Bókastaðir

Þat var einn tíma um vetrinn, at Eiðr varð varr við, at faðir hans reið heiman á laun ok upp í hérað; þóttist hann vita, at hann ætlaði til stórræða nökkurra; því reið hann eftir honum við hinn tíunda mann. Fundust þeir uppi við Króksstaðamela. Skeggi spurði Eið, hvert hann ætlaði.

Eiðr segir: "Ek vilda fylla flokk þinn, faðir minn".

"Vel man þér þat fara, frændi, enn ek man ríða heim aftr; því at mér er krannt".

"Svá má vera at sé", sagði Eiðr; enn ek man ríða til Torfustaða; því at ek á þangat erendi".

Síðan skilja þeir.

Þenna sama dag hafði Ásbjörn gengit til laugar, ok sex menn með honum.

Nú er at segja frá Þórði hræðu.

Hann vaknar þann sama morgin, ok mælti við bræðr sína: "Svá hafa mér draumar gengit, sem þeir Miðfjarðar-Skeggi ok Ásbjörn muni sitja um líf mitt; man ek nú fara, frá húsi í dag ok gildra til veiða nökkurra, ef færi gefst á; því at ek vil eigi lengr eiga þá báða yfir höfði mér, Ásbjörn ok Skeggja. Skulu vér fara sjau saman, bræðr mínir ok Eyvindr ok þrír menn aðrir".

Síðan taka þeir vápn sín, ok ríða til Reykja. Í þann tíma gekk Ásbjörn frá laugu, ok sá mannareiðina.

Ásbjörn mælti við sína menn: "Þar ferr Þórðr hræða, ok láta ófriðlega, ok man hann vilja hafa minn fund; skulu vér snúa upp á hólinn ok bíða þar".

Þeir gera nú svá. Kemr Þórðr nú at, ok slær þegar í bardaga; váru hvárirtveggja hinir áköfustu; því at engi var liðsmunr. Þórðr varð skjótt mannsbani. Þar fellu þrír menn af Ásbirni; enn einn af Þórði. Þá sótti Þórðr at Asbirni, ok veitti honum mörg sár, svá hann var nær óvígr. Í því kom Skeggi at með brugðnum Sköfnungi.

Hann mælti til Ásbjarnar: "Því rennr þú eigi, hinn armi".

Hann svaraði, ok kvað vísu:

Settist Ásbjörn nú niðr; því at hann mæddi blóðrás, svá hann var yfirkominn. Skeggi hjó til Þórðar, ok kom þat á öxlina; var þat svöðusár. Ok í því kom Eiðr at með tíunda mann ok hljóp þegar á millum, ok kvað þá eigi lengr berjast skulu. Hann kveðst ok skyldu drepa Ásbjörn, nema hann gerði einn um.

Ásbjörn segir: "Þat var mitt erendi út hingat, at sækja festarmey mína; enn er ek frétta víg bróður míns, þá var víst með mér at hefna hans; enn nú er svá orðinn fundr várr, at ek kýs heldr frið við Þórð".

Þórðr svaraði: "Fóstra mínum vil ek unna virðingar af málum þessum; enn ekki hirta ek ella um sættir; færi þá enn leikar, sem verða mætti".

Svá lýkr, at þeir sættast, ok skal Eiðr gera um öll mál þeira ok vígaferli. Gengu þeir til handsala, Þórðr ok Ásbjörn ok Skeggi.

Hönd Þórðar þrútnaði ok blés upp. Eiðr skar ór eggfarveginn ór sárinu; tók þá ór verkinn allan.

Eiðr stefnir nú heraðsfund. Kómu þeir þar allir, Skeggi ok Ásbjörn ok Þórðr. Lauk Eiðr þá upp sættargerð með þeim.

"Þat er gerð mín", segir Eiðr, "at fyrir víg Özurar geri ek tvau hundruð silfrs, enn hit þriðja skal falla niðr fyrir fjörráð við Þórð ok allan fjandskap; enn menn Özurar allir óhelgir fyrir tilför við Þórð; enn fyrir víg Orms geri ek tvau hundruð silfrs; enn fyrir áverka þann, er faðir minn veitti Þórði, geri ek hundraðsilfrs; síðan skal Ásbjörn fá Sigríðar, sem ætlat var í fyrstu; skal Þórðr hafa inni brúðhlaupit. Hér er ok hundraðsilfrs, Ásbjörn, er vit fóstri minn viljum gefa þér í frændbætr".

Allir þökkuðu honum fyrir. Skeggja fanst fátt um, enn kvaðst mundu halda sættir ok grið.

Þórðr þakkaði fóstra sínum sættargerð; "enn ekki vil ek hafa þat hundrað, er þú gerðir mér til handa; skal Skeggi þetta fé ekki út greiða; því at ekki myndi Þórðr, faðir minn, eða Hörða-Kári taka fémútu á sér, ok eigi skal ek taka".

