Bókastaðir

Nú er at segja nökkut frá þeim Bárði ok Ároni: — at þeir ríða fram at flokkinum, ok menn standa upp í móti, ok fagna þar hvárir öðrum vel, af því at þar var vina-fundr. Þar var fyrir Böðvarr Ásbjarnarson, ok Guðmundr Þorgeirsson mágr Þorgils; ok höfðu þeir með sér vel hundrað manna; ok var þar hvárumtveggjum mikill hugr á, at spyrja aðra tíðenda. Böðvarr fréttir Bárð at fyrir-ætlan Þorgils; en Bárðr fréttir Böðvar tíðenda af þinginu. Ok var þar þröngzt at öllu-megin, er margir vildu heyra hvat sagt var. Ok er þeir hafa við talask um hríð, þá ríða þeir Bárðr enn lengra, ok allt þar til er þeir koma ofan á Völlu at flokkinum Hafliða; ok var þeim vel fagnat, af því at margir vissu á þeim feðgum mikil deili, þvíat þeir vóru skilgóðir menn ok margra göfgra manna vinir. Ok eru þeir fréttir hvat þeir kunnu at segja af ferðum Þorgils eðr fjölmenni. Þeir segja at Þorgils væri kominn suðr á heiðina frá Reykjadal með mikit fjölmenni. "Ok þá kómu menn á móti flokkinum ok sögðu Þorgilsi, at hónum væri bönnað þingreiðin; ok þat með, ef hann ætlaði at ríða eigi at síðr, at Hafliði ætlaði at verja hónum alla þinghelgina. En Þorgils kvað Hafliða mundu hafa kastað því fram við öngan aloga; en hinir sögðu at öruggu, at satt væri, ok at Hafliði væri kominn á ferð með tólf hundruð manna, þá er þeir vissu síðast. Ok við þetta nam flokkr Þorgils staðar, ok tóku ráða-görð með sér hvern upp skyldi taka. — Ok í því stóð þá er vær vissum síðast."

Eptir þetta ríða þeir heim til búða, ok fara til fundar við Þorlák biskup. Biskup fagnar þeim feðgum vel. Ok þar segja hvárir öðrum allan trúnað, ok hvar komit var öllu jafnt-saman. Síðan senda þeir feðgar Þorgilsi njósn af skyndingu, ok láta segja hónum svá skapat sem var, ok þeir höfðu vísir orðit. Njósnar-menn kómu til fundar við Þorgils undir Ármannz-felli fyrir ofan Sleða-ás, þar sem þeir Böðvarr höfðu beðit, ok segja Þorgilsi allt sem vaxit var. Þeir segja þat ok, at búðin Þorgils var öll brotin at jörðu. Þá mælti Böðvarr: "Þat er sýnt í slíku, at Hafliði sparir lítt hendr várar at hefna; enda væri þat ok eigi fjarri at hann reyndi, hvárt vér kunnim nökkut fleira at vinna en göra upp búðina Þorgils; þvíat nú klæja oss lófarnir mjök." Ok tók at berja vápnum á hlífarnar. Þá tóku margir undir, at þat væri líklegast, at Þorgils mundi ráða at sinni athöfnum þeirra. Þá kvað Þorgils vísu: —

"Ok munu vær ríða," sagði Þorgils, "eigi at síðr; ok verðr för sem má."

