Bókastaðir

Drepinn Nabath fyrer vhlyðni sina.

296. Litlo siðarr sendi konvngr Salomon orð Semei Nabath. oc sem hann kom a konvngs fvnd. segir konvngr sva til hans. Far oc hvsa þer her garð i Hierusalem til bygðar oc ver þar siþan stððvgr oc staðfastr at hæimili þino. enn gack ecki vtan borgar með nockvrri lavsvng. þi at ef nockvrn tima ferr þv yfir forss Cedron. þa skalltv vist vita at þat er þinn davði. oc þitt bloð man dreifaz þer i höfvð ef þv gerir æigi sem ec byð. Semei svaraði. Þessi þicki mer hinn b ę zti kostr. oc skal ec þinn þionn þetta giarna gera sem þer hafið talað minn herra. Bygði þa S ę mei vm hrið i Jorsalaborg. enn eftir. iii. ar varð þat með atbvrð. at þrælar hans hliopv fra honvm i riki Geth. ok er hann spvrði til þræla sinna. bio hann ser reiðskiota. for siðan oc flvtti þrælana aptr i Hiervsalem. þetta fretti Salomon konvngr oc sendi þegar eptir honvm oc sagði sva til hans. Mvna manttv Sem ę i hvat ec sagði þer við gvðs vitni. at a þæima degi sem þv gengir vt af Hierusalem eftir þinni vilid oc lavsvng. at þat mvndi vera þinn davði. enn þv sagðir at þer likaði þat vel. Nv þa fyrir hvi gæymðir þv æigi þess logmals er ec selta þer til ravnar oc iðranar. þar sem þv veitz með sialfs þins samvizko hveria illzko þv gerðir við feðr minn. er þv bavlvaðir honvm saklavsvm oc gryttir hann oc hans menn. nv gialldi gvð þer þessa meingiorð oc hefni þer stvndliga þina illzko. En konvngr Salomon se blæzaðr oc allt riki Dauids se styrkt fyrir drottni at eylifo. þvi næst bavð konvngr Banaie at drepa hann. oc sva giorði hann.

Vitran drottins við Salomon.

297. Nv tok mikinn styrk oc framgang riki Salomon konvngs. hann m ę gðiz við Pharaon konvng a Egiptalandi. sva at hann feck dottvr hans oc flvttv hana h ę im i Syon oc læt hana þar vera. meðan hann hvgsaði ser hallir oc herbyrgi oc efldi Hierusalem at veggivm vmhverfvm. Ok meðan æigi var gert mvstari drottins ok enn þa fornfærði lyðrinn i hæðvm ę ða tvrnvm hverrar borgar. Salomon konvngr ę lskaði miog gvð oc geck fram i boðorðvm feðr sins Dauids. vtan þat at hann ferði ofr oc lögligar fornir i hæðvm sem siðr var til. Nv for Salomon konvngr i Gabaon at f ę ra fornir. þi at þa var þat hinn mesti oc halæitasti bǫnastaðr. ferði hann i forn yfir altari i Gabaon þvsvnd fornarkvikenda.

A ę inne nott villraðiz drottinn Salomon konvngi i svæfni sva segiandi. Bið mik þess sem þv vill at ek v ę ita þer. Salomon svaraði. Mikla miskvnn væittic þv þinvm þionostvmanni Dauid konvngi feðr minvm. sva at hann geck fram i þinv avgliti með sannlæik oc rættlæti með hræinv hiarta. oc varðvæittir þv honvm micla hialp i marga staði oc gaft honvm þann son er seltiz i hans rvm oc gaft mer riki eftir hann. Enn ek em einn smasvæinn sva favitzkr at ek kann varla fotvm minvm forrað meðal þessa lyðs. er þv hefir þer valið oc sva er margr at varla ma tavlv [eða ætlan a koma [fyrir fiolða sakir. Nv er sv bǫn minn drottinn minn at þv gefir vit oc visdom i hiarta mitt. sva at ek megi með rettvisi dǫma þitt folk oc gera græin goðs oc illz. [þi at hverr megi dǫma sva mikinn fiolða þins lyðs af sialfs sins hvgviti vtan giof gvðligrar miskvnnar. þessi orð Salomonis þocknaðiz vel drottni. oc segir hann sva til hans. Fyrir þa skylld at þv bæiddir æigi langlifis eða avðefa eða fa valld a þinvm oviavm. helldr baðt þv þer gefaz vitrv til at greina doma. þa skal ec gera eptir þinv tilmæli. at ek gef sva mikla speki ok skilning i þinn hvg oc hiarta. at engi iarðligr maðr [se þer likr at speki hvarki aðr ne siðan. veiti ek þer eptir bǫn þinni. oc þar með avðefi oc alla dyrð. sva at gingi konvngr verði slikr siðan. Oc ef þv gengr gavtvr minar oc varðvæitir boðorð min [sem faðir þinn, þa man ec gefa þer langa lifdaga. þvi næst vaknaði Salomon ok kom skilning a dravm sinn. Ok sem hann kom heim i Hierusalem. ferði hann ofr oc friðsamligar fornir til tialldbvðar drottins fyrir hinni helgv ork gvðs. Siþan giorði hann agæta væizlo öllvm sinvm höfðingivm oc hirðsveitvm.

Fra domi Salomonis.

