Bókastaðir

Fra vinattuboðum konunganna.

Iram konvngr af Tyro sem hann fretti at Gyðingar höfðv tekit Salomon til konvngs i stað favðvr sins. varð hann geysi glaðr við oc sendi þegar sina menn at hæilsa hann af sinni halfv. þi at hann hafði verið ę inn hinn k ę razsti vin Dauid konvngs allar stvnndir meðan hann lifði.

Salomon konvngr sendi þa menn a fvnnd Jram konvngs með þessvm orðvm. Giorla vissir þv vilia feðr mins. Enn þi at hann matti æigi sakir agangs oc vfriðar [er hvaðanæfa v ę itti agan oc vnaðir hans riki at smiða þat hvs sem hann hvgsaði gvðs nafni at gera. enn nv hefir gvð drottinn gefið mer oc minv riki sva mikinn frið oc frelsi at ę ngi andskoti ę ða vfriðar akvama stvrlar mik ę ða minn her. fyrir þvi hvgsa ek at smiða mvsteri mins drottins nafni eptir því sem sialfr gvð sagði fyrir feðr minvm. at sa hans son er settiz i tignar-s ę ti hans skylldi smiða hvs hans hæilaga nafni til lofs oc dyrðar. fyrir þessa skylld sent þv til [smiða þinna með minvm monnvm at höggva mer hin goðo tre cedros i skogi Libano til þessar hvs-gerðar. enn ek man giallda þinvm monnvm [slika læigv sem þv bæiðir. þi at þv væitz at ę ngi minna manna [er iafnkænn i viðar-talgv ę ða sva hagr a tresmiði sem Sydonii.

Sem Hyram konvngr heyrði þessa orðsending Salomonis gladdiz hann harðla miog oc sagði sva. Blæzaðr se drottinn gvð er hann gaf Dauid konvngi hinn spakasta mann at ę iga at syni. þann sem makligr er at styra sva mör ę vm lavndvm oc lyðvm. Siþan sendi hann Salo-mon konvngi þessor andsvör i mot. Heyrða ec segir hann yðvarnn boðskap oc vil ek giarna gera yðvarnn vilia. sva at svæinar minir skolo höggva cedros oc avnnvr hin agætazstv tre oc flytia or fialli Libano allt til siavar. Siþan skal ec sialfr viðr taka oc a skip leggia. oc flytia þar a land sem þv kant fyrir segia. Enn þv hlytr at veita mer navðsynliga hlvti til vista at fæða folk mitt. Nv gaf Hyram konvngr Salomon konvngi tre cedrina oc abigiena. sva sem hann villdi hafa. enn Salomon væitti honvm til vista. xx. þvsvndir mæla hv ę itiss oc. xx. m ę la af hinv ski ę razsta viðsmiorfi a hverio ari. Ok bvndo þeir með ser frið oc felagsskap oc helldo vel meðan þeir lifðv allar stvnndir baðir.

Salomon let efla mvsteris smið.

Konvngr Salomon hæimti nv saman smiðv oc vinnvmenn vm öll sin riki. Hann sendi. xxx. þvsvnda vinnvmanna i fiall Libanvm með þeirri tilskipan at þeir skylldi skiptaz við. sva at. x. þvsvndir veri senn at vinnv ginn manað. gnn siðan skylldo þeir hvilaz. ii. manaði hæima i herbergivm sinvm. Adoniram skattahöfðingi konvngs var þeirra mæistari. Salomon hafði. lxx. þvsvnda hvskarlla þeirra er byrðar baro.. lxx. þvsvnda þeirra manna er hann hafði i salli at griotstarfi oc steintalgv. oc enn vmframm þeirra tölo mæistarar þeir er til skipvðv oc fyrir savgðv hverri vinnv. þeir vorv. iii. þvsvndir oc. ccc. Nv bavð konvngr þessvm vinnvmönnvm at flytia agiætt griot til grvnndvallar mvstarissins. oc at gera ferstrenda þa steina sem aðr höfðv þeir aformat steinsmiðirnir. Enn allir villdo sva gera alla lvti sem konvngr bavð. oc vorv nv til bvnir viðir oc griot at smiða hvsit.

