Bókastaðir

Nú er at segja nǫkkut frá þeim Bárði ok Ároni: — at þeir ríða fram at flokkinum, ok menn standa upp í móti, ok fagna þar hvárir ǫðrum vel, af því at þar var vina-fundr. Þar var fyrir Bǫðvarr Ásbjarnarson, ok Guðmundr Þorgeirsson mágr Þorgils; ok hǫfðu þeir með sér vel hundrað manna; ok var þar hvárumtveggjum mikill hugr á, at spyrja aðra tíðenda. Bǫðvarr fréttir Bárð at fyrir-ætlan Þorgils; en Bárðr fréttir Bǫðvar tíðenda af þinginu. Ok var þar þrǫngzt at ǫllu-megin, er margir vildu heyra hvat sagt var.

Ok er þeir hafa við talask um hríð, þá ríða þeir Bárðr enn lengra, ok allt þar til er þeir koma ofan á Vǫllu at flokkinum Hafliða; ok var þeim vel fagnat, af því at margir vissu á þeim feðgum mikil deili, þvíat þeir vóru skilgóðir menn ok margra gǫfgra manna vinir. Ok eru þeir fréttir hvat þeir kunnu at segja af ferðum Þorgils eða fjǫlmenni. Þeir segja at Þorgils væri kominn suðr á heiðina frá Reykjadal með mikit fjǫlmenni. "Ok þá kómu menn á móti flokkinum ok sǫgðu Þorgilsi, at honum væri bǫnnat þingreiðin; ok þat með, ef hann ætlaði at ríða eigi at síðr, at Hafliði ætlaði at verja honum alla þinghelgina. En Þorgils kvað Hafliða mundu hafa kastat því fram við øngan aloga; en hinir sǫgðu at øruggu, at satt væri, ok at Hafliði væri kominn á ferð með tólf hundruð manna, þá er þeir vissu síðast. Ok við þetta nam flokkr Þorgils staðar, ok tóku ráða-gerð með sér hvern upp skyldi taka. — Ok í því stóð þá er vér vissum síðast."

Eptir þetta ríða þeir heim til búða, ok fara til fundar við Þorlák biskup. Biskup fagnar þeim feðgum vel. Ok þar segja hvárir ǫðrum allan trúnað, ok hvar komit var ǫllu jafnt-saman. Síðan senda þeir feðgar Þorgilsi njósn af skyndingu, ok láta segja honum svá skapat sem var, ok þeir hǫfðu vísir orðit.

Njósnar-menn kómu til fundar við Þorgils undir Ármanns-felli fyrir ofan Sleða-ás, þar sem þeir Bǫðvarr hǫfðu beðit, ok segja Þorgilsi allt sem vaxit var. Þeir segja þat ok, at búðin Þorgils var ǫll brotin at jǫrðu.

Þá mælti Bǫðvarr: "Þat er sýnt í slíku, at Hafliði sparir lítt hendr várar at hefna; enda væri þat ok eigi fjarri at hann reyndi, hvárt vér kunnim nǫkkut fleira at vinna en gera upp búðina Þorgils; þvíat nú klæja oss lófarnir mjǫk." Ok tók at berja vápnum á hlífarnar.

Þá tóku margir undir, at þat væri líklegast, at Þorgils mundi ráða at sinni athǫfnum þeirra. Þá kvað Þorgils vísu: —

"Ok munu vér ríða," sagði Þorgils, "eigi at síðr; ok verðr fǫr sem má."

Nú ferr tveimr sǫgnum fram: — Þá er biskup hefir til sín kallat lærða menn, þá gengr hann í annat sinn á fund þeirra Hafliða ok mælti: "Ertú nú, Hafliði, ráðinn til, at virða hér einskis manns orð né vilja til heim-gǫngunnar?"

"Svá verðr nú fyrst at sinni," sagði Hafliði.

