Bókastaðir

Nú er þar til at taka, er Indriði fréttir víg Orms félaga síns. Hann reið frá skipi ok með honum fjórir menn: tveir norrœnir; hét annarr Sigurðr, enn annarr Þorgrímr; þeir váru hinir víglegustu menn. Aðrir tveir váru íslenzkir menn; hét annarr Bárðr, enn annarr Þorfinnr, miklir menn ok sterkir. Þeir váru vel vápnaðir. Þeir riðu sem leið liggr upp eftir Skagafirði til Vatnsskarðs þenna hinn sama dag sem Þórðr reið um skarðit.

Nú sjá þeir Þórðr reið fim manna með vápnum. Þórðr spurði fǫrunaut sinn, hverja hann kendi þar ríða.

Hann sagði: "Eigi kann ek mann at kenna, ef þat er eigi Indriði stýrimaðr, fóstbróðir Orms, með rauðan skjǫld ok allmikit krókaspjót í hendi".

Þórðr svarar: "Vera má svá, at Indriði vili hafa minn fund. Eða hvers liðs á ek þar ván sem þú ert?"

Hann sagði: "Eigi er ek vígamaðr, ok eigi má ek mannsblóð sjá; ok er þat ilt at vita, ef þú skalt látask fyrir þeim".

Þórðr kvað eigi víst, — "hverr skipstjórnarmaðr man vera í kveld at skipi Indriða".

Eftir þetta býsk Þórðr til varnar; enn mein kvað Þórðr þat, at félagi hans var huglauss, ok kvað vísu:

Ok er þeir fundusk, frétti Indriði hvat Orm dveldi. Þórðr segir, ok kvað Orm hafa keypta sér staðfestu á Miðfjarðarnesi. Síðan sagði hann honum vígit — "ok hefndu hans nú; því at ekki mantu í betra færi komask við mik enn nú".

Indriði kvað svá vera skyldu. Síðan sœkja þeir allir at honum. Sigurðr austmaðr leggr til Þórðar með spjóti, ok kom í skjǫldinn ok rendi út af ok niðr í vǫllinn. Hann laut eftir laginu. Ok er Þórðr sá þat, hjó hann til hans; kom þat á Sigurð miðjan, ok tók í sundr fyrir ofan mjaðmirnar. Í þessu hjó Þorfinnr til Þórðar, ok kom í skjǫldinn, ok sneið af mikinn mána af skildinum. Þórðr hjó á fótinn Þorfinni fyrir ofan kné ok tók af fótinn.

Þórðr bað Indriða betr at sœkja — "ef þú vilt hefna félaga þíns".

Indriði hleypr at Þórði ok veitir honum mikla atsókn. Þeir sóttusk lengi; enn svá lauk, at Indriði fell fyrir Þórði, ok flakti allr í sundr af sárum. Þá hljóp Þórðr at fǫrunautum Indriða, ok var eigi langt þeira vápnaviðskifti áðr Þórðr drap þá báða.

Eftir þetta settisk Þórðr niðr ok batt sár sín, því at hann hafði fengit mǫrg sár ok stór. Hann gengr at Indriða ok spurði, ef hann myndi vera græðandi.

Hann segir: "Þess þykki mér ván, ef læknar koma til".

Þá tók Þórðr til Indriða ok kipti honum ór blóði, ok lætr hann á bak hesti sínum. Eftir þat tekr Þórðr hest sinn ok ríðr vestr í Bólstaðarhlíð ok segir þar tíðendin. Síðan reið hann með Indriða í Engihlíð. Þorvaldr fagnar vel Þórði, ok býðr honum allan þann greiða, sem hann vill þiggja, ok spyrr tíðenda.

Hann segir bardagann at Arnarstapa ok fim manna lát — "enn því er ek hér kominn, at ek vilda, at þú grœddir Indriða; því at aldri fær vaskara mann".

Þorvaldr kvað þat skylt vera. Tók hann við Indriða, ok bjó honum kerlaug ok fægði sár hans, ok hafði hann engi banvænleg sár. Þorvaldr býðr Þórði lækning.

Hann kveðsk eigi þat vilja — "man ek norðr leita á landit, hvat sem fyrir verðr".

Indriði tók til orða: "Nú er svá komit, sem þér megið vita, at ek hefi leitat til hefnda við Þórð eftir Orm; enn því skifti svá til, at fellu fyrir Þórði fjórir mínir félagar, enn ek sárr til ólífis; ok fór þat sem ván var með okkr Þórði, því at hann er engum manni líkr um vápnfimi. Nú er ráð mitt, Þórðr, at þú ríðir norðr til skips míns, ok bíð mín þar. Ólof heitir húsfreyja á Miklabœ. Hon er kvenskǫrungr ok hinn bezti læknir; beið hana viðtǫku, þar til sem ek kem norðr, ok lækningar. Ǫzurr heitir bóndi, er býr at Þverá í Skagafirði. Hann er frændi Orms, er þú vátt. Hann man sitja um líf þitt".

Þórðr bað hann hafa þǫkk fyrir tillǫgin — "enn fara man ek ferða minna fyrir Ǫzuri, sem ek hefi ætlat".

Eftir þetta reið Þórðr norðr yfir Skarð til Skagafjarðar ok alt til skips. Hann kom til Miklabœjar síð um kveldit, ok fann bónda ok spurði bóndi hann at nafni. Þórðr nefndi sik.

Þórhallr segir: "Heyrt hefi ek þín getit oft. Hvat heldr þik til hérkvámu?"

