Bókastaðir

Ok er þetta var tíðinda, kallaði Palámedes til þess annan tíma, at vera konungr yfir Grikkjum, ok sótti alla hǫfðingja at þessu, en talði, at Agamemnon kynni enga herstjórn. Agamemnon hafði þá þing við Grikki, ok bað þá fyrir sjá um konungs tekju, ok sagði sér enga meingerð í þó at annars væri freistat, ok var þá Palamedes til konungs tekinn.

Akilles líkaði illa konunga skiptit ok kvað eigi vel vegna mundu, tóksk nú orrosta af nýju; var Deiphobus fyrir Trójumǫnnum, var þá orrosta mjǫk marga daga, ok féllu þá margir hǫfðingjar ok fleiri af Príamó, ok beiddu þá Tyrkir griða, ok váru þá grið sett um tvá vetr.

Þá sendi Palamedes Agamemnon eptir vistum til Misceam. Efldu þá hvárir af nýju sín vígi. Ok ártíð Ektoris.

Þá sá Akilles Pólixenam, dóttur Príami, ok unni hann þegar í hjarta sitt henni, svá at hann gáði enkis ok eigi reis hann or rekkju. En aðra nótt sendi hann mann til Hekúpu at biðja Pólixenam til handa sér, ok bað hann því heita með, at hann mundi heim fara, ok kvað þar eptir mundu gera margir hǫfðingjar. Hekúpa flutti þetta mál við Príamus, en Príamus kvazk gefa mundu Akilles dóttur sína, ef friðr tœkisk, ok hyrfi allir Grikkir brott, en kvazk ekki gefa mundi honum í ófriði. En er Akilles frá þetta, þá taldi hann þat fyrir Grikkjum, at þeir skyldu heim fara, ok hversu mikit hlauzk af einni konu ok hversu margar þúsundir manna fallit hafa. En þó varð þat ekki, at þeir vildu brott.

En er griða stund var liðin, þá leiddi Palamedes Grikki til orrostu, en Deiphobus Tyrkja her til móts; Akilles fór ekki til bardaga; þeir sóttusk þá mest stjórnarmenn váru hersins, ok lauk svá at Deiphobus féll fyrir Palamedem, ok þá féllu af hvárumtveggjum margar þúsundir. Þá drap Palamedes annan hǫfðingja er Sarpedon hét, ok í því skaut Alexandr í óst Palamedes ok féll hann, ok sóttu þá Trójumenn hart fram, en Grikkir flýðu til herbúða. En Trójumenn sóttu at þeim í herbúðirnar ok brendu mǫrg skip þeirra ok sleit þá nótt bardagann.

Í þann tíma var heim kominn Agamemnon, ok var þat nú ráð allra Grikkja at taka hann til konungs, ok var nú svá gert.

Ok annan dag heldr Agamemnon konungr ǫllum her til bardaga, en Tróilus gekk þá fast á hendr þeim Grikkjum ok felldi fyrir þeim marga hǫfðingja, ok var þá orrosta í sjau daga ok féll Grikkjum þungt, ok váru þá grið sett um tvá mánuði.

Þá sendi Agamemnon Úlixem ok Nestórem til Akilles, at telja um fyrir honum, hversu auvirðiligt var slíkum kappa at ganga eigi í orrostu ok verða svá at skǫmm. En er þeir tǫlðu þetta fyrir honum, neitti hann at ganga í orrostu, en talði þat fyrir þeim, hver heimska þeim væri at berjask einart fyrir sakir einnar konu.

En er Agamemnon heyrði svǫr hans, þá spurði hann ráðs Grikki, hvárt nǫkkut skyldi sinna orðum Akilles; en Menelaus segir, ok bað eigi orrostu bregða, þó at Akilles vildi eigi nær koma; sagði þá engan jafnstyrkan eptir sem Ektor var, en Úliexes fýsti sætta, ok kvað Tróilus eigi óstyrkra en Ektor, ok kvað ósýnt, hvárir sigrask munu. Kalkas spámaðr latti sætta, ok kvað þá sigrask mundu þó at gangi Trójumǫnnum betr.

