Bókastaðir

Þat var einn dag er Ketilríðr var úti stǫdd. Henni var þá varmt mjǫk. Hon hafði sprett hinnunni frá andliti sér. Víglundr gekk út í því, ok sá gerla ásjónu hennar.

Honum brá mjǫk við þetta ok setti rauðan sem blóð. Hann gekk þá inn í stofu, ok var Trausti þar fyrir, ok spyr hvat honum væri, eða hvat hann hafi þess sét, at honum brygði svá við. Víglundr kvað vísu:

Aldri hafði Ketilríðr hinnu fyrir andliti sér þaðan frá er hon vissi at Víglundr kendi hana.

Trausti segir: "þat er hit mesta óráð, at gera bónda nokkut mein svá vel sem hann hefir gert til okkar, ok mundi okkr þat til ógæfu verða ef þú dræpir bónda hennar saklausan ok leið þik þar frá," ok kvað vísu:

Líðr nú á kveldit, ok fara menn til náða. Um nóttina stóð Víglundr upp ok gengr til sængr þeirrar, er þau Ketilríðr ok bóndi svófu í. Ljós var upp dregit í skálanum svá at sjá mátti allt hit efra, en dimt var hit neðra. Hann hleypti upp fortjaldinu; sér hann at Ketilríðr horfir til þils en bóndi horfir fram at stokki, ok hefir lagt hǫfuðit fram á stokkinn sem bezt undir hǫggit; þá ætlaði Víglundr at bregða sverðinu, ok í því kom Trausti at ok mælti: "varask þú," segir Trausti, "ok ger ekki þat fordæðuverk at drepa sofandi mann. Lát øngvan á þér finna at þú hafir hug á konu þessi, ok ber þik sem karlmannligast." Þá kvað Trausti vísu:

Þá sefaðisk Víglundr, en þat undraðisk hann, at svá var í millum þeirra langt í sænginni. Gengu þeir brœðr þá til sængr sinnar ok svaf Víglundr lítit þá nótt.

Um morgunninn eptir var Víglundr allókátr, en bóndi allkátr, ok spyr Víglund hvat honum væri at ógleði, Víglundr kvað þá vísu, er allir ætluðu Ǫrn heita:

"Vera má at svá sé," segir bóndi. "Þykkir mér nú ráð, at vit skemtim okkr ok teflim;" Ok svá gerðu þeir.

Lítt gáði Ǫrn at taflinu fyrir hug þeim er hann hafði á húsfreyju svá at honum var komit at máti. Ok í því kom húsfreyja í stofuna ok sá á taflit ok kvað þenna vísuhelming:

Bóndi leit til hennar ok kvað:

Ǫrn tefldi þat er til var lagt ok var þá jafntefli. Fátt tǫluðusk þau við húsfreyja ok Ǫrn.

Þat var einn tíma er þau fundusk úti tvau ein Víglundr ok Ketilríðr; þau tǫluðusk við nokkut ok þó ekki lengi, ok kvað Víglundr vísu þessa er þau skildu talit:

Síðan skildu þau tal sitt ok gekk Ketilríðr inn, en Ǫrn gengr þá til tals við bónda, var hann þá glaðr við stýrimann. Ǫrn kvað vísu:

Ok enn kvað hann þessa aðra:

Bóndi segir vel dugi þó at hon sæi fyrir. Skildu þeir sína ræðu.

Hvern hlut gerði bóndi ǫðrum betr til stýrimanns, en þat gagnaðisk honum ekki; var hann óglaðr maðr, svá at hann kvað aldri gleðiorð, en þetta þótti bróður hans Trausta svá mikit mein, ok talaði opt um fyrir honum, at hann skyldi af hyggja, ok fá sér (aðra) konu; en Ǫrn segir, at þat mundi ekki verða, "mun ek því øngri slíkt unna, enda mun ek ok ekki því fram fara," ok kvað þá vísu:

"Svá má vera," segir Hrafn; gengu þeir þá til stofu; sat bóndi þar fyrir, ok húsfreyja í knjám honum; helt bóndi um hana miðja; sá Ǫrn, at henni var ekki mikit um þat. Fór hon úr knjám honum, ok settisk niðr í bekkinn ok grét. Ǫrn gekk þangat ok settisk niðr hjá henni, ok tǫluðusk við hljótt. Hann kvað þá vísu:

"Eigi er þat víst," segir húsfreyja, "at þat muni svá verða." Stendr hon þá upp ok gengr í brott.

