Bókastaðir

Frá Edelon.

Maðr hét Edelon ok dóttir hans Alkonía. Júpíter spyrr þetta, ok vill ná henni ok leitar sér ráðs. Hann kemr á laun, ok er hon sat í skemmu sinni verða þau undr, at rignir gulldropum á kné henni; hon gengr út ok sér mikla skúr, hvar ofan rigndi, ok gengr þar eptir, ok í þessu grípr Júpíter hana ok leiðir til skips, en faðir hennar biðr eigi leita hennar, ok þykkisk vita hverr hana man hafa brott numit, ok er Júpíter kemr til skipa með hana, lætr hann verða saman tvær nætr ok engan dag í millim.

Peleus hét konungr í Pelapónense í Grikklandi, ágætr ok ríkr, bróðir hans hét Eson, ok bar ekki tignarnafn; sonr hans hét Jason, hann var mikill maðr ok sterkr, vápndjarfr ok vígkœnn; hann var svá vinsæll, at honum vildu náliga allir þjóna í ríkinu.

Hann var miklu ǫrvari af fé en nokkurr í þann tíma, þat óttaðisk Peleus konungr at skjótt mundi Jason hafa undan honum ríkit, ok gerði þat ráð, at senda hann í nǫkkura ferð, er engi hafði aptr komit, sá er farit hafði. Hann sendir síðan orð Jason, at hann komi á hans fund, ok er honum komu bréf konungs, fór hann þegar á fund hans. Konungr fagnaði honum, ok er hann hafði þar verit um hríð, þá gengu þeir frændr á málstofu.

Þá mælti konungr: "ólíkr ertu orðinn, frændi, flestum mǫnnum ǫðrum í heimi þessum, þeim er vér heyrum sǫgur af. Ok þyrfti nú at þú létir skamt þrekvirkja millim, meðan þú ert í þvílíkum blóma aldrs ok virðingar, ok mætti þaðan af vaxa þín tign ok várt ríki. En sú þykkir nú framaferð mest at fara í Asíam, í þann stað sem Kolkos heitir, at sœkja þangat reifi þat er gullspuni einn er. Ok hefr þeim þó ekki vel farizk, er eptir hafa sótt, vænti ek at þeir munu óráðliga hafa at farit."

Jason gerði sik fúsan þessar farar, því at honum féll vel í eyru lofsorð konungs, heitr konungr honum stórsœmdum, ef hann kemr aptr, þykkir Jason ok fýsiligt, at koma í hina ágætustu staði veraldarinnar, ok játtar ferðinni. Konungr sendir eptir smið þeim, er Argus hét, er hagastr var í ríkinu, ok víða er í bókum getit, at hann skyldi skip gera ok vanda sem mest, ok er þat vegliga skip var framsett, var þat kallat Argo.

Þessir menn réðusk til ferðar með Jason; hinn mikli Erkúles, sonr Þórs, Kastor ok Pollox af Sparta, brœðr Eline er vænst var allra kvenna í Grikklandi, hana átti Menelaus, ok Klítemestre, er átti Agamemnon; með honum fór ok Nestor hinn spaki or Píló, ok Telamón af Salómína ok Peleus af Figía. Eigi váru fleiri menn nefndir. Ok er þeir váru búnir, létu þeir í haf, ok komu síðan við þat land er Frígía heitir.

Fyrir því ríki réð þá Lamedon, hans sonr var Príamus en dóttir Hesíóna. Kona Príamí hét Hekúba, þeirra synir váru þeir, hinn ágæti Ektor ok hinn fagri Alexandr, er Paris hét ǫðru nafni, Deiphepus. Heleneus ok Tróilus; dœtr þeirra þær Kasandra ok Pólixena ok Tróan; átti Príamus ok launguetna sonu. Príamus réð þá fyrir Tyrklandi einu, meðan Lamedon lifði.

Hekúpu dreymdi, þá er hon var óraust, at einn logbrandr liði fram af munni hennar, þar fyrir þótti henni ǫll Trójuborg brenna; ok var hrædd mjǫk ok sagði Príamó drauminn, en spekingar réðu svá, at hon mundi fœða einn son, þann er fyrir hans sakir mundi niðr vera brotin ǫll Trójuborg. Ok er Príamus konungr heyrir þessa hluti, biðr hann sveininn útbera.

Ok er hann var fœddr var hann kallaðr Alexandr; ok er móðirin sá, hversu fagrt þat barn var, vildi hon eigi láta útbera, ok fékk hann á fóstrs á laun, ok var hann þá kallaðr Paris, en er hann vóx upp, elskaði hann mjǫk Freyju, en síðan er hann vissi um ætt sína ok hann gerði brullaup sitt til Thetidem, þá bauð hann þangat ǫllum guðum.