Þetta mæltist vel fyrir; hafði Þórðr virðing af málum þessum.

Nú býst Þórðr við brúðhlaupi, ok býðr til mörgum mönnum. Ok um kveldit skipar Eiðr mönnum í sæti. Skeggi sat í öndvegi á hinn æðra bekk, ok Þórðr næst honum. Gegnt Skeggja í öðru öndvegi sat Ásbjörn brúðgumi, ok Eiðr hit næsta honum. Brúðkonur sátu á þverpallinn. Var þar veitt vel um kveldit. Allir menn váru þar kátir, nema Skeggi; hann var heldr ófrýnn. Gengu menn til svefns um kveldit. Um morgininn gengu menn til drykkju eftir vanda. Þunglíft var Skeggja, ok sofnaði hann undir borðinu. Hann hafði lagt Sköfnung at baki sér. Illa líkaði Þórði, er Skeggi var ókátr um veizluna, ok tók hann sverðit Sköfnung ok brá.

Eiðr mælti: "Þetta er þarfleysa, fóstri minn".

Þórðr svarar: "Hvat man saka"?

Eiðr segir: "Þat er náttúra sverðsins, at nökkurt verðr at höggva með því hvern tíma er brugðit er".

Þórðr segir: "Þat skal prófa", ok hljóp út, ok kvað hann skyldu görtra við merarbeinin, ok höggr hross eitt, er stóð í túninu.

Eiðr kvað þetta illa orðit.

Nú vaknar Skeggi, ok saknar bæði sverðsins ok Þórðar. Hann varð reiðr ok hljóp út, ok spurði, hvárt Þórðr hefði tekit sverðit.

Eiðr segir: "Ek veld því, faðir minn, er Þórðr hjó hrossit; því at ek sagða náttúru sverðsins".

Þórðr kvaðst sjálfr valda.

Þá mælti Skeggi reiðr mjök: "Ek vil nú at vit reynum með okkr".

Þórðr kvaðst þess albúinn. Þeir Eiðr ok Ásbjörn gengu á milli, svá þeir náðu eigi at berjast.

Þá mælti Þórðr: "Með því at þeir vilja eigi, at vit reynum með okkr, þá ætla ek vel fallit, at Skeggi geri einn um, ef honum þykkir sér nökkur svívirðing gerr hafa verit".

Eiðr mælti: "Þetta er vel boðit, faðir, at taka sjálfdæmi af slíkum manni, sem Þórðr er".

Þetta þiggr Skeggi, ok gerði tíu kýr til handa sér.

Þórðr svaraði: "Þetta skal vel greiða".

Líkaði nú hvárumtveggja allvel, ok skildu með vináttu.

Skjótt eftir brúðhlaupit kom Þórðr at máli við Eið, ok mælti: "Þat vilda ek, fóstri minn, at þú riðir með mér norðr á Miklabæ, at biðja Ólofar Hrolleifsdóttur til handa mér".

Eiðr segir: "Skylt er þat, fóstri minn, at ek ríða, hvert er þú vilt".

Síðan ríða þeir heiman, Þórðr ok Eiðr, Ásbjörn, Eyjólfr ok Steingrímr. Þeir ríða þar til, er þeir koma á Miklabæ. Var þeim þar vel fagnat. Um morgininn bar Þórðr upp erendi sín, ok hóf bónorðit við Ólofu. Hon tók því vel, ok gekk kaupit skjótt fram; váru váttar at heitorði, ok ríða þeir heim. Ólof húsfreyja hafði brúðhlaup inni. Þórðr bauð Eiði til veizlunnar ok Ásbirni mági sínum, ok leysti þá út með virðulegum gjöfum.

Um várit setti Þórðr bú á Miklabæ; enn þeir bræðr hans, Eyjólfr ok Steingrímr, bjuggu á Ósi í Miðfirði. Þórðr varð skjótt auðigr maðr af smíðum sínum.

Maðr er nefndr Þorgils, góðr bóndi. Hann bjó at Hrafnagili í Eyjafirði. Hann gerði Þórði hræðu orð, at hann skyldi koma norðr til hans ok smíða skála hans. Þórðr hét ferðinni, ok reið heiman, þá er hann var búinn, við annan mann, upp eftir Skagafirði ok norðr Öxnadalsheiði.

Í þann tíma kom skip af hafi at Gásum í Eyjafirði. Þar var á sá maðr, er Sörli hét ok kallaðr Sörli hinn sterki. Hann var allra manna sterkastr, ok vígr hverjum manni betr. Hann var vel at sér; hverjum manni líkaði vel við hann. Hann var föðurbróðir Orms, er Þórðr hræða drap, ok Ásbjarnar. Sörli fær sér hesta, ok ætlar at ríða vestr til Miðfjarðar, til frænda sinna. Frétt hafði hann víg Orms bróður síns. Hann reið frá skipi við átjánda mann, upp eftir Öxnadal, ok svá fram á heiði til Lurkasteins.