Hann sagði honum fundinn þeira Indriða ok vígin, ok kvað vísu:

Þórhallr kvað hann mikinn afbragðsmann — "ok lízk mér svá, sem þú munir vera sárr mjǫk".

Þórðr kvað ekki mikit bragð at því, enn lézk þó hafa skeinur nǫkkurar.

Í þessu kom húsfreyja út. Hon mælti: "Hverr er þessi hinn mikli maðr, er hér er kominn?"

Þórðr segir til sín. Hon kveðsk heyrt hafa hans getit jafnan, ok bað hann af baki stíga ok dveljask þar náttlangt. Þórðr bað húsfreyju hafa þǫkk fyrir.

Þórhallr mælti: "Vandhœfi þykki mér á viðtǫku þessa manns; ratat í mikil vandræði í vígaferlum, enn maðrinn mjǫk sárr ok þarf lækningar; eru ok miklir menn til eftirsóknar ok hefnda eftir Orm; þykki mér svá, sem sá muni hvártki sjá fyrir fé eða fjǫrvi, sem honum veitir nǫkkura hjálp".

Þá segir húsfreyja: "Eigi lízk okkr þetta einn veg; þykki mér, sem sá muni betr hafa, er honum veitir nǫkkura hjálp; vil ek bjóða þér, Þórðr, at vera hér svá lengi, sem þú vilt, ok at binda sár þín ok grœða þik, ef þess verðr auðit".

Þórðr þakkaði henni, ok kveðsk þetta þiggja mundu, ef bóndi samþykkir.

Þórhallr sagði nú enn fara — "sem vant er, at þú mant vilja ráða; man ek heita Þórði, at vera honum trúr í ǫllum hlutum; má ek halda tungu minni um hérvist Þórðar".

Síðan sté Þórðr af baki, ok fylgdi húsfreyja honum í eitt útibúr, enn bóndi tók af hesti hans. Húsfreyja setti borð fyrir Þórð, ok fór hann til matar. Eftir þat bjó hon honum kerlaug ok fægði sár hans; hafði hann mǫrg sár ok stór. Þórðr var á Miklabœ á laun, þar til sem hann var heill orðinn allra sára sinna.

Þá talaði Þórðr við Þórhall bónda ok húsfreyju: "Svá er nú komit, at ek em heill orðinn sára minna, ok vil ek ekki lengr fara huldu hǫfði, eða vera hér lengr enn ykkr hjónum líkar vel".

Húsfreyja segir: "Þat er minn vili, at þú sér hér, þar til sem einnhvern veg slítr ór málum þessum".

Þórhallr segir: "Þat vil ek, at Þórðr sé hér í vetr; enn þó er mér sagt, at Ǫzurr at Þverá muni ætla at sjá eftir hefndum við þik".

Þórðr kveðsk eigi þat hirða; má þat eigi víst vita, hvárr hellum hleðr at hǫfði ǫðrum".

Einn dag reið Þórðr til skips; var þat lagit út undir Elínarhólm. Ok í þann tíma kom Indriði til skips. Hǫfðu hásetar búit skipit meðan Indriði var í Engihlíð.

Indriði bauð Þórði at fara utan með sér; enn ekki kveðsk hann mega austr halda fyrir frændum Orms, er bæði váru margir ok ríkir — "enn sætzk hefi ek um víg ǫll fyrir þína hǫnd, þau sem urðu á fundi okkrum; hefi ek bœtt þau mínum penningum".

Þórðr þakkaði honum alt þetta, ok dró gullhring af hendi sér ok gaf honum; enn ekki lézk hann utan fara at sinni. Eftir þetta skildu þeir með vináttu; ok fór Indriði utan, ok er hann ór sǫgunni.

Þórðr reið á Miklabœ. Þórhallr tók allvel Þórði, ok kvað þat vel, at hann fór eigi utan — "hefir þú hér dvalizk um hríð, ok líkar mér vel við þik; veit ek ok, at húsfreyja vill, at þú sér hér þeim stundum, sem þú vilt; em ek ok maðr barnlauss; ok er gott, at gera slíka menn sér at vinum ok styrkja þá með penningum, þótt í nǫkkut falli; vantar mik hvártki hug né vit til ráðagerða, ef Ǫzurr slæsk á fjandskap við þik".

Þórðr tók vel undir þetta.

Þá segir húsfreyja: "Eigi vilda ek, Þórðr, at þú tryðir mjǫk á vísdóm Þórhalls né brautargengi; enn vel ætla ek, at þú reynir um sinnsakir, ef þú þarft til at taka, um garpskap Þórhalls".

Þórðr dvelsk með Þórhalli um vetrinn.

Ketill hét bóndi. Hann bjó inn frá Óslandi. Hann hafði gefit Þórði hest góðan, er Sviðgrímr hét; við hann eru kendir Sviðgrímshólar.

Kálfr bóndi á Kálfsstǫðum bauð þeim Þórði ok Þórhalli til jólaveizlu. Þat þektisk Þórðr.

Enn áðr þeir riðu heiman, mælti húsfreyja við Þórð: "Þat vilda ek, at þú fœrir varlega; því at Ǫzurr at Þverá sitr um líf þitt; hann hefir heitazk, at hefna Orms frænda síns".

Þá sagði Þórhallr: "Ætla þú til þess, húsfreyja, at vér erum eigi uppgefnir, hvártki í ráðagerðum né harðfengi, þó at reyna þurfi, þó nǫkkurr liðsmunr sé, eigi alllítill".

