Adonias let sik til konungs taka.
Adonias het son Dauid konvngs. hans moðir het Aggith. hann var harðla friðr oc fagr synvm sva at hann geck næst Absalon at allri likams skapan. J þann tima sem faðir hans var gamall oc nær ǫrvasa. sem nv var sagt. giorði Adonias vppr ę ist i moti honvm með miklv ofbelldi oc kavs sik sialfr til konvngs yfir riki favðvr sins at honvm vvitanda. Tok hann ser þa þegar hirð oc giorði handgengna menn. Siþan giorði hann hatiðliga væizlo sva sem nyvigðr konvngr. l ę t renna vm borgina með bvmbvm oc pipvm oc l ę t boða vm allan staðinn at þa var Adonias konvngr. þessir vorv i raðagiðrð með honvm Joab hertogi Dauids ok Abiathar byskup oc margir aðrir höfðingiar. at þeirri væizlo vorv oc allir konvngs synir þeir sem þa vorv a lifi nema Salomon. honvm hafði Adonias æigi boðit. þi at hann vissi at Dauid konvngr hafði hæitið honvm riki eftir sinn dag. Sadoch byskup oc Nathan spamaðr Banaias höfðingi oc aðrir kappar konvngs oc mestr styrkr hans hers var i engv samþykki her um meðr Adonia. Nathan spamaðr gekk þa til Bersabe drottningar moður Salomonis oc sagði sua til hennar. Er þer nøkkut heyrinkunnikt huat nu ferr framm. at Adonias lætr nu gefa seer konungs nafn oc dregr rikit undir sik enn minn herra Dauid konungr er þersa enn uuitandi. Nu tak af mer heil raað ok hialpsamlig þer ok syni þinum Salomon. Far þu nu til fundar uið konung ok seg honum þersi tiðindi. siðan skalltu spyria huert raað hann giqrer fyrir þer ok syni þinum. man ek þa ok til koma er þu talar uið konung ok styðia þitt maal. Bersabee drottning gekk þegar inn fyrir konung. hon hneigði sik litillaatlega ok laut honum. Sem Dauid saa Bersabee m ę lli hann til hennar. þu ert með hrygðar yferbragði. huat uilltu af mer þiggia. Hun suaraði. Minn herra konungr. ek minnumz a þat er þu hefer heitit mer þinni þionostukonu fyrir guðs nafn. at Salomon son minn skylldi setiaz i þitt s ę ti ok rikia epter þik. Enn nu at þer uuitanda hefer Adonias laatit gefa ser konungs nafn ok ætlar at taka under sik allt rikit. enn þo seer enn allr Jsrael lyðr til orlausnar hingat sem þer erut ok biðr yðarra atku ę ða minn herra. huerr setiaz skal i þitt tignars ę ti epter þik. þikkiumz ek nu ok sia huersu ferr þa er þin missir uið. ef þu giqrer ekki raað aaðr fyrir rikinu. at uið b ę ði ek ok Salomon son minn munum dæmð sek ok utlæg. Varla hafði hun lokit sinni ræðu aðr sueinar konungs sogðu at Nathan spamaðr uar kominn. ok sem hann kom inn i augsyn konungs. kuaddi hann konung ok siðan tok hann sua til orðz frammfallandi allr til iarðar. Hafi þer spurt minn herra konungr at a þersum degi hefer Adonias son þinn laatit drepa yxn ok fioloa ruta. ok til ueizlu hefer hann kallat bræðr sina ok Joab hertuga ok Abiathar byskup. ok sitia þeir nu i samdrykkiu með honum ok marger aðrer hǫfðingiar uiðr glaum ok gleði ok hafa uigt hann til konungs. En nu hugða ek minn herra konungr at þu myndir þersu æigi hafa raaðit utan mitt uilorð huerr setiaz skylldi yfir sætisstol þins rikis eptir þik. Enn þat skal guði þakka at ek þinn þionn ok Sadoch byskup ok Banaias raðgiafi yðarr ok Salomon sun þinn hǫfum þersu ekki samraaða uorðit. Dauid konungr sem hann heyrði þersi tiðindi. þa þagnaði hann uið þersi orð nǫkkura hrið. þui næst tok hann sua til orða með micklum harmi hugar. Eigi vilia minir synir segir hann draga mina natturu til sin. þui at ek þionaða Saul konungi marga daga uið þat at hann laa um lif mitt ok hafði þo guð kosit mik til konungs. þi at hann var reiðr Saul konungi. enn þo beið ek þers doms at er guð dæmði hann af riki. enn æigi villda ek døma hann af riki þo at hann v ę ri minn uuin. Nu hefer sun minn gort þat uið mik er ek uillda æigi giǫra uið uuin minn. Nu meðr þui at Adonias hefer dæmt mik fra riki þui er guð gaf mer. fyrr enn ek segða upp eðr sa t ę ki mik fra er mik kaus til. fyrer þui skal hann með haðung fra falla þersari s ę mð. sua sem sa fell er hina fyrstu vppreist giorði með drambi moti sinum drotni.
