Bókastaðir

Nú sneru Baglar út eptir firði, ok tóku norðr með landi, fyrst til Bjǫrgynjar, ok dvǫldusk þar litla hríð; heldu síðan norðr til Þrándheims, ok komu þar á óvart. En í kaupangi váru fyrir Birkibeinar, Hallvarðr skygna með sveit sína, hann var bróðir Guthorms erkibiskups; þeir váru drepnir allir sveitungar. Baglar settusk í bœinn, ok hǫfðu hálft sétta hundrað manna; þann tíma váru frost mikil ok íslǫg.

Þá gerðu sýslumenn Sverris konungs ok bœndr þat ráð, at fara at þeim með liði, ok berjask við þá; var fyrir Gauldœlum Dýri af Gimsum, en fyrir Orkndœlum var Eyjólfr Aflason: þeir hǫfðu fimmtán hundruð manna. Baglar urðu eigi fyrr varir við, en þeir fóru at bœnum, ok heldu út til borgar at móti, ok vǫrðu borgina, létu þá eigi ná inngǫngu; annan daginn áðr hǫfðu Baglar látit hǫgga ísinn, allt frá borginni ok ofan um brú. Þeir skutusk á um daginn, ok urðu margir menn sárir af hvárumtveggjum; Philippus af Vegini var lostinn með ǫru. Bœndr fóru heim við svá búit, ok fengu ekki atgǫrt.

Fám nóttum síðarr gerðu bœndr aðra fǫr inn til bœjar; þá vildu Baglar eigi bíða, ok heldu íbrot, þá er þeir sá ferð búanda ofan um Steinbjǫrg. Baglar fóru þá þar til þeir komu suðr á Mœri til Borgundar, en sumir til Þingvallar, ok hǫfðusk þar við um várit, allt til þess er leið at páskum.

Sverrir konungr lagði á bœndr um vetrinn leiðangr, at or hverjum liða skyldi gera mann, ok umfram pund ok naut. Konungr gaf þá heimleyfi þrœndum, en hann tók þá lið or heruðum; gerðisk af þessum leiðangri mikill kurr í Víkinni.

Ok eptir þetta hǫfðu bœndr ráðagerð þá, er síðan var margs manns mein. Þeir gerðu svikræði við konung, ok fór þat svá undarliga leynt, at allir váru í einu ráði austan frá Svínasundi, ok allir Vestrfyldir, ok um allt Raumaríki; hófusk þeir allir í senn upp með múginn at ákveðinni stundu, ok hǫfðu uppi þræl ok þegn um ǫll þessi fylki. Þeir drápu alla sýslumennina þá er í heruðunum váru, hvern í sínu héraði. Þessir váru hǫfuðsmenn fyrir ráðinu, Símun lǫgmaðr á Þúfu, Ámundi burst, Þorfiðr blindi, Þórðr Úlfgestsson, Þorlákr drafli, Jón kúla, Grímr af Grettisvik, Hallkell or Angri. Þeir hófu þessa ráðagerð í Oslu, ok áttu stefnu í Hallvarðskirkju, bundu þar ráðit saman, fyrir þær álǫgur, er konungr hafði gǫrt við þá. Miðvikudag í ímbrudægrum um langafóstu drápu þeir Benedict sýslumann Sverris konungs, hann var í Túnsbergi, ok alla hans sveit, Ólaf smjǫrkoll á Vǫrum, Petr Lúcasbróður í Aumd ok þá níu saman, ok þar hverja sem staddir váru; þeir settu varðmenn á vega alla þá er til lágu bœjarins.

Frjádaginn eptir kom kurr nǫkkurr fyrir konunginn, at bœndr myndu hafa samnat, ok þótti honum ótrúligt, lét þá rannsaka at um leiðangrsmenn, ok kannaðisk svá til, at á brottu váru þeir er næstir hǫfðu verit or heruðum. Konungr lét gera orð eptir þeim, ok varð ekki af laugardaginn eða sunnudaginn at þeir kœmi. Sunnudaginn kom einn búandi af landi ofan til konungs, hann sagði konungi at herr samnaðisk á hendr honum ok myndi skjótt koma, bað hann svá viðvarask, at eigi myndi seinna koma, en þá sǫmu nótt er þá fór í hǫnd, eða snimma á morgin, sagði hann; lézk hann hafa séð liðit búanda.

