Bókastaðir

En er Erkúles var aptr kominn, þá unði hann stórilla við sína fǫr ok óvirðing þá, er Lamedon konungr hafði honum veitt.

Hann fór heiman til þeirrar eyjar er Spartam heitir, at finna Kastorem ok Pollúcem. Þá hafði Lamedon konungr landflœmða. Þaðan fara þeir allir saman til Salómínam, at finna Thelamon, ok fara þeir þaðan allir til Picíam at finna Peleum, ok fór hann með þeim í Pílum, þar er Nestor hinn spaki réð fyrir, ok fór hann með þeim ok hafði fimm skip stór, ok valdi þar til hina beztu menn.

Sigldu þeir þaðan í haf ok komu við Frigíaland um nótt, ok er þeir urðu landfastir, fór Erkúles frá skipum, ok með honum Peleus ok Thelamon ok helmingr liðs þeirra. Lamedon konungr var í borg þeirri er Ilíum hét, síðar Trója, hon var þá hvárki sterk at veggjum né mannfjǫlda. Hann reið út af borginni ok til skipanna, ok tóksk þar bardagi, ok eigi langr áðr honum kom hersaga or borginni; vendi konungr þá aptr ok vill veita þeim. Snéri Erkúles þá í móti honum ok varð þar harðr bardagi, ok lauk svá at Erkúles drap Lamedon konung ok mestan hluta liðs hans.

Þeir tóku þar Hesíónem, dóttir Lamedons konungs, ok allt þat er fémætt var, fara þeir síðan með sigri aptr til Grikklands, ok undu þá vel við sína ferð. Thelamon fékk Hesíónem, ok fóru þau heim í Salómína. Þar féllu frillusynir Lamedons, er svá hétu: Hipsifílus ok Voltúntes ok Amphíter.

Frá Erkúles.

Eptir þessa atburði fór Erkúles or landi at leita sér frægðar. Hann drap með hǫndum sér einn mikinn leo. Herkúlesteus heyrði mikla frægð fara af Erkúles, ok girntisk at sjá hann, ok er þeir fundusk, drap Erkúles hann. Hjá einni keldu var einn ormr með mǫrgum hǫfðum, ok er eitt var af honum hǫggvit, þá komu tvau í staðinn. Þann drap Erkúles.

Hann tók gulleplin, hann fór ok í Spanía, ok drap hinn ógurliga Gereons, ok var þat verk allfrægt. Þaðan fór hann í vestrálfu heimsins, ok er svá sagt at hann kœmi til heimsenda, ok gerði þar mikla stólpa til marks víðfǫrli sinnar. Síðan siglði hann aptr um Norvasund ok í Ítalía.

Kakus sonr Evander, hét mikill kappi, er Erkúles drap. Þaðan fer hann út á Indíaland, ok drepr þar þau dýr er Centauros heita, en tamði sum. Hann drap ok þar þá fugla er ágætastir hafa verit, er Arpíne hétu.

Eptir þat ferr hann utan, ok svá sǫgðu heiðnir menn, at hann brygðisk í villigaltar líki, ok þorðu engir honum áverka at veita. Því trúðu þeir ok, at hann bæri himin, ok því kǫlluðu þeir hann þangat numinn, ok því kǫlluðu þeir Erkúles stjǫrnu; hon stendr á millim tveggja vagna.

Erkúles hafði átt þá konu, er Deianíra hét, systr Melíagrí. Hann hafði hana látit eina, en tekit sér eina bóndadóttur til konu.

Deianíra sendir Erkúles eitt bréf með þessum orðum: "Margt kemr nú við, Erkúles, um ráð þitt, þat er fyrir skǫmmu mundi eigi líkligt þykkja. Þú hefr nú fengit eina bóndadóttur, þá er ekki kann at gera, utan rífa ull í sundr, ok svá segisk at þú greiðir stundum með henni, en ef þú greiðir eigi vel fyrir henni, þá lystr hon þik með snælduhala sínum; ok eigi er þessi hinn sami Erkúles ok sá er drekann drap í garði Atlanus risa, ok tók þaðan gullepli tvau.