Fra vexti ok smið musteris guðs.

A hinv attoganda ari hins fimta hvndraðs fra því er Gyðingar gengo af Egiptalandi. þat var a fiorða ari rikiss Salomons a manaði zio. þa tok Salomon at smiða mvstari drottins. enn þat hvs er Salomon giðrði gvði var. lx. alna langt þeirra sem þa vorv. enn. xx. alna bræiðt. xxx. alna hatt. Enn forskotið framm af mvstarinv. þat kavllvm ver nv forkirkio. var sva langt sem mvstarit var bræiðt. xx. alna. enn. x. alna a bræiððina fram fra mvstarino. Glvgga gerði hann a mvstarino i hinvm hæstvm plazvm veggianna. þi at hann þilði alla veggi hvssins með þrennvm þilivm a hæðina. var hit næsta þili. v. alna hatt enn annat. vi. hið þriðia. vii. Hann setti allt grindvm eða skotvm hit ytra vmhverfiss innan i mvsterino. sva at hvergi matti koma við veggina. Enn golf oc grvnndvellir sva veggir oc allt mvstarit var fyrst smiðat af styrkvm st ę invm oc aðr telgðvm oc algerfvm. Oc hvergi hæyrðiz i hvsinv meðan þat var smiðat hamars hǫgg ne öxar talga oc til ę ngra smiðartola. Allt hvsit hvælfði hann innan oc þackti með cedrinis triam. þa kom yfir Salomon rǫdd drottins sva segiandi. Hvs þetta sem þv smiðar þat likar mer segir drottinn. ef þv gengr framm eptir vegvm mins lǫgmals oc dǫmir rætta doma oc gæymir i alla staði minna boðorða. þa man ek efna þat sem ec hæt feðr þinvm Dauid. at ec man byggia millvm sona Israels i hvsi þesso oc æigi fyrirlata lyð minn.

Salomon konvngr algerði nv mvsterit oc þilði innan alla veggi sem aðr var sagt með spiolldvm ǫða spilvin cedrinis. af golfi neðan oc iafnsiðt. ofanverðvm veggivm allt vt af rafri. Enn golfið þilði hann með þeim triam er abigiena h ę ita. Hann giðrði oc innan af mvsterino hvs oc þilði með fiqlvin cedrinis i milli allt i ræfr. þat kalla þeir sancta sanctorvm. enn ver kǫllvm savnghvs. þat var iafnbræiðt mvsterino. xx. alna oc sva langt. þat var oc tvitǫgt at alnatali a hæðina. Varð nv fertogt mvsterit fram fra savnghvsino. Nv var allt þilið með cedrinis hvarttveggia hvsit bæði hit æfra oc hit n ę ðra sva at hvergi matti beran st ę ininn sia. J savnghvsino bio hann fyrir þar er setia skylldi hina helgv sattmalsǫrk drottins. oc allt savnghvsit innan læt hann þeckia með hinv ski ę razstv gvlli. sva oc mvsterit fyrir framan sǫnghvsit læt hann bva með hreinv gvlli oc sæymði a sp ę ingr oc listvr með gvllnǫglvm. oc ecki var þat i mvsterino er æigi var sem gvll eitt sæi. þar sem bæta þotti bvnaðr a. Alltarið i savnghvsino þilði hann með cedro oc þackti allt með gvllji. Siþan gerði hann i savnghvsino tvav engla likneski chervbin af olivatriam. var hvart likneskit. x. alna hatt oc hafði. ii. vængi. v. alna hvarn. setti hann cherubin i miðiv savnghvsino. Hvarntveggia cherubin læt hann gylla. Alla veggi mvsterissins innan vmhverfiss l ę t hann grafa oc penta með vndarligvm hagleik. oc giðrði engla likneski oc manel oc ymisligar figvrvr sem kvæmi ę ða liti framm or veggivnvm. sva golfið sialft l ę t hann gvlli bva bæði i miðiv oc vm it ytra. þar sem gengið var i savnghvsit gerði hann dyristafi ferstrenda oc. ii. hvrðir af olivatriam oc skar þær oc pentaði hagliga með marghattaðvm myndvm oc manelvm oc bio allt með gvlli. Sva oc vm dyrr mvsterissins bio hann halæitliga með miklvm haglæik a marga vega skrifat. vorv þar dyristafir af olifis oc hvrðir af triam abigienis. oc allar sættar oc hasæymiðar með gvllspöngvm. þvi næst gerði hann garðinn vm mvsterið. [. iii. plazin af telgðv grioti enn eitt af triam cedrinis. A fiorða ari rikiss sins i manaði zio hof Salomon konvngr vpp at smiða templvm domini. enn a ellipta ari rikis hans i manaði bol. sa er hinn atti manaðr. varð algiört með öllvm bvnaði oc þarfindvm þeim sem þar þvrfti. þi at þat var. vii. [ar i smið. Enn sialfs hans herbergi varð algiort a. xiii. ari.