Húsfreyja sagði: "Þrífisk aldri þitt hól. Ræð ek þér, Þórðr, at þú treystir ekki á harðfengi Þórhalls".

Þórðr segir: "Vel man gefask".

Síðan ríða þeir á Kálfsstaði, ok er þeim þar vel fagnat; var þar veizla góð um jólin.

Nú er at segja frá Ǫzuri at Þverá, at hann heldr njósnum til um ferð Þórðar, þá hann ferr frá jólaveizlunni. Safnar hann at sér mǫnnum, ok ríðr heiman við hinn nítjánda mann um nóttina fyrir affaradag jólanna út til Hjaltadals, ok nam staðar nær Viðvík, þar sem heitir Garðshvammr, skamt frá bœnum í Viðvík.

Snemma um morguninn eftir jól bað Þórðr menn búask til heimferðar, ok kvað mart hafa fyrir sik borit um nóttina. Kálfr bóndi spurði, hvat hann hafði dreymt.

"Þat dreymdi mik", segir hann, "at mér þótti vér félagar ríða upp eftir Hjaltadal; ok er vér komum nær Viðvík, þá hlupu upp fyrir oss átján vargar; einn var miklu mestr, ok hljóp at mér með gapanda munninn, ok réð á mik ok mína menn; þótti mér þeir bíta menn mína til bana. Ek þóttumsk drepa marga vargana, ok hinn mesta varginn þóttumsk ek særa; ok þá vaknaða ek".

Kálfr bóndi kvað vera ófriðvænlegt, — "ok eru þetta manna hugir", ok bauð honum at sitja þar um daginn, ok láta njósna ofan til Viðvíkr.

Þórðr vildi þat eigi.

"Þá vil ek", sagði Kálfr, "fá þér menn fleiri, at fylla flokk þinn".

Þórðr segir: "Eigi skal þat spyrjask, at Þórðr hræða hræðisk eina saman drauma, ok fyrir þat auki hann fjǫlmenni, at hann þori eigi fyrir þeim sǫkum um herað at fara".

Þeir ríða nú frá Kálfsstǫðum sjau saman, Þórðr ok Þórhallr ok heimamenn þeira fim. Kálfr bóndi fekk til fylgdar við Þórð húskarl sinn, er Hallr hét, sterkr maðr. Eyvindr hét bóndi, er bjó í Ási í Hjaltadal. Hann hafði verit á Kálfsstǫðum um jólin. Hann hafði gefit Þórði spjót gullrekit, ok heitit honum sínu liði, hvar sem Þórðr þyrfti manna við. Eyvindr fór með Þórði.

Þeir fóru ofan eftir dalnum, ok eigi langt, áðr maðr kom í mót þeim, er Kálfr hafði gert á njósn, ok sagði þeim, at eigi færri menn myndi sitja fyrir þeim enn átján niðr í Garðshvammi. Þórhallr spurði, hverir þeir væri. Hann kvað Ǫzur frá Þverá vera formanninn. Þórðr sagði þá kost á at reyna hvatleik manna ok vápnfimi.

Þórhallr segir: "Þat er ekki ráð, at halda til fundar við þá við slíkan liðsmun; ok man ek gefa til annat ráð".

"Hvert er þat?" segir Þórðr.

Þórhallr segir: "Vér skulum snúa hér yfir í tunguna, ok svá í Kolbeinsdal ok svá heim, at ekki verði þeir varir við oss".

Þórðr segir: "Lítill þykki mér liðsmunr, þó þeir sé átján, enn vér níu; veit ek oft mǫnnum vel hafa vegnat við slíkan liðsmun; ok eigi myndi Hǫrða-Kári láta eltask, frændi minn, þó nǫkkuru meiri liðsmunr væri; man ek eigi minna hafa af honum eða ǫðrum gǫfgum frændum mínum, enn renna eigi at ǫllu óreyndu. Nú vil ek fara ok finna Ǫzur, hversu sem gengr; enn þú, Þórhallr, skalt ekki vera á þessum fundi; vil ek ekki launa svá húsfreyju þinni ykkar velgerning, at hafa þik í nǫkkrum lífsháska".

Þórhallr bað hann ráða — "enn mæla munu þat óvinir mínir, at ek skiljumsk ódrengilega við þik".

Þórðr bað ok Eyvind heim ríða.

Hann sagði: "Illa helda ek þá félagsskap við góðan dreng, ef ek skylda þá renna frá þér, er þú þyrftir helzt manna við; skal þat ok aldri verða, at mik hendi þá skǫmm".

Síðan fara þeir þar til er þeir sá fyrirsát Ǫzurar.

Þórðr mælti: "Vér skulum snúa hér upp á brekkuna hjá oss; þar er vígi gott".

Þeir gera svá, ok brjóta þar upp grjót. Ok er þeir Ǫzurr sjá þat, hlaupa þeir upp at brekkunni.

Þórðr spurði: "Hverir eru þessir, er svá láta ófriðlega?"

Ǫzurr nefndi sik — "eða er Þórðr hræða þar á hólnum?"

Hann svaraði: "Sá er maðrinn; ok er þér nú ráð, at hefna Orms, frænda þíns, ef nǫkkur er dáð með yðr; því at nógan hafið þér liðsmun".

Ǫzurr bað sína menn at sœkja. Tóksk þar harðr bardagi. Þórðr varð skjótt mannsbani. Báru þeir Þórðr grjót á þá Ǫzur, enn þeir hlífðu sér með skjǫldum. Létusk þá nǫkkurir menn af Ǫzuri meðan grjótit vansk.

