Bókastaðir

Á því hausti [inu] sama keypti Þorgils Oddason Múla-land at Grími Snorrasyni ok móður hans. Ok með því fé kaupa þau Tungu-land í Svínadal, ok búa þó í sama stað þessi misseri. Nú takask leikar upp í Saurbœ, ok sœkir Grímr leik á Staðarhól; ok eigask þeir leika við opt, Óláfr Hildisson ok Grímr Snorrason. Óláfr er góðr leikmaðr ok harðleikinn ok kappsamr; en Grímr var [eigi] aflmikill ok linr, ok þó ákaflega sœkinn; ok verðr hann því opt vanhluti ok hraklegr fyrir Óláfi; ok leggja þeir á ofan gár ok gys. Grímr rœðir, at þeim væri þat lítil-menska, at gera hann at athafnar-manni, ok gera leika til hans. Þeim þótti þess at brosligra, ok réðusk øngar bœtr á at heldr.

Þá ferr Grímr heiman ok suðr yfir heiði í Sælingsdals-tungu. Þar bjó Már prestr Þormóðarson frændi Hafliða Mássonar; ok sagði Grímr honum hvat títt var. Már bauð Grími með sér at vera um Jólin, ok mælti: "Ek mun fara norðr á bak Jólum til Hafliða frænda míns, ok far þú þá með mér norðr þangat, ok seg þú honum þá til vandræða þinna." Þetta þekkisk Grímr, ok er hann þar fram um Jól.

Ok fara síðan norðr á bak Jólum. Ok koma nú til Hafliða, ok eru þar góðar viðtǫkur. Var þar mannfjǫlði mikill ok gleði góð. Þeir áttu opt hjal sín í milli, Hafliði ok Már prestr. Ok þá er þeir bjǫggusk í brott, þá leiddi Hafliði þá á gǫtu, ok mælti vel við þá at skilnaði.

Ok þá spurði Már Grím, hversu honum hefði þar hugnat.

Hann lét vel yfir — "Ok hér hefi ek svá verit," segir Grímr, "at mér hefir bezt þótt; ok vel væri sá maðr kominn er hér skyldi lengi vera; en fleira ætlaða ek at mæla við Hafliða en orðit hefir."

"Hverf þú aptr þá," segir Már, "ok mæl við Hafliða slíkt er þér sýnisk; af því at hann tók ávallt vel þínu máli."

Grímr hvarf þá aptr; ok kallar hann þá á Hafliða; ok veik hann aptr í móti honum ok fagnar honum; ok segir Grímr at hann vill rœða við hann. Ok setjask niðr; ok sagði Grímr hvat þeir ætti um at vera vestr þar í sveitunum, ok þat með at honum hugnaðisk eigi; kvazk því hafa þangat sótt erviðliga um langan veg, at hann vænti fyrir frændsemis sakir þar nǫkkurrar ásjá; sagði øngan veita sér slíkan ágang sem Óláf Hildisson.

"Skil ek hvat þú segir," sagði Hafliði, "en eigi vil ek eggja þik fram til ónýtra hluta; en halda mun ek þik sem son minn, hvat sem þér bersk á hendr."

Síðan stígr Grímr á hest sinn, ok biðr Hafliða vel lifa. Kemr nú Grímr heim vestr í Saurbœ. Ok nú taka þeir at gabba hann; ok segja nú, at hann hafi hlaupit undan leikum ok þorat eigi við at verða. Hann gefr at því øngan gaum; ok líðr svá áfram á Langa-fǫstu.

Þorgils átti heiman-fǫr; ok rœðir við Óláf; segir svá, at hann vill at Óláfr sé jafnan heima, "því at þat mun þá nǫkkut vandara [en] þá (er) ek em heima. Þú skalt ok einnig geyma hrossa minna." Hann sagði ok sína heim-ván í efstu viku Fǫstu.

Líðr nú stundin, ok kemr Þorgils eigi heim. Óláfr vinnr heima á bœnum þat sem honum var boðit. Þat er sagt, þá er kemr at Dimbil-dǫgum, þá sœkja menn þangat fjǫlmennt tíðir.

