðu honum vel. Alsviðr býðr honum með sér at vera, ok af sér at þiggja slíkt, er hann vill;Alsviðr býðr honum með sèr at vera, ok af sèr at þiggja slíkt, er hann vill; hann þiggr þat; honum er ok skipat vegliga at þjóna; fjórir menn hófu gullit af hestinum, enn fimti tók við honum. Þar mátti sjá marga góða gripi ok fáséna;Þar mátti sjá marga góða gripi ok fásèna; var þat at skemtan haft at sjá brynjur ok hjálma ok stóra hrínga, ok undarliga mikil gullstaup, ok allskonar hervopn. Sigurðr dvelst þar lengi í mikilli sæmd; spyrst nú þetta frægðarverk um öll lönd, er hann hafði drepit þann enn ógrliga dreka. Þeir undu sér nú vel, ok var hvárr öðrum hollr.Þeir undu sèr nú vel, ok var hvârr öðrum hollr. Þat höfðu þeir sér at skemtan, at búa vopn sín, ok skepta örvar sínar, ok beita haukum sínum.Þat höfðu þeir sèr at skemtan, at búa vopn sín, ok skepta örvar sínar, ok beita haukum sínum.

Þá var heimkomin til Heimis Brynhildr, fóstra hans; hún sat í einni skemmu við meyjar sínar; hún kunni meira hagleik enn aðrar konur; hún lagði sinn borða með gulli, ok saumaði á þau stórmerki, er Sigurðr hafði gjört: dráp ormsins ok upptöku fjárins, ok dauða Regins. Ok einn dag er frá því sagt, at Sigurðr reið á skóg við hundum sínum ok haukum ok miklu fjölmenni; ok er hann kom heim, fló hans haukr á háfan turn, ok settist við einn glugg. Sigurðr fór eptir haukinum; þá sér hann eina fagra konu, ok kennir, at þar er Brynhildr;þá sèr hann eina fagra konu, ok kennir, at þar er Brynhildr; honum þikkir umvert alltsaman fegurð hennar ok þat, er hún gerir, kemr í höllina ok vill aunga skemtan við menn eiga. Þá mælti Alsviðr: hví eru þér svá fálátir?Þá mælti Alsviðr: hví eru þèr svâ fálátir? Þessi skipan þín harmar oss ok þína vini; eða hví máttu eigi gleði halda? haukar þínir hnípa ok svá hestrinn Grani, ok þessa fáum vér seint bót.eða hví máttu eigi gleði halda? haukar þínir hnípa ok svâ hestrinn Grani, ok þessa fáum vèr seint bót. Sigurðr svarar: góðr vinr! heyr hvat ek hugsa! minn haukr fló á einn turn, ok er ek tók hann, sá ek eina fagra konu; hún sat við einn gulligan borða, ok las þar á mín liðin ok framkomin verk. Alsviðr svarar: þú hefir sét Brynhildi Buðladóttur, er mestr skörúngr er.Alsviðr svarar: þú hefir sèt Brynhildi Buðladóttur, er mestr skörúngr er. Sigurðr svarar: þat mun sátt vera; eða hversu kom hún hér?eða hversu kom hún hèr? Alsviðr svarar: þess var skamt í milli ok þér kvomuð.Alsviðr svarar: þess var skamt í milli ok þèr kvomuð. Sigurðr segir: þat vissu vér fyrir fám dögum;Sigurðr segir: þat vissu vèr fyrir fám dögum; sú kona hefir oss bezt sýnzt í veröldu. Alsviðr mælti: gef ekki gaum at einni konu, þvílíkr maðr; er þat illt at sýta, er maðr fær eigi. Hana skal ek hitta, sagði Sigurðr, ok gefa henni gull, ok ná hennar jafnaðar þokka. Alsviðr svarar: engi fanst sá enn um aldr, er hún ljæði rúms hjá sér, eða gæfi öl at drekka;Alsviðr svarar: engi fanst sá enn um aldr, er hún ljæði rúms hjá sèr, eða gæfi öl at drekka; hún vill sik í herskap hafa ok allskonar frægð at fremja. Sigurðr mælti: vér vitum