Bókastaðir

Oc noccorri stvndo siðar þa gerir velent eina smið oc þat var manlikan gort sem likast manni. oc har a hofði. þa gengr velent heim til hallar konongs eitt kveld oc setr þat manlikan ira eina þar sem konongr geck til kamars en siðan gengr velent inn iholl oc þionar sem aðrir sveinar.

Vm manlikan þat er Velent gerði.

Nv uill konongr vt ganga oc allir hans menn oc þa berr velent kerti firir konongi. nv litr konongrenn til hœgre handar ser oc mælti til licneskionnar. Heill þv oc vel cominn minn hinn goði vinr reginn. hvi ferr þv sva vti einn saman eða nær comtu eða hverso fors þer at minna erenda er ec senda þec isviþioð. þa mælti velent. herra dramblatr man sia maðr vera oc engo man hann yðr svara. ec gerða þetta likneski eptir minni mino oc sva heitir maðrinn sa herra er tok min smiðar tol oc gvll. þa mælti konongrenn eigi var þess von at þv mvndir hann her finna ec senda til sviþioðar minna skyldra erenda oc vist ertv hagr maðr oc listvgr oc goðr maðr erttv. Nv fæ ec þegar tol þin oc fe ef hann hefir tekit. oc bœta scal ec þat er ec mælta illom orðom viðr þec.

Nv fær velent tol sin.

Nv kœmr reginn heim oc sendir konongr hanom boð oc kœmr hann a konongs fvnd oc spyrr hann at konongrenn ef reginn hafi tekit tol oc fe velentz. Oc hann gengr við oc sagði at hann gerði firir gamans sakar. oc nv fær velent tol sin oc fe. oc hann stendr nv hvern dag oc þionar konongi oc liðr sva fiora manaðr.

Oc er þessi stvnd er liðin þa spyrr konongr hvi velent vill ecki smiða sem hann hefir veðiat. hann segir sva þegar man ec smiða er yðr syniz oc þer leggit rað til. Mer syniz sva segir konongr sem þer liggi mikit við oc þv att at skipta við hagan mann oc illan iser. far nv oc smiða oc freista þin. velent tecr nv til smiðar oc gerir eitt sverð.

Velent gengr nv til smiðio oc setz til smiðar oc gerir eitt sverð. vij. daga. oc hinn siavnda dag þa com konongr sialfr til hans oc hevir velent nv algort eitt sverð þat er aldregi þottiz konongr hafa set vænna ne bitrlegra. Nv gengr velent oc konongr með hanom til ar einnar þa tecr velent einn þofa þvers fotar þivckan oc kastar iana oc lætr reka firir stravmi oc setr sverz eggina i ana oc hverfir moti stravminom oc recr þovann at sverðino oc tecr eggin i svndr þovann. þa mælti konongr. þetta er gott sverð oc þetta vill hann sialfr bera. þa mælti velent. þetta er ecki mioc gott sverð oc miclo scal þat betra vera aðr en ec letta. konongr gengr til hallar sinnar oc er hann katr.

Velent spillir þesso sverði oc gerir annat.

Velent ferr nv til smiðio oc tecr eina þel oc þelar þetta sverð alt isvndr i svarf eitt. Nv tekr hann svarfit oc blandar við miol. oc þa tecr hann alifvgla oc sveltir þria daga oc þa tecr hann miolet oc gefr fvglonvm at eta. þa tecr hann savr fvglana oc lætr coma i afl oc fellir oc vellr nv or iarnino alt þat er deigt var i. Oc þar af gerir hann eitt sverð oc er þetta minna en hit fyrra. Nv er albvit er sverðit. þa kœmr konongr til velentz oc þegar er hann ser sverðit þa vill hann sialfr bravt hafa. oc aldregi kveðr hann betra grip faz ne finnaz en þat sverð.

Nv gerir Velent hit þriðia sverð.

Þa mælti velent. herra þetta er gott sverð oc enn scal þat betra vera. Ganga þeir nv til arennar. kastar velent þofa firir sverðit tveggia feta þivckan oc tecr þetta sverð svndr þovann sem hit fyrra. Oc konongr segir at ei man fa gort betra sverð þo at við leiti. Velent segir at hann scal gera þat halfo betra. konunge likar þetta vel oc gengr heim til hallar sinnar oc er glaðr. Velent ferr til smiðio sinnar oc þelar þetta sverð allt i svndr oc ferr a samo lund með sem fyrr hafði hann farit. Oc þa er liðnar ero priar vicvr þa hefir velent gort eitt sverð skygt oc meret gvlli oc hialtat fagrt.