Skírdags-morgin þá var Grímr kominn, ok gékk at honum Óláfi eptir nátt-sǫng ok mælti, "Skaltú nǫkkut geyma hrossa Þorgils? nú eru þau í vóru landi, ok er enginn gaumr at gefinn."

Óláfr svaraði: "Við mik mun þat metit, ok ek skal ok eptir fara."

Ganga síðan báðir saman, ok hefir Óláfr øxi í hendi en Grímr staf. Þá mælti Óláfr: "Óvarlega ferr ek nú, er ek geng einn saman úti á nóttum með þér; en með okkr er heldr ótítt; ok veit eigi hvar manni mœtir, eða hverju heilli út gengr."

Grímr svaraði: "Ekki er nú hættilegt um, ek hefi sprota í hendi, en þú hefir øxi; ok þat hefi ek á fundit, þótt vit værim jafn-búnir, at þér mundi vit eigi líkt víglegir þykkja."

Óláfr segir: "Vit skulum þat nú niðr leggja, er menn eigu saman í leikum, ok eru nú þær tíðir, at eigi þarf á slíkt at minnask."

Fara nú báðir saman til Laxár; ok hefir þar fjǫldi hrossa gengit um vetrinn á mýrunum. Vill Óláfr henda hross Þorgils, ok vill slá beisli við hestinn; en Grímr samnar at hrossunum ǫðrum, ok á gǫtuna. Hestrinn gerisk órór er hann sér ǫnnur hrossin, ok fær Óláfr varla haldit hestinum. Ok í sveiðum hestsins fellr niðr øxin ór hendi honum. Þá gengr Grímr þangat at, ok þrífr upp øxina, ok veitir Óláfi bana-sár; ok ríðr heim síðan; ok þykkisk þó þat fyrir sjá, at eigi muni þar vist hans vera mega tǫlu-verðar stundir; ok ferr hann þegar af skyndingu norðr yfir heiði til Bitru, ok svá inn til Hrútafjarðar, ok kemr Þváttdaginn fyrir Páska til fundar við Hafliða, ok tekr hann við honum vel.

Ok eptir Páska-viku sendir Hafliði Grím austr í Fjǫrðu, í Hofsteig til Finns Hallssonar lǫgsǫgu-manns. Hann hafði átt Halldísi dóttur Bergþórs Mássonar bróður Hafliða. Ok kemr Finnr honum útan. Ok þá er Grímr kemr út, staðfestisk hann austr þar í Fjǫrðunum, ok þótti vera mannhafnar-maðr; ok varð veginn af húskarli sínum.

Nú er þat sagt, at lík Óláfs var heim flutt, ok tjaldat yfir í kirkju-garði. Ok um daginn ríðr Þorgils sunnan um heiði, ok tekr ái-fanga at Þórðar Rufeyja-skálds í Hvammsdal. Þórðr hafði ort kvæði um Þorgils, ok var eigi launat. Þorgilsi hafði gefin verit øx góð, ok tekr hann Þórðr til øxarinnar ok lítr á, ok spyrr hvers þeim þœtti verð øxin; en þeir urpu á tvær merkr. Þórðr kvað vísu: —

Þorgils mælti, at Þórðr skyldi taka lands-leigu undir sjálfum sér, en hann sagðisk eigi eiga lóg til øxarinnar. Ok um daginn kemr Þorgils heim; ok eru honum sǫgð þessi tíðendi; ok lætr hann grafa lík Óláfs at kirkju.

Þat er sagt: at um várit kom sá maðr til Þorgils er Ketill hét; ok skorar á hann til viðtǫku ok ásjá. Hann var Vestfirzkr ok sekr.

Þorgils mælti: "Þú munt verða fátt undir hǫfuð at leggjask ef ek skal við þér taka," segir Þorgils.

Ketill mælti: "Ef ek kveð nei við því er þú villt fyrir mik leggja, þá seg þú mik þér afhendan; en engi em ek giptu-maðr, ok mun opt verða þinnar gæfu við at njóta, ef vel skal takask."

