Bókastaðir

Nv er kominn stemno dagrenn. þa lvka dvergarnir vpp bergino oc hyggia at ef vaði risi væri kominn eptir syni sinom velent. Velent gengr nv vt. scygnir at feðr sinom oc ser hann hvergi. oc gengr ieina fialz lið oc ser hvar nylavpin var ein scriða. oc kœmr hanom i hvg at sv skriða man firir farið hafa feðr hans oc ser at eigi er þar gott til hemda at leita oc minniz a hvat faðir hans hafði raðit hanom aðr þeir skilðizt. hyggr nv at hvar er riskiarrit þat er vaði risi fal sverðit i oc er riskiarrit vpp gengit alt. Nv þykcir velent mikill vandi a sino mali faðer hans er nv davðr oc hann sialfr til davða raðinn.

Velent drepr dvergana.

Litaz hann nv vm oc ser hvar vp koma sverðz hiolt or iorðvnni. Oc gengr velent oc kippir vpp sverðino oc ser a oc mælti. hvi man ec þvrfa nv at fela mer hit verra. hann ser hvar dvergarnir standa a eino bergi oc siaz vm. gengr velent vp abergit oc hefir sverð vndir scavti nœckvit oc lætr þa eigi sia. Gengr at þeim er hanom var nærri oc hœggr bana hogg oc því næst drepr hann baða þa. Nv gengr velænt inn i bergit oc tekr tol þeirra oll oc alt gvll oc silfr er hann ma við fara. Oc eitt ros klyfiar hann af gvlli oc dyrom gripom er dvergarnir atto. oc þo toc hann ser byrði sem mesta feck hann borit vændir nv norð til danmarkar.

Velent vill nv heim fara norðr i sioland.

Velent hefir nv farit sem mest ma hann þria daga. þa com hann at a einni mikilli. sv heitir visara. oc eigi kœmz hann ivir ana. En skogr var mikill við ana. oc þar dvelst hann vm riðar sakar. en þar var scamt til siovar. Velent byz þar vm. hann gengr aarbackann oc ser hvar stendr eitt mikit tre. oc þat fellir hann til iarðar. siðan bvlar hann isvndr treet oc holar innan. oc þann lvt er miori var oc til limanna horfði lætr hann i koma tol sin oc fe sitt. Oc þar sem digrari var treet lætr hann i vist sina oc dryc oc sialfr ferr hann þar i oc lycr sva fast oc þett at enskis konar scal hanom granda oc firir glvggana er a varo treno þa setr hann gler. oc sva var vm gort at hann ma þat fra taka þegar hann vill. oc þa er firir var gleret þa com þar eigi inn heldr vatnit en þar sem heilt var treet. Nv ligr treet við ana sialfa oc þar innan i velent með allt sitt fe oc oll sin tol. oc dyr hann sec istockenom þar til er stockrenn veltr vt aana. Þenna stock recr isio oc þvi næst i haf oc recr xviij. dœgr oc kœmr nv stockrinn at landi vm siðir.

Her segir vm Niðvng konong i ivtlandi.

Einn konongr heitir niðvngr hann ræðr firir ivtlandi þar sem þioði heitir. oc þat er einn dag at konongs menn roa a sio með strandvarpo at fa grœna fiska til konongs borðs. Oc þeir kasta netiom sinom oc drogo at lande. oc verðr sva þvng strandvarpan at varla fa þeir flvtt. Oc nv sia þeir at firir var orðinn stocr einn fvrðo mikill þann stock flytia þeir til lannz oc a landit oc hyggia at vandlega hvat tre þetta man vera. þeir finna at treet er telgt vndarlega vel oc þvi hyggia þeir at þat man vera fehirðzla meðr þvi at sva er þvngt oc vel vmgort. Gera þeir nv mann a konongs fvnd oc biðia at scal til coma at sia þetta tre. oc er konongrenn kom til oc sa stockinn. biðr hann þa til leita oc vita hvat titt er iinnan. Nv hoggva þeir stockenn. oc er velent finnr hvat þeir gera þa kallar hann a þa oc biðr þa hætta oc segir at maðr er istockinom. Oc er þeir heyra ravddena þa hyggia þeir at vera man i fiandinn sialfr itreno. oc verða þeir ræddir oc lavpa bravt allir isinn stað hverr.

Velent lycr vp stockinvm oc gengr vt or.