En bóndi var þá allkátr ok mælti: "þat vil ek nú, Ǫrn," segir bóndi, "at þú hugsir um bú mitt, ok annat þat er mik varðar á meðan ek em í brottu, þvíat ek hefi ætlat mér heimanferð, ok mun ek skemst í brottu mánuð; treysti ek þér bezt til alls þess er mik varðar mestu." En Ǫrn gefr sér fátt um.

Síðan fór bóndi heiman við enn fimmtánda mann.

Ǫrn talar þá við bróður sinn: "þat þykki mér ráð," segir hann, "at vit ríðim heiman, ok sém eigi heima á meðan bóndi er í brottu, þvíat þat mun elligar ætlat, at ek fífli konu hans, ok er þá mikill mannamunr okkar bónda."

Riðu þeir nú heiman, ok vóru hjá kaupunautum (sínum) þar til at bóndi kom heim í nefndan tíma, ok var nú heldr fjǫlmennari en áðr. Þar var í fǫr Þorgrímr hinn prúði ok Ólǫf kona hans ok Helga dóttir hans ok Sigurðr spaki ok Gunnlaugr bróðir hans, Hólmkell bóndi frá Fossi. Vóru þeir saman fimtigir. Þá kvómu ok heim stýrimennirnir. Ketilríðr hafði við búizk eptir því sem bóndi hafði henni fyrir sagt; ætlaði hann nú at veita brúðhlaup sitt.

En er þeir sátu í stofu allir, stóð bóndi upp ok mælti: "svá er mál með vexti, Ǫrn stýrimaðr, at þú hefir verit hér í vetr ok þit báðir brœðr, ok veit ek, at þú heitir Víglundr en bróðir þinn Trausti, ok eru þit synir Þorgríms prúða, ok eigi síðr (vissi ek) hvern hug er þú hafðir á Ketilríði; hefi ek þér margar skapraunir gervar, ok hefir þú þær allar vel borit, en þó hefir bróðir þinn því ollat, at þú hefir þik í øngri óhœfu haft eða gert, en ávalt átta ek meira undir mér. Nú skal ek ekki leyna þik lengr at ek heiti Helgi, ok em ek son Eireks jarl en fǫðurbróðir þinn; bað ek því Ketilríðar, at ek vilda geyma hana þér til handa, ok er hon óspilt af mér; hefir Ketilríðr allt þat vel borit ok kvennliga; var hon þess alls duld af mér ok ǫðrum; hǫfum vit ok aldri undir einum klæðum legit, því at rekkjustokkr tekr upp á millum rúma okkra þó at vit hǫfum haft eitt áklæði; ætla ek at henni hafi þat engin raun verit né skript, þó at hon kenni øngvan mann á meðan þú lifir. Er þetta allt ráð Hólmkels bónda, ok þikki mér nú ráð, at þú sættisk við Hólmkel bónda, en biðir síðan dóttur hans; mun hann láta þik ná sættum, miklu hefir honum betr farit ok prýðiligar í yðrum viðskiptum."

Víglundr gengr þá at Hólmkeli bónda, ok leggr hǫfuð sitt í kné honum, ok biðr hann gera af slíkt er hann vill, en hann svaraði á þá lund: "á þínum hálsi mun þat vera bezt komit, því at svá mun Ketilríði minni bezt líka, ok skulu vit at vissu sættask."

Var nú svá at Hólmkell gipti Ketilríði dóttur sína Víglundi, en Þorgrímr Sigurði spaka Helgu dóttur sína, en Helgi Gunnlaugi ofláta Ragnhildi dóttur sína, ok var nú setit at þessum brúðhlaupum ǫllum í senn. Síðan fór hverr heim til síns heimilis. Undu þau Víglundr ok Ketilríðr nú allvel sínu ráði, ok bjuggu at Fossi eptir Hólmkel bónda fǫður Ketilríðar, en Gunnlaugr ofláti ok Sigurðr bróðir hans fóru utan ok staðfestusk í Noregi, en Trausti at Ingjaldshvoli eptir Þorgrím bónda fǫður sinn, ok lýkr hér þessi sǫgu.

At henni má þykja mikit gaman, geymi guð oss alla saman; lyktisk svá endir at vér sém allir guði sendir; sá þessar sǫgur girnisk segja, hann þarf ekki lǫngum þegja; vér kǫstum allir kvǫlum ok mœði ef kappar girnask ágætt æði; sǫgur ok mentir ok signuð frœði ok síðan eptir sannleiks gœði. Hafi þeir þǫkk er hlýddu, þeir er sǫguna þýddu, ok Þorgeir er letrit skráði; sjálfr guð ok Maria þá alla náði. Þrír feðgar hafa skrifat bók þessa ok biðit til guðs fyrir þeim ǫllum. Amen.