Nú er hann með Þorgilsi um várit. Ok einn dag um várit mælti Þorgils til Ketils: "Ek vil senda þik norðr í Vestrhóp, ok far eigi ǫrindleysu;" ok setti Þorgils ráð fyrir hann, at hann skyldi drepa einhvern mann fyrir Hafliða Mássyni.

Ketill mælti: "Fara mun ek, en eigi em ek sigr-strangligr," sagði hann.

Ok þá var búin fǫr hans. Ok er eigi getit nátt-staða hans, fyrr en hann kemr í Vestrhóp til Hafliða Mássonar, ok berr upp ørendi sín ok vankvæði ǫll; ok segisk hann vera sekr, ok hefði Þorgils eptir-mál, ok beiddi Hafliða ásjá ok viðtǫku; ok var hann þar; ok hugnar mǫnnum vel til hans.

Maðr er nefnðr Steinólfr; hann var Austfirzkr at kyni, ok hafði verit gǫrr sekr fyrir nǫkkurs-konar illvirki austr þar í Fjǫrðunum. Síðan strauk hann í brott ok fór á fund Hafliða, ok tekr hann við honum Steinólfi ok gerir hann sinn heima-mann.

Ok einn dag um várit er þeim Steinólfi ok Katli skipat til verks báðum saman, ok skyldu gera upp stekka. Ok fara snemma dags heiman, ok hjala mart, ok varask hvárrgi annan; en verðr þó skilnaðr þeirra, at Ketill vegr Steinólf, ok fellir á hann stekksgarðinn. Ok ferr á brott síðan, ok lýsir vígi á hendr sér, þar (er) honum var óhætt.

Ok ferr síðan unz hann kemr á Staðarhól, ok segir ørendi sín; ok lætr Þorgils vel yfir hans ørendi, ok kvað hann hafa vel farit.

Nú ferr tveim sǫgunum fram: — Þá þykkir þeim í Vestrhópi frestask heimkváma þeirra Ketils ok Steinólfs um kveldit. Ok er þeirra farit at leita.

Þá mælti Hafliði: "Ef svá illa bersk at, at þér finnit annan-hvárn þeirra andaðan af manna-vǫldum, þá geri þér ekki at honum fyrr en ek kem til; ok kann mart í mǫrgu at verða."

Ok er nú fyrst farit at leita til stekkanna; ok finnsk Steinúlfr þar, en eigi Ketill, sem líklegt var. Nú er sagt Hafliða; ok ferr hann skjótt til stekkanna, ok lítr hann á, ok menn með honum; ok sjá, at kemr hǫndin ber fram undan torfunni fram frá úlfliði. Ok þar leiðir Hafliði at vátta, at eigi sé hræit hulit; ok býr þetta mál til Alþingis, ef nǫkkut skortir áðr á fulla sekð Ketils.

Þorgils býr ok málit um vígit Óláfs Hildissonar, svá sem hann væri sykn maðr; ok fœrir þat til, at honum væri sú sykna mælt, at hann skyldi sykn í fǫrum með Þorgilsi ok í hans landeign.

Ok eptir þat fjǫlmenna nú mjǫk hvárir-tveggju til þingsins, ok var leitat um sættir; en Hafliði kallar Óláf sekjan hafa fallit, ok drepinn í annari landeign en honum var sykna mælt.

Þá innti Þorgils til þess, hvárt eigi væri sú sykna Óláfi mælt, at hann skyldi "sykn í fǫrum meðr mér, ok í landeign minni." Ok svá er þá borit. Þá mælti Þorgils: "Hvat megu þér at því kalla Óláf sekjan? ek kalla mína landeign allt þar sem ek á lǫnd."

Hafliði mælti: "Ek mun gefa Þorgilsi átta kúgildi fyrir metnoð hans ok virðing, ok kalla ek gjǫf en alls ekki gjald."

Ok skilr þat með þeim, at ǫðrum þótti fyrir ekki at gjalda, en ǫðrum þótti betra lítit gjald fyrir sǫkina en eiga gjǫf at launa; ok þótti þar hvárum sín virðing við liggja, hvárt heldr væri þat kallat; ok stóð þat í milli at eigi urðu sættirnar. Ok skilðusk með því, at þá þótti hvárum verr enn áðr.