Þa lycr velent vp stockenom oc gengr firir konongenn oc mælti sva. maðr em ec herra en eigi troll. oc gersamlega vil ec biðia yðr at þer gefit mer grið lifs grið oc fear. Konongrenn ser at þetta er maðr | friðr oc eigi skelmir þo at vndarlega hefði þingat comet. Gefr hann hanom grið oc fe hans allo. Nv tecr velent tol sin oc fe oc hirðir leynilega i iarðo niðri alt saman oc stockinn. Oc þetta ser einn konongs riddari en sa heitir reginn.

Nu er velent með Niðvngi konongi oc er vel virðr oc kvrteis sveinn er hann. oc þat er hans þionosta at hann varðveitir þria knifa er liggia skvlo a konongs borði oc firir sialfom konongenom. þa er hann mataz. Oc er hann hefir þar dvalz eina tolf manaðar. þa er þat einn dag at velent gengr til siovar oc vill þva knifa konongs oc fægia.

Hann fellir niðr or hendi ser einn hinn bazta knif er konongr atti oc vt i sioenn þar sem sva var divpt at engi var van at fynniz. Nv gengr velent heim oc ætlar at konongi man illa þyckia er hans knifi var tapað. Oc nv mælez hann við einn saman. vist matta ec mikill ættleri verða oc fatt tyr mer at ec se kominn af goðom ættom. Nv var ec kominn i þionasto með goðom konongi oc feck hann mer litla þionasto oc vildi hann sva min freista oc væri þess von ef hann sæ at ec gætta vel hins litla at hann mvndi hvgsa at ec varveitta sva hino meira ef mer væri i hendr fengit. oc mvndi ec þaðan af noccora vpreist fa en þat er ec skyldi nv þionat hafa hit litla. þa gleymða ec þvi. oc man hverr maðr kalla mec fol.

Velent smiðar annan knif konongi.

Smiðr noccorrr var með niðvngi konongi. hann heitir amilias hann smiðar kononge alt er or iarni ma gera. Velent gengr til smiðio Amilias. en hann var eigi ismiðionni firir þvi at hann hafði gengit at snæða oc sveinar hans með hanom. Velent sezt þar til smiðar oc gerir einn knif oc siðan slær hann einn nagla meðr þrimr ryggiom oc leggr a steðiann en engi maðr sa iamvel smiðat hvarki aðr ne siðan. oc allri smið hefir velent lokit aðr en Amilias komi.

Velent kœmr a konongs fvnd oc stendr firir konongs borði nv sem fyrr oc þionar oc lætr sem ecki se i orðet. Konongr tecr einn knif er la firir hanom oc sneið með einn similies leif oc beit isvndr leifinn oc sva mikit af borðino sem knifrenn toc. kononginom. þotti vndarlect hvi þetta iarn matti sva hvast verða oc mælti til velenz. hverr man gert hafa þenna knif. Velent svaraði. hverr mvn gort hafa nema Amilias smiðr yðar er alla yðra knifa hefir gort oc alt þat annat er þer latið smiða.

Amilias heyrði viðrœðo þeirra oc svaraði. herra ec hefi gort þenna knif oc engan smið hafi þer annan en mec einn. alt at gera þat er þv villt. þa svaraði konongrenn aldregi sa ec enn iam gott iarn koma or þinni hendi sem þetta er oc hverr sem þenna knif hefir gort þa gerðir þv hann aldregi.

Niðvngr konongr spyrr ef velent havi gort knifinn.

Þa leit niðvngr konongr til velent oc mælti hefir þv eigi gort þenna knif. hann svaraði. sva man vera herra sem amilias segir hann man gort hafa. þa svaraði konongr. Ef þv segir eigi satt til þa hefir þv mina reiði. þa mælti velent. yðra reiði vil ec eigi hafa ef ec ma sialfr raða oc segir hanom hverso hann tyndi knifinom oc hverso hann gerði annan i staðinn. þa mælti konongr. þat grvnaði mec at eigi mvndi Amilias hafa gort iam goða smið. oc aldregi fyrr sa ec iam goðan knif sem sia er. Amilias matti eigi þegia. herra vera kann at velent hafi gort þenna knif er sva goðr er sem þer segit. enda kann oc vera at ec kvnna at gera eigi verra smiði en þetta er. Oc aldrigi vil ec þat vita amic at hans smið er betri en min. oc reyna vil ec aðr ockarn hagleic aðr en ec vil ohagari heita en velent.

Vm veðian velentz oc Amilias smiðs.

