Bókastaðir

Þat sumar, er þeir brœðr fóru til Íslands, þá fór Ingimundr til fǫður síns ok var með honum. Þorsteinn, faðir hans, tók þá at eldaz; ok eitt sinn mælti Þorsteinn til Ingimundar:

"Gott er nú at deyja ok vita son sinn slíkan hamingjumann; uni ek því bezt við ævi mína, at ek hefir verit engi ágangsmaðr við menn; er ok líkast, at með þeim enda slitni ævi mín, þvíat ek kennir nú sóttar. Nú vil ek þér, frændi, í kunnleika gera fjárfar mitt, hvert er, en eigi þykki mér kynlegt, þótt þér svífi af þessum ættjǫrðum, ok læt ek mér eigi at því þykkja."

Ingimundr kvaz hug mundu á leggja at breyta eptir hans fyrirsǫgn. Þorsteinn kvaz ætla, at Ingimundr mundi þykkja þar mikilmenni, sem hann bygði, hvar sem hann væri. Þorsteinn segir honum þá marga hluti fyrir, ok brátt eptir þat andaðiz hann; var honum þá veittr sœmiligr umbúnaðr eptir fornum sið. Ingimundr tók við fjárforráðum ok ǫllum eignum, ætlaði hann þar at nema yndi ok settiz nú um kyrt.

Haraldr konungr hinn hárfagri var nú kominn í fullan frið ok kyrrsetu, er mestr hefir verit allra fornkonunga í Norðrlǫndum; hann mintiz þá þess, er hann hafði játtat vinum sínum ok gerði þeim nú ríkuligar veizlur með stórum sœmðum; hann bauð einkum Ingimundi, ok er hann kom, tók konungr allvel við honum ok mælti svá:

"Þitt ráð spyrz mér á margan hátt sómasamligt, en þó skortir þik einn hlut: at þú ert kvánlauss; en þó hefir ek hugsat þér ráðakost; var mér þat í hug, þá er þú lagðir líf þitt í hættu fyrir mitt líf. Dóttir Þóris jarls þegjanda heitir Vigdís, hon er kvenna fríðust ok með miklu fé; því ráði mun ek þér í hendr koma."

Ingimundr þakkaði konungi ok kvaz fúss vera þessa ráðahags. Konungr veitir veizlu þessa með miklum ríkdóm ok metnaði, ok fara menn heim. Eptir þetta efnar Ingimundr til brúðhlaupsgerðar, ok at því búnu kemr þar Haraldr konungr ok mart annat stórmenni; gengr Ingimundr at eiga Vigdísi, eptir því sem stofnat var. Þetta brúðkaup var veitt með hinni mestu virðingu. Konungr lagði þar til mikinn kost í fégjǫfum ok annarri sœmð.

Ingimundr mælti til konungs: "Nú uni ek allvel við minn kost, ok stórr heiðr er at verða fyrir yðrum góðvilja; en þat stendr mér í hug, er Finnan hefir mér spát um ráðabreytni, þvíat ek vilda, at þat sannaðiz eigi, at ek fœra af ættjǫrðum mínum."

Konungr svarar: "Þar kann ek þó eigi af at taka, ok sé þat til nǫkkurs gǫrt, ok vili Freyr þar láta sinn hlut niðr koma, er hann vill sitt sœmðarsæti setja."

Ingimundr kvað sér fýst á at vita, hvárt hann fyndi hlutinn eðr eigi, þá er grafit væri fyrir ǫndvegissúlum hans, — "kann ok vera, at þat sé eigi til einkis gǫrt; er nú ok eigi því at leyna, herra, at ek ætla at gera eptir Finnum, þeim er mér sýni heraðs vǫxt ok lands skipan, þar sem ek skal vera, ok ætla ek at senda þá til Íslands".

Konungr kvað hann þat mega gera, — "en þat hygg ek, at þangat munir þú koma, ok er þat uggligt, hvárt þú ferr í lofi mínu eðr leyniz þú, sem nú tekr mjǫk at tíðkaz".

"Þat mun mér aldri verða", segir Ingimundr, "at ek fara í banni þínu".

Síðan skildu þeir konungr; fór Ingimundr heim ok sat at búum. Hann sendir eptir Finnum, ok kómu norðan þrjá. Ingimundr segir, at hann vill kaupa at þeim, — "ok vil ek gefa yðr smjǫr ok tin, en þér farið sendiferð mína til Íslands at leita eptir hlut mínum ok segja mér frá landslegi".

