Bókastaðir

Á því hausti [inu] sama keypti Þorgils Oddason Múla-land at Grími Snorrasyni ok móður hans. Ok með því fé kaupa þau Tungu-land í Svínadal, ok búa þó í sama stað þessi misseri. Nú takask leikar upp í Saurbæ, ok sækir Grímr leik á Staðarhól; ok eigask þeir leika við opt, Óláfr Hildisson ok Grímr Snorrason. Óláfr er góðr leikmaðr ok harðleikinn ok kappsamr; en Grímr var [eigi] aflmikill ok linr, ok þó ákaflega sækinn; ok verðr hann því opt vanhluti ok hraklegr fyrir Ólafi; ok leggja þeir á ofan gár ok gys. Grímr ræðir, at þeim væri þat lítil-menska, at göra hann at athafnar-manni, ok göra leika til hans. Þeim þótti þess at brosligra, ok réðusk öngar bætr á at heldr. Þá ferr Grímr heiman ok suðr yfir heiði í Sælingsdals-tungu. Þar bjó Már prestr Þormóðarson frændi Hafliða Mássonar; ok sagði Grímr hónum hvat títt var. Már bauð Grími með sér at vera um Jólin, ok mælti: "Ek mun fara norðr á bak Jólum til Hafliða frænda míns, ok far þú þá með mér norðr þangat, ok seg þú hónum þá til vandræða þínna." Þetta þekkisk Grímr, ok er hann þar fram um Jól. Ok fara síðan norðr á bak Jólum. Ok koma nú til Hafliða, ok eru þar góðar viðtökur. Var þar mannfjölði mikill ok gleði góð. Þeir áttu opt hjal sín í milli, Hafliði ok Már prestr. Ok þá er þeir bjöggusk í brott, þá leiddi Hafliði þá á götu, ok mælti vel við þá at skilnaði. Ok þá spurði Már Grím, hversu hónum hefði þar hugnat. Hann lét vel yfir — "Ok hér hefi ek svá verit," segir Grímr, "at mér hefir bezt þótt; ok vel væri sá maðr kominn er hér skyldi lengi vera; en fleira ætlaða ek at mæla við Hafliða en orðit hefir." "Hverf þú aptr þá," segir Már, "ok mæl við Hafliða slíkt er þér sýnisk; af því at hann tók ávallt vel þínu máli." Grímr hvarf þá aptr; ok kallar hann þá á Hafliða; ok veik hann aptr í móti hónum ok fagnar hónum; ok segir Grímr at hann vill ræða við hann. Ok setjask niðr; ok sagði Grímr hvat þeir ætti um at vera vestr þar í sveitunum, ok þat með at hónum hugnaðisk eigi; kvazk því hafa þangat sótt erviðliga um langan veg, at hann vænti fyrir frændsemis sakir þar nökkurrar ásjá; sagði öngan veita sér slíkan ágang sem Óláf Hildisson. "Skil ek hvat þú segir," sagði Hafliði, "en eigi vil ek eggja þik fram til ónýtra hluta; en halda mun ek þik sem son mínn, hvat sem þér bersk á hendr." Síðan stígr Grímr á hest sínn, ok biðr Hafliða vel lifa. Kemr nú Grímr heim vestr í Saurbæ. Ok nú