Bókastaðir

Fra Roboam ok Susak konvngi.

321. A fimta ari rikis Roboam heriaði Svsack Egyptalandz konvngr a Roboam oc tok allar fehirðzlor or mvsteri drottins oc sva konvngs fehirðzlor. oc eigi siðr þa hina gvlligv skiolldo er Salomon konvngr hafði gera latið til pryði mvsterino. þa hafði Roboam aðr brott tekit or mvsterino oc feingit sinvm monnvm enn latið gera eirskiolldv i staðinn. oc hvivitna rento Egyptar þvi sem þeir mattv hǫndvm a koma. þeir Roboam oc Jeroboam helldo oc alla stvnd strið sin i milli meðan þeir lifðv baðir. Roboam andaðiz þa er hann hafði. xvii. ar konvngr verit oc var grafinn i borg Dauid hia forellrvm sinvm.

Fra þui er Abia tok riki.

322. A. xviii. ari rikis Jeroboam konvngs Jsraels tok Abia son Roboam riki eftir feðr sinn. oc var konvngr. iii. ar i Hiervsalem yfir Jvda. hans moðir het Thamar dottir Absalons. sem fyrr er getið. Abia var slikt illr sem faðir hans oc hellt eigi gvðs boðorð. Enn þo fyrir sakir Dauids er alldri hnæigðiz fra gvðs boðorðvm a avllvm davgvm lifs sins vtan mal Vrie Ethei. þa kæykti drottinn vpp af Abia agætan lampa at lysa sinni helgv borg Hiervsalem. þi at Abia gat agætan son er het Asa. þeir attv bardaga oc vfrið saman alla sina daga Abia oc Jeroboam konvngr Israel. Ok segir sva sv bok er heitir Ymago mvndi. at Abia konvngr sigraði oc drepi Jeroboam. þa tok konvngdom eftir hann Nadab son hans oc rikti yfir Jsrael. ii. ar. hann geck feril fævðvr sins vm illzkv oc eflði allan Jsraels lyð til glæpa. Nadab for með her a hendr Philisteis oc settiz vm borg þa er het Gebethon. Baasa er maðr nefndr hann var kominn af ætt Ysachar sonar Jacobs gamla. hann var sveitarhöfðingi i her Nadab oc drap hann við borg Philistinorvm Gebethon er þeir sato aðr vm. Enn Abia konvngr af Hiervsalem varð sottdavðr oc var iarðaðr i borg Dauids. þa hafði hann konvngr verit yfir Hiervsalem oc riki Jvda. iii. ar. Nv sa er vita vill glavgligarr eði þessa konvnga oc bardaga þeirra oc allra annarra vpp fra Dauid oc allt til hinnar miklo herlæiðingar Gyðinga i Babilon. þa læiti i þa bok er hæitir Liber regnorvm.

Fra hinum goða Asa konungi.