Hon tók upp eitt gullepli, á því var þat ritat, at sú skyldi eignask er fegri væri ok var því kastat millim þeirra Freyju ok Sif ok Gefjon; þær ganga fyrir Júpíter at hann dœmi um, hver þeirra fríðust er, en hann vildi eigi dœma, því at hann ugði reiði þeirrar, er hann dœmði eigi vænsta.

Hann bað at þær fœru í skóginn Ídem til hirðis þess, er Alexandr hét, ok á nǫkkurum degi, er hann gætti fjárins, kom til hans griðungr einn mikill er hann hafði eigi fyrr sét, ok barðisk við einn af hans griðungum, ok varð sá sigraðr er Alexandr átti. Þá setti Þórr kórónu af dýrligum blómum yfir hǫfuð hans, ok annan dag kom griðungr, ok fór sem hinn fyrri dag; ok hinn þriðja dag kom hinn sami griðungr, ok mátti sá minna fyrst er Alexandr átti, ok þá batt hann brodd einn mikinn í enni honum, ok mátti þá sá ekki við, er til var kominn ok undi þá Alexandr vel við, ok því setti hann kórónuna á hǫfuð honum, ok tignaði hann þá svá fyrir sigr sinn.

Þessi atburðr var sagðr Príamó, ok hér eptir gekk hann við frændsemi Alexandrs, ok er hann var í ætt kominn, tók hann virðing sem aðrir brœðr hans, hann var allra manna kurteisastr.

Ok einn dag, er hann fór á Ídusskóg þar sem hann hafði hjǫrð haldit, sýndisk honum í svefni, sem Satúrnus leiddi at honkonr þrjár konr, Sif ok Freyju ok Frigg, ok bað hann segja, hver þeirra vænust væri. Honum þótti Freyja lúta at sér, ok bað hann þat segja at hon væri vænst, en hon kvazk mundu launa honum, at vera þess ráðandi at fá honum þá konu af Grikklandi er vænst væri.

Þá gekk at honum Sif ok bað at hann skyldi hana vænsta dœma, en hon kvezk mundu gefa honum mikit veraldarríki ok tign, ok er hann dœmir eigi, þá gengr Frigg at honum ok býðr honum mikla speki ok sigr í orrostum (hon var orrostu guð), ef hann segði hana fegrsta, ok dœmir hann eigi.

Nú kemr Freyja at honum ok mælti: "minnstu nú, hverju þú hefir mér heitit: "hon beraði líkam sinn; þá dœmir hann hana fegrsta; því var Sif síðan í fjandskap við Trójumenn.

En þeir Erkúles ok Jason váru þar við land komnir. Þá sendi Lamedon konungr menn til þeirra, ok bað þá brottu verða, ella mundi hann þá með her fœra brott. Ok er þeim komu þessi boð, sá þeir eigi annan kost líkara en fara brott, léttu þeir ok eigi sinni ferð fyrr en þeir komu í Kolkos.

Þar réð þá fyrir konungr sá er Medíus hét, en Media hét dóttir hans. Hon var kvenna vænst ok vitrust, ok Medíus konungr býðr nú þeim Jason til veizlu, ok eru þeir í Kolkos um hríð. Nú berr Jason upp ørendi sín fyrir konungi ok segir at hann er sendr eptir reyfinu, því er uppi hangir í Týs hofi, ok margir hafa eptir farit.

Konungr mælti: "þú ert dýrligr maðr ok skalt vel með oss kominn, en ek vil segja þér hvat á liggr, ef þetta reyfi er brott haft, at lokit er þess konungsríki er hér ræðr fyrir; ok vita skulu þér þrautir, er til eru, áðr en násk mun.

Argus heitir þræll, er vakir yfir hofinu, hann hefr hundrað augna, ok sefr þá sumum er hann vakir sumum, ok skal hann svæfa ok drepa síðan. Dreki er sá í hofinu, er þú munt heyrt hafa getit, ok allra er dreka grimmastr. Hann hefr mǫrg augu ok mikit eitr. Hann skal ok drepa.

Yxn eru þar tveir or eyri blásnir, ok svá grimmir ok ógurligir, at eldr flýgr af nǫsum þeirra ok munni. Ok eptir þat skaltu niðr brjóta hofit ok erja þar yfir með øxnunum, ok taka síðan jaxlana or drekanum ok sá þar í eptir. Síðan munu þar menn upp renna, þrim sinnum tólf ok vilja allir drekans hefna. Þeir eru svá stórir ok sterkir sem risar, ok við þá verðr at berjask. Ok sá er þessu kemr á leið mun aldrei týna lofi sínu meðan verǫldin stendr."