Nv er albvit þat sverð oc nv ser konongr.

Nv kœmr konongr til velent oc ser sverðit oc þyckiz hann aldregi hafa sett betra sverð ne bitrlegra en þetta er. Oc þetta er skaplega mikit sverð en hin varo meiri en lagi gegndi er fyrr hafði hann gort. Nv ganga þeir til arennar. oc hevir velent i hendi ser einn þova þriggia feta þivckan. oc sva langan oc kastar i ana oc þesso sverði heldr hann kyrrro ianni. oc recr þovann at sverz egginni oc tecr svndr þofann iam slett sem sialfan stravminn. Þa mælti niðongr konongr. þo at leiti vm alla verold þa man eigi finnaz iam gott sverð sem þetta er. oc þetta sverð scal ec hava hvert sinni er ec skal beriaz við mina ovini.

Velent kallar sverðit mimvng.

Velent svaraði þessa sverz ann ec engom manni at niota nema yðr herra ef noccorr fengr er i. En ec scal bva fyrst at fetlom oc vmgerð allri oc fa yðr siðan sverðit. konongr vill at sva se. oc gengr heim til hallar sinnar oc er katr. Velent ferr ismiðio sina oc sez til smiðar oc gerer annat sverð sva lict hino at engi maðr kennir hvart firir annat. Velent skytr hino goða sverði vndir smiðbelgi sina oc mælti sva. ligg þv þar mimvngr. hverr veit nema þin þyrfi enn aðr en lvki.

Velent þionar konongi.

Velent hefir nv lokit allri sinni smið oc stendr nv hvern dag firir konongs borði oc þionar alt til stemno dags. Nv er comenn stemno dagrenn oc þegar arla vm morgonenn þa tecr amelias sinar brynhosor oc spennir a sec oc gengr vt a torg oc skemti ser oc synir sec þa mælto þat allir menn er hann sa at aldregi sa iamgoða isarn sem þessor var. þat var allt tvigort oc forkvnnar vel smiðat. Oc þa er at liðr dagvrðar mali þa steypir hann a sec brynio sinni hon er rum oc síð oc oll tvigor. oc sva gengr hann til konongs borðz oc þyckiz engi maðr hafa set betra vapn i einni brynio en i þessi. Nv er amelias catr oc glaðr oc rosar ser mioc oc sinom vapnom. Oc þa er Amelias kœmr firir borð konongsens þa setr hann hialm ahavuð ser sa er vel scygðr oc fvrðo mikill oc þivcr. oc konunge synaz vel þessor vapn. Oc þa er konongr var mettr oc borð varo brotto. þa gengr amelias vt a einn voll oc þar stendr einn stoll oc þar setz hann a. Nv gengr konongr vt oc allir hans menn með hanom oc sva velent. nv læz amelias vera bvinn at reyna veðian sina. her sigraz velent a amelias smið vm veðian.

Þa gengr velent til smiðio sinnar. oc tecr sverðit mimvng oc gengr aptr til konongs oc hefir sverðit brvgðit. Nv gengr velent abac stolenom þar sem firir sat amelias oc setr sverðz eggina a hialminn oc mælir við Amelias oc spyrr ef hann kennir. Þa svaraði Amelias hogg til af ollo afli oc lat sem þess mvnir þv viðr þvrfa ef lyða scal. Nv þrystir velent sva fast sverðino oc dregr við at svndr nam hialminn oc havvðit oc bryniona oc bvkinn alt til beltistaðar oc lyer sva lifdagom Amelias. Nv mælti margr maðr a þessa lvnd. at þar sem maðr setr dramb sitt hæst at þat kann lægst at leggiaz. Nv biðr konongr at velent scal fa hanom sverðit oc sialfr vill konongr þat brot bera.

Velent gerir sverð lict mimvng.

Þa svaraði Velent. ec verð at taca aðr herra vmgerðina er heima liggr ismiðivnni oc vil ec fa yðr alt saman oc þat likar konunge allvel. Nv gengr velent til smiðionnar oc kastar nimvngi vndir smiðbelgi sina oc tecr hitt annat sverðit oc skytr i vmgerðina oc gengr oc fœrir konongenom. Oc þat hygr nv konongr at þat hit sama sverð se er velent hevir þetta frægðar verc með vnnit. oc hygs konongr nv hafa þa gersimi er aldregi man meiri finnaz þo at leiti vm alla verold. Nv liðr sva vm rið.

