Bókastaðir

Nú var sagt Alexandr, at Elena var komin til hofsins, þá ferr hann þangat með dýrligum fórnum ok leizk hvárutveggja þeirra vel á annat er þau sásk ok tóku þau tal sín á millim. Alexandr kastar gullepli í kné Elenu, en þessi orð váru rituð á eplinu: "ek sver þess við goðin at ek skal Alexandr giptask ok vera hans drótning héðan af." Hon roðnaði við, er hon kvað þetta upp allt saman, því at þat þorði enginn at rjúfa, er í hofinu var heitit. Hon þóttisk vera svikin, ok kallaði þat ekki eiga at haldask, er maðr mælti óvitandi ok óviljandi, en Alexandr kallaði þetta orðit at vilja ok tilstilli goðanna, er ekki dugði í móti gera, ok sagði hana fyrir þeirri reiði verða mundu, ef hon ryfi við þau heilug sœri.

Hann gekk þá brott or hofinu ok til skipa, en um nóttina gengu þeir til hofsins ok tóku brott Elenu, ok nǫkkurar konur með henni, ok báru á skip. En er borgarmenn urðu varir við brottǫku hennar, þá herklæddusk þeir ok vildu sœkja eptir henni, ok tóksk þar bardagi, ok lýkr svá at landsmenn féllu ok flýðu, en Alexandr hafði sigr. Ok fóru brott við svá búit ok léttu eigi fyrr sinni ferð, en þeir komu heim í Tróju. Ok tók Príamus konungr við þeim feginsamliga, ok þykkir vel árnazk hafa ok kvazk ætla at Grikkir muni nú eigi betr una við sinn hlut, en þeir hafa áðr unat, "ok vettir mik, at þeir sendi nú heim Hesíónem systur mína."

Elena var fyrst langa hríð ókát, en tók um síðir at gleðjask við umtǫlr Príamus, ok var þá gerð samfǫr þeirra Alexandrs ok tókusk þar brátt ástir miklar.

Kasandra er Tróan hét ǫðru nafni, varð stygg við, er hon fann Elenu, ok sagði at af hennar þangaðkvámu mundi þeim leiða allan ófagnat. Príamus var reiðr við spár hennar, ok bað hana byrgja eina í húsi, ok svá var gert.

Herferð til Tróju.

Nú er at segja, hvat tíðinda var í Grikklandi, er Menelaus frétti brottǫku Elenu ok mannadráp þar, er þar hǫfðu orðit at hans herbergjum. Þá sendu þeir Nestor orð Agamemnon konungi, bróður Menelaus, ok er hann kom þar þá huggaði hann bróður sinn ok lýsti því, at hann mundi gera her til Tróju, ok bjóða þeir þegar út leiðangri af ǫllu Grikklandi.

En er herinn var saman kominn, þá tóku þeir ráð at ganga til fréttar við goðin, í þann stað er Delpus hét, þat goð er þar var blótat var kallat Apolló. Þar mátti ekki ljúga; til þeirrar ferðar réðusk þeir; hinn ágæti Akilles ok Patroklus, ok er þeir komu þar, gengu þeim svá fréttir, at Grikkir mundu sigr hafa, ok Trója mundi á tíunda ári unninn verða. En í ǫðrum stað sendi Príamus konungr Kalkas, son Nestoris í Delpus til fréttar, en þau svǫr komu í móti at hann skyldi ganga í lið Grikkja, ef hann vildi halda virðing sinni ok því rézk hann í lið með Akille ok fóru þeir síðan heim aptr til hersins, en Príamó komu engin orð um fréttina, hversu farit hefði.

En er Grikkir váru búnir í hǫfn þeirri er í Athenis heitir, hǫfðu þeir þrjú skip hins ellifta tugar hins tólfta hundraðs, þeir létu í haf, ok tóku þar land, er Tenedon hét, ok ræntu þar fé ok drápu menn.

Agamemnon var konungr yfir her Grikkja, en þessir váru ágætastir menn með honum; Menelaus, bróðir hans Akilles ok Patróklus, fóstbróðir hans Palamídes, Diómedes. Ajax Telepus; Úlixes ok Nestor váru spekingar mestir í her þeirra.

En er Grikkir váru við land komnir, sendi Agamemnon Diómedem ok Úlixem á fund Príamus ok beiddi at Elenu skyldi lausa láta, en leita síðan sáttum saman at koma, en Príamus neitti því þverliga.

Kríseus hét sá maðr, er þjónaði því goði er Delpus hét. Agamemnon konungr tók dóttur hans ok at óvilja hennar. Kríseus undi henni svá mikit, at hann mátti ekki af henni sjá, ok því hét hann á goðit, at þat skyldi senda aptr dóttur hans.

Ok því kom drepsótt í lið Grikkja ok yfir allar þeirra herbúðir, ok varð svá mikit mannfall af þessu drepi at þrjár mílur váru þat á alla vega, er eldar einir váru, þeir er menn brendu líkami dauðra manna, sem þá var siðr. Þeir gengu þá til fréttar við goðin, ok urðu þeir þá vísir, var hon þá heim send ok varð Kríseum faðir hennar því stórfeginn.

En er þeir komu aptr, er sendir váru til Príamus, ok sǫgðu sín ørendi, þá lét Agamemnon konungr blása um allan herinn, at herklæðask skyldi ok sœkja til borgarinnar, svá sem sólin var uppkomin, ok sóttu þeir nú til borgarinnar Tróju.