Nú er Jason heyrir þetta, fær honum mikillar áhyggju, hversu hann skal fram koma þessi þraut, ok nú leiðir konungr hann at sjá allar þrautirnar, ok þykkir honum því meira um vert, er hann veit gerr; ok er Jason stórliga óglaðr.

Media konungsdóttir sér þetta, at Jason er ókátr; henni lízk vel á hann, ok þykkir mikill skaði, ef svá dýrligr maðr fyrifarisk. Hon kunni mikit af fjǫlkyngi fǫður síns.

Þá mælti hon til systur sinnar: "mjǫk harma ek þat, mín kæra systir! ef þessi hinn dýrligi maðr skal týnask, ok eigi má ek þat vita, ef ek má honum bót ráða. Far þú nú ok seg honum at ek vil finna hann, ok heldr vil ek allar þrautir á mik leggja, en þessi dreki fyrirfari honum."

Nú ferr mærin til hallar, þar er Jason svaf, ok mælti: "herra, sofi þér?" hann mælti: "hver ertu jungfrú?" hon svarar: "ek em systir hinnar ríku Medee, konungsdóttur ok hon sendi mik til yðar, hon harmar með þér þína hugsótt, ok rís upp ok gakk með mér." Hon ferr til skógar fyrir honum skamt frá borginni, ok þar var fyrir hin ágæta Medee, ok er hon sér Jasonem stendr hon upp ok kvaddi hann. Hann fagnar henni vel, þau talask við marga hluti, ok finnr Jason skjótt hversu vitr hon er, ok rennr honum skjótt hugr til hennar, ok veitir nú hvárt ǫðru fægilig faðmlǫg ok blíðu kossa, ok eigi ganga þau þaðan brott fyrr en Jason hefr framit vilja sinn við hana allan. Þá segir Medía, at hann skal vera kátr ok óttalauss, ok heitir honum því, at hann skal fram koma sínu ørendi.

Nú gengr Jason heim glaðr, ok er sá tími kemr, er fram skal koma þetta þrekvirki, ok á einni nótt koma sendimenn konungsdóttur til Jasons. Ok nú ganga þau brott tvau ok til hofsins, ok þá svæfir hon drekann ok þrælinn, en Jason reiðir upp sverðit ok drepr þrælinn. Þar eptir leggr hann til drekans undir bœxlit, sem hon kendi honum, ok þá vaknaði við sá hinn grimmi dreki, ok blés ógurligu eitri, en með fulltingi konungsdóttur skaðaði þat hann ekki.

Nú blístrar konungsdóttir at øxnunum, ok gengr at þeim ok leggr ok á, ok knýtir við vagn, ok ekr út yfir hofit, ǫllum fjárhlut ok svá þessu hinu ágæta reyfi, er alt var sem gull. Nú kveykir hon galdra svá at hon fellir ofan hofit, ok taka þau tenn drekans, en knytja saman øxnina ok erja yfir hofit, ok sá í jǫrðina eptir, ok þar renna upp margir menn ok sterkligir með vápnum, ok þá býðr Jasoni mikinn ótta.

Þá mælti konungsdóttir: "hræzk eigi, herra, sjálfir skulu þeir sæfask," ok með hennar kunnáttu berjask þeir sjálfir ok drepask niðr.

Þá ferr Jason heim með þessum sigri, ok vekr upp menn sína ok segir þeim þessi tíðindi. En Media fór til hallar fǫður síns, ok hefir með sér allt sitt gull ok hin ágætustu klæði sín, ok ferr nú til skips Jasons.

Jason ok hans menn hlaupa nú um borgina með ópi ok eggjan, ok drepa allt þat sem fyrir varð, ok svá lúka þeir við, at þar fellr Medíus konungr ok mestr hluti hers hans, ok dvelsk Jason þar um vetrinn, en konungsdóttir var með barni, ok fœddi hon tvá sonu.

Ok er vár kom, fór Jason heim til Grikklands með mikilli sœmð. Ok eitt kveld komu þeir við ey eina, ok lágu þar um nóttina. Þeir Jason sváfu í landtjaldi, ok Medie konungsdóttir; hon vaknaði eigi fyrr, en þeir váru allir brottu. Hon gengr á eyna ok sér at þeir sigla þá ǫllum skipum undan eynni. Hon kallar þá með miklum gráti ok mælti: "veit ek at Jason man eigi þessu ráðit hafa, sá er mesta frægð vann í Kolkos." Hon taldi upp margan sinn harm, en Jason vildi eigi at síðr brott sigla, því at hann átti aðra konu heima, ok vel ættaða, kemr hann nú heim í land, ok var hverr maðr honum feginn nema Peleus konungr; varð Jason af þessari ferð mjǫk frægr, var hann til konungs tekinn eptir Peleus.