At þeirre væitzlo komv fyrir konvng at kiera sitt mal. ii. pvtvr goða portkonvr. Oc sem þer stoðv a hallargolfino. tok sva avnnvr til mals. Minn herra konvngr. ec bið at þer virðiz at hæyra [hvat ec segi. Ec oc þessi kona bygðvm baðar samt i einv herbyrgi. Nv bar sva til sem konvr kann henda at ek var með barni. oc i natvrvligan tima fædda ek sveinbarn. enn a. iii. degi þaðan ifra feddi oc þessi kona svæin. Enn nv var engi maðr i þessv hvsi vtan við. ii. Oc sva bar til a einni natt at hon sofandi hafði sva þravngt syni sinvm. at hann var davðr er hon vaknaði. Hon r ę is vpp vm miðmyrkn ę tti oc geck hlioðliga til hvilo minnar oc tekr minn svn sofanda af faðmi mer sofandi. oc setr sinn davðan i staðinn. Enn vm morgvninn arla sem ek ætlaða at gefa miolk syni minvm. þa syndiz hann davðr. ok sem ek hvgði at vandligarr i biortv liosi. kenda ec at ecki var sa svæinn minn son. þa svarar ǫnnvr. Ecki er þetta sva sem þv segir. þi at þinn son er davðr enn minn lifir. þv lygr segir hin. þi at þinn son er davðr enn minn lifir. Með þessvm hætti þr ę tt-vz þer a fyrir konvngi vm stvnd. Konvngr mællti vm siðir til sinna manna. þessar konvr sem þer megvð hæyra þrætaz a vm bǫrnn sin. segir hvar aðra livga. þi at hvartveggi segiz ę iga lifanda svæin enn hvargi vill ę iga hinn davða. Færit mer nv ę inn bitran brand. þat var þegar giðrt. þa mællti konvngr. Takið nv oc tviskiptið hinn lifanda svæininn. faið siþan sinn lvt hvarri þeirra. þa mællti ǫnnvr. Ho ho harðla sart er mitt hiarta. Bið ec þic herra konvngr. at þer gefið henne þetta lifanda barn enn drepit æigi. Hin kallaði i moti. Drepit oc skiptið sagði hon. þi at ec vil giarna at hvargi ockvr nioti. þa mællti konvngr. Gefið nv þeirri hinn lifanda svæininn sem æigi villdi drepa lata. þi at sv er moðir hans. Nv sem allr Jsraels lyðr hæyrði þenna konvngs dom. ottaðvz þeir hann. þi at þeir sa mikla gvðs speki vera með honvm at dǫma sva vitrliga.

Fra rikdomi Salomonis.

Salomon konvngr hafði nv ę invalld yfir allan Jsraels lyð. þessir vorv hǫfðingiar hans. Azarias son Sadoch byskups Heliareph oc Abia synir Sesa ritara. Josaphat skyringameistari. Banaias hertogi. Sadoch oc Abiathar byskupar. Azarias son Nathan spamannz var hið æzsta ráð konvngs oc fremstr af þeim er fylgð helldv oc nakvæmstir vorv konvngi i allri þionosto. Zabvth kennimaðr enn son Nathan var hinn kiærasti vin konvngs. Achisar reðissmaðr innan hirðar. Adoniram skattahǫfðingi. Salomon konvngr setti oc. xii. menn yfir allt Gyðinga folk. þeir skylldo annaz konvngi borð hvert ar fra avðrv oc allri hirð hans sinn manað hverr þeirra. oc afla þar til allra lvta þeirra er þvrfti. hverr þeirra hafði mikit riki oc margar borgir oc fiolða folks til forraða. En Salomon konvngr hellt einvalld yfir öllvm rikivm fra þeirri miklo á er vmmerkir riki Philistim allt til endimarka Egiptalandz. sva at allir höfðingiar oc rikissmenn væittv honvm vingiafir oc þionoðv honvm meðan hann lifði. Enn til borðz konvngs var at ætla hvern dag. xxx. mæla similvbravðs oc. ii. slik rvgbravð. x. yxn feita oc. xx. haggengna. c. hrvta. oc vmframm skogarhirtir oc ávnnvr veiðidyr er iafnan vorv gnog. oc enn alifvglar.

Nv var Salomon yfirkonvngr allra rikia milli Evfraten oc Gaze borgar a Blalandi. oc allir konvngar þeirra landa hnigv vndir hans valld oc helldv við hann hinn bezta frið. Sva ok innanlandz bygðv Gyðingar við sømð oc sællifi vtan vgg oc otta oc groðrsettv ser akra oc alldingarða hverr a sinni eign oc iorðv. Salomon konvngr atti. xl. þvsvnda vagnhesta með kerrvm bardaga bvnvm oc. xii. þvsvndir riddarahesta vel tamða til orrosto. alla þessa hesta hvaratveggio olo oc önnvðvz þessir. xii. greifar sem aðr er getið oc flvttv til borðs bygg oc bravð halm oc hæy. æ þangat sem konvngr var með sinn her. þeir helldo oc honvm sialfvm borð með hinni beztv gæymslv oc allmiklvm kostnaði hverr a sinvm tima sem þeim var skipað.

Fra frægð ok speki Salomonis.

300. Nv gaf gvð Salomon konvngi harðla mikla spect oc vitrv. divpsæi hiartans oc hvgvit. sva at hans speki oc visdomr geck langt vmfram vitrv oc visendi allra spekimæistara avstralfvnnar oc Egiptalandz. oc varð hann nafnfregr með öllvm þioðvm vmhverfiss. hann talði fram. iii. þvsvndir dómisagna oc vm lofsamlig savngva dict. oc dispvtaði af triam cedro oc ysopo. sva af skogdyrvm oc skriðkvikendvm. af fvglvm oc fiskvm. oc komo menn til at hæyra hans speki af öllvm þioðvm viða vm verolld oc fra ollvm konvngvm þeim er heyrðv hann nefndan oc getið hans speki.