Ok þenna morgin sá Príamus at svá var í heiðskíru, sem regnbogi er veri at sjá yfir allri borginni, ok því þóttusk þeir vita at Grikkir mundu á ferð komnir, ok því lét hann útblása ǫllum herinum af Tróju í móti Grikkjum. Próteselus sótti harðast fram á hendr Trójumǫnnum, ok fóru Trójumenn á hæl, ok féll þar mart af þeim. Þá réðsk Ektor í móti honum ok felldi hann, ok kom þá flótti í þat lið, er honum hafði fylgt, en Ektor hvarf þá aptr til borgarinnar, en bardaginn hélzk eptir. Þá kom Akilles til með sína sveit, ok kom þá flótti á Trójumanna lið, ok rak hann flóttann allt at borginni, ok sleit þá nótt bardagann.

Eptir um morgininn kom Agamemnon konungr með allan herinn, ok setti herbúðir sínar á vǫllunum hjá borginni, ok lét gera virki um ok grafa díki um.

Sá þeir þá at Trója var svá sterk, at engi von var at hon mundi unnin verða, meðan fólk væri til at verja hana, en þegar annan dag eptir gekk Ektor út af borginni með fylktu liði, en Agamemnon konungr í móti með Grikkja her, ok varð þar hin harðasta orrosta. Kom þá brátt mikit mannfall. Ektor gekk fram rǫskliga ok drap menn á báðar hendr. Þá réðsk í móti honum Menon, ok áttu þeir víg saman ok fell Menon. Nú vill Ektor fletta hann, ok í því kom at Menesteus ok sótti fast Ektor, ok særði hann á fœti.

En er Ektor hafði sár fengit, þá var hann myklu ákafari ok hjó bæði stórt ok hart, ok hefði hann þá ǫllum Grikkjum fyrir komit, ef eigi gengi þá í mót honum Ajax. Ok bǫrðusk þeir lengi ok kom hvárgi sári á annan, ok er þeir hǫfðu barzk um hríð, kendusk þeir við, at þeir váru frændr ok systrasynir, ok lét Ektor þá stǫðva lið sitt, ok gáfusk þeir frændr gjǫfum ok mæltu til vináttu. Eptir þetta beiddu Grikkir griða tvá vetr, en Trójumenn hétu því, ok váru þá grið sett ok vel haldin. Váru þeir þá grafnir, er drepnir váru.

Í þann tíma vandaði Palamedes mjǫk um við Agamemnon, er hann skyldi konungr vera yfir ǫllum Grikkja her, ok kallaði hann enga forsjó fyrir slíku stríði kunna at hafa, ok mæltu þat margir, at því talaði hann slíkt, at hann vildi konungr vera, en mǫnnum var ekki um þat umskipti, ok var allt sem áðr.

En er tveir vetr váru liðnir, kom þeirra orrostutími, ok lét Agamemnon konungr útblása ǫllum her Grikkja, ok með honum Akilles ok Díómedes ok Menelaus, en fyrir Trójumanna liði var Ektor ok Eneas ok Tróilus, ok varð þá hin ákafasta orrosta ok mikit mannfall. Ektor felldi þessa hǫfðingja. Bóetem ok Archílokum ok Prótenórem, ok sleit nótt bardaganum.

Agamemnon konungr hafði þing á þeirri nótt, ok eggjaði herinn frœknligrar framgǫngu, ok bað menn mest sœkja Ektor, ok sagði hvers honum var at hefna, kvað honum þá þykkja ǫll borgin unnin, ef hann er drepinn.

Menelaus lét fara orð um, at hann vildi berjask við Alexandr í einvígi; kvað ósannligt, at svá margr maðr gyldi saka þeirra, er vit eigumsk við.

En er Alexandr frá þessi orð, þá vildi hann gjarna at þeir fyndisk, en Elena latti hann þess, ok kvað þat ekki hans fœri, ok "mun þik allt við hann skorta, utan hug."

Annan dag eptir stýrðu þeir Akilles ok Díómedes Grikkja her til móts við Trójumenn, en í mót þeim Ektor ok Eneas, ok tóksk þá mikil orrosta ok mikit mannfall. Ektor felldi í þeirri atlǫgu sjau hertoga af Grikkja liði, en Eneas tvá; Akilles felldi fjóra hertoga af Trójumǫnnum en Díómedes tvá. Brá Agamemnon konungr þá orrostu ok undi við illa, er hann sá slíkar ófarar sinna manna, en Trójumenn undu vel við.

En annan dag eptir gengu Grikkir allir af herbúðum sínum. Eggjaði Agamemnon konungr þá sína menn í ákafa á Ektor ok Trójumenn, en þeim í móti Trójumenn, ok var sú orrosta svá hǫrð ok grimmlig at henni létti eigi áttatigi daga í samt; gengu menn þá fram rǫskliga hvárirtveggju, ok lifði hverr sér ok sínum félaga sem mátti, en á hvern dag féllu margar þúsundir manna, ok var eigi tóm til at grafa.

Þá sá Agamemnon konungr at eigi mátti svá lengr vera, ok sendi hann þá Úlixem ok Díómedem til Príamus konungs með sættarboðum, ok var þá friðr settr um þrjá vetr ok skyldu þá hvárir auka sinn viðrbúnað, sem vildu. Héldu þeir ok svá vel grið sína, at eigi var ǫðrum hættr, þó at fǫðurbana sinn fyndi, ok áttusk þeir jafnan mart við, þegar friðartímar váru; bjuggusk nú ok við hvárirtveggju sem bezt máttu.