Velent svaraði fatt kann ec at gera i hagleic en þat sem ec kann þa spari ec eigi at vit reynim ockra smið. Ger þv einn lvt en ec mvn annan oc ma þa vita hvarr betri er. Amilias mælti. þar vm vil ec veðia. þa svaraði velent. ecki hefi ec fe mikit en þo mego við nocqvot við setia ef þer syniz. þa svaraði Amilias. þo at þv hafir eigi fe til. þa legg við hafvð þitt en ec legg imoti mitt havvð. sa skal annars havvð af hogva er hagari er. Velent mælti set til sva mikit sem þv vilt oc ger þat sem þv kannt bæzt. eða hvat villtv smiða eða hverso fam við þetta reynt. þa svaraði Amilias. þv scallt gera eitt sverð sem þv kannt bæzt en ec man gera hialm oc brynio oc brynhosor. Nu meðr þvi at þitt sverð bitr þessi vapn sva at mik skeinir nocqvot. þa scalltv af hoggva mitt hovuð. En ef þit sverð bitr eigi min vapn þa ivaz þv aldregi vm þat at ec hevi at viso þitt lif af þer. Velent mælti. þat vil ec giarna. tac eigi aptr orð þin. oc halt þat sem þv mælir. þa mælti amilias. ec vil fa mer varzlomann at eigi verði þetta mal logrinnt firir mer er ec mæli. En til þess vvrðo tveir riddarar hinir vaskasto or konongs hirð þeir er visso hagleic Amilias. konongr gengr sialfr ivarzlv firir velent.

Amilias mælti til velent hvar ero þinir varzlomenn. Velent svaraði eigi veit ec hverr varða man firir mec er engi veit hvat ec kann at gera er ec em her okvnnigr allom mannom i þesso landi. Þa mælti konongr sialfr. vel hefir hann gort allt þat sem hann hefir smiðat oc kœmr hanom i hvg hverso stockinn rac oc hverso vel vm var buit oc með mikilli vel. oc segir at heldr en engi verði hans varzlomaðr þa vill hann sialfr varða firir hann. Oc a þessa leið festa þeir sitt handsal at niðvngr konongr þin, ek er þessa buinn. ongr geck i varzlo firir velent oc tveir riddarar firir amelias. Oc þann hinn sama dag gengr Amelias til smiðio sinnar oc allir hans sveinar. Efnar til smiðar oc lætr sva ganga alla tolf manaðr. En velent þionar hvern dag firir konongs borði oc lætr sem hann hafi ecki vetta spvrt. oc a þessa leið liðr vt annat misserit.

Nv er þat einn dag at konongr spyrr hverso velent vill leysa veðian hans eða nær hann vill efna til smiðar. Velent svaraði. herra sva sem þer leggit rað til. En ec vilda konongr at þer letit gera mer smiðio hvs er ec scal smiða i. oc sva er gort sem hann mælti. Nv er smiðian er bven þa gengr velent þingat sem hann hirti tol sin oc fe.

Nv ero broto tol velenntz.

Nv er vpp brotinn stocrinn oc brot tekin tolen oc allt feet. hanom þyckir nv all illa. oc kom i hvg at einn maðr sa hvar hann fal sin tol oc þat veit hann at sa man tekit hafa. en eigi veit hann namn hans. þa gengr velent til konongs oc segir hanom allan atbvrð. konunge þyckir nv illa oc spyrr ef velent man kenna manninn eða eigi. hann segir sva herra kenna man ec hann en eigi veit ec namn hans. þa lætr konongr stemna þing byðr at þar scal coma hverr maðr er iriki hans er. oc til hans orða spyrr. oc þetta boð kœmr i hvers manz garð i iutlandi oc allom þyckir vndarleg þessor þingstefna. oc engi veit hverio gegnir. Nv var þinget sett þa gengr velent firir hvern mann er a var þingino. oc hyggr at ef hann kenni þann mann er tekit hefir tol hans oc gvll oc aðra gripi. Velent finnr eigi þann mann oc engan hanom likan. oc segir sva bvet konunge.

Eigi kennir velent þann er tol hans hevir tekit.

Konunge þyckir nv illa oc mælti til velentz. miclo kanntv minna fagnað en ec hvgða oc þat væri maclect at þvngr fioturr lægi a þinom fotom. þv hefir mec sarlega spottat. Stemda ec þing firir þinar sakar oc er nu her kominn hverr maðr er imino riki er oc her man sa kominn vera er þin tol hefir tekit oc annan fear lvt. en þv kennir hann aldregi oc erttv fol eitt. Gengr nv konongr af þingi oc alt folc annat með hanom. Nv þyckir velent allilla latit gvllet oc tol sin oc fengit reiði konongs.