eigi, hvárt hún svarar oss eða eigi, eða ljær oss sess hjá sér.Sigurðr mælti: vèr vitum eigi, hvârt hún svarar oss eða eigi, eða ljær oss sess hjá sèr. Ok annann dag eptir gekk Sigurðr til skemmunnar; en Alsviðr stóð hjá skemmunni úti ok skepti örvar sínar. Sigurðr mælti: sit heil frú! eða hversu megi þér?Sigurðr mælti: sit heil frú! eða hversu megi þèr? Hún svarar: vel megu vér, frændr lifa ok vinir, en háttúng er í, hverja giptu menn bera til síns endadags.Hún svarar: vel megu vèr, frændr lifa ok vinir, en háttúng er í, hverja giptu menn bera til síns endadags. Hann sezt hjá henni. Síðan gánga þár inn fjórar konur með stórum borðkerum af gulli ok með enu bezta víni, ok standa fyrir þeim; þá mælti Brynhildr: þetta sæti man fám veitt vera, nema faðir minn komi. Hann svarar: nú er veitt þeim, er oss líkár. Herbergit var tjaldat af inum dýrstum tjöldum, ok þakit klæðum allt gólfit. Sigurðr mælti: nú er þat fram komit, er þér hétuð oss.Sigurðr mælti: nú er þat fram komit, er þèr hètuð oss. Hún svarar: þér skuluð hér velkomnir!Hún svarar: þèr skuluð hèr velkomnir! Síðan reis hún upp ok 4 meyjar með henni, ok gekk fyrir hann með gullker, ok bað hann drekka. Hann réttir ímót höndina kerinu, ok tók hönd hennar með, ok setti hana hjá sér;Hann rèttir ímót höndina kerinu, ok tók hönd hennar með, ok setti hana hjá sèr; hann tók um háls henni ok kysti hana, ok mælti: engi kona hefir þér fegri fæðst.hann tók um háls henni ok kysti hana, ok mælti: engi kona hefir þèr fegri fæðst. Brynhildr mælti: vitrligra ráð er þat, at leggja eigi trúnað sinn á konu vald, þvíat þær rjúfa jafnan sín heit. Hann mælti: sá kæmi beztr dagr yfir oss, at vér mættim njótast.Hann mælti: sá kæmi beztr dagr yfir oss, at vèr mættim njótast. Brynhildr svarar: eigi er þat skipat, at við búim saman, ek em skjaldmær, ok á ek með herkonúngum hjálm, ok þeim man ek at liði verða, ok ekki er mér leiðt at berjast.Brynhildr svarar: eigi er þat skipat, at við búim saman, ek em skjaldmær, ok á ek með herkonúngum hjálm, ok þeim man ek at liði verða, ok ekki er mèr leiðt at berjast. Sigurðr svarar: þá frjöumst vér mest, ef vér búum saman, ok meira er at þola þann harm, er hér liggr á, enn hvöss vopn.Sigurðr svarar: þá frjöumst vèr mest, ef vèr búum saman, ok meira er at þola þann harm, er hèr liggr á, enn hvöss vopn. Brynhildr svarar: ek man kanna lið hermanna, en þú munt eiga Guðrúnu Gjúkadóttur. Sigurðr svarar: ekki tælir mik eins konúngs dóttir, ok ekki lær mér tveggja huga um þetta, ok þess sver ek við guðin, at ek skal þik eiga, eða enga konu ella.Sigurðr svarar: ekki tælir mik eins konúngs dóttir, ok ekki lær mèr tveggja huga um þetta, ok þess sver ek við guðin, at ek skal þik eiga, eða enga konu ella. Hún mælti slíkt. Sigurðr þakkar henni þessi ummæli, ok gaf henni gullhríng, ok svárðu nú eiða af nýu, ok gengr hann í brott til sinna manna, ok er þar um hríð með miklum blóma.Sigurðr þakkar henni þessi ummæli, ok gaf henni gullhríng, ok svârðu nú eiða af nýu, ok gengr hann í brott til sinna manna, ok er þar um hríð með miklum blóma.