Þeir svara: "Semsveinum er þat forsending at fara, en fyrir þína áskorun viljum vér prófa. Nú skal oss byrgja eina saman í húsi, ok nefni oss engi maðr", — ok svá var gǫrt. Ok er liðnar váru þrjá nætr, kom Ingimundr til þeira. Þeir risu þá upp ok vǫrpuðu fast ǫndinni ok mæltu:

"Semsveinum er erfitt, ok mikit starf hǫfum vér haft; en þó munu vér með þeim jarteignum fara, at þú munt kenna land, ef þú kemr, af várri frásǫgn; en torvelt varð oss eptir at leita hlutinum, ok mega mikit atkvæði Finnunnar, þvíat vér hǫfum lagt oss í mikla ánauð. Þar kómu vér á land, sem þrjá firðir gengu af landnorðri, ok vǫtn váru mikil fyrir innan einn fjǫrðinn. Síðan kómu vér í dal einn djúpan, ok í dalnum undir fjalli einu váru holt nǫkkur, þar var byggiligr hvammr, ok þar í holtinu ǫðru var hlutrinn, ok er vér ætluðum at taka hann, þá skauz hann í annat holtit, ok svá sem vér sóttum eptir, hljóp hann æ undan, ok nǫkkur hulda lá ávalt yfir, svá at vér náðum eigi, — ok muntu sjálfr fara verða." Hann kvaz þá ok skyldu brátt fara ok kvað eigi mundu stoða við at sporna. Vel gerði hann við Finna, ok fóru þeir braut, en hann settiz um kyrt at búum sínum ok var vel auðigr at fé ok góðr drengr.

Síðan hitti hann konung ok sagði honum sína meðferð ok fyrirætlan. Konungr kvað sér slíkt eigi á óvart koma ok sagði óhœgt at gera við ákveðnu. Ingimundr kvað þat satt, — "ok hefir ek nú alls í leitat".

Konungr mælti: "Hvar landa sem þú ert, muntu sœmðarmaðr vera."

Konungr fekk honum enn sem fyrr nǫkkurn sœmðarhlut.

Eptir þat gerði Ingimundr veizlu ok bauð til vinum sínum ok hǫfðingjum með miklum ríkdóm; ok at þeiri veizlu kvaddi hann sér hljóðs ok mælti:

"Ráðabreytni hefir ek ætlat fyrir mér, ok hygg ek mik fara munu til Íslands meirr af forlǫgum ok atkvæði rammra hluta en fýsi. En þat er heimilt þeim, er fara vilja með mér; hinum er ok leyfiligt eptir at vera, er þat vilja, ok jafnkomnir eru hvárirtveggju várir vinir, hvárt sem heldr vilja kjósa fyrir sik."

Mikill rómr varð at máli hans, ok sǫgðu mikinn skaða at slíks manns brottferð, — "en þó er fátt skǫpum ríkara"; urðu ok þess margir búnir at fara með Ingimundi, þeir er mikils váru virðir, bæði bœndr ok lausir menn.

Þenna tíma var sem mest sigling til Íslands; ok í þat mund fœddi Vigdís barn; þat var sveinn, sá var vænn mjǫk.

Ingimundr leit á sveininn ok mælti: "Sjá sveinn hefir hyggiligt augnabragð, ok skal eigi seilaz til nafns: hann skal heita Þorsteinn; ok mun ek þess vilnaz, at hamingja mun fylgja."

Sjá sveinn var snemma vænn ok gerviligr, stiltr vel, orðvíss, langsær, vinfastr ok hófsmaðr um alla hluti.

Son áttu þau annan; sjá var ok borinn at feðr sínum ok skyldi hann ráða fyrir nafni; hann leit á ok mælti:

"Þessi sveinn er allmikilfengligr ok hefir hvassar sjónir; hann mun verða, ef hann lifir, ok eigi margra maki ok eigi mikill skapdeildarmaðr, en tryggr vinum ok frændum, ok mun vera mikill kappi, ef ek sér nǫkkut til; mun eigi nauðr at minnaz Jǫkuls, frænda várs, sem faðir minn bað mik? ok skal hann heita Jǫkull."

Hann óx upp ok gerðiz afreksmaðr at vexti ok afli. Hann var fálátr, ómjúkr ok ódæll, harðúðigr ok hraustr um allt.