Smiðat saltus Libani ok aðrer luter. þa er algiört var templvm domini let konvngr smiða ser herbergi þat er hann kallaði hvs saltvs Libani. þat er sva sem af skogtriam Libani. þetta hvs var hvndrað alna langt oc fimtigi alna bræiðt ę nn. xxx. alna hatt. þetta hvs var smiðat með m ę ira vitrlæik oc visdom marghattaðra lista oc halæitra haglæik. segir sa er savgvnni hefir snvið til sinnar tvngv af latinv. enn min fafræði kvnni skilia ę ða skyra. Enn þa er ræist var hvsit. feck hann til hinn hagazsta [smið a gvll oc silfr. hann var oc fvllr skyns ę mdar oc skilningar æir oc allzkonar malm at stæypa. þessi maðr het Hyram af Tiro. þi at faðir hans [hafði verit þeirra borgarmaðr. enn moðir hans var þa orðin eckia. hon var Gyðinga kyns komin af ætt Neptalim. Enn sem hann kom til konvngs var hann höfvðmæistari at steypa æirstolpa oc [fyrir ðllo þi sem af malmi var gert. Hann steypti oc [eitt k ę r ę ða en helldr hver kringlottan af æiri eftir forsögn konvngs til mvsteris drottins. þat kallaðv þeir enevm mare. þat er æirligr siar [at varv mali. þat var. xii. alna ofan yfir þvert þrama i milli. enn. v. alna hatt ok. xxx. alna vmmals vtan. Enevm mare setti hann til h ę gri handar. þat er envm syðra megin i mvsteri drottins. En öll þionostokær in templo domini sva mikinn fiolða at varla [gat vegit fyrir þvnga sakir öll saman gerði Hyram af brendv gvlli. [Hann gerði oc gvllikt allteri oc borð af gvlli. þar skylldi a sætia hina helgv fornarhlæifa er þ ę ir kavllvðv panes propositionis. Oc. x. kertastikvr gerði hann af skiro gvlli steyptar sva sem með lavfvm oc lilivm. skylldo. v. standa til hvarrar handar at ganga i savnghvsit. þar yfir stikvrnar liosker af gvlli oc kærtaklofa. ræykelsisskær af hræinv gvlli oc mert annat miklo fl ę ira en ek kvnni græina gerði Hyram af gvlli til þionosto i templo domini. iafnvel hiarrarnir er hvrðir savnghvssins oc sva sialfs mvsterissins lekv a vorv af gvlli gervir. Sem Salomon hafði algert alla hlvti s ę m hann vildi i nytsemðvm oc navðsynivm mvsteriss drottins. þa læt hann þangat bera oc varðvæita i fehirðzlvm mvsterissins allt gvll oc silfr oc agæt ker er Dauid konvngr faðir hans hafði helgat oc gvði gefit.

Fra vigslvgiorð mvsteriss.