Niðvngr konongr sitr nv isino riki oc með hanom Velent hinn agæti smiðr er væringiar kalla volond. hann smiðar konongi allz kyns gersimar af gvlli oc silfri oc af hveriom lvt er smiða ma. Velent er sva frægr vm alla norðrhalfo heimsins at sva þyckiaz allir menn mega mest lofa hans hagleic at hveria þa smið er betr er gor en annat smiði. at sa er volvndr at hagleic er gort hevir. Velent er með niðvngi konunge i goðo ivirlæti oc mikilli sœmð oc allra manna hagaztr oc viðfrægaztr.

Niðvngr konongr spyr ofriðar tiðendi.

Einn dag er niðvngr konongr sitr ivir borðom þa coma menn firir konong oc sagðo hanom at herr mikill for iriki hans oc hafðo mikinn skaða gort. Niðvngr konongr samnar liði oc flytr herinn fim daga aðr en þeir fynniz. Oc vm qveldit er konongr hafði sett land tiold sin þa kœmr hanom i hvg at heima ligr sigr steinn hans.

En þat var i þann tima at konongar atto svmir stein þann er sv var nattvra at. at hverr feck sigr er hafði a ser. oc gerðo þeir þat hellzt er orrosto menn varo. eða vandræði atto eða kappar þottvz. En þat veit ec eigi hvart þat var af nattvro sialfs steinsens eða olli atrvnaðr sa er þeir hafðo a steininom. En þetta þyckir konongi all illa er heima liggr sigr steinn hans. oc lætr kalla til sin raða menn sina oc vircta vini oc segir at hann vill gefa þeim hallt riki sitt oc þar með dottor sina er kœmi steininom til hans aðr en sol væri i avstri vm morgoninn eptir. Margir varo fvsir til ferðarennar en faer treystaz at ferðenni mvndo aleiðis coma a sva skamri stvndo sem til var geven oc liðr nv at kveldi.

Niðvngr konongr heitr velent dottvr sinni.

Nv ser konongr at engi vill til raða ferðarennar oc kallaði til sin velent oc mælti þv hinn goði vin minn velent villtv fara þessa ferð. þa mælti velent. herra at yðro raði vil ec fara ef þer vilit efna þat sem heitið. þa mælti konongrenn. alt skvlum ver þat vel gera er ver havvm mælt. Nv riðr Velent asinom goða hesti skemmingi hann hafði fengit þann goða hest svnnan af rossa stoði því er stvdarr hinn gamli oc fyrr var fra sagt hafði at varðveita. En sa hestr var sva skiotr sem fvgl flivgandi oc alla vega mikill oc friðr.

Velent riðr eptir sigr steini Niðvngs konongs.

Velent riðr nv i brot vm nottina oc ferr þat a eino dœgri er konongrenn hafði flvtt herinn fim daga. Hann kœmr vm miðia nott firir borgena oc fær sigrsteininn. oc riðr nv aptr oc kœmr inand landtialdom konongs aðr en sol væri i avstri. Nv lætr velent hvrdia hest sinn skemming. þa coma imot hanom. vij. menn oc foro at brynna hestom fra konongs landtialdom.

Þeirra hofðingi var konongsens drotseti. riða þeir amoti velent oc fagna hanom vel oc hann þeim. þa mælti drotsetinn. Minn hinn goði vin hefir þv her sigr steininn. vist er tv olier orðinn aðrom mannom vm flesta alla lvti er þv comt þessari ferð aleiðis a sva scamri stvndo. Velent svaraði. þat væntir mec at ec hafa steininn oc leyst þyckiomc ec hafa þetta erendi sem ec kvnna bezt. þa mælti drotsetinn fa mer sigrsteininn. oc vil ec fœra kongenom. en ec man gefa þer imoti gvll oc silfr sva mikit sem þv kveðr a. Velent svaraði drottsetanom.

Þu mættir eigi ver hafa farit þessa ferð en ec oc eigi trvi ec at þv fair steininn af minni hendi. Og engi kvrteisi er at beiðaz slicra lvta með þvi at annarr hefir steininn sottan oc meðr þvi at slikir lvtir liggia við sem her liggia við. þa mælti drotsetinn. dvlenn er tv at þer er þv hygs fa mvno konongs dottor. smiðr einn litill firir þer. er þeir hafa eigi fengit er af beztom ættom ero i landi þesso. Enða scaltv þat hafa er þer er ohaglegra. takit nv minir menn oc bregðit sverðom oc skal hann nv lata sigrsteininn oc þar með lifit. drotsetinn vill nv taka steininn af velent navðgom.

Nv sækia þeir at hanom en hann brigðr sverði sino mimvngi oc hœggr til sialfs drotsetans a hialminn oc i svndr hafvðit sva at hann fell davðr a iorð. oc nv flyia hinir sex er eptir ero.