taka þeir at gabba hann; ok segja nú, at hann hafi hlaupit undan leikum ok þorat eigi við at verða. Hann gefr at því öngan gaum; ok líðr svá áfram á Langa-föstu. Þorgils átti heiman-för; ok ræðir við Óláf; segir svá, at hann vill at Óláfr sé jafnan heima, "því at þat mun þá nökkut vandara [en] þá (er) ek em heima. Þú skalt ok einnig geyma hrossa mínna." Hann sagði ok sína heim-ván í efstu viku Föstu. Líðr nú stundin, ok kemr Þorgils eigi heim. Óláfr vinnr heima á bænum þat sem hónum var boðit. Þat er sagt, þá er kemr at Dimbil-dögum, þá sækja menn þangat fjölmennt tíðir. Skírdags-morgin þá var Grímr kominn, ok gékk at hónum Óláfi eptir nátt-söng ok mælti, "Skaltú nökkut geyma hrossa Þorgils? nú eru þau í vóru landi, ok er enginn gaumr at gefinn." Óláfr svaraði: "Við mik mun þat metið, ok ek skal ok eptir fara." Ganga síðan báðir saman, ok hefir Óláf öxi í hendi en Grímr staf. Þá mælti Óláfr: "Óvarlega ferr ek nú, er ek geng einn saman úti á nóttum með þér; en með okkr er heldr ótítt; ok veit eigi hvar manni mætir, eðr hverju heilli út gengr." Grímr svaraði: "Ekki er nú hættilegt um, ek hefi sprota í hendi, en þú hefir öxi; ok þat hefi ek á fundit, þótt vit værim jafn-búnir, at þér mundi vit eigi líkt víglegir þykkja." Óláfr segir: "Vit skulum þat nú niðr leggja, er menn eigu saman í leikum, ok eru nú þær tíðir, at eigi þarf á slíkt at minnask." Fara nú báðir saman til Laxár; ok hefir þar fjöldi hrossa gengit um vetrinn á mýrunum. Vill Óláfr henda hross Þorgils, ok vill slá beisli við hestinn; en Grímr samnar at hrossunum öðrum, ok á götuna. Hestrinn görisk órór er hann sér önnur hrossin, ok fær Óláfr varla haldit hestinum. Ok í sveiðum hestzins fellr niðr öxin ór hendi hónum. Þá gengr Grímr þangat at, ok þrífr upp öxina, ok veitir Óláfi bana-sár; ok ríðr heim síðan; ok þykkisk þó þat fyrir sjá, at eigi muni þar vist hans vera mega tölu-verðar stundir; ok ferr hann þegar af skyndingu norðr yfir heiði til Bitru, ok svá inn til Hrútafjarðar, ok kemr Þváttdaginn fyrir Páska til fundar við Hafliða, ok tekr hann við hónum vel. Ok eptir Páska-viku sendir Hafliði Grím austr í Fjörðu, í Hofsteig til Finnz Hallzsonar lögsögu-mannz. Hann hafði átt Halldísi dóttur Bergþórs Mássonar bróður Hafliða. Ok kemr Finnr hónum útan. Ok þá er Grímr kemr út, staðfestisk hann austr þar í Fjörðunum, ok þótti vera mannhafnar-maðr; ok varð veginn af húskarli sínum.

