Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 126

Síðan tók Sverrir konungr tal við biskupa, áðr en þeir skilðisk; þá mælti konungr: "þat er mitt ráð við yðr, góðir hǫfðingjar, at þér gætit með vizku ríkis þess, er guð hefir yðr tilsett; látit yðr jafnan þat í hug koma, at þat er ekki yður fǫðurleyfð né arfr; ok svá þat, ef Eiríkr blindi flæmir yðr af ríkinu, at hann mun lítit gott fá yðr í staðinn, ok mest fyrir því at hann fær ekki sjálfum sér; hann hefir nú eigi meirr en níu menn eða tíu, ok þó alla á annars kostnaði; en ef þér haldit fast samband við mik, þá skalek vera forstjóri fyrir allra vár máli."

Þeir hétu allir góðu um, at skiljask eigi við konung eða hans mál.

Chapter 127

Hreiðarr hét maðr víkverskr, er lengi hafði þá verit af landi íbrot, ok víða farit. Hann kom þat sumar í Noreg með bréfum ok innsigli því, er kallat var Gullbóluskrá; þat innsigli hafði sent Kirialax Grikkja konungr Sverri konungi; en þat stóð á bréfum, at Sverrir konungr skyldi senda Grikkjakonungi tíu hundruð góðra hermanna. Sent hafði hann ok í Danmǫrk til Knúts konungs þann mann er Petr hét, ok var kallaðr Petr ilska, ok með þvílíkum orðsendingum. Hinn þriðja mann hafði hann sent til Svíakonungs. Hreiðarr sendimaðr talaði optliga fyrir konungi sitt ørindi, ok tók konungr fyrst líkliga, lézk hug skyldu á leggja; var Hreiðarr við konungi um vetrinn eptir. Þat haust andaðisk Knútr konungr í Svíþjóðu, en þar kom til ríkis ok konungdóms Sǫrkvir Karlsson eptir hann.

Chapter 128

Þat sama haust fór Nikolás biskup suðr til Danmarkar á fund erkibiskupa, Absalons ok Eiríks, ok sættisk við þá. En um vetrinn eptir komu sunnan frá Rúmi til Danmarkar Þórir biskup ok Rikarðr meistari, ok með þeim Cardinali af Rúmaborg; en allir fengu þeir þar bráðasótt, ok ǫnduðusk; komu engi vísindi bráðliga til Noregs af þeirra ørindi hvert orðit var.

En nǫkkurri stundu síðarr komu danskir menn, ok fluttu Sverri konungi bréf ok innsigli pávans, ok segja svá: at Þórir biskup ok Rikarðr meistari hefði sett þessi bréf at veði, en þeir kǫlluðusk hafa fengit þeim biskupi fé at láni; fluttu þeir konungi bréfin, en hann fekk þeim fé slíkt sem hann réð. Sverrir konungr lét bréf þessi lesa á kór uppi, ok sýna þar pávans innsigli ok bréf. Stóð þat á bréfum, at þegar er pávinn vissi hit sanna, at konungr mælti réttara en erkibiskup, þá leysti pávinn hann ok allt ríki hans frá ǫllum stórmælum. Konungr sagði, at hann hefði spurt með sannindum at Cardinali ok þeir Þórir biskup hefði verit í boði með presti nǫkkurum, ok um kveldit var kastat eitri í drykk þeirra, ok dó þeir þar allir.

Chapter 129

Um várit eptir leitaði Hreiðarr við konung, hvert hans ørindi skyldi þangat verða. Konungr svarar svá: "ekki lízk mér mjǫk friðvænligt hér í landi; spyr ek þat frá, at Danir myni enn ala oss úlfa, ef þeir megu svá við komask, sitja ok þeir sumir innanlands, er ek trúi ekki vel, þegar ef nǫkkurr flokkr hefsk vil ek ekki senda lið mitt íbrot at svá búnu."

Þá spurði Hreiðarr orlofs, ef konungr myndi gefa leyfi til búandasonum eða kaupmǫnnum, ef þeir vildi fara; en konungr lézk þat gera mundu.

Fekk Hreiðarr sér sveitar, ok fór or landi um sumarit, ok suðr til Haleyrar, þá er þar var markaðr ok kaupstaðr. Þar kom Nikolás biskup, ok mikill fjǫldi Norðmanna með honum, ok flest Víkverjar. Þeir Nikolás biskup hǫfðu þar með sér svein þann, er þeir kǫlluðu Inga, son Magnúss konungs Erlingssonar; þann kǫlluðu Birkibeinar danskan, ok heita Þorgils þúfuskít; ok þar á eyrinni reistu þeir flokk; réðsk til þessa flokks mikill fjǫldi manna; ok til þeirrar ferðar réðsk ok Eiríkr erkibiskup; fóru síðan með þann flokk norðr í Noreg; þar var þá Sigurðr, son Erlings jarls, ok margir aðrir ríkismenn. Þessi flokkr var kallaðr Baglar.