En er konungr heyrði þessi tíðindi, þá lét hann þegar blása ǫllu liðinu saman, bæði sínu liði ok svá bœjarlíði ok kaupmǫnnum; segir konungr þá þessi tíðindi alþýðu, bað bœjarmenn ok kaupmenn liðsinnis, kvað þá myndu eiga at verja sitt fé ok frelsi; gerðu menn góðan róm at hans rœðum; var þá skipt í sveitir liði ǫllu, bað konungr menn snæða at náttverði, en síðan kveðsk hann myndu láta blása saman ǫllu liðinu; var nú svá gert. Síðan fluttu bœjarmenn ok kaupmenn allt fé sitt í kirkjur þat er mátti. Konungr gerði hestvǫrð frá sér alla vega.

Síðla um kveldit lét konungr blása annat sinn ǫllu liðinu út á ísinn, er lá fyrir bœnum; stefndi konungr liðinu yfir í Akrshaga, ok lagðisk þar um nóttina. Síðan reið konungr við nǫkkura menn til Sólangrs, en hann lét hestana standa á brekkunni; en hann gekk ofan til vatnsins. Á vatnsísinum lá mikill bóndaherr, ok réðu ráðum sínum. Konungr hlýddi til, hvat þeir sǫgðu, ok gekk íbrot síðan ok til hesta sinna, ok ríðr ofan á ísinn, ok fyrir utan hagann, ok inn til skipa sinna; dvaldisk þar um hríð; fór þá enn aptr til liðsins, var þá ok komit at dægi; lét hann þá blása liðinu ofan á ísinn millum Snældu ok meginlands.

Konungr kvaddi hljóðs, ok mælti svá: "hér er nú mikit lið saman komit, ok þurfu vér skylliga at guð gæti vár. Flokkr hefir samnazk á hendr oss, Þilir ok Markamenn, ok vænir mik nú at þeir hafi aptr snúit; eða hvárt eru þetta allt várir menn, eða eru nǫkkurir við komnir af bœndum?"

Honum var sagt, at þetta var þeirra lið.

"Þá skulum vér," sagði konungr, "gæta skipa várra; skal skipta til liði at hǫggva út ísinn fyrir skipunum;" Ok í því kom maðr ok sagði at lið var komit austan af Langamúla, ok þá fram um Ryginaberg; váru þat Skeynir ok Eynir, Foldungar, Heggnir.

Þá svarar Konungr: "Þá mun verða ǫnnur vár ráðagerð." Hann var á hesti, ok reið þannin sem var lið bœjarmanna, ok mælti svá at hvárirtveggju heyrðu: "Tvenn eru ráð fyrir hǫndum, annathvárt at flýja fyrir bœndum eða taka á móti; illt mun bœndr griða at biðja; munu þeir smærri fá móthǫggin en bakslǫgin."

Þeir báðu hann ráða; sǫgðu nú sem fyrr: Þat mundu bezt gegna enn sem fyrr.

Þá spurði hann bœjarmenn, hvárt þeir vildu honum nǫkkut lið veita, eða vildi þeir, at hvárir vældi um sína kosti. "Svá segjum vér Birkibeinar nú til yðar, sem fornt orðtak er, at í þǫrf skal vinar neyta."

Bœndr ok bœjarmenn svǫruðu at þeir vilja vinna konungi til liðs slíkt er þeir megu; ok svá gerðu þeir.

Sverrir konungr talar nú fyrir liðinu, ok mælti svá: "Þat er mitt ráð, at áðr en bœndamúgrinn gangi at oss ǫllu megin, þá leitum á fund þess liðs, er hér liggr hjá oss uppi á Ryginabergi; gǫngum upp fyrir norðan Nunnusetr, ok komi engi maðr í bœinn," þá mælti konungr enn: "Páll belti ok yður sveit Upplendinga, takit skíð ok skíðfæri ok stígit á, ok farit uppá bergit fyrir ofan þá, ok séð hversu mikit lið þeir hafa."