Síðan hlupu þeir Þórðr ofan af brekkunni; tóksk þá mannfallit. Sá maðr hjó til Þórðar, er Ǫrn hét, ok kom í lærit, er hann horfði undan, því at sá maðr sótti at honum framan, er Hafþórr hét, frændi Ǫzurar, ok er Þórðr fekk lagit, brásk hann ok hjó til hins annarri hendi með sverðinu, ok kom á hann miðjan, ok tók í sundr í miðju. Hann hjó annat hǫgg til Hafþórs, ok kom á ǫxlina; klauf hann niðr frá síðunni hǫndina, ok fell hann dauðr til jarðar. Nú hefir Þórðr drepit þrjá menn. Þetta sér Ǫzurr, ok biðr þá sína menn at sœkja. Hann sœkir nú at Þórði, ok með honum fim menn, enn aðrir sóttu at mǫnnum Þórðar. Enn svá líkr þessum fundi, at Þórðr varð sex manna bani, enn særði Ǫzur, svá at hann var óvígr. Níu menn létusk af Ǫzuri, enn fim af Þórði.

Eftir fundinn gekk Þórðr at Ǫzuri, ok kipti honum ór blóði, ok skaut yfir hann skildi, svá eigi rifi hann hrafnar; því at hann mátti sér enga hjálp veita. Allir flúðu undan menn Ǫzurar. Eigi váru menn Þórðar færir til eftirferðar; því at engi kom ósárr af fundi þessum. Þórðr bauð Ǫzuri at láta grœða hann.

"Eigi þarftu at bjóða mér lækning", segir Ǫzur; "því at jafnskjótt skal ek drepa þik, sem ek komusk í fœri við þik".

Þórðr kveðsk ekki at því fara, ok sendi Þórhall yfir í Ás, til Þorgríms, er þar bjó, at hann sœkti Ǫzur ok grœddi hann. Hann gerði svá, ok flutti hann heim; lá hann lengi í sárum, ok varð heill um síðir. Dysjar váru gervar at líkum þeira manna, er þar fellu.

Eftir fundinn í Garðshvammi fór Þórðr heim með Þórhalli; hafði hann fengit mǫrg sár, enn engi banvæn. Ólof spurði Þórð at fundinum.

Hann kvað vísu:

"Þetta er mikil tíðendi", sagði hon.

Húsfreyja grœddi Þórð. Líðr af vetrinn, svá ekki bar til tíðenda.

Um várit reið Þórðr upp í herað; því at bóndi sá er Þorgrímr hét hafði sent honum orð, at smíða skála sinn; því at Þórðr var manna hagastr. Þorgrímr bjó í Flatatungu. Þat er ofarlega í Skagafirði.

Þórðr er at skálasmíðinni um sumarit. Ok er mjǫk var algerr skálinn, kom skip af hafi at Gásum í Eyjafirði. Þórðr segir bónda, at hann vill ríða til skips, ok kaupa þá viðu, er honum þótti mest þurfa. Bóndi biðr hann ráða, ok fær honum þrjá húskarla, at flytja heim viðinn: Síðan fara þeir norðr, ok eru í kaupstefnu þá stund, er þeir þurfa, ok bera norðan við á mǫrgum hestum. Þórðr ríðr jafnfram þeim. Hann hafði alvæpni: hjálm ok skjǫld, gyrðr sverði, ok spjót hit góða. Þeir riðu Hǫrgárdalsheiði, ok ofan eftir Norðrárdal, svá yfir á fyrir framan Egilsá ok ofan eftir eyrunum. Þá sjá þeir tólf menn spretta upp fyrir sér með vápnum. Þar var kominn Ǫzurr frá Þverá. Þórðr hleypr þegar af baki, ok setr fyrir sik skjǫldinn. Fǫrunautar hans verða við hit vasklegasta, ok stíga af baki, ok bregða vápnum sínum. Þórðr bað þá hafa sik í engri hættu. Þeir báðu þann aldri þrífask, er stœði hjá, er hann þyrfti manna við.

Þá mælti Þórðr við Ǫzur: "Eigi ertu enn horfinn í fyrirsátunum við mik; þœtti mér, sem þér myndi minnissamr fundr okkarr; mantu nú eigi fara betrum fǫrum enn næst, áðr vit skiljum".

Ǫzurr svaraði: "Þat sagða ek þér, at ek skylda þér aldri trúr, ef ek lifnaða; ok þat skal ek efna. Sœkjum nú at honum, ok njótum nú liðsmunar".

Þórðr segir: "Eigi em ek enn uppgefinn; þykki mér eigi víst, hvat þér myndið á vinna, þótt ek væra einn, enn nú hálfu síðr, er þessir menn fylgja mér".

Síðan rann Þórðr fram at Ǫzuri, ok lagði spjótinu í gegnum þann mann, sem fremstr stóð. Þórðr mælti: "Fell þar nú einn, ok er eigi ǫðrum at firr".

Þeir sœkja nú at Þórði Ǫzurr, ok með honum sex menn, enn fǫrunautar Ǫzurar fjórir sóttu þrjá félaga Þórðar; lýkr þar svá, at þar falla hvárirtveggja. Enn frá þeim Þórði ok Ǫzuri er þat at segja, at Þórðr drepr fjóra menn af Ǫzuri, enn særði hann mǫrgum sárum.