En er orrostutíð kom, þá stýrði Grikkja her Agamemnon ok Menelaus, Ajax ok Diómedes, ok tóksk þá harðr bardagi ok særði Tróilus Menelaus ok kom Grikkjum á flótta, ok sleit þá nótt bardagann. Eptir annan dag bǫrðusk þeir, ok særði þá Tróilus Agamemnon ok Diómedem, ok þá felldi hann fjǫlda af Grikkjum, ok var þá hǫrð orrosta nǫkkura daga.

Þá váru enn grið sett um sex mánuði. Þá fór Agamemnon ok Nestor til fundar við Akilles ok báðu hann fara til orrostu með þeim, en hann neitti því ok fýsti þá sætta, en hét at fara skyldu riddarar hans.

En er orrostutíð kom, þá tóksk þar harðr bardagi. Tróilus gekk fast á hendr Grikkjum, ok øngum meirr en riddurum Akilles, er Mirmidóne váru kallaðir ok flýðu þá Grikkir, en Ajax einn var sá, er Tróilus fékk ekki fang á. Eptir þat var barizk marga daga, ok varð mikit mannfall, ok vazt meira á hlut Grikkja, ok beiddi þá Agamemnon griða um þrjátigi daga.

Ok er sú tíð var liðin, þá tóksk mikit mannfall, því at Tróilus var þá allra ákafastr, ok sótti mest á menn Akilles, þar til er þeir flýðu. Ok er Akilles sér ófǫr sinna manna, þá hljóp hann upp ok þreif vápn sín ok fór til bardaga með mikilli eggjan. Þá var særðr hestr til bana undir Tróilus. Þá hljóp Akilles í mót Tróilus, þeir hǫggvask til í ákafa, ok lýkr svá, at Tróilus fellr, en Akilles verðr sárr mjǫk, þá kom at Menon, ok særði Akilles, ok tók af honum lík Tróilus.

Þeir Menon ok Akilles sóttusk marga daga, ok varð Menon særðr til ólífis ok lézk af því. Trójumenn flýðu þá allir í borgina ok létu hana geyma sín.

Hekúpa fylldisk upp fjandskapar við Akilles af drápi tveggja sona hennar, Ektor ok Tróilus. Hon hugsaði þá at svíkja hann, ok Alexandr, sonr hennar. Hon sendi þá orð leyniliga Akilles, at hann kœmi á þeirri sǫmu nótt, til sólargoðshofs, er stóð utan borgina, ef honum væri jafnmikill hugr á at eiga Pólixenam, sem hann hafði áðr látit, ok þá mundu þau þetta mál semja með sér, ok gera frið sín í millim.

Akilles sótti þenna fund. Alexandr var í hofinu með mǫrgum mǫnnum vel vápnuðum, ok leyndisk þar.

Ok at ákveðinni stundu gengu þeir Akilles ok Antelokus, sonr Nestóris hins spaka í hofit hlífarlausir ok hǫfðu sverð í hǫndum. Ok þegar veitti Alexandr þeim atgǫngu ok hans menn, en þeir Akilles vǫfðu mǫtlum um vinstri hǫnd sér, en vágu með sverðum, ok felldu þeir Akilles marga menn, en þó urðu þeir ofrliði bornir, ok féllu þeir Antilokus þar báðir.

Ok bar Alexandr bana orð af Akilles ok bað hann líki hans út kasta fyrir dýr ok fugla, en Elenus bróðr hans vill þat eigi ok var hann því fenginn Grikkjum ok lét Agamemnon konungr búa vegliga grǫft hans.

Þá váru send orð eptir Neoptúleno er Pirrus hét ǫðru nafni, syni Akilles, at hann kœmi ok hefndi fǫðr síns.