Gjúki hét konúngr, hann hafði ríki fyrir sunnan Rín.Gjúki hèt konúngr, hann hafði ríki fyrir sunnan Rín. Hann átti þrjá sonu, er svá hétu: Gunnarr, Högni, Guttormr;Hann átti þrjá sonu, er svâ hètu: Gunnarr, Högni, Guttormr; Guðrún hét dóttir hans;Guðrún hèt dóttir hans; hún var frægst mær; báru þau börn mjök af öðrum konúnga börnum um alla atgerfi, bæði um vænleik ok vöxt. Þeir voru jafnan í hernaði, ok unnu mörg ágætisverk. Gjúki átti Grímhildi ena fjölkunngu. Buðli hét konúngr, hann var ríkari enn Gjúki, ok þó báðir ríkir.Buðli hèt konúngr, hann var ríkari enn Gjúki, ok þó báðir ríkir. Atli hét bróðir Brynhildar.Atli hèt bróðir Brynhildar. Atli var grimmr maðr, mikill ok svartr ok þó tíguligr, ok inn mesti hermaðr. Grímhildr var grimmhuguð kona. Ráð Gjúkúnga stóð með miklum blóma, ok mest fyrir sakir barna hans, er mjök voru umfram flesta. Eitt sinn segir Guðrún meyjum sínum, at hún má eigi glöð vera. Ein kona spyrr hana, hvat henni sé at úgleði?Ein kona spyrr hana, hvat henni sè at úgleði? Hún svarar: eigi fengum vér tíma í draumum, því harmr í hjarta mér (of) drauminn, þar er þú fréttir eptir.Hún svarar: eigi fengum vèr tíma í draumum, því harmr í hjarta mèr (of) drauminn, þar er þú fréttir eptir. Hún svarar: seg mér, ok þik eigi hryggja, þvíat jafnan dreymir fyrir veðrum.Hún svarar: seg mèr, ok þik eigi hryggja, þvíat jafnan dreymir fyrir veðrum. Guðrún svarar: þetta er ekki veðr; þat dreymdi mik, at ek sá einn fagran hauk mér á hendi;þat dreymdi mik, at ek sá einn fagran hauk mèr á hendi; fjaðrar hans voru með gulligum lit. Konan svarar: margir hafa spurt af yðrum vænleik, vizku ok kurteisi; nokkrs konúngs son mun biðja þín. Guðrún svarar: engi hlutr þótti mér haukinum betri, ok allt mitt fé vilda ek heldr láta enn hann.Guðrún svarar: engi hlutr þótti mèr haukinum betri, ok allt mitt fè vilda ek heldr láta enn hann. Konan svarar: sá er þú fær man vera vel menntr, ok muntu unna honum mikit. Guðrún svarar: þat ángrar mik, at ek veit eigi, hverr hann er, ok skulum vér hitta Brynhildi;Guðrún svarar: þat ángrar mik, at ek veit eigi, hverr hann er, ok skulum vèr hitta Brynhildi; hún mun vita. Þær bjuggust með gulli ok mikilli fegurð, ok fóru með meyjum sínum, unst þær komu at höll Brynhildar; sú höll var búin með gulli, ok stóð á einu bergi. Ok er sén er ferð þeirra, þá er Brynhildi sagt, at margar konur óku at borginni með gyltum vágnum.Ok er sèn er ferð þeirra, þá er Brynhildi sagt, at margar konur óku at borginni með gyltum vágnum. Þar man vera Guðrún Gjúkadóttir (segir hún); mik dreymdi um hana í nótt, ok gaungum út ímót henni! ekki sækja oss fríðari konur heim. Þær gengu út í móti þeim ok fögnuðu vel; þær gengu inní þá ina fögru höll; salrinn var skrifaðr innan ok mjök silfri búinn; klæði voru breidd undir fætr þeim, ok þjónuðu allir þeim; þær höfðu margskonar leika. Guðrún var fáorð. Brynhildr mælti: hér megi þér eigi gleði bella;Brynhildr