Þenna sama dag reið Þórðr hræða yfir heiðina, alt þar til hann kom norðr á hólana fyrir ofan Lurkastein. Hann sá þá hvar átján menn ríða í móti honum, ok þykkist eigi vita hverir væri ok stígr af baki. Þessa menn berr brátt at. Þórðr heilsar mönnum þessum, ok spyrr foringja þeira at nafni. Hann kvaðst Sörli heita.

"Ertu kallaðr Sörli hinn sterki"? segir Þórðr.

"Kalla máttu mik þat, sem þú vilt", segir Sörli; "eða hverr ertu"?

"Ek heiti Þórðr", segir hann.

"Ertu Þórðr hræða, er drepit hefir Orm, frænda minn"?

"Sá er maðrinn hinn sami", segir Þórðr, "ok máttu nú hefna hans, ef þú vilt; enn ekki hefi ek nú búizt við þínum fundi; því at ek vissa eigi, at þú vart út kominn; enn heyrt hefi ek þín getið, ok bætt hefi ek víg bróður þíns".

"Engu hefir þú mér bætt", segir Sörli, "ok skal ek ekki níðast á þér. Allir mínir menn skulu sitja hjá, enn vit skulum berjast tveir einir; svá þó at ek faila fyrir þér, þá banna ek hverjum manni at gera þér mein nökkurt".

Síðan ganga þeir saman, ok berjast alldjarflega. Fann Þórðr þat brátt at Sörli var afbragðsmaðr sakir vápnfimi, ok eigi þóttist hann hraustara mann fyrr hafa fundit. Veitti hvárr öðrum stór sár ok mörg; enn svá lauk, at Sörli fell dauðr til jarðar; enda var Þórðr svá yfirkominn at hann komst eigi sjálfr á bak utan förunautr hans styddi hann, ok þurfti þó alls við, ok riðu ofan í Öxnadal til þess bæjar er Þverá hét. Þar bjó bóndi sá, er Einarr hét. Hann tók vel við Þórði; lá hann þar lengi í sárum, ok varð heill. Sörli var heygðr þar í hólnum, sem fundrinn var, ok þótti at honum hinn mesti skaði. Menn hans riðu vestr í Miðfjörð, til Reykja, ok sögðu Ásbirni ok Skeggja víg Sörla, frænda þeira. Þótti þeim þat mikit at frétta, enn þótti þó várkunn á við Þórð, at hann verði hendr sínar.

Nú er þar til at taka, at Þórði batnar sára sinna, ok ríðr þaðan inn til Hrafnagils, ok smíðaði þar skála um sumarit, þann sem enn stendr í dag. Hann hefir ok gert skálann út í Höfða í Höfðahverfi. Eftir þat reið Þórðr vestr í sveitir ok sættist á víg Sörla við Ásbjörn mág sinn ok Skeggja; reið síðan norðr til Miklabæjar til bús síns.

Ásbjörn keypti Bakkaland í Miðfirði ok bjó þar þrjá vetr. Hann var uppvöðslumaðr í skapi, svá hann mátti eigi vera hér með frændum sínum; því seldi hann landit, ok fór utan, ok staðfestist í Noregi ok jók þar ætt sína. Góðar váru samfarir þeira Sigríðar, ok þótti hon hinn mesti kvenskörungr, sem kyn hennar var til.

Eiðr var löngum í kaupferðum, ok var á hendi tígnum mönnum, ok jafnan mikils virðr. Enn er honum leiddist þat, settist hann í búnað.

Hinn efra hlut æfi Skeggja fór hann suðr í Ás, í Borgarfjörð, til Eiðs, sonar síns, ok andaðist þar; var hann heygðr fyrir norðan garð. Má þar sjá bein hans í náttmálavörðunni.

Eiðr bjó í Ási til elli. Jafnan fundust þeir fóstrar, Eiðr ok Þórðr, ok gáfust gjöfum; skildi aldri þeira vináttu, meðan þeir lifðu. Ekki kom Þórðr til Noregs síðan hann fór þaðan, því at hann var útlægr gerr, ok bræðr hans, fyrir aftöku Sigurðar konungs slefu Eiríkssonar. Mikil ætt er komin frá Þórði hræðu, ok margir göfgir menn, bæði í Noregi ok á Íslandi.

Þat er mál manna, at þat hafi orðit at áhrinsorðum, er Þórðr mælti at jafnan myndi vera nökkurar hræður í Miðfirði; hefir þar jafnan verit deilugjarnara, enn í öðrum heruðum.

Þórðr hræða varð sóttdauðr.

Höfum vér ekki fleira heyrt með sannleik af honum sagt.

Ok líkr hér nú sögu Þórðar hræðu.