Mér er ok sagt, at þú drekkir vín um nætr ok daga, ok etir hœns ok páfugla. Ok eigi hefðir þú yfirkomisk Erides hinn frœkna, ef þú hefðir þá svá gert. Ok eigi mundi Orpeus trúa at þú mundir slíkr verða, þá er þú vart í niðrgang með honum. Ok þú tókt Cerberum, ok drótt hann allt upp í ljós veraldar, ok lagðir á hann þrjá fjǫtra. Eigi vartu þá í baldikinn ok eigi battu þá gull á háls þér.

En eigi þarf ek um þik at annask; mín forlǫg munu mik taka, sem frændr mína. Faðir minn lagði sik sverði, brœðr mínir vágusk; systr mínar druknuðu, nú sendi ek þér einn kyrtil, roðinn með mínu blóði; ok eigi vartu þá í blautum purpura, er þú drapt Gorgonium, skrimsl þat er framan var leó, en í miðju geit, en flugdreki aptr, ok þess minnir mik, at þú værir heldr í vargstakki, þá er þú drapt Gereónem konung í Spanía, ok rétt einn ǫllum Spán; — nú send hingat son okkarn, at hann veiti mér nábjargir, en ek sendi þér í móti þetta klæði blóðugt."

Hon brá þá sverði ok lagði gegnum sik, ok lét hon þar líf sitt.

Er Trója var eflð annan tíma.

Nú er þar til at taka, at þá er Lamedon konungr var drepinn ok synir hans, ok dóttir hans hertekin, en brotin borgin ok rænt fénu, var Príamus ekki nær. Ok er hann frá þessi tíðindi, brá honum við mjǫk. Hann fór þá til Ilíam með allt sitt góz.

Hann lét þegar til borgar efna, miklu sterkari en fyrr hafði hon verit, en eigi varð hon fyrr allger, svá sem þeir vildu, fyrr en Neptúnus ok Apolló sólarguð gerðu hana; þangat váru veitt stór vǫtn með miklum broðum; þar váru þá gervir kastalar stórir ok turnar; eigi váru ok borgarliðin aptr læst auðveldari at sœkja, en veggirnir liðlausir. Kastali var yfir hverju borgarliði.

Hann lét gera hof mikit í borginni ok helga Þór, ok er þetta var allt gert, þá sendi hann Antenor til Grikklands eptir Hesíonem systur sinni. Hann fór, þegar honum gaf byr, ok fann Peleí, ok sagðisk vera sendr af Príamus konungi, at leita um sættir við þá Grikki. Ok tjáði hversu stórt honum var at bœta, er þeir hǫfðu drepit fǫður hans ok brœðr, en brotit borg hans ok rænt fénu ok drepit fjǫlda fólks, en tekit systur hans at herfangi, er hann tregar mest. Ok bað at hann skyldi eiga hluti at Hesíónem væri heim send. Peleas tók honum erfiðliga, ok kallaðisk þeim minna illt gert hafa en þeir váru verðir, ok bað hann brott fara þaðan. Hann hélt þá brott til Bóecíam, ok lendi við Salamínam, ok fór á fund Telamon, ok beiddi at hann sendi heim Hesíonem til Príamus bróður síns.

Telamon segir: "ekki er þess við mik at leita, ek hefi ekki gert Príamó, ek drap ekki fǫður hans, ok eigi tók ek systur hans, en þau laun, er ek fékk þar fyrir mína framkvæmð, varir mik at ek láta eigi þrautarlaust," ok bað hann Antenor brott fara sem skjótast. Hann fór þegar brott, ok létti eigi fyrr en hann kom heim til Príamó ok sagði honum alla sína ferð, ok sagðisk fundit hafa alla þá menn, er honum áttu sakir at bœta ok sagði fyrir sakbœtr koma spott ok heitun.

Eptir þat sendi Príamus eptir sonum sínum ok vinum, ok segir þeim at hann ætlar at gera her til Grikklands ok skulu synir mínir vera hǫfðingjar, fyrir því at þeir eru reyndir at mikilli kappsemð, ok frœknleik.