Nú ferr tveimr sögnum fram: — Þá er biskup hefir til sín kallat lærða menn, þá gengr hann í annat sinn á fund þeirra Hafliða ok mælti: "Ertú nú, Hafliði, ráðinn til, at virða hér einskis mannz orð né vilja til heim-göngunnar?" "Svá verðr nú fyrst at sinni," sagði Hafliði. Biskup mælti: "Þá munu vér ganga heim til kirkju. Ok af því valdi er Guð gaf Pétri Postula at binda ok leysa allt á jörðu ok himni; en hann gaf Clementi páfa, ok hvárir af öðrum tóku þat veldi, en Ötzurr erkibiskup gaf mér; ok fyrir þat atkvæði mun ek banna yðr hér at sitja, ok neita sættinum en slíta friðinn. Eru þau mér orð komin af Þorgils hendi, at hann vill sæmileg boð bjóða fyrir sik." Ok endir biskup svá málit: "At af þessi röksemð allri jafnt-saman, ef mítt mál má nökkut standask við Guð ok várar bænir, at hann sé þér svá bæna á dóms-degi, sem þú ert mér nú bæna." Þá mælti Hafliði: "Verðr þat at lyktum mála-ferlis okkars Þorgils sem auðit verðr, ok slíka virðing hverr á leggja sem sýnisk. En við þessa umræðu þína mun ek eigi berjask daglangt, ef aðrir ráða eigi fyrri á oss, ef þessir menn heita at skiljask eigi við mál mín fyrr en þau lúkask nökkurn veg til sóma." "Ok náir þú einn at göra," sagði Hallr Teitzson. Ok því játuðu menn. Þá mælti Einarr Gilsson: "Þigg þú Hafliði þetta heilræði, er biskup kennir þér; en slíkt veitu vér þér eptir helgina sem vér höfum föng á." Ok síðan ganga þeir Hafliði heim til búða. En í annan staÐ ríða þeir Þorgils til búðar hans á völlinn, ok sjá þar vegs um merki, at búðir hans vóru niðr brotnar. Ok bjóða hónum margir sínar búðir at tjalda; en hann neitti því, ok vildi ekki annat en láta upp göra sína búð. Ok þá gékk til Sæmundr inn Fróði við nökkura menn. Ok var tekit til at göra upp búðina um aptaninn, ok varð lokit fyrir óttu-söng um nóttina öllu starfinu.

Ok nú er leitað um sættir með þeim Þorgilsi ok Hafliða; ok vill Hafliði öngar sættir nema sjálfdæmi. Ok þess varnaði Þorgils eigi, at Hafliði görði fé slíkt til sæmðar sér sem hann vildi, en undan væri skilðar mann-sekðir allar ok goðorð ok staðfesta. Ok stóð í því um helgina, at Hafliði vill einn ráða óskorat. Ok þykkir þá beggja vinum vant á milli at ganga. Ok eptir messu-daginn inn næsta dag síð um aptaninn þá er flestir menn höfðu lagzt til svefns, þá gékk Ketill Þorsteinsson til búðar Hafliða með nökkura menn; ok var hónum þar vel fagnað, ok mælti hann til Hafliða: "Stór mein þykkja vinum yðrum á því, ef eigi skulu sættir takask ok lúkask mál þessi með góðu, ok þykkir mörgum fyrir ván komit, eðr nær því. Nú kann ek þér eigi ráð at kenna. En dæmi-sögu vil ek segja þér: —

"Vér óxum þar upp í Eyjafirði; ok var þat mælt at þat lið væri efnilegt. Ek gat ok þann kost er beztr þótti vera, Gró dóttur Gizorar biskups. En þat var mælt, at hón léti mik eigi einhlítan. Þat þótti mér illa er þat var mælt, ok tilraunir vóru görvar, ok gengu þær vel. En eigi at síðr þá þótti mér illr orðrómr sá er á lagðisk. Ok fyrir þat lagða ek fjándskap á manninn. Ok eitthvert sinn, er vit hittumk á förnum vegi, þá veitta ek hónum athlaup, ok vilda ek vinna á hónum; en hann rann undir höggit, ok varð ek undir. Síðan brá hann knífi, ok stakk í auga mér, ok mista ek sjónar at auganu. Þá lét [hann] Guðmundr Grímsson mik upp standa; ok var þat nökkut með ólíkindum, at því sem ek virða; ek hafða tvau megin hans, enda þótti mér vera mundu okkarr slíkr munr í öðru. Ok þessa vilda ek greypilega hefna með frænda afla, ok göra manninn sekjan; ok bjoggu vér mál til. En þó urðu til nökkurir afla-miklir menn með hónum at veita at málum, ok ónyttusk svá mín mál." — Ok nú má ok vera, at til verði nökkurir at veita Þorgilsi þó at þín málefni sé réttilegri.