Þeir gerðu svá, fóru upp á bergit fyrir austan hjá bœndum. Snjórr var fallinn mikill ok gott skreiðfæri, en svá illt at ganga, at nær var kaflaup, þegar út fór af veginum; þá tók at lýsa, ok var veðr bjart. Þeir Páll sá þau tíðindi, er þeir komu á bergit, at allt var at sjá ofan frá Gjǫllurási, ok allt it nørðra með Frysju, ok svá út allt til Akrshaga, flaut allt land af mǫnnum. Fóru þeir Páll aptr sem skyndiligast, ok sǫgðu konungi þessi tíðindi.

Konungr var þá kominn uppá Mǫrtustokka, ok gaf staðar ok lýddi til frásagnar þeirra; en merki hans ok ferðarbroddrinn sótti þá upp yfir dalinn, ok þá næst uppí bergit; sóttu sumir upp eptir akbrautinni, en sumir klifu upp svá bratta brekku, at hœgt var at standa ǫðrum fœti á kné; þá er annarr var réttr.

Bœndr lustu upp herópi ok hljópu fram á bergit, létu þá ganga skotvápn, ok var þeim hœgt at bera vápn undir fœtr sér niðr, ok þeir er stóðu vestr á bergit á hœgri lið Birkibeina, skutu í opna skjǫldu þeim. Vegrinn var ekki breiðari, en fimm máttu ganga jafnfram, ok þó brattr. Birkibeinar urðu mjǫk sárir, en sumir fellu; greiddisk þeim ekki uppgangan, ok fell þá sá er merkit bar, ok varð þá hǫrð svipan í, áðr Birkibeinar næði merkinu. Þá sá Birkibeinar at þeir hǫfðu eigi viðstǫðu, ok flýðu; þá runnu þeir er fremstir váru ofan á þá er neðar stóðu, ok fóru svá ofan á jǫfnu, at hverr fell á annan, en bœndr sóttu eigi eptir þeim, því at þeir sá at meginherinn Birkibeina sótti þá upp at berginu.

Sverrir konungr kom þá at ok mælti: "svívirði yðr æ svá rennandi, liggr hverr yðvarr um þveran annan; sé þér eigi at engi maðr ferr eptir yðr." Þá lét hann blása liðinu aptr á Mǫrtustokka. Í Ryginabergi fellu sjautján menn af Birkibeinum, ok allt hirðmenn, en margir urðu sárir.

Þá mælti konungr: "hafizk nú vel við, góðir hálsar, þóat vér hafim fengit slag nǫkkut; ‘opt verðr slíkt á sæ,’ kvað selr, var skotinn í auga. Fengit hafa bœndr sigr á oss þann sem þeir munu; hér kom fram draumr, sá er mér birtisk, at ek ætta bók, ok var laus ǫll, ok mikil svá, at hon tók mikit af landinu, ok var stolit or einu kverinu; þar hafa bœndr tekit menn vára; hræðizk því eigi her bœnda, því at þeir fara því verri fǫrum, er þeir eru fleiri saman." Sverrir konungr mælti þá enn: "snúum vér hér upp eptir veginum, ok þar á bergit sem lægra er fyrir austan þá;" Ok var svá gert.

En er þeir komu skamt upp, þá sá þeir yfir her bœnda, ok var allt norðan ok út at sjá sem í skóg sæi. Þá mælti konungr: "þú, lávarðr ok Hákon, synir mínir, ok ykkrar sveitir, setit upp merki, ok verit hér á Mǫrtustokkum, ok gegnit þeim er hér eru uppi á berginu, at þeir veiti oss eigi bakslettu; en ek man snúa norðr ímóti liðinu því er þaðan ferr."

Eptir þetta viku þeir konungrinn norðr til Frysjubrúar, var þar fyrir búanda herr; þeir skutusk á yfir ána, ok máttu ekki nærr gangask, urðu þá sárir menn nǫkkurir. Þá sneru þeir konungr út til íssins, því at þar váru komnir Vestfyldir ok Þilir ok Raumar; drógusk þá þangat þeir, er áðr váru við brúna, ok var þar kominn þá allr meginherrinn saman, ok var furðuliga mikill, svá at ófœrt myndi þykkja í mót at ganga, þeim er eigi væri fullkomnir hreystimenn.