305. Eptir þetta samnaðiz saman eptir boði oc b ę n Salomon konvngs i Hierusalem allir hinir rikvzstv höfðingiar oc hertogar Gyðinga. oc þar með allir rikbornir bøndr oc allr lyðr. Sem allir avlldvngar Jsraels vorv komnir til konvngs a miklvm hatiðardegi i manaði bethanim. sa er hinn. viidi. manaðr at þeirra tǫlv. for konvngr Salomon með allan herinn oc hirð sina i Syon at flytia þaðan bina hælgv sattmalsðrk drottins. toko þa kennimenn oc diaknar ðrkina oc alla tialldbvð drottins með kervm oc avðrvm hlvtvm þeim sem tialldbvðinni fylgðu oc hafa þvrfti til h ę ilagrar þionosto. enn konvngr oc aluivgrinn geck fyrir ðrkinni oc sæfðv fornir savði oc navt. m ę ira fiolða enn hægt veri at telia eða ę tlan a at koma. flvttv þeir þa ðrkina með allri glæði oc fagnaði i mvsteri drottins oc settv hana i savnghvsino i þann stað sem henne var fyrirbvinn vndir vengi ę ngla likneskianna. sva at chervbin rættv v ę ngi yfir ðrkina oc skyldv henne.

Enn þegar kennimenn vorv vt gengnir af savnghvsinv. þa fylldi þoka lios mvsterit sva at kennimenn mattv æigi standa at æmbætti. þi at dyrð drottins fylldi allt hvsit. þa mællti konvngr. Nv sannaz þat sem gvð hefir fyrir sagt. at hann myndi byggia i þokv. Oc enn mællti hann. Nv hefi ec smiðat hvs þetta drottinn minn þer til hins slyrkazsta herbyrgiss oc tignarsætiss at eylifv. Siðan sneriz konvngr oc blæzaði allan lyð oc rettrvaðan [samansamnat Gyðinga þann er þa var við staddr. oc enn sagði hann sva. Blezaðr drottinn gvð Gyðinga lyðs hefir þat nv fyllt [með framkvemð er hann het [með orðvm Dauid [konungi feðr minvm. þa er hann talaði sva til hans. Vel hvgsar þv þat Dauid sagði drottinn at þv skylir mer hvs smiða. enn æigi man þer þess avðit verða helldr þinvm syni. Nv hefir drottinn sva sannat sitt fyrirheit segir konvngr. at hann setti mik i tignarsæti föðvr mins til rikiss stiornar yfir Jsrael. Ok nv hefi ek hvs smiðat hans hæilaga nafni oc þar sætt örkina helgv i þenn hæfiliga stað sem henni var fyrirbvinn. J þeirri örk er friðgiörð sv er drottinn gerði við feðr vara þa er þeir forv af Egyptalandi.