Asa son Abia Jorsala konvngs tok konvngdom i Hiervsalem eftir föðvr sinn oc rikti i Jvda gitt ar oc. xl. hans moðir h ę t Maacha. Asa var goðr konvngr sva at hann geck fram rettliga rettan veg i avgliti drottins eftir dǫmvm Dauids konvngs frenda sins. Hann tok af lifi alla þa menn er karlla þyddvz. oc hræinsaði oc æyddi öll blot skvrðgoða. er faðir hans hafði eflt oc vppræist oc Roboam favðvrfaðir hans. Maacha moðir hans var hin versta kona oc forgangskona annarra vm blotskap. sva at hon lagðiz vt oc bygði einn helli. Hon let gera ser skvrðgoð i þa mynd sem karllmannz skavp oc blotaði oc lvnd eiinn oc gaf hann gvðinv. Enn konvngr Asa setti moður sina af öllvm blotskap oc bravt niðr hellinn. enn brendi við fors Cedron b ę ði saman blotskoginn oc þat hit skamsamliga skvrðgoð. En þi feck hann eigi til læiðar komit við folkit. at niðr legðiz fornfæringar i hæðvm [ę ða tvrnvm hverrar borgar. þo var hann trvr oc ę inarðr i hiarta sinv við gvð alla sina lifdaga. Nv var þat a þriðia ari rikis Asa konvngs Jvða ær Baasa drap Nadab við Gebethon oc tok rikit eftir hann oc gerðiz konvngr yfir [Jsraels lyð. Hann æyddi sva gersamliga oc drap niðr hirð oc hyski Jeroboam. at æigi [var nðckvt mannzbarnn eftir a lifi af hans ætt. eftir þi sem drottinn hafði talað fyrir sinn sendiboða Ahia spamann af Sylo. Alla stvnd meðan þeir vorv baðir vppi helldo þeir strið sin a milli Asa konungr af Hiervsalem oc Baasa. Baasa hellt hasæti rikis sins i þeirri borg er h ę t Thersa. þa er Baasa hafði niðr drepit allt afkvæmi Jeroboam. þa for hann með allmikinn her i riki Jvda oc ræisti þar borg er het Rama. sva at æigi matti nðckvrr af monnvm Asa konvngs þar ganga vt æða inn. Enn Asa hafði æigi lið til [ę ða styrk at stavckva honvm a brottv ę ða veria riki sitt.

J þann tima ræð fyrir Syrlandi sa konvngr er het Benadab. hann sat i þeirri hðfvðborg er h ę t Damascvs. Við þenna konvng hafði Baasa Jsraels konvngr gert frið. oc ecki hafði Benadab heriað i riki Jvða. Konvngr Asa tok þa þat ráð. at allt gvll oc silfr þat er hann feck til oc eftir hafði vorðit i fehirðzlvm þa er Egiptar heriaðv i Hiervsalem þat sendi hann Benadab konvngi [sva segiandi. Vær hðfvm halldit frið allar stvndir ockar i milli oc sva feðr ockrir. þvi sendi ek þer þessar vingiafir biðiandi at þv brægðir vpp þeirri s ę tt [oc friði sem þv hefir her til halldit við Baasa konvng Jsraels. oc komir til með her þinn at stavckva honvm or minv riki. Benadab tok [vel orðsending Asa. Sendi hann þegar sina hðfðingia með her i riki Jsraels [oc forv herskilldi yfir alla iorð Neptalim. Nv sem Baasa fretti þesse tiðendi. gaf hann vpp borgarsmiðina oc sneri hæim i hðfvðborg rikiss sins Thersam. Enn konvngr Asa sendir þa vm allt sitt riki oc stefnir til ðllvm lyð oc lætr briota niðr at iorðv þat sem Baasa hafði efnað til borgar Rama. Enn af þeim efnvm sem hann hafði latið til flytia smiðaði konvngr Asa. ii. borgir. het avnnvr Gabaa Beniamin enn ðnnvr Maspha. Baasa konvngr af Thersa rikti yfir Jsrael. vi. ar oc. xx. Hann var iafningi at allri illzkv oc glæpvm hins illa Jeroboams sonar Nabath. Son Baasa het Hela.

Maðr er nefndr Annani. hans son het Hiev. þenna Hiev sendi drottinn með sinn boðskap til fundar við Baasa. Ok sem Hiev kom fyrir konvng sagði hann sva til hans. þessa Ivti segir drottinn gvð Israel til þin Baasa. Ek hefi þik vpp hafið af molldo iarðar oc s ę ttan þik höfðingia yfir lyð minn. ę nn þv gelldr þat sva at þv hatar mik oc h ę ðir enn gengr fram enn versta veg eftir dömvm Jeroboam oc lætr allt folk misgera i minv avgliti. þi mvnt þv fyrirfaraz sem Jeroboam oc ę ll þin ætt. oc ę ngi maðr af þinni halfv man fa sömiligan gröft vtan þv sialfr. þvi at þa manv hvnndar ę ta sem innan borgar dæyia enn hina hrefvglar sem li heraði deyia vtan borgar. Baasa batnaði ecki við þetta. helldr læt hann taka Hiev spamann oc drepa fyrir þessa savk er hann hafði borið framm gvðs ę rendi a mot honvm. Baasa varð sottdavðr oc var grafinn i Thersa.