Áli hét maðr, hann var Hallvarðarson, ok lendr maðr Sverris konungs; hann mælti svá: "skulum vér eigi fylkja, herra?"

Konungr svaraði: "þann sið hǫfum vér Birkibeinar upptekit, at fylkja ekki, þá er vér berjumsk, ok rennum at riðlum saman, ok gerum dynninn sem mestan, þá má hverr vera svá frammi, sem sjálfr vill hann; gerum harða árásina, ok hugða ek at búandinn skyldi þogna við; hefir oss nú farit, sem mælt er, at fall er fararheill." Þá bað hann blása, ok mælti: "nú fram allir, Kristsmenn, Krossmenn, ok hins helga Ólafs konungs menn, ok fǫrum dreift!"

Konungr sat á brúnum hesti, hann hafði góða brynju, ok sterkan panzara um utan, ok yzt rauðan hjúp, ok víða stálhúfu, svá sem Suðrmenn hafa, ok undir brynkollu, sverð á hlið ok kesju í hendi; hann reið í ǫndverðu liðinu, svá at hestrinn tók brjósti við skjǫldum búanda. Birkibeinar þustu fram á tvær hliðar honum við brugðnum sverðum, ok veittu búondum svá harða atsókn, at þeir, er fremstir váru, vildu gjarna vera firr meirr, ef þeir mætti, en engi vildi fram fyrir annan. Slósk þá þegar mannfallit uppá þá bœndr; en felmt á suma, svá at þá kom hlaup í allan herinn þeirra, ok stefndu inn í Akrshaga. Birkibeinar slógu þeim herðadrengi ekki mjǫk hagliga, ok fylgðu þeim at landi inn; fell þar mart af búondum, ok lá víða um ísinn.

Túnsbergsmenn ok allir sæbyggjar hǫfðu farit á skipum inn í fjǫrðinn, ok lendu utan at skǫrinni, ok gengu þar upp; var þat allmikill herr ok velbúinn, því at þat váru húsbœndr or Túnsbergi ok kaupmenn. Þeir sóttu inn eptir ísinum, ok ætluðu at þeir myndu hafa beðit. En er Birkibeinar sá þessa fylking, þá viku þeir í móti;

Þá mælti konungr: "enn mun oss vera fengit nýtt starf, ok verðr nú skamt í milli; snúum vér nú í móti þeim; er þetta miklu minna fjǫlmenni en hit fyrra, ok munu þessir hafa þvílíka kaupferð sem hinir fyrri;" Ok bað lúðrsveininn blása ákafliga; tók þá herrinn út eptir ísinum ok fór óðfluga, svá sem þá væri þeir spánýir. En lið þeirra Túnsbergsmanna nam stað ok þyrptisk saman við þessa sýn, væntu sér liðsinnis af því liðinu er bœndr hǫfðu uppi í haganum; en Birkibeinar hljópu at þeim, ok gáfu þeim hǫggin, sem þeir váru vanir, svá hit fyrsta, at þar lágu Túnsbergsmenn, sem þeir komu saman, svá þykkt sem unnvǫrp væri, en þeir snerusk á rás, er eptir lifðu; ok varð þessi viðrtaka skǫmm. Birkibeinar ráku þenna flótta út eptir ísinum, ok felldu mart, þvíat þeir váru flestir á skóbroddum, en flótamenninnir á berum sólum, en ísinn gerðisk háll af blóði. Konungr reið nær þeim, ok váru þat hans handaverk, at hann veitti eitt spjótlag hverjum er hann vá at, en Birkibeinar veittu eptir hverjum embætti sem þurfti. Þar fellu margir góðir kaupmenn: Sveinn sveitarskítr, Sigurðr tálgi ok margir aðrir; þeir flýðu til skipa sinna, en sumir stukku upp í hagann til móts við Vestfyldi; þeir drógu enn saman múginn í haganum.