Biskup mælti: "Þá munu vér ganga heim til kirkju. Ok af því valdi er Guð gaf Pétri Postula at binda ok leysa allt á jǫrðu ok himni; en hann gaf Clementi páfa, ok hvárir af ǫðrum tóku þat veldi, en Ǫtzurr erkibiskup gaf mér; ok fyrir þat atkvæði mun ek banna yðr hér at sitja, ok neita sættunum en slíta friðinn. Eru þau mér orð komin af Þorgils hendi, at hann vill sœmileg boð bjóða fyrir sik." Ok endir biskup svá málit: "At af þessi rǫksemð allri jafnt-saman, ef mitt mál má nǫkkut standask við Guð ok várar bœnir, at hann sé þér svá bœna á dóms-degi, sem þú ert mér nú bœna."

Þá mælti Hafliði: "Verðr þat at lyktum mála-ferlis okkars Þorgils sem auðit verðr, ok slíka virðing hverr á leggja sem sýnisk. En við þessa umrœðu þína mun ek eigi berjask daglangt, ef aðrir ráða eigi fyrri á oss, ef þessir menn heita at skiljask eigi við mál mín fyrr en þau lúkask nǫkkurn veg til sóma."

"Ok náir þú einn at gera," sagði Hallr Teitsson. Ok því játuðu menn.

Þá mælti Einarr Gilsson: "Þigg þú Hafliði þetta heilræði, er biskup kennir þér; en slíkt veitu vér þér eptir helgina sem vér hǫfum fǫng á." Ok síðan ganga þeir Hafliði heim til búða.

En í annan stað ríða þeir Þorgils til búðar hans á vǫllinn, ok sjá þar vegs um merki, at búðir hans vóru niðr brotnar. Ok bjóða honum margir sínar búðir at tjalda; en hann neitti því, ok vildi ekki annat en láta upp gera sína búð. Ok þá gékk til Sæmundr inn Fróði við nǫkkura menn. Ok var tekit til at gera upp búðina um aptaninn, ok varð lokit fyrir óttu-sǫng um nóttina ǫllu starfinu.

Ok nú er leitat um sættir með þeim Þorgilsi ok Hafliða; ok vill Hafliði øngar sættir nema sjálfdœmi. Ok þess varnaði Þorgils eigi, at Hafliði gerði fé slíkt til sœmðar sér sem hann vildi, en undan væri skilðar mann-sekðir allar ok goðorð ok staðfesta. Ok stóð í því um helgina, at Hafliði vill einn ráða óskorat. Ok þykkir þá beggja vinum vant á milli at ganga.

Ok eptir messu-daginn inn næsta dag síð um aptaninn þá er flestir menn hǫfðu lagzk til svefns, þá gékk Ketill Þorsteinsson til búðar Hafliða með nǫkkura menn; ok var honum þar vel fagnat, ok mælti hann til Hafliða: "Stór mein þykkja vinum yðrum á því, ef eigi skulu sættir takask ok lúkask mál þessi með góðu, ok þykkir mǫrgum fyrir ván komit, eða nær því. Nú kann ek þér eigi ráð at kenna. En dœmi-sǫgu vil ek segja þér: —

"Vér óxum þar upp í Eyjafirði; ok var þat mælt at þat lið væri efnilegt. Ek gat ok þann kost er beztr þótti vera, Gró dóttur Gitzorar biskups. En þat var mælt, at hon léti mik eigi einhlítan. Þat þótti mér illa er þat var mælt, ok tilraunir vóru gǫrvar, ok gengu þær vel. En eigi at síðr þá þótti mér illr orðrómr sá er á lagðisk. Ok fyrir þat lagða ek fjándskap á manninn. Ok eitthvert sinn, er vit hittumk á fǫrnum vegi, þá veitta ek honum athlaup, ok vilda ek vinna á honum; en hann rann undir hǫggit, ok varð ek undir. Síðan brá hann knífi, ok stakk í auga mér, ok mista ek sjónar at auganu. Þá lét [hann] Guðmundr Grímsson mik upp standa; ok var þat nǫkkut með ólíkindum, at því sem ek virða; ek hafða tvau megin hans, enda þótti mér vera mundu okkarr slíkr munr í ǫðru. Ok þessa vilda ek greypilega hefna með frænda afla, ok gera manninn sekjan; ok bjoggu vér mál til. En þó urðu til nǫkkurir afla-miklir menn með honum at veita at málum, ok ónyttusk svá mín mál." — Ok nú má ok vera, at til verði nǫkkurir at veita Þorgilsi þó at þín málefni sé réttilegri.