Konungr m ę llti þa til Bersabee drottningar. þat ueit lifandi guð saa er mik leysti or huerri aanauð ok ufriði. at nu rett á þersum degi skal þat allt framm koma ok fullgiǫrazt sem ek hefer þer heitit uið guðs uitni. at Salomon skal konungr uera son þinn ok taka riki ok sitia i minu s ę ti epter mik. Sem hun heyrði þessor orð af konungs munni. fell hon þegar framm ok þakkaði sem makligt var þessa skipan. þui n ę st m ę llti Dauid konungr uið Sadoch byskup. Tak þu mul minn ok laat bua með ǫllum þeim bunaði sem hann hafði þa er ek reið honum meðr allri tign. ok set þar aa Salomon son minn ok tak með þer Nathan spamann ok Banaiam hǫfðingia ok alla hina trygguztu mina riddara ok riðit til tialldbuðar drottins ok smyrit þar Solomon til konungs. þui n ę st laat taka luðra mina ok laat blaasa um alla borgina meðr hatiðlegu kalli. ok laat boða at Salomon er uorðinn konungr at guðs uilia ok at kosningi Dauid konungs. þui næst leið hingat Salomon sun minn. at ek mega fagna nysettum konungi i mitt seti. Enn at lokinni rǫðu konungs. þa giorði Sadoch alla luti sem Dauid bauð honum. Enn þa er Salomon kom aptr farandi skryddr allri konungs tign. þa stóð upp Dauid sialfr ok hneigði honum ok blezaði hann með þersum orðum.
Salomon til konungs tekinn af feðr sinum.
Blezaðr seer þu drottinn guð minn. er þu letz þer soma at hefia mik til sua mikillar semðar af litlum stigum sem ek em nu i skipaðr. ok hefer holpit mer i mǫrgum haaskum ok leiddan mik til þeirrar hugganar epter mart uandrǫði ok mart ok langt starf. at augu min megu i dag sia þann framm genginn af minum lendum er þu hefer nu skipat i þat sǫmðars ę ti sem þu hefer mik aaðr i skipat. epter þui sem þu hefer mer heitit. þers bið ek þik drottinn minn at þu tuifallder ok þrifallder manuit ok tign Dauid yfer þeima æskumanni ok giqr hann fullkominn hǫfðingia ok stiornara þinu folki epter þinum vilia. þui n ę rst kyrsti Dauid Salomon sun sinn ok mǫllti til hans. Sa guð er himnum styrer margfalldi þer frið á iǫrðu umframm alla konunga ok gefi þer af iarðar auǫxtum alla sǫlu. þers uil ek beiða þik son minn. at þu væger frændsymi uið Adoniam broður þinn. ef þu sier sanna iðran hans. fyrer þat er hann giorði suikliga uppreist i moti mer. At lokinni blezan þa suaraði Banaias ræðismaðr hans ok sagði amen. Ok enn mǫllti hann. Guð drottinn laati allt þetta epter þui fara sem þu hefer talat. ok sua sem drottinn hefer uerit með þer herra konungr sua se hann nu með syni þinum Salomon ok giǫri haaleitara hans tignars ę ti ok sǫmð rausn ok riki ok frialsara i alla staði enn yðart riki hefer uerit minn herra. Epter þetta mǫllti Dauid konungr uið Sadoch byskup ok Nathan spamann. Leiðit nu þenna unga konung Salomon i holl sina ok setið hann i has ę ti mitt með ǫllum hatiðlegum fagnaði ok goðri veizlu. Enn þeir fylldu allt þat sem Dauid konungr bauð þeim.
Enn at lokinni veizlu Adonie þa heyrðu þeir sǫngua fagra pipur ok huerskyns gleði sua sem með nykomnum fagnaði um borgina. Enn Adonias spurði epter hverio gegndi sia fagnaðr folksins. hvart sv glæði var fyrir hans sakir oc tignar eða vorv nockvr ny tiðendi. Oc a þeirri stvndo sǫmo kom þar Jonathas son Abiathar byskups oc geck fyrir Adoniam. Adonias mællti til hans. Þv ert hravstr drǫingr oc mant þv hafa fram at bera nockvr goð ǫrendi. Hann svaraði. þo verðr at segia at æigi se goð. Dauid hefir gefið Salomon syni sinvm konvngs nafn ok allt sitt riki. Segir Jonathas þeim þa