Svá er sagt, at þá er konungr lét kanna her sinn, at skorat væri nær hálfum þriðja tigi hundraða; en þá er þeir komu við búandamúginn, þótti þat sem bjǫllr einn væri, ok ætluðu menn at vera myndi tuttugu móti einum; vildi konungr fyrir því ekki saman fylkja liði sínu, at honum þótti sem búanda herrinn myndi lúka umhverfis þá; ok í þeima eltum riðlaðisk hvárttveggja liðit, ok gekk á sveitum, hǫfðu ýmsir betr; váru þar í mǫrgum stǫðum stórar orrostur, svá at þar mætti vel margar frásagnir afgera, en eigi fær þat allt ritat á einni bók; er mest frá því sagt, hvat er þar varð til tíðinda, er konungs merkit fór, ok hann sjálfr var viðstaddr.

Nú er at segja frá Sigurði lávarði ok Hákoni konungssonum, ok frá búondum, þeim er lágu á Ryginabergi; þeir sá at Sverrir konungr átti miklar eltur á ísinum, ok bœndr myndu þurfa liðveizlu; þeir eggjuðusk at, ok réðu ofan fyrir bergit með sínu liði. En er þetta sá Sigurðr lávarðr ok þeir félagar, réðu þeir í móti þeim; var fyrst milli þeirra dalverpi nǫkkut, ok hittusk þar í dalinum; varð þar hǫrð orrosta. Birkibeinar hǫfðu fjǫgur hundruð manna, en bœndr nær tuttugu hundruð. Bœndr sóttu at fast, váru Birkibeinar bornir ofrliði, ok flýðu þeir þá ofan í gǫturnar; stefndi Sigurðr lávarðr ofan í bœinn, ok hleypti með hesti inn í Hallvarðarkirkju, ok mart fór manna með honum; en Hákon ok Svína-pétr ok sumt liðit stefndu fyrir ofan Nunnusetr, ok svá á ísinn til móts við konunginn.

Bœndum fór ekki fimt at reka flóttann, gengu þeir ofan í bœinn með fylktu, ok dreifðusk þegar, ok skipuðu til skytninga, hvar hverir skyldu drekka um kveldit. Þeir gengu ok ofan til skipa konungs, þar sem upp váru sett; vildu sumir brenna, en sumir mæltu á mót, ok kváðusk eigi vildu spilla gersimum sínum; sneru síðan upp um Nunnusetr, ok slógu fylking.

Sverrir konungr sá fylking bœnda, hét hann þá enn á sína menn, ok, bað þá enn vel viðhafask: "því at allt mun spyrjask," sagði hann, "hvárir hraustastir eru. Mér lízk svá, sem bœndr, þeir er vér fundum í morgin, vili enn finna oss; er þat ok vel at vér minnimsk við þá þeirra svaðilfara er þeir veittu oss, munu vér nú standa allir jafnhátt, ok þurfa eigi at klifa í berg upp at þeim."

Sneri þá konungrinn at þeim við sínu liði, tóksk þar hǫrð orrosta ok valt til vanda, svá at bœndr flýðu upp fyrir norðan bœinn. Hákon konungsson fylgði þeim, ok drap af þeim mart manna. Sverrir konungr sneri suðr um geilarnar hjá Sútarabúðum, ok svá fram til Hallvarðskirkju; þá laupa þeir Lávarðr út or kirkjunni.

Konungr mælti til hans: "þínar verða flestar jafnastár; litla von eiga Birkibeinar þar góðs hǫfðingja er þú ert, ok er sem kveðit var:"

Ok enn mælti hann til þeirra Birkibeina, er í kirkjunni váru: "ólíkir eru þér enum fyrrum Birkibeinum, þeir er gengu til lands með mér móti Magnúsi konungi; þeim þótti ek ekki nýtr til at vera í orrostum þeim; ok sǫgðu þeir þó at varygð gengi til, en allir aðrir sǫgðu mér bleyði til ganga, en:"

"En nú í hvert sinn er vér berjumsk, þá em ek fyrstr, ok þykkja þeir nú snillingar er jafnfram fara mér, ok vel vil ek þeim þakka sína fylgð, en þér erut þeim ólíkir; sigrask hafa þeir í dag, en þér hafit eltir verit; farit nú eptir bœndum, ok gjaldit þeim bakslettu, ok hafa betri drengir, en þér erut, rekit þá á flóttann."