Nú er þar til at taka, er smalamaðr Þorgríms bónda sér fundinn af hálsinum, ok þykkisk vita, hverir mennirnir munu vera; veit ok, at Þórðr þarf manna við. Hleypr hann heim í Flatatungu, ok sagði bónda fundinn, ok biðr hann skunda at veita lið Þórði. Bóndi bregðr við skjótt, ok ríðr upp á eyrarnar við hinn tíunda mann.

Ok er Ǫzurr sér mannaferðina, skundar hann til hests síns, ok kemsk á bak við illan leik, ok ríðr undan sem mest getr hann, unz hann kemr heim til Þverár, ok unir illa við sína ferð; látit menn sína, enn er sjálfr sárr mjǫk. Þrír menn létusk af Þórði; váru þeir dysjaðir í hólunum, sem fundrinn var. Þorgrímr bóndi spurði Þórð at tíðendum. Hann kvað vísu:

Þórðr var nú í Flatatungu, ok lauk við skálasmíðina; var þat furðusterkt hús. Stóð sá skáli alt til þess, er Egill biskup var at Hólum.

Ok er Þórðr vill á braut fara, fylgir Þorgrímr bóndi honum við hinn tíunda mann, ok ríða ofan eftir Skagafirði. Ok er Ǫzurr sá ferð þeira, þóttisk hann eigi hafa mannafla, at ríða eftir þeim. Ríða þeir leið sína, unz þeir koma á Miklabœ í Óslandshlíð; tekr Þórhallr vel við Þórði, enn húsfreyja betr. Þorgrímr bóndi reið heim, ok skildu þeir Þórðr góðir vinir.

Þórðr verðr nú frægr mjǫk víða um landit. Þetta fréttir Miðfjarðar-Skeggi, ok lætr, sem hann viti eigi, hvat fram ferr með Ǫzuri, frænda hans, ok Þórði. Sitr Þórðr um kyrt framan mjǫk til jóla.

Þat var einn morgin fyrir jól, at Þórðr vildi fara at sjá hest sinn, Sviðgrím. Hann stóð með fjórum hrossum.

Þórhallr bað Þórð bíða ok fara þrimr náttum síðar — "því at ek vilda fœra hey mín ór stakkgǫrðum".

Þórðr bað hann ráða — "enn ekki kemr mér á óvart, at vér munum mǫnnum eiga at mœta".

Þórhallr kvað þá eigi uppgefna, þótt nǫkkurr liðsmunr sé.

Þórðr brosti at orðum hans, ok mælti: "Svá man vera, ef þú stendr á aðra hǫnd mér".

Húsfreyja mælti: "Aldri þrífisk þitt hól; þótti mér sem Þórði yrði lítit lið at þér á þeim fundi, sem þú vart á; ok er sú kona illa gefin, er þik á; því at þú ert bæði hælinn ok huglauss".

Þórðr segir: "Ekki er þat svá at skilja. Þórhallr er engi áhlaupamaðr ok forsjáll, enn man vera hinn vápndjarfasti, ef reyna skal".

Þórhallr segir: "Ekki þarftu, húsfreyja, at vera svá harðorð; því at ekki ætla ek mér á hæl at hopa fyrir einshverjum, ef vit erum jafnbúnir til".

Skildu þau nú talit. Við tal þeira var staddr einn umrenningr. Hann kastar fótum undir sik, ok kemr um kveldit til Þverár. Ǫzurr spurði hann tíðenda, eða hvaðan hann væri at kominn.

Hann kveðsk engi kunna tíðendi at segja — "enn á Miklabœ í Óslandshlíð var ek í nátt".

Ǫzurr segir: "Hvat hafðisk Þórðr hræða at, kappinn?"

Sveinninn segir: "Víst máttu þat til segja, at hann sé kappi, svá sneypilega sem þú hefir fyrir honum farit; enn ekki sá ek hann gera, utan hann hnauð hǫggró á sverði sínu. Enn þat heyrða ek Þórhall segja, at þeir myndi fœra hey ór gǫrðum innan þriggja nátta".

Ǫzurr segir: "Hversu margmennir mundu þeir vera?"

Sveinninn svarar: "Eigi fleiri enn Þórðr ok Eyvindr ok Þórhallr".

"Vel segir þú, sveinn", segir Ǫzurr. Síðan kvaddi hann til ferðar með sér tólf menn, ok reið út í Óslandshlíð.

Þenna sama morgin ríða þeir Þórðr heiman ok Eyvindr ok Þórhallr. Þórðr bað Eyvind hafa vápn sín; kvað því ekki of aukit. Hann gerði svá. Þeir ríða út í Sviðgrímshóla.

Þá mælti Þórðr: "Þat vil ek, Þórhallr, at þú sér hér eftir; enn vit Eyvindr skulum leita hrossanna upp á hálsinn".

Þórhallr bað hann ráða. Þeir gengu upp í hlíðina. Snjór var í hlíðinni ok harðfenni víða.

Ǫzurr kemr at garðinum, ok þeir tólf saman, ok slá hring um Þórhall, ok brugðu vápnum sínum, ok báðu mannfýluna segja til Þórðar. Þórhallr varð ógurlega hræddr, ok heyktisk niðr undir garðinn, ok kvað Þórð genginn upp í hlíðina við annan mann.

Ǫzurr mælti: "Ilt er at eiga þræl at einka vin", ok laust hann øxarhamarshǫgg, svá at hann lá í svíma. Síðan runnu þeir upp í hlíðina.

Þá mælti Þórðr við Eyvind: "Menn koma neðan í hlíðina, ok kenni ek þá gerla; þar er Ǫzurr kominn, ok vill enn hafa minn fund. Nú skulu vit leitask at komask á Skeggjahamar ok þaðan í Sviðgrímshóla; þar er vígi gott".