Fra þui er Zambri drap Helam.

324. Hela son Basa tok konungdom eftir favðvr sinn oc riki i Thersa yfir allt Jsraels folk. ii. ar. Zambri het maðr hann var höfðingi yfir helmingi riddaraliðs Jsraels vndir Hela konvngi. þa var sa borgargræifi i Thersa er het Arsa. Zambri er aðr var nefndr fylldiz öfvndar oc illzkv oc sat með svikvm vm sinn herra Hela konvng. Sva bar til at konvngr þa væizlo at Arsa borgargræifa i Thersa. þa kom þar Zambri með riddaraliði oc sotti þegar með vapnvm at herbergino. Hela oc hans menn vorv miok vindrvcknir oc varþ þvi litil vörnin. fell þar Hela konvngr oc allir hans menn. Var þat makliga þi at Hela framði oc fiðlkyngi oc fylgði oc fvllgerði allar illzkvr feðr sins. Zambri drap oc niðr sva giorsamliga hirð oc hyski Hela konvngs. at æigi lifði eitt barn eftir af hans frendvm ę ða vinvm oc fylldiz sva þat er drottinn hafði talat fyrir mvnn Hiev spamannz oc alagt fyrir glæpi þeirra feðga Baasa oc Hela.

J þenna tima höfðv Jsraelite heriað a Philisteos oc satv vm þa borg sem aðr er nefnd Gebethon. Var höfðingi fyrir her sa maðr er nefndr er Amri. Nv þegar sem herrinn sa er i borginne sat fretti þessi tiðendi af Thersa at Zambri hafði bariz við sinn herra oc drepit. gera herhöfðingiar þat rað at þeir taka Amra til hertoga yfir allt riki Israel. Enn a þesse stvndv sem Zambri hefir eyðt öllo afkv ę mi Baasa oc Hela sonar hans i Thersa. þa settiz hann i rikit oc læt gefa ser konvngs nafn. oc rikti Zambri þr ę ll i Thersa. vii. daga.

Amri oc herrinn læt nv af at striða a Gebethon. snero þa hæim i rikit oc settvz með herskilldi vm borg Thersa. Oc sem Zambri ser at bariz er a borgina oc hon man skiott vvnnin verða. gengr hann inn i konvngshöllina sialfa oc setz þar með alla sina birð. l ę tr hann siðan sla i elldi oc brenna vpp allt saman. Nv lavk sva hæðiliga hans æfi sem maklict var. þi at hann var b ę ði svikall oc synðafvllr sem þeir konvngar sem verstir vorv fyrir honvm yfir Jsrael.

Einn höfðingi i rikinv het Thebni. faðir hans er nefndr Gineth. Enn eftir davða Zambri hofz ofriðr oc agangr með sialfvm Jsraelitis. sva at i tva staði geck allr Jsraels lyðr. villdo svmir taka Thebini til konvngs enn aðrir Amri. þeir dæilldv þetta með ser sva miklv kappi. at hvarirtvæggio drogv at ser sem mestan her oc bórðvz. Oc fyrir þvi at Amri var liðfleiri. þa fell Thebini enn Amri settiz i rikit oc læt gefa ser konvngs nafn oc rikti yfir allt Jsraels folk. xii. ar. vi. i Thersa. en þa kæypti hann fiall æitt i Samaria fyrir. ii. pvnd siffrs. þar giörði hann borg er hann kallaði Samer. oc sat þar önnvr. vi. ar. Hann var slikt illr sem Jeroboam son Nabath oc geck alla hans vegv. þvi at hann svivirði gvð drottin margfalliga i sinvm vandskap. Hann varð sottdavðr oc grafinn i Samaria. hans son het Achab er riki tok eptir hann a. viii. ari hins fiorða tigar konvngs Asa. Achab rikti i Samaria yfir Jsrael. ii. ar oc.. xx.