Ektor stóð upp ok mælti: hann var elztr ok ágæztr. "Gjarna vildim vér fara, ef til sœmðar mætti verða, en þat efar mik um, at eigi verði várr hlutr því betri, sem vit eigumsk fleira við, en ekki kvíði ek mér, því at lifa man ek þann aldr, sem mér er hugaðr."

Þá mælti Alexandr: "þat er mín tillaga, at vér látim þá reyna um stund at bera skarðan hlut fyrir oss, ok vil ek bjóðask til at vera hǫfðingi þessarar farar ok kemr mér mjǫk óvart, ef ek fer ørendlausu." Eptir þat sagði Alexandr draum sinn, þann er hann hafði dreymt í Ídaskógi; "vænti ek at hann muni nú ræsa. Man ek þangat sœkja heldr yndi en aldrtila, man þat ok allt eptir ganga er goðin hafa fyrir sagt, er ok sá engi feigri er ferr, en hinn er heima sitr." Þetta mál studdi Deiphobus, sonr Prímamus, eggja mjǫk ferðarinnar.

Þá stóð upp Elenus, sonr Príamus ok mælti: "annan veg segir mér hugr um þessa ferð en brœðrum mínum. Ek ætla þann bezta kost várn, at ørendlausa verði, ok er þat þó eigi hæðingarlaust. En nærr er þat minni ætlan at vér munum fara ok hafa ørendi at sinni, þat er vér viljum. En fyrir þat munu vér láta fé várt ok frændr ok sjálfa oss á lesti."

Þá stóð upp Tróilus hin yngsti sonr Príamus, en engi var honum sterkari utan Ektor, ok fýsti mjǫk ferðarinnar. Konungr lætr nú þing stefna, ok segir at hann ætlar her út at bjóða ok herja til Grikklands ok Alexandr sonr hans, skal þar hǫfðingi fyrir vera. Hann tjár sakir þær, er hann átti við Grikki, ok svá svǫr þau er Antenor fékk, er hann var þangat sendr, bað hann nú til leggja hvern þat er líkast þœtti, en kvazk ekki trúa illspám Helenus.

Sá maðr svarar máli hans, er Pandus hét, sonr Eyforbíus, frændi Príamus: "hér megu þér þann sjá, er illa ætlar verða munu førna. Því at svá, sagði minn faðir mér, ef Alexandr næmi konu af Grikklandi at þar af mundu vér fá ódœmi ok aldrtila. Kallaði hann nær sínu skapi vera at lifa í atferðarleysi en deyja hæðiliga í forsjóleysi ok heimsku með ofkappi."

Konungr kallaði honum koma til slíkra orða hræðslu ok hugleysi, fýsti þá allt fólk þessar ferðar. Kasandra, dóttir Prímamus konungs, kunni stórilla þessi ætlan, ok kvað þar mundu við gefna Tróju, ok líf fǫðr síns, ok brœðra, ok drjúgum allra manna virðing, ok flestra manna fjárhlutr; engi gaumr var þá gefinn hennar spám.

Var þá búinn herinn, ok var Alexandr hǫfðingi ferðarinnar, ok leystu þeir flotann ok bað Príamus goðin beina ferð þeirra. Ok er þeir komu nær eyju þeirri er Cerearn hét ok Menelaus réð fyrir, þá mættu þeir Menelaus, er hann ætlaði at fara til Pílum á fund Nestóris ok spurði Menelaus, hvert Alexandr skyldi, en hann lézk fara at skemta sér. Menelaus bauð honum til sín, ok sagði drótningna heima vera at fagna þeim, ok bað hann þar hafa hvat er hann vildi.

Þeir Alexandr tóku Ceream en í þeirri eyju var mikil hofs helgi, ok stóð hofit nær sjó; ok er Elena, kona Menelaus, frá, at þessi hinn ágæti konungs sonr var þar við land kominn, þá fór hon til hofsins, at vegsama goðin; henni var ok nǫkkr forvitni at sjá þetta hit útlenzka fólk, er svá mikil frægð fór af. Hon var fríðust allra kvenna í verǫldinni. Henni var ok sagt, at Alexandr mundi hana heimsœkja, ef eigi yrði áðr þeirra fundr.