Eyvindr svarar: "Vel megu vit komask á hamarinn".

Þeir hlaupa nú á hamarinn. Í því koma þeir Ǫzurr at. Þórðr gengr á framanverðan hamarinn. Skafl var lagðr af hamrinum niðr á jǫfnu ok ákaflega brattr; var þar hin mesta mannhætta ofan at fara. Síðan settu þeir spjótin í milli fóta sér, ok riðu svá ofan af hamrinum alt niðr á jǫfnu; kómusk þeir nú á Sviðgrímshóla. Bar þá Ǫzurr nú skjótt at.

Þórðr mælti: "Mikit kapp leggr þú á at hafa líf mitt, Ǫzurr; væri þat ok eigi illa, at þú fyndir sjálfan þig fyrir; skulu vit ok eigi báðir af þessum fundi með fjǫrvi braut komask".

Ǫzurr kveðsk þat ok ætlat hafa, at Þórðr skyldi eigi lengr undan draga.

Sœkja þeir nú at þeim Þórði ok Eyvindi. Þórðr skaut spjóti til Ǫzurar; ok í því hljóp einn hans maðr fram fyrir hann, ok flaug spjótit í gegnum hann. Einn maðr hjó til Þórðar. Hann brá við skildinum, ok kom þar í hǫggit, ok varð hann ekki sárr. Þórðr hjó til þessa manns, ok veitti honum banasár. Hann hjó þegar annan; þat hǫgg kom á hálsinn ok rendi niðr í brjóstit; fell hann dauðr á jǫrð. Hinn þriðja lagði hann í gegn með sverðinu. Eyvindr drap hinn fjórða. Sótti Ǫzurr nú at í ákafa; fellu þá enn tveir menn hans. Þá bárusk ok sár á Eyvind; mœddi hann þá blóðrás, ok settisk hann þá niðr, ok var ákaflega móðr. Sóttu þeir þá sex at Þórði; varðisk hann svá, at þeir kómu engu sári á hann.

Þórðr mælti þá til Ǫzurar: "Illa sœkisk yðr sex. Hvat ek vilda síðr, enn þykkjask vera formaðr þessara manna, enn hafa þá at skildi einum í dag; ok er nú hitt ráð, at sœkja ok hefna Orms, frænda þíns, ok allra þeira svaðilferða, er þú hefir fyrir mér farit".

Ǫzurr verðr nú reiðr mjǫk við alt saman: skapraunarorð Þórðar, ok þá heift, sem hann hafði á honum; hleypr nú at honum, ok hǫggr tveim hǫndum til hans. Þat kom í skjǫldinn, ok rendi niðr í skjǫldinn, svá aftók mána mikinn. Í því hjó Þórðr til Ǫzurar, ok kom þat hǫgg undir hina vinstri hǫndina, ok rendi niður með hrygnum, svá hann leysti frá ok rifin; hljóp sverðit þar á hol; fell hann þegar dauðr niðr.

Enn þeir fǫrunautar Ǫzurar, sem eftir lifðu, runnu undan, ok sǫgðu víg Ǫzurar. Þórðr lét flytja Eyvind heim, ok var hann mjǫk sárr, ok lá lengi í sárum, ok varð heill. Haugr var orpinn eftir Ǫzur.

Þórðr sagði víg Ǫzurar á Miklabœ, ok kvað vísu:

Illa líkaði Ólofu við Þórhall, er hann hafði sagt til Þórðar; ok var við sjálft búit, at hon myndi skilja við hann fyrir þessum sǫkum. Þórðr átti jafnan hlut at með þeim, at betr fœri, ok kvað várkunn, at hann leysti líf sitt, ok kvað einskis ils ørvænt fyrir Ǫzuri.

Líðr nú svá fram um jólin, at ekki bar til tíðenda. Sitr Þórðr nú um kyrt.

Þar er frá at segja, at Miðfjarðar-Skeggi frétti norðan fall Ǫzurar frænda síns; þykkir Þórðr nær sér hǫggvit hafa, ok fyltisk upp við hann mikillar reiði; berr þat þó upp fyrir engum manni; því at hann vildi eigi, at Eiðr son hans ok brœðr Þórðar hefði nǫkkurn grun af hans ráðagerðum fyrr enn framkœmi. Hann lætr setja inn tólf hesta sína á laun, ok ætlar at ríða at Þórði þegar eftir jólin.

Ríðr hann nú leynilega heiman frá Reykjum við hinn tólfta mann. Hann reið norðr Vatnsskarð, ofan um Hegranes, svá út með bygð um náttina, ok koma nǫkkuru fyrir dag til Miklabœjar. Tunglsljós var mikit. Þeir drepa hǫgg á dyrr. Maðr gekk til hurðar. Hann spurði, hverir komnir væri. Skeggi sagði til sín, ok spurði, hvárt Þórðr hræða væri þar.

Maðrinn svarar: "Hvat viltu honum?"

Hann sagði: "Spyr þú hann, hvárt hann vill úti eða inni þola hǫgg undir Skǫfnungi".

Ok er inn kom sǫgnin, hver erendi hans váru, stendr Þórðr upp, ok tók vápn sín.

Þá mælti Ólof húsfreyja: "Standi menn upp ok vápnisk, ok verið góðan dreng; því at hér er mart røskra manna fyrir, ok látið illa verða fǫr Skeggja hingat".