"Ok þá er svá var komit, þá buðu þeir fé fyrir málit. Ok þá hugða ek at, hvat mér hefði at borizk, eða hversu allt hefði tekizk þunglega; ok neitta ek fébótunum. Ok sá ek þá, at þat var eitt hjálp-ráðit, at skjóta málinu á Guðs miskunn, þvíat áðr tóksk allt þá ǫðru þunglegar til mannvirðingar um mitt ráð; ok ek legða ofrkapp við ofmetnað Mǫðruvellinga, hve þung-keypt mér mundi vera. Fann ek þá þat, alls ek hugða at mannvirðingu, at ekki mundi þær bœtr fyrir koma at mér mundi þat at mann-sóma verða. Gerða ek þá fyrir Guðs sakir, at gefa honum upp allt málit. Vissa ek þat, at þá munda ek þat fyrir taka, at mér væri halld-kvæmst. Ok þá bauð ek honum til mín; ok var hann með mér lengi síðan. Ok þá snerisk þegar orðrómrinn, ok þar með virðing manna; ok lagðisk mér hverr hlutr síðan meirr til gæfu ok virðingar en áðr. — Ok vænti ek af Guði, at svá muni þér fara. Ok haf þú nú af hjali mínu þat er þér þykkir nýtanda," sagði Ketill.

Þá þakkaði Hafliði honum vel ok mælti: "Þat mál hefir hér verit at rœða á þingi, er mikils er vert; hvern vér Norðlendingar skyldim til biskups kjósa í stað Jóns biskups; en til mín skjǫrs hafa flestir vikit. En fyrir málum þessum hefir eigi svá skjótr dómr á fallit. En nú þarf eigi lengr at líta á þá kosning, at ek verð eigi á annat sáttr sumar-langt, en þú sér til biskups kosinn; ok þat er mitt vit, at þá sé fyrir lands-mǫnnum bezt hugat, at því mann-vali sem nú er, ef þú verðr biskup." Ok fékk honum Hafliða míkils viðhjal þeirra. Ok þaðan í frá var hann meirr snúinn til sátta en áðr, ok miklu auðmjúkari.

Ok þá mælti Ketill: "Ek em ósœmilegr slíks ørendis. Þat megu allir sjá hver stór-lýti á mér eru fyrir manna augum; en miklu eru þó meiri lýti á mínum hag í Guðs augliti, at ek em ófallinn til biskups-tignar." Ok þar kom at nest-lokum málsins, at Ketill mælti: "Ef þá væri nær um sættir yðrar en áðr, þá kviðjumsk ek eigi þenna vanda, ef til þess er annarra vili slíkr sem þinn."

Eptir þenna atburð var leitat um sættir enn á nýja-leik af góðgjǫrnum mǫnnum, ok var heldr torsótt; ok var Hallr tregari í ǫllu málinu en Hafliði. En þó varð sú sætt þeirra, at Hafliði skyldi gera fé svá mikit sem hann vildi fyrir áverkana, en frá vóru skilðar sekðir allar ok goðorð ok staðfesta, sem boðit var í fyrstunni. Ok þat fylgði, at hverr þeirra manna þriggja, er til handsala gengu, unnu Fimtardóms-eið Hafliða, at gjalda slíkt fé sem gǫrt væri.

En þessir menn gengu til handsala: Þorsteinn Gellisson frá Fróðá, auðmaðr mikill en mágr Þorgils; hann átti Steinvǫru dóttur Þorsteins Arasonar. Annarr Styrmir Hreinsson af Gilsbakka, mágr Þorgils; Þóríðr dóttir Þorgeirs Galltasonar var móðir Styrmis; en Styrmir Þorgeirsson var faðir Halls, fǫður Kolfinnu. Þriði maðr gékk til handsala Þorsteinn ranglátr, — at því sem mik minnir. Ok þá er lokit var málum þessum þá var sjá vísa kveðin: —