Nú er þat sagt, at lík Óláfs var heim flutt, ok tjaldat yfir í kirkju-garði. Ok um daginn ríðr Þorgils sunnan um heiði, ok tekr ái-fanga at Þórðar Rufeyja-skáldz í Hvammsdal. Þórðr hafði ort kvæði um Þorgils, ok var eigi launat. Þorgilsi hafði gefin verit öx góð, ok tekr hann Þórðr til öxarinnar ok lítr á, ok spyrr hvers þeim þætti verð öxin; en þeir urpu á tvær merkr. Þórðr kvað vísu: —

Þorgils mælti, at Þórðr skyldi taka landz-leigu undir sjálfum sér, en hann sagðisk eigi eiga lóg til öxarinnar. Ok um daginn kemr Þorgils heim; ok eru hónum sögð þessi tíðendi; ok lætr hann grafa lík Óláfs at kirkju.

Þat er sagt: at um várit kom sá maðr til Þorgils er Ketill hét; ok skorar á hann til viðtöku ok ásjá. Hann var Vestfirzkr ok sekr. Þorgils mælti: "Þú munt verða fátt undir höfuð at leggjask ef ek skal við þér taka," segir Þorgils. Ketill mælti: "Ef ek kveð nei við því er þú villt fyrir mik leggja, þá seg þú mik þér afhendan; en engi em ek giptu-maðr, ok mun opt verða þínnar gæfu við at njóta, ef vel skal takask." Nú er hann með Þorgilsi um várit. Ok einn dag um várit mælti Þorgils til Ketils: "Ek vil senda þik norðr í Vestrhóp, ok far eigi örindleysu;" ok setti Þorgils ráð fyrir hann, at hann skyldi drepa einhvern mann fyrir Hafliða Mássyni. Ketill mælti: "Fara mun ek, en eigi em ek sigr-strangligr," sagði hann. Ok þá var búin för hans. Ok er eigi getið nátt-staða hans, fyrr en hann kemr í Vestrhóp til Hafliða Mássonar, ok berr upp örendi sín ok vankvæði öll; ok segisk hann vera sekr, ok hefði Þorgils eptir-mál, ok beiddi Hafliða ásjá ok viðtöku; ok var hann þar; ok hugnar mönnum vel til hans.

Maðr er nefnðr Steinólfr; hann var Austfirzkr at kyni, ok hafði verit görr sekr fyrir nökkurs-konar illvirki austr þar í Fjörðunum. Síðan strauk hann í brott ok fór á fund Hafliða, ok tekr hann við hónum Steinólfi ok görir hann sinn heima-mann. Ok einn dag um várit er þeim Steinólfi ok Katli skipat til verks báðum saman, ok skyldu göra upp stekka. Ok fara snemma dags heiman, ok hjala mart, ok varask hvárrgi annan; en verðr þó skilnaðr þeirra, at Ketill vegr Steinólf, ok fellir á hann stekksgarðinn. Ok ferr á brott síðan, ok lýsir vígi á hendr sér, þar (er) hónum var óhætt. Ok ferr síðan unz hann kemr á Staðarhól, ok segir örendi sín; ok lætr Þorgils vel yfir hans örendi, ok kvað hann hafa vel farit.

Nú ferr tveim sögunum fram: — Þá þykkir þeim í Vestrhópi frestask heimkváma þeirra Ketils ok Steinólfs um kveldit. Ok er þeirra farit at leita. Þá mælti Hafliði: "Ef svá illa bersk at, at þér finnit annan-hvárn þeirra andaðan af manna-völdum, þá göri þér ekki at hónum fyrr en ek kem til; ok kann mart í mörgu at verða." Ok er nú fyrst farit at leita til stekkanna; ok finnsk Steinúlfr þar, en eigi Ketill, sem líklegt var. Nú er sagt Hafliða; ok ferr hann skjótt til stekkanna, ok lítr hann á, ok menn með hónum; ok sjá, at kemr höndin ber fram undan torfunni fram frá úlfliði. Ok þar leiðir Hafliði at vátta, at eigi sé hræit hulið; ok býr þetta mál til Alþingis, ef nökkut skortir áðr á fulla sekð Ketils. Þorgils býr ok málit um vígit Óláfs Hildissonar, svá sem hann væri sykn maðr; ok færir þat til, at hónum væri sú sykna mælt, at hann skyldi sykn í förum með Þorgilsi ok í hans landeign. Ok eptir þat fjölmenna nú mjök hvárir-tveggju til þingsins, ok var leitað um sættir; en Hafliði kallar Óláf sekjan hafa fallit, ok drepinn í annari landeign en hónum var sykna mælt. Þá innti Þorgils til þess, hvárt eigi væri sú sykna Óláfi mælt, at hann skyldi "sykn í förum meðr mér, ok í landeign minni." Ok svá er þá borit. Þá mælti Þorgils: "Hvat megu þér at því kalla Óláf sekjan? ek kalla mína landeign allt þar sem ek á lönd." Hafliði mælti: "Ek mun gefa Þorgilsi átta kúgildi fyrir metnoð hans ok virðing, ok kalla ek gjöf en allz ekki gjald." Ok skilr þat með þeim, at öðrum þótti fyrir ekki at gjalda, en öðrum þótti betra lítið gjald fyrir sökina en eiga gjöf at launa; ok þótti þar hvárum sín virðing við liggja, hvárt heldr væri þat kallat; ok stóð þat í milli at eigi urðu sættirnar. Ok skilðusk með því, at þá þótti hvárum verr enn áðr.