"Ok þá er svá var komit, þá buðu þeir fé fyrir málit. Ok þá hugða ek at, hvat mér hefði at borizk, eðr hversu allt hefði tekizk þunglega; ok neitta ek fébótunum. Ok sá ek þá, at þat var eitt hjálp-ráðit, at skjóta málinu á Guðs miskunn, þvíat áðr tóksk allt þá öðru þunglegar til mannvirðingar um mítt ráð; ok ek legða ofrkapp við ofmetnað Möðruvellinga, hve þung-keypt mér mundi vera. Fann ek þá þat, allz ek hugða at mannvirðingu, at ekki mundi þær bætr fyrir koma at mér mundi þat at mann-sóma verða. Görða ek þá fyrir Guðs sakir, at gefa hónum upp allt málit. Vissa ek þat, at þá munda ek þat fyrir taka, at mér væri halld-kvæmst. Ok þá bauð ek hónum til mín; ok var hann með mér lengi síðan. Ok þá snerisk þegar orðrómrinn, ok þar með virðing manna; ok lagðisk mér hverr hlutr síðan meirr til gæfu ok virðingar en áðr. — Ok vænti ek af Guði, at svá muni þér fara. Ok haf þú nú af hjali mínu þat er þér þykkir nýtanda," sagði Ketill.

Þá þakkaði Hafliði hónum vel ok mælti: "Þat mál hefir hér verit at ræða á þingi, er mikils er vert; hvern vér Norðlendingar skyldim til biskups kjósa í stað Jóns biskups; en til mín skjörs hafa flestir vikit. En fyrir málum þessum hefir eigi svá skjótr dómr á fallit. En nú þarf eigi lengr at líta á þá kosning, at ek verð eigi á annat sáttr sumar-langt, en þú sér til biskups kosinn; ok þat er mítt vit, at þá sé fyrir landz-mönnum bezt hugat, at því mann-vali sem nú er, ef þú verðr biskup." Ok fékk hónum Hafliða míkils viðhjal þeirra. Ok þaðan í frá var hann meirr snúinn til sátta en áðr, ok miklu auðmjúkari. Ok þá mælti Ketill: "Ek em ósæmilegr slíks örendis. Þat megu allir sjá hver stór-lýti á mér eru fyrir manna augum; en miklu eru þó meiri lýti á mínum hag í Guðs augliti, at ek em ófallinn til biskups-tignar." Ok þar kom at nest-lokum málsins, at Ketill mælti: "Ef þá væri nær um sættir yðrar en áðr, þá kviðjumsk ek eigi þenna vanda, ef til þess er annarra vili slíkr sem þínn." Eptir þenna atburð var leitað um sættir enn á nýja-leik af góðgjörnum mönnum, ok var heldr torsótt; ok var Hallr tregari í öllu málinu en Hafliði. En þó varð sú sætt þeirra, at Hafliði skyldi göra fé svá mikit sem hann vildi fyrir áverkana, en frá vóru skilðar sekðir allar ok goðorð ok staðfesta, sem boðit var í fyrstunni. Ok þat fylgði, at hverr þeirra manna þriggja, er til handsala gengu, unnu Fimtardóms-eið Hafliða, at gjalda slíkt fé sem gört væri. En þessir menn gengu til handsala: Þorsteinn Gellisson frá Fróðá, auðmaðr mikill en mágr Þorgils; hann átti Steinvöru dóttur Þorsteins Arasonar. Annarr Styrmir Hreinsson af Gilsbakka, mágr Þorgils; Þóríðr dóttir Þorgeirs Galltasonar var móðir Styrmis; en Styrmir Þorgeirsson var faðir Hallz, föður Kolfinnu. Þriði maðr gékk til handsala Þorsteinn ranglátr, — at því sem mik minnir. Ok þá er lokit var málum þessum þá var sjá vísa kve in: —