Upphaf rikis Josaphat.

325. Hinn goði konvngr Asa i Hiervsalem atti þa konv er het Azvba enn faðir hennar Salai. þav Asa konvngr oc Azvba gatv son er het Josaphat. Hann var snemmendiss vitr oc vins ę ll. mikill vexti styrkr oc manna friðaztr synvm. limaðr oc latadr vel. ælskaðr miok af konvngi oc drottningv. hyrr oc hvgþeckr allri alþyðv. þa er Asa Jorsala konvng sotti elli. giðrðiz hann miok hrvmr til gavngv þi at verkr la i fotvm hans. Ofarliga a hans davgvm birtiz binn agæti gvðs vinr Helias spamaðr af Thesbes þeim stað er sva hæitir. oc var hann af þi kallaðr Thesbithes. Konvngr Asa andaðiz i goðri elli oc var honvm væittr virðvligr groftr sem verþvgt var i borg Dauids frenda sins.

Tok þa riki yfir Jvda ok Hiervsalem Josaphat son hans oc for allan feril feðr sins i goðvm hlvtvm fyrir gvði oc monnvm. Josaphat tok konvngdom a. iiii. ari [Achab konvngs Jsraels oc rikti halfan þriðia tǫg ara. Hann hellt frið oc s ę tt við Jsraels konvnga Akab oc syni hans. hann var alla æfi hlyðinn gvði oc hans boðorðvm. Josaphat eyddi ǫllvm blotmonnvm þeim sem eftir vorv i hans riki oc faðir hans hafði æigi nað. Enn æigi nam hann af þær vvænior sem læingi hǫfǫv staðit. at lyðrinn ferði fornir oc brendi ræykelsi i hæðvm hvers staðar. enn vm allt annað samði hann oc siðaði sitt riki vel oc fagrliga.

Achab konvngr Jsrael var hinn versti konvngr oc hǫfðingi. þi at hann endrnyiaði i avgliti drottins allar illzkvr hinna fyrri konvnga Jeroboam oc annarra eftir hann komandi. Ok enn [læt hann æigi ser þeirra vandskap ę inlitan. helldr iok hann þeirra illzkvr. hann geck at æiga hina verstv kono er het Jezabel dottvr Methbaal konvngs Sidoniorvm þioða. oc fyrir hennar [blotgirni oc vandskap gerði hann hit mesta hof i Samaria oc [skvrðgoð Baal oc dyrkaði þat. oc plantaði lvnd vmhverfis hofið oc æignaði bannsettvm Baal. A davgvm Achab var vpp ræist oc endrbætt borg Hiericho af þæim manni er het Ahiel af Bethel.