Þórir hét hinn þriði son Ingimundar skírgetinn, hann var vænn maðr ok mikill vexti ok hafði mjǫk á sér kaupmanns œði. Fjórði hét Hǫgni, fimti Smiðr, hann var frilluson. Þorsteinn var þeira vitrastr allra brœðra. Þórdís hét dóttir Ingimundar, heitin eptir móður hans, ǫnnur Jórunn.

Jǫrundr hét maðr ok var son Þóris jarls þegjanda, bróðir Vigdísar; hann lýsir yfir því, at hann mun fara til Íslands með Ingimundi, lét bæði til halda vingan ok mágsemð. Ingimundr lézt því vel kunna. Hvati hét maðr ok Ásmundr, þrælar Ingimundar. Þá hét maðr Friðmundr, annarr Þórir, þriði. Refkell, fjórði. Úlfkell, fimti. Bǫðvarr. Þessir menn bjuggu ferð sína til Íslands með Ingimundi ok hǫfðu allir stórfé.

Nú lætr Ingimundr í haf, þegar hann var búinn með sitt fǫruneyti, ok áttu góða útivist ok kómu vestr fyrir Ísland ok sigldu inn á Borgarfjǫrð í Leiruvág; brátt spurðiz skipkváman. Grímr reið til skips ok fagnaði vel fóstbróður sínum ok kvaz mikla þǫkk kunna hans þarkvámu, — "ok kemr hér nú at því, sem mælt er, at torsótt er at forðaz forlǫgin".

Ingimundr kvað þat satt vera, — "ok verðr eigi við gǫrt, fóstbróðir!"

Grímr mælti: "Þat er mitt boð, at þú farir heim til mín ok lið þitt allt, ok haf allt þat af mínu fé, er þú villt, hvárt þat eru lǫnd eðr aðrir aurar."

Ingimundr þakkar boðit ok kvaz mundu vera hjá honum í vetr, — "en þar sem ek hefir breytt ráðahag mínum til þessar ferðar, þá mun ek þangat á leita, sem mér var á vísat til landnáma, af tómi."

Ingimundr fór á Hvanneyri, kona hans ok synir; en lið hans var þar allt umhverfis. Grímr veitti þeim stórmannliga ok lét ekki undan dregit þeim til sœmðar um vetrinn; en er váraði, þá lét Grímr enn sem fyrr innanhandar allt, þat er hann átti um land eðr aðra hluti. Ingimundr kvað honum fara allt sem bezt, sem ván var at, — "en norðr mun ek halda; en um flutning ok farargreiða verðum vér þín at njóta".

Grímr kvað svá vera skyldu; slíkt sama gerði ok Hrómundr, því allir fǫgnuðu Ingimundi ágæta vel.

Hann fór norðr um sumarit í landaleitan ok fór upp Norðrárdal ok kom ofan í eyðifjǫrð einn; ok um daginn, er þeir fóru með þeim firði, þá hlupu ór fjalli at þeim tveir sauðir; þat váru hrútar.

Þá mælti Ingimundr: "Þat mun vel fallit, at þessi fjǫrðr heiti Hrútafjǫrðr."

Síðan kómu þeir í fjǫrðinn, ok gerði þá þoku mikla; þeir kómu á eyri eina, fundu þeir þar borð stórt nýrekit.

Þá mælti Ingimundr: "Þat mun ætlat, at vér skylim hér ørnefni gefa, ok mun þat haldaz, ok kǫllum eyrina Borðeyri."

Þá leið á sumarit, því mart var at fœra, en farit síð, ok kómu nær vetri í dal þann, er allr var víði vaxinn.

Þá mælti Ingimundr: "Sjá dalr er mjǫk víði vaxinn, kǫllum hann Víðidal, ok hér ætla ek líkast til vetrsetu."

Þeir váru þar vetr annan ok gerðu sér þar skála, er nú heitir Ingimundarhǫll.

Þá mælti Ingimundr: "Nú mun eigi vera vistin jafnglǫð sem í Nóregi, en eigi þarf nú at minnaz á þat, þvíat margir góðir drengir eru hér enn saman komnir til gamans; ok gleðjumz enn eptir tilfǫngum."

Allir tóku vel undir. Þar váru þeir um vetrinn ok hǫfðu leika ok allskyns gleði.