Þá svaraði Þórhallr: "Þat fyrirbýð ek heimamǫnnum mínum ǫllum, at veita Skeggja mótgang, ok geri sik eigi at hýbýlaskǫmm við utanheraðshǫfðingja".

Húsfreyja segir: "Lǫngu vissa ek, at þú vart ónýtr til vápns, enda dáðlauss til drengskapar".

Þórðr mælti: "Bóndi á hýbýlum at ráða, húsfreyja", ok gekk út í dyrnar.

Skeggi bað hann út ganga ok gefa sér høggrúm.

Þórðr kvað þá vísu:

"Ok man ek ganga út með þeim skilmála", segir Þórðr, "at ek fylgja þér þangat, sem ek drap Ǫzur frænda þinn; má þér þá minnissamara verða, hvílíkt ættarhǫgg ek hefi hǫggvit þér".

Skeggi mælti: "Ekki munu bityrði þín nú veita þér lið; enn viðrkvæmilegt þykki mér, at þar fram komi hefndin".

Síðan fór Þórðr með þeim þar til, sem Ǫzur var dysjaðr; hurfu þeir nú um hauginn.

Þórðr kvað þá vísu:

Skeggi brá þá sverðinu, Skǫfnungi, ok mælti: "Hér skal eigi ǫðrum at hlíta, at vega at Þórði, enn mér".

Þórðr brá sverði ok mælti: "Engi ván er þér, Skeggi, at ek standa kyrr fyrir hǫggum þínum, meðan ek em óbundinn".

Í þessu hleyptu at þeim átján menn, allir með brugðnum sverðum. Þar var kominn Eiðr, Eyjólfr ok Steingrímr, brœðr Þórðar. Eiðr spurði, hvárt Þórðr lifði. Þórðr sagði sér eigi nær dauða. Allir hlupu þeir af baki. Bauð Eiðr fǫður sínum tvá kosti, hvárn hann vildi heldr: selja Þórði grið, svá hann mætti ríða heim til Óss, ok sitja í friði, ella mundi hann veita fóstra sínum liði ok berjask með honum.

Skeggi segir: "Lǫngu hefða ek drepit Þórð, ef færi hefða ek til sét, ef eigi fynda ek, at þú mætir meira, Eiðr, fóstrneyti Þórðar enn frændsemi við mik".

Eiðr kvað Þórð þess alls maklegan — "hefir Þórðr þau ein víg vegit, er hann átti hendr sínar at verja, utan vígit Orms; ok var þó várkunn á".

Skeggi svaraði: "Þat er líkast, Eiðr, at þú munir verða at ráða; því at eigi man ek berjask við þik".

Eftir þetta ríðr Skeggi á Miklabœ um náttina, ok gengr inn með brugðnu sverði, ok at hvílu Þórhalls, ok bað húsfreyju upp standa; kvað hana helzti lengi hafa sœmt við klækismann þann. Hon gerði svá. Hon bað Þórhalli griða. Hann kvað mannfýlu þá helzti lengi lifat hafa.

Síðan tók hann í hár honum ok kipti honum fram á stokkinn, ok hjó af honum hǫfuðit, ok mælti: "Miklu er þetta nær, at slíðra Skǫfnung í þínu blóði enn Þórðar; því at honum er mikill skaði, ef hann létisk, enn at þér er engi með ǫllu, ok launaða ek nú Skǫfnungi þat, at honum var brugðit".

Skeggi ríðr nú á braut ok heim til Reykja ok unir illa við sína ferð.

Þeir Þórðr ok Eiðr kómu á Miklabœ í þann tíma, er Skeggi reið í braut. Ólof sagði þeim víg Þórhalls.

Eiðr kvað eigi minna at ván, "miklu var faðir minn reiðari, er vit skildum".

Ólof bað þá svá lengi sitja þar, sem þeir vildi.

Eiðr kvað henni vel fara, ok váru þar viku ok hvíldu hesta sína. Bjuggusk þeir þá í braut.

Þórðr gekk at Ólofu ok mælti: "Þess vil ek biðja þik, at þú giftisk engum manni innan tveggja vetra, ef þú spyrr mik á lífi; því þú ert sú kvenna, at helzt myndi ástir af mér geta".

Hon svarar svá: "Þessu vil ek heita þér; því at ek vænti mér eigi framar gjaforðs, enn þvílíks".

Ríða þeir nú vestr til Miðfjarðar ok heim til Óss. Eyvindr fór með Þórði, enn setti mann fyrir bú sitt; því at hann vildi eigi við Þórð skilja, meðan hann var eigi sáttr um vígaferli sín. Nú líðr af vetrinn, ok er alt kyrt.

Þat er nú sagt, at skip kom af hafi í Blǫnduósi; þar var á Ásbjǫrn stýrimaðr, frændi Skeggja. Skeggi ríðr til skips, ok bíðr Ásbirni heim með sér. Fóru þeir til Reykja átján saman. Var Ásbjǫrn ekki kátr um vetrinn. Þórðr hræða sat heima at Ósi, ok hafði mart rǫskra manna með sér; var Eiðr þar við tíunda mann.

Litla hríð hafði Ásbjǫrn verit á Reykjum, er hann sagði Skeggja, hverja ætlan hann hefði á við Þórð um málaferli; kveðsk þungt þykkja, at hafa bótalaust víg Orms, bróður síns, enn hafa nógan afla til hefnda.

Skeggi kvað vandhœfi á málinu — "því at Eiðr stendr jafnan með Þórði, ok skil ek eigi, hvat drjúgast verðr um skifti vár Óssmanna". Hættu þeir nú talinu.