J þann tima kom Helyas Thesbithes til fvndar við Achab oc mællti sva til hans. þvi skyt ec til gvðs lifanda a himnvm. fyrir þess asionv stend ec i dag. at fyrir þina glæpi kemr langan tima or lofti hvarki dǫgg ne r ę gn a iorðina nema þat verði fyrir min orð. þegar sem hann hafði þetta mælt kom. rǫdd drottins yfir hann sva segiandi. Verð a brottv h ę ðan oc far til forss þess er hæitir Charith oc fel þic. þar mattv drecka af forsinvm. Enn ec man segir drottinn bioða fvglvm at fæða þik. Helyas gerði sem gvð bavð honvm. for til forsins Charith oc settiz þar i læyni. þat er gegnt Jordan. þar fæddv hann hrafnar at gvðs [vilia ok boði. sva at þeir f ę rðv honom bravðhlæif og kiotstycki kveld oc morgin. enn hann drack af forsinvm. Oc eftir langan tima þornaði af forsinn. þvi at alldri rignði yfir iorðina. oc hafði Helyas þa ecki at drecka. þa kom ravdd drottins yfir hann oc mællti. Ris vpp nv segir drottinn oc far i riki Sidoniorvm i þann garð ę ða bæ er hæitir Sarepta. þar byr eckia ein. henne hefi ec boðit segir drottinn at fæða þik. Helyas for nv þegar oc kom i Sareptam. oc sem hann com at garðzhliði. sa hann þessa kono sem honvm var til visat. þvi at hon var vti oc las ser elldivið. Helyas kallaði a hana oc mællti. Gef mer litið vatn i keri at drecka. Nv sem hon for at s ę kia vatnið kallaði Helyas eftir henne. Giðr sem ek bið kona segir hann. at þv fær mer i hendi þer af bravði þo at litið se. Hon svaraði. þat segi ec satt til vitnis drottins gvðs þins. at ec hefi æigi bravð ę ða f ę ðv meiri enn sva litið i steinkeri af miolfi at hafa ma i hendi ę ða hnefa oc allitið af viðsmiorfi i koppi. Sæ nv tek ek saman. ii. tre. siðan geng ek inn oc by ek þetta hit litla til matar mer oc syni minvm. at við farim siðan at dæyia sem við höfvm þessv snæðt. Helyas mællti. Hirð ecki at ottazk. far nv oc gior sem þv sagðir. Enn þo allt at ę inv giðr mer fyrst af þessv litla miolfi litinn hlæif oc baka a gloðvm oc f ę r mer. enn siðan giðr þer oc syni þinvm. þi at sva segir drottinn gvð Gyðinga. at miol i steinkeri man ę igi þrotna oc viðsmior i koppi æigi þverra þar til er gvð gefr regn a iorðina. Hon for nv oc giðrði sem hann sagði fyrir. Oc af þesso f ę ddi hon Helyam oc sialfa sik oc allt sitt hyski oc heimamenn. Oc þvarr hvarki fra þæim degi miðl hennar ne viðsmior. eftir þi sem drottinn hafði h ę itið oc talat fyrir mvnn Helye. Nockorv siðarr tok sott sonr hvsfreyio oc andaðiz. Hon mællti þa við Helyam. Gvðs maðr. hverio skiptvmz við nv við. Gecktv til þess i min herbergi at endrminntiz min ranglæti. sva at þar fyrir drepir þv son minn. Helyas bað hana fa ser svæininn. Tok hann þa likið oc lagði niðr i sæng sina oc kallaði til drottins sva segiandi. Heyrðv drottinn gvð mionn. Lit þv goðvilia eckiv þessar sem ec em með. hvi villdir þv sva hryggia hana at þv lietz dæyia son hennar. þvi næst r ę tti Helyas hendr sinar þrim sinnvm yfir likit oc mællti. Bið ec þik drottinn minn at þv sendir aptr sal svæinsins i likamann. Drottinn hæyrði akall hans. oc lifnaði svæinninn. Helyas tok hann oc s ę tti niðr i vndirhvsið oc m ę tlti til moðvr. Sæ nv lifir son þinn. Hon svaraði. J þessvm hlvt kǫnnvmz ek við fvllkomliga at þv ert gvðs maðr. oc sannliga er hans orð i þinvm mvnni. þa mællti drottinn til hans. Far þv nv oc syn þik Achab til þess at ec gefa regn a iorðina. Helyas for til fvndar við Achab sem drottinn bavð honvm. þa var mikit hallæri i Samaria sva at menn oc kvickendi do af svllti. þi at iorðin gaf öngan avöxt. oc æigi gr ę ri gras af þvrkv oc solar hita. þi at alldregi kom dögg eða regn a. iii. arvm sem Helyas hafði fyrir sagt.