Sneri konungr þá upp or kirkjugarðinum, en margir menn minntusk til kirknanna. Þá mælti konungr: "miklu eru þér nú Birkibeinar trúrœknari en fyrr; þér látit nú sem þér skulit hverri kirkju sleikja, er þér komit til, en þat er lengstum, at þér rækit lítt kirkjurnar."

Reið konungr þá upp um gǫturnar, ok fylgði honum mikit lið, hendu þeir drjúgt af bœndum. Þá sá þeir norðr á Valkaberg, at þar riðu vápn á lopti, ok sneri konungr þá þann veg; varð þar brátt mikit mannfall. Bœndr snúa þá enn undan, ok renna sem mest megu þeir, sumir eptir vegunum, en sumir annan veg. Var svá optast um daginn, at þegar bœndr tóku undan með rakhlaupinu, þá drógu þeir optast íbraut; var þat mestr þorri múgsins er undan setti, en þó fell svá mart, at þat var tortalit, því at mart fannsk líkanna eigi fyrr en um várit.

Sverrir konungr lét blása ǫllu liðinu ofan á Mǫrtustokka, ok er hann kom þar, mælti hann: "setisk menn nú niðr ok hvíli sik; ok þjónustusveinar fari ofan í bœinn, ok taki mǫnnum snæðing ok drykk;" Ok svá var gert; bundu þá margir menn sár sín, var þat um nónskeið.

Þá sá þeir yfir í Akrshagann, at þar drósk saman lið mikit, ok kom hvaðan æfa til; var þat enn bœndaherinn. Bœndr flyktusk saman á austanverðum Akrshaga við ísinn, ok hǫfðu þar ráðagerðir sínar; vildu sumir heim snúask, en þeir er þrástir váru á sitt mál vildu enn berjask; sǫgðu Birkibeina nú mundu vera svá sára ok vígmóða, en marga fallna, at nú mundi engi dugr í þeim vera: "eða hví varð engum þat fyrir at drepa konunginn, er hann reið í hendr oss; þat veit guð, ef hann ferr svá optarr, at hann skal aldri braut komask, því at eigi munum vér komask í betra fœri en nú; verðum við vel ok gæti hverr annars;" Sveitarhǫfðingjar bœnda taka nú allir samband, ok handfestu með sér at engi skal renna frá ǫðrum; stóðu þá upp ok fylktu liðinu sem bezt, ok skipaðu til, hverir hlífa skyldu, eða hverir hǫggva skyldu eða leggja, ok skipa saman bogmǫnnum sínum, þóttusk nú øruggir fyrir Birkibeinum.

Þetta sá Birkibeinar, at bœndr bjoggusk til orrostu. Konungr stóð upp, ok mælti: "Þat man hér sannask um þessa bœndr, sem mælt er, at seint þrýtr þann er verr hefir; mér sýnisk svá sem þeir muni enn vera búnir til orrostu at berjask; ok man oss þat til Birkibeinum, at þeir aki á oss engan bug; sœkjum enn á fund þeirra, ok gerum þeim nú þá sǫmu hríð, er þá fýsi heldr heim, en eiga lengr við oss Birkibeina; látum nú sem vér sém spánnýir."

Eptir þetta lét hann blása herblástr, ok vendi síðan ofan með liðinu til íssins. Gerðu þá Birkibeinar harða atrás búondum; bœndr tóku ok við hit harðasta, varð þar mikill bardagi. Konungr sjálfr reið (fram) á fylking búanda, ok freistaði svigs á, en ef þar gekk eigi, þá reið hann at í ǫðrum stað; fór hann æ svá, kom fram í ǫðrum stǫðum. Bœndr kendu fullgerla konunginn, ok mælti hverr til annars: "drepi hann, hǫggi hann, leggi hann, drepi hestinn undir honum;" Þetta var mælt, en eigi gert.