mælti: hèr megi þèr eigi gleði bella; ger eigi þat! skemtum oss allar saman, ok ræðum um ríka konúnga ok þeirra stórvirki! Gerum þat! segir Guðrún; eða hverja veiztu fremsta konúnga verit hafa? Brynhildr svarar: sonu Haka ok Hagbarð; þeir unnu mörg frægðarverk í hernaði. Guðrún svarar: miklir voru þeir ok ágætir, en þó nam Sigarr systur þeirra, en hefir aðra inni brenda, ok eru þeir seinir at hefna; eða hví nefndir þú eigi bræðr mína, er nú þikkja fremstir menn? Brynhildr segir: þat er í góðum efnum, en eigi eru þeir enn mjök reyndir, ok veit ek einn mjök af þeim bera; en þat er Sigurðr, son Sigmundar konúngs; hann var þá barn, er hann drap sonu Hundíngs konúngs, ok hefndi föður síns ok Eylima, móðurföður síns. Guðrún mælti: hvat var til merkja um þat? segir þú hann borinn, þá er faðir hans fell?Guðrún mælti: hvat var til merkja um þat? segir þú hann borinn, þá er faðir hans fèll? Brynhildr svarar: móðir hans gekk í valinn, ok fann Sigmund konúng sáran, ok bauð at binda sár hans, en hann kveðst of gamall síðan at berjast, en bað hana við þat huggast, at hún mundi æztan son ala, ok var þar spá spaks geta; ok eptir andlát Sigmundar konúngs fór hún með Álfi konúngi, ok var Sigurðr þar uppfæddr í mikilli virðíngu, ok vann hann mörg afreksverk á hverjum degi, ok er hann ágæztr maðr í veröldu. Guðrún mælti: af ást hefir þú fréttum til hans haldit;Guðrún mælti: af ást hefir þú frèttum til hans haldit; en af því kom ek hér, at segja þér drauma mína, er mér fengu mikillar áhyggju.en af því kom ek hèr, at segja þèr drauma mína, er mèr fengu mikillar áhyggju. Brynhildr svarar: lát þik eigi slíkt angra! ver með frændum þínum, erallir vilja þik gleðja. Þat dreymdi mik, sagði Guðrún, at vér gengum frá skemmu margar saman, ok sám einn mikinn hjört;Þat dreymdi mik, sagði Guðrún, at vèr gengum frá skemmu margar saman, ok sám einn mikinn hjört; hann bar lángt af öðrum dýrum, hár hans var af gulli; vér vildum allar taka dýrit, en ek ein náða;vèr vildum allar taka dýrit, en ek ein náða; dýrit þótti mér öllum lutum betra;dýrit þótti mèr öllum lutum betra; síðan skauztu dýrit fyrir knjám mér, var mér þat svá mikill harmr, at ek mátta trautt bera;síðan skauztu dýrit fyrir knjám mèr, var mèr þat svâ mikill harmr, at ek mátta trautt bera; síðan gaftu mér einn úlfhvelp, sá dreifði mik blóði bræðra minna.síðan gaftu mèr einn úlfhvelp, sá dreifði mik blóði bræðra minna. Brynhildr svarar: ek mun ráða, sem eptir mun gánga: til ykkar mun koma Sigurðr, sá er ek kaus mér til manns;Brynhildr svarar: ek mun ráða, sem eptir mun gánga: til ykkar mun koma Sigurðr, sá er ek kaus mèr til manns; Grímhildr gefr honum meinblandinn mjöð, er öllum oss kemr í mikit stríð; hann mantu eiga, ok hann skjótt missa; þú munt eiga Atla konúng; missa muntu bræðra þinna, ok þá mantu Atla vega. Guðrún svarar: ofrharmr er oss þat, at vita slíkt, ok fara þær nú í brott ok heim til Gjúka konúngs.