Chapter 130

Sverrir konungr var þá í Vík austr er þetta var tíðinda; en þeir Baglar fóru þar til er þeir komu í Salteyjarsund. Sverrir konungr spurði til þeirra í Seimsfirði, ok gerði brátt á fund þeirra. Konungr helt sjálfr njósn, ok Nikolás af Vestnesi; varð konungr nú varr, hvat er þeir Baglar hǫfðu liðs ok sýndisk afli þeirra mikill.

Konungr mælti við Nikolás ok Sigurð lávarð, at þeir skyldu leggja skipunum til bœjar þess er Sónaberg heitir; bað þá, ef þeir fengi nǫkkur svig á, at þeir glettisk við þá Bagla; en konungr reri til Hásteins, ok fann þar varðmenn Bagla, ok elti þá. Eptir þat reri hann inn til liðs síns, ok áttusk þeir þá við nǫkkura skothríð; þó varð þat lítit manntjón, ok lá sú skúta næst innlandi, er konungr stýrði.

Baglar váru á landi, þar sem nú heita Múgavellir, hǫfðu þeir skip sín dregit upp hjá sér; þeir hǫfðu fimm langskip ok hundrað smáskipa; Sverrir konungr hafði þrjá tigu skipa, ok flest smá. En er konungr sá, at þeir fengu þar ekki atgǫrt við múg manns er fyrir var, þá bað hann sína menn fara varliga, ok láta eigi skipin draga upp undir sér. Konungr lagði þá or skotmáli, ok yfir sundit út við eyna, ok lá þar um hríð. Hann lét reisa valslǫngu á bergi nǫkkuru gegnt skipum þeirra Bagla, ok um kveldit er valslǫngan var búin, þá slǫngðu Birkibeinar um hríð, ok brutu skipin fyrir Bǫglum.

En um kveldit er dimma tók, setti konungr þar at gæta valslǫngunnar Lávarð son sinn, ok Eylíf rauða; þeir stýrðu einu skipi báðir, ok var þar á nær átta tigir manna.

Konungr mælti við þá: "varit yðr svá, at hér koma þeir Baglar í nótt;" Síðan gekk konungr til skipanna.

Veðr var á geysikallt, ok hǫfðusk margir á fótum, ok létu orna sér; sumir lǫgðusk í kǫs undir valslǫngunni, ok var á niðamyrkr sem mest. Rif nǫkkut gekk milli lands ok eyjar, ok gengu Baglar þar út um nóttina at fjǫru, ok upp í eyna; þeir hǫfðu hundrað manna, ok allt brynjat; fundu Birkibeinar eigi fyrr, þeir sem undir valslǫngunni váru, en kesjur stóðu á þeim; ok hljópu þeir þá upp.

Þá mælti Eylífr rauði: "rekum þá af oss; þeir hafa hǫnd fulla manna." Eptir þat snerisk hann til varnar, ok fátt manna með honum, ok fellu þeir flestir. Sigurðr lávarðr konungsson steyptisk ofan um kleif nǫkkura, ok svá fóru þeir fleiri; stefndu þeir til skipanna, ok svá þeir er áðr hǫfðu brotgengit. Baglar fylgðu þeim, ok fóru allir saman, ok hjálp þeim þat mjǫk Birkibeinum, at svá var myrkt at þeir kendusk eigi, en þó létu þeir meirr en tuttugu menn, Birkibeinar. Baglar brutu ísundr valslǫnguna.

Ok er vart varð við til skipanna þessara tíðinda, þá létu Birkibeinar blása, ok réðu til landgǫngu, ok var Nikolás af Vestnesi skjótastr á land; létu þá Baglar undan drífa ok aptr til liðs síns.

Sverrir konungr veitti mǫrg ill orð Lávarði, syni sínum, ok sagði þat sem satt var: at "annan veg helt ek vǫrðinn," segir hann, "þá er ek gekk til landsins móti Magnúsi konungi: vei verði þeim konungssyni, er svá illa gætir sinnar sveitar, sem þú hefir gætt; ok dragstu nú upp á land, ok kom eigi í augsýn mér fyrr en dagar." Gengu þá margir menn upp á land, ok vǫkðu til dags.