Þetta sama sumar kom skip í Hvítá í Borgarfirði. Riðu menn til kaupa norðan ór sveitum, bæði ór Miðfirði ok annarsstaðar. Þórðr hræða reið til skips við tólfta mann, ok allir vel vápnaðir. Þar váru brœðr hans báðir, Eyjólfr ok Steingrímr. Fór þat orð af, at hann ætlaði at ríða upp eftir Borgarfirði at erendum sínum, ok sunnan Arnarvatnsheiði. Þetta fréttir Skeggi, ok býsk heiman við hinn átjánda mann á laun svá Eiðr varð ekki varr við, ok ætlar at sitja fyrir Þórði, er hann ríðr sunnan. Þar var Ásbjǫrn í ferð. Ríða þeir norðr yfir háls í Víðidal, fyrir framan bygð alla, ok svá suðr á heiði þar sem skiljask gǫtur, ok ofan hallar af í Víðidal.

Sá maðr fór með Skeggja, er Þorbjǫrn hét ok kallaðr vesalingr. Hann bjó á landi Skeggja, ok hafði gerzk arfsalsmaðr hans. Hann átti auð fjár, ok tímdi hvártki at hafa sjálfr, né láta aðra hafa, ok því var hann vesalingr kallaðr. Fátt hafði hann manna hjá sér utan konu sína.

Eiðr var riðinn út á Miðfjarðarnes, at annask um bú þess manns, er Þorbjǫrn hét ok kallaðr aumingi. Hann var arfsalsmaðr Þórðar hræðu, ok hafði hann farit með Þórði. Hann átti allra handa gangandi fé; bjó hann á utanverðu Miðfjarðarnesi; gekk sjálfala fé hans þar í skógunum. Hafði Þórðr þat af hans penningum, sem hann vildi. Eiðr var þar nǫkkurar nætur, ok reið síðan heim til Óss, ok fréttir nú, hvat um var at vera. Safnar hann nú at sér mǫnnum, ok ríðr við fimtánda mann suðr á heiði eftir fǫður sínum.

Nú er þar til at taka, at Þórðr hræða er í kaupstefnu þvílíka stund, sem hann þurfti, ok ríðr hann síðan upp eftir Borgarfirði, ok svá norðr á heiði alt þar til, er þeir sjá fyrirsátina.

Þórðr mælti: "Hverja menn kenni þér hér?"

Eyjólfr segir: "Eigi veit ek þat gerla, enn Skeggja þœtti mér líkast".

Þórðr mælti: "Lengi halda þeir frændr á fyrirsátunum við mik; enn þó liðsmunr sé mikill, þá skulu þeir þó fá viðnám".

Ríða þeir nú fram at þeim með brugðnum sverðum.

Skeggi støkkr þá upp ok mælti: "Sœkjum nú at þeim, Ásbjǫrn frændi, ok látum þá nú kenna liðsmunar, ok hefn nú Orms bróður þíns".

"Svá skal vera", segir Ásbjǫrn.

Þórðr svarar: "Eigi er enn sopit kálit, þó í ausuna sé komit".

Sœkja þeir nú at Þórði ok hans mǫnnum. Þórðr skaut spjóti til Skeggja, ok stefndi á hann miðjan. Sá maðr hljóp fyrir Skeggja, er Halldórr hét, náfrændi Skeggja; kom spjótit á hann miðjan ok í gegnum hann, ok svá í brjóst á þeim manni, er stóð á baki honum, ok fellu þeir báðir dauðir. Hinn þriðja hjó hann með sverðinu á hálsinn, svá af fauk hǫfuðit. Verðr nú sókn hin harðasta. Berjask þeir, Þórðr ok Skeggi, lengi dags, svá engi skakkar með þeim.

Þeir Eyjúlfr ok Ásbjǫrn sóttusk í ákafa; mátti þar eigi fyrir sjá, hvárr drjúgari mundi verða; veitti hvárr ǫðrum stór sár. Steingrímr barðisk alldjarflega, ok varð fjǫgurra manna bani. Skiftisk nú svá til, at Steingrímr er í móti Skeggja, enn Þórðr bersk við menn þeirra með sínum mǫnnum; drap hann nú enn fim menn. Þeir nafnar sóttusk í ákafa, Þorbjǫrn aumingi ok Þorbjǫrn vesalingr, ok lauk svá, at þeir fellu báðir dauðir.

Í þessu hleypti Eiðr þar at þeim, ok þeir fimtán saman. Eiðr hljóp þegar af baki, ok gekk í milli, ok skildi þá. Skeggi var hinn reiðasti, ok reið heim til Reykja, ok þeir Ásbjǫrn, ok undu illa við sína ferð. Ásbjǫrn lá lengi í sárum, ok varð þó heill. Þórðr ok Eiðr riðu heim til Óss af fundinum. Þrettán menn fellu af Skeggja á fundinum, enn sjau af Þórði; sitja nú hvárirtveggja um kyrt.

Líðr nú á vetrinn. Þat var einn dag, at Eiðr reið til Reykja við hinn tíunda mann. Faðir hans tók vel við honum. Eiðr kvaðsk vilja leita um sættir.

Skeggi kvað langt tóm at því — "ok vert hér í vetr".

Eiðr kvað svá vera skyldu. Fátt var með þeim Eiði ok Ásbirni um vetrinn. Jafnan hafði Eiðr grun á um tal þeirra, Skeggja ok Ásbjarnar, at þeir sæti um líf Þórðar fóstra síns. Hann sendi Þórði orð, at hann væri varr um sik.