En er váraði ok nǫkkut leysti snjó ór hlíðum, þá mælti Ingimundr: "Forvitni er mér á at vita, ef nǫkkurir menn gangi á hátt fjall ok sæi, ef nǫkkut væri snjóminna at sjá í aðra staði, þvíat eigi þykki mér, sem vér munim í þessum dal búnað reisa, ok eigi er elligar jafnkeypi."

Síðan gengu menn á fjall eitt hátt ok sá víða þaðan. Þeir kómu aptr ok sǫgðu Ingimundi, at fjǫll váru snjólaus mjǫk, þau er lágu í landnorðri, ok gott til at líta, — "en hér er, sem hin sama hríð sé ávalt, er vér erum; ok kunnum vér þat at sjá, at þar eru landskostir miklu betri."

Ingimundr svarar: "Þá er hóf at, ok væntum enn, at nǫkkut grœnt mun fyrir liggja; svá mun hlut til draga."

Nú búaz þeir snemma um várit, ok er þeir nálgaz norðr til Vatnsdals, þá mælti Ingimundr: "Nú mun sannaz spáin Finnanna, því at nú kenni ek landsleg at frásǫgn þeira, at hér mun oss at vísat, ok vænkaz nú mjǫk; ek sé nú ok land at víðleika með vexti, ok ef þar fylgja kostir, þá má vera, at hér sé vel byggjanda."

Ok er þeir kómu at Vatnsdalsá, þá mælti Vigdís, kona Ingimundar: "Hér mun ek eiga dvǫl nǫkkura, því at ek kenni mér sóttar."

Ingimundr svarar: "Verði þat at góðu."

Þá fœddi Vigdís meybarn; hon var Þórdís kǫlluð.

Ingimundr mælti: "Hér skal Þórdísarholt heita."

Síðan sótti liðit upp í dalinn, ok sá þar góða landakosti at grǫsum ok skógum; var fagrt um at lítaz; lypti þá mjǫk brúnum manna. Ingimundr nam Vatnsdal allan fyrir ofan Helgavatn ok Urðarvatn. Ingimundr kaus sér bústað í hvammi einum mjǫk fǫgrum ok efnaði til bœjar; hann reisti hof mikit hundrað fóta langt, ok er hann gróf fyrir ǫndvegissúlum, þá fann hann hlut sinn, sem honum var fyrir sagt.

Þá mælti Ingimundr: "Þat er þó satt at segja, at eigi má við skǫpunum sporna; en þó skal nú á þetta góðan hug leggja. Bœr sjá skal heita at Hofi."

Menn Ingimundar skipuðu sér um dalinn ok tóku bústaði at hans ráði.

Þetta haust váru íslǫg mikil, ok er menn gengu á ísana, þá fundu menn birnu eina ok með henni húna tveir. Ingimundr var í þeiri ferð ok kvað þat Húnavatn heita skyldu — "en fjǫrðr sá, er flóir allr af vǫtnum, hann skal heita Vatnafjǫrðr."

Eptir þat fór Ingimundr heim; hann setti saman virðuligt bú ok gerðiz brátt yfirmaðr Vatnsdœla ok þeira sveita, er nálægstar váru; hann átti mart ganganda fé, bæði naut ok sauði ok annan búsmala.

Þat sama haust hurfu frá honum sauðir ok funduz um várit í skógum; þar heitir nú Sauðadalr; ok má af því marka landskosti, þá er í þat mund váru, at féit gekk allt sjálfala úti. Þess er enn getit, at svín hurfu frá Ingimundi ok funduz eigi fyrr en annat sumar at hausti ok váru þá saman hundrað; þau váru stygg orðin; gǫltr einn mikill ok gamall fylgði þeim ok var kallaðr Beigaðr. Ingimundr safnar mǫnnum til at henda svínin ok kvað svá rétt at mæla, at tveir bǫfuð væri á hvívetna. Þeir fóru eptir svínunum ok ráku at vatni, því er nú er kallat Svínavatn, ok vildu kvía þar við, en gǫltrinn hljóp á vatnit ok svamm yfir ok varð svá móðr, at af honum gengu klaufirnar; hann komz á hól einn, er nú heitir Beigaðarhóll, ok dó þar.

Ingimundr festi nú yndi í Vatnsdal; þá gerðuz ok margar sveitir bygðar; tókuz þá upp lǫg ok landsréttr.