Siþan fell konvngr Salomon a kne fyrir alltari drottins i avgliti allz lyðs oc hellt höndvm til himins sva segiandi. Heyrðv drottinn gvð Jsraels. Eingi er gvð þer likr a himni eða a iorðv. þvi at þv varðveitir frið oc miskvnn þeim er þer þiona oc með öllv hiarta fylla þin boðorð. þv fvllgiorðir með framkvemð þat er þv talaðir með þinvm blæzaða mvnni fyrir þrel þinn Dauid feðr minn sem nv birtiz i dag. Nv þa drottinn gvð minn. minnztv þess er þv hetz honvm. at æigi skylldi ganga or hans ætt riki Jsraels. ef hans synir græiddi sinar gavngvr i þinv avgliti i alla staði eftir hans demi oc villtiz eigi af þeim rettlætissveg sem hann geck fyrir. Enn hvat mantv allzvalldandi gvð virðaz at byggia a iorðvnni. þar sem hinir hæsto himnar ero varla verðir at taka við þer. hverso miklo siðr þetta hvs er ek hefi smiðat. Enn þo allt at æino lit a lofsavng þrels þins oc hæyr bon mina er ek bið þik i dag drottinn gvð minn. at þv lvkir vpp avgv þin oc litir bæði dag oc nott oc a hverri stvndo yfir hvs þetta oc þenna stað. sem þv hefir hæitið at þitt nafn skylldi her byggia. Hæyrðv drottinn minn bonir minar oc allra þinna manna er a þik kalla i þessvm stað. oc ver þeim mivkr ok miskvnnsamr. Ef maðr verðr ofsottr af sinvm navngi oc harðliga halldinn oc komi hann fyrir þitt alltari i þessv hvsi a þik kallandi. heyrðv hann af þinvm halæita himni oc giallt sina grimð hinvm vmillda enn ömbvna rettlatvm sinn goðvilia oc goðlæik. Ef þinn lyðr verðr forflotta fyrir sinvm vvinvm sakir synða sinna. er þeir hafa við þik misgiort. oc ef þeir giora iðran iatandi þinv nafni oc biðia þik miskvnnar með litillæti. hæyrðv af himni bǫn þeirra oc fyrirgef glæpi þeirra. oc læið þa aptr or herlæiðing a þa iorð sem þv gaft feðrvm þeirra. Ef himinn byrgiz. sva at æigi nai at rigna yfir iorðina sakir synða manna. ok ef þeir kalla i þessvm stað til þin með iðran oc aflati synða. heyrðv þa drottinn minn oc fyrirlat þeim oc kenn þæim at ganga goðan veg. oc gef regn til groðrar a iorð þeirra. Ef hvngr eða hallæri k ę mr a land þetta. drep æða davði. hagl eða hrið. maðkr eða mygla. locvsta my eða avnnvr m ę in þravngva þinv folki. vvina vmsatir. sar eða sottir. fiaravðn eða fat ę kt oc hverskonar tilfelli sem at kvnnv beraz til erviðiss eða þravngsla lyð þinvm. oc ef nockorr er sa af ollo folki at við kanniz sin hiartasar oc rætti hann sinar hendr til þin biðiandi i þesso hvsi. þa bið ek at þv hæyrir hann oc liknir honvm oc gialldir hveriom eptir því sem til vinnr. oc sva sem þv ser hans hiarta. þvi at þv einn kennir hiortv oc hvgar læyni allra manna. Ok til þess striðir þv misgiorandvm enn miskvnnar iðrandvm. at þinir menn ottiz þik a hverri stvnndv. Enn ef annarligr maðr sa er æigi er kominn af ætt Jsraels sækir til af fiarlægvm londvm þik at dyrka i þessvm stað. fyrir þa skylld at hann hafi kannaz viðr þitt halæita nafn sem hvervitna man heyrinkvnnict verða. þa mant þv sem mik væntir þenna vtlenda mann af þinv himnæskv tignarsæti gera sem hann biðr. til þess at allar þioðir a iarðriki nemi þitt nafn at ottaz sva sem þinn lyðr Jsrael. ok allir sannprofi at a þitt nafn er kallat yfir hvs þetta. Ef þinn lyðr ferr at þinv boði til bardaga moti sinvm vvinvm ok lægia sik ok lvta moti þeim veg sem liggr at þessi borg oc minnazk þeir þessa hvss sem ek hefi smiðat þinv nafni til dyrðar. nv hafi þinir menn misgert við þik sem verða kann. þi at engi iarðligr maðr lifir synðalavst. oc þar fyrir verði þeir herlæiddir langt eða skamt brottv af sino landi i riki vvina sinna. oc meðr þi at þeir snviz til þin af ollvm hvg oc hiarta með fvllkomnvm goðvilia oc dyrka þic með minning þessar heilvgv borgar Hierusalem oc þessa mvsteriss. bið ec þic at þv hæyrir þa oc væilir þeim miskvnn i avgliti þeirra er þa hafa herlæiðt. þi at þesse lyðr er þin ærfð er þv læiddir af Egyptalandi vndan þvngri þrælkan þarlendzkra manna. Ok enn bið ec drottinn minn at þv virðiz at hæyra i þesso hvsi bǫn mina þræls þins oc allra þinna manna i hveriom navðsynivm sem þeir kalla a þig. þi at þv valðir þetta folk þer til erfðar af ǫllvm þioðvm a iarðriki sem þv talaðir fyrir mvnn Moysi þins blæzaða þions.