Ok er þessi orrosta hafði staðit um hríð, þá er frá lyktunum at segja, at raufsk fylking búanda, ok skildisk lið þeirra. Bœndr hǫfðu troðit gadd, þar er þeir hǫfðu fylkt, ok er Birkibeinar váru uppkomnir á gaddinn hjá þeim, þá endisk bœndum eigi orðahaldit með ǫllu um sambandit; varð þá á þá leið at þeir sǫmu er aldri sǫgðusk skiljask mundu, þá flýði sinn veg hverr; ok er allr búanda herrinn kom á flótta, þá endusk þeim ekki vegirnir, ok dreifðisk liðit alla vega íbrot. Birkibeinar sóttu fast eptir, ok felldu mikinn fjǫlða; riðluðusk þeir í ferðinni eptir; fram í hagann var nǫkkurr kjarrskógr.

Áli Hallvarðarson hafði allan búnað með sama móti sem konungr; hann reið fram í kjǫrrinn, ok fátt manna fylgði honum, bœndr komu at svífandi ok drápu hann; fekk hann slag utan undir kinnina ok á hálsinn, var þat hans banasár; síðan flettu þeir af honum vápnum. Eptir þetta slá þeir upp miklu ópi, ok sǫgðu at þá var konungrinn fallinn; en er Birkibeinar heyrðu þetta, varð þeim óbráðara um atsóknina, ok fór þessi kurr brátt hvártveggja með búondum ok Birkibeinum; drógusk þá saman sveitirnar hvárartveggju. Ok er konungr heyrði þat, lét hann blása herblástr, ok reið fram djarfliga; fundu þá bœndr at þeir myndu smærra steikt hafa en þeir ætluðu. Sóttu Birkibeinar þá fram um kjǫrrinn, ok fór konungsmerkit fremst.

Síðan fóru þeir fram um engjar nǫkkurar, ok við berg nǫkkut fundu þeir mikinn samnað búanda, ok veittu Birkibeinar þegar árás; varð þar hǫrð orrosta ok mikil, dreif þangat til hvárratveggju liðit; urðu þeir bœndr þá enn mjǫk tannsárir sem fyrr, ok leiddisk þar at vera, ok vildu heldr heim, runnu nú víðs vegar íbrot. Birkibeinar drápu slíkt er þeir náðu, ok fylgðu þeim allt til nætr.

Konungr gaf grið um daginn hverjum er beiddisk, ok á hans fund komsk, Þorfiðr blindi var tekinn, ok gaf konungr honum grið. Einn búandi var sá er tekinn var þrim sinnum um daginn, ok gaf konungr honum í hvert sinn grið, en hann hljóp enn til búanda ok barðisk; hit fjórða sinn var hann tekinn ok drepinn. Konungr fór um kveldit aptr í bœinn; hann setti um nóttina vǫrðu alla vega frá bœnum.

Um morgininn eptir lét konungr blása til þings, ok þakkaði bœjarmǫnnum liðveizlu sína, ok sínum mǫnnum trúliga fylgð; talaði þar um mǫrgum fagrligum orðum: "hǫfum vér þess við notit," segir hann, "er eigi þeystisk allr senn þessi múgr á oss, ok þess vænti ek, at eigi komi optarr slíkt ofrefli í móti oss; ok þess vænti ek, at trautt munu dœmi til finnask, at menn hafi barizk við slíkan múg, með eigi meira lið en vér hǫfðum. Ek vil ísinn láta hǫggva í gǫgnum út, svá at skip vár megi fljóta; skulu fjórir menn hǫggva faðm á langan, en fjórir á breiðan, ok fægja vǫkina eptir sér; skal svá hǫggva dag eptir dag þar til er út kemr."

Eptir þat lét konungr bera á taum á ísinn, en skora liðit; váru at þessu verki bæði liðsmenn ok kaup (menn) ok bœjarmenn, varð þetta sýslat á fám dǫgum; lét konungr flota skipunum, þegar er mátti, ok flytja út or bœnum, lætr síðan búa skipin, ok helt brot or firðinum; fór síðan leið sína norðr í Víkina, svá at hann kom páskaaptan til Bjǫrgynjar. Allir urðu honum fegnir, ok mest fyrir þá sǫk, at þeir hǫfðu af nǫkkurn spraka, at Baglar væri á leið norðan, ok ætlaði til bœjarins brátt.