En er griða tími var liðinn, tóksk þá enn bardagi at nýju ok var Ajax í ǫndverðri fylking hlífarlauss, ok vann mǫrgum manni skaða. Alexandr særði hann með skoti í síðu, en er Ajax fékk sárit, sótti hann Alexandr í ákafa, ok létti eigi fyrr en hann felldi hann. Ajax var ok sár borinn til herbúða, ok dó hann þá er ǫrinn var tekinn úr sárinu.

Alexandr var ok dauðr borinn inn í borgina ok lét Príamus grafa hann virðuliga; flýðu þá ok allar fylkingar Trójumanna í borg ok luku hana aptr. Elena sýtti alla æfi sína síðan dauða hans.

Annan dag gekk Agamemnon konungr með Grikkja her allt at borginni, ok eggjaði þá útgǫngu til orrostu, en engi maðr gekk út, ok bjuggusk þeir þá enn við í borginni eptir fǫngum.

Svikin Trója.

Í þann tíma kom kona sú til móts við Príamus er Pentisílena hét með miklu liði, hon vá sem karlar, margt var kvenna með henni, ok váru kallaðar Amazóne. Ok er hon kom, þá gekk Prímamus út af borginni ok var þá enn barizk nokkra daga, ok gekk þá Grikkjum þungt ok koma þeir opt á flótta, ok fengu Trójumenn þá nokkurar herbúðir, ok brennt nǫkkur skip.

Í þann tíma kom Neoftúlemus til liðs við Grikki, ok tók vápn Akilles fǫður síns með miklum harmi, ok er hann kom, þá var harðr bardagi nǫkkura daga, ok var þá enn mikit mannfall. Þá sóttusk þau í ákafa Pirrus ok Pentisílena, ok drap hann hana, en hann varð sár á hendi; flýðu þá Trójumenn ok komusk með nauð í borgina, en Grikkir settusk þá um borgina ok létu þá eigi ná út at ganga.

Þá áttu hǫfðingjar þing í borginni, ok bað Príamus þá til leggja, hvern þat er líkast þœtti, því at svá má eigi lengi standa. Þá mælti Antenor: "stór skǫrð eru orðin á várum fulltingismǫnnum, Ektor fallinn ok aðrir várir kappar, þeir er nú eru engir þvílíkir eptir, en í þeirra liði eru drjúgum allir eptir enir sterkustu, en vér nú inni byrgðir, ok nær enskis sjálfráða. Sýnisk oss þat nú ráð, er Alexandr er fallinn at Elena sé fengin í vald Grikkja, ok mætti svá friðr verða."

Þá stóð upp Amphimakus, ungr sonr Príamó, fullr kapps. Hann ámælti Antenor ok ǫllum þeim er sætta fýstu, ok kvað þeim hugleysi til ganga, ok lézk hvárrtveggi góðr þykkja sigr ok bani, ok bað hann menn út ganga, ok berjask til þrautar.

Þá stóð upp Eneas ok fýsti sætta, ok er hver hǫfðingi hafði mælt þat er vildi, þá stóð upp Príamus ok talar af miklum harmi, ok ámælti mjǫk Antenor ok Eneam, ok ǫllum þeim er sætta fýstu. Ok þótti Antenor skamt mál í munni verða, svá mjǫk sem hann fýsti ferðar til Grikklands, ok var í fǫr með Alexandr ok sótti Elenu, ok fýstu í ǫllu rána ok hernaðar, en nú vill hann biðja friðar fjandr vára, þá er vér eigum allt illt at launa. Lauk hann svá sínu máli, at hann kvazk aldri skyldu sættask, meðan líf hans væri, ok bað þá alla vera búna út at ganga af borginni ok lét þá svá lúka skyldu þeirri orrostu at hann hefði sigr eða felli ella í fullum veg sínum. Eptir þat sleit þingi.

Príamus konungr heimti son sinn Amphímakum á tal ok kvað sér grun mikinn á vera um þá menn, er mest fýstu sætta, at þeir mundu svíkja hann, ef eigi tœkisk friðr eptir þeirra vild. Ok annan dag kvazk hann muni stefna þeim ǫllum í hǫll sína til snæðings ok umráða, en Amphímakus skyldi þá koma með her ok taka þá.

Ok á hinum sama degi, hǫfðu þeir launfund með sér, Antenor ok Pólídamas, Delon ok Eneas ok aðrir hǫfðingjar, þá inti Antenor til þess fyrst, hverja þrályndi konungr sýndi í því, er hann vildi enskis manns ráði hlýða, ok vildi heldr deyja sjálfr með ǫllu liði sínu, en sættask við Grikki. "En hann er skapmikill ok stórráðr, ok kemr mér þat í hug, at hann muni ætla at véla oss, því at hann trúir oss nú eigi til fulls. Nú séð þér ráð fyrir oss hvárt yðr sýnisk at bíða þess, hvat þar kemr upp, en eigi varir mik at lengi muni þurfa, eða vili þér leita annara orráða, þeirra at vér verðim eigi seinni."

Þetta leizk ǫðrum hǫfðingjum svá, þóttusk þeir þá sjá hvern enda hafa mundi, ef þá skyldi engum ráðum at fara, sem Príamus hafði heitazk, ǫðrum en ganga út af borginni ok berjask, ok láta vinna mann meðan mætti. Þeir tóku þá fastmælum sín á millim, at engi skyldi annars ráð brjóta eða berj gera, ok þegar sendu þeir Pólídamantem á fund Agamemnons konungs leyniliga ok segja honum hvat komit var, at þeir þóttusk þá lífi sínu eiga at forða, ok þeir mundu þá búnir vera kaup við hann at eiga, ok gefa þá upp borgina, þeim til friðar ok þeirra varnaði. Ok er hann kom á fund Agamemnons konungs, sagði hann honum sín ørendi;

Þá kallaði konungr saman hǫfðingja sína ok spurði hvern trúnað á orð hans skyldu leggja, ok var þat ráð tekit, at senda mann með Pólídamante, þann er Sínon hét, at finna Eneam ok Antenor, ok skynja hvárt honum þœtti þetta flærðalaust, ok er hann kom í borgina ok hitti þá Antenor ok Eneam, þá reyndi hann allt af þeim satt ok ráðit, er fyrir þá var upp borit, ok festu þeir þá með sér af nýju þessa ætlan. Þeir gerðu jartegni með sér, hvern tíma borgarinnar skyldi vitja um nóttina, ok hvert lið upp skyldi lúka. Sínon hvarf þá aptr til Grikkja ok sagði Agamemnon konungi sín ørendislok, at þar var allt sœrum bundit, er þeir hǫfðu við mælzk.

Ok á hinni sǫmu nótt komu Grikkir til borgarinnar, ok luku þeir Antenor þá upp borgliði ok leiddu þeir þá allan herinn í borgina, ok báru síðan ljós fyrir Grikkjum til þess er þeir komu á óvart í hǫll Príamus konungs, ok var þar þá fyrir mestr hluti þeirra manna er borgina vildu verja. En er Grikkir komu í hǫllina, þá neyttu þeir handa, ok var engi ákafari en Neóftúlemus Pirrus. Hann hjó fyrst Príamus konung fyrir þórsstalla, en þá hvern at ǫðrum, ok mundu þat flestir ætla, at hann væri eigi menskr maðr, er hann hljóp alblóðugr um hǫllina, ok hjó á tvær hendr mikilli breiðexi. Ok gengu Grikkir alvápnaðir um alla borgina um nóttina, ok drápu menn hvar sem þeir komu ok ræntu fé.

Hekúba drótning bað Eneam fela Pólixenam fyrir þeirra fjandmǫnnum, en hann fékk hana Ankíse ok fal hann hana um stund, en þær Kasandra ok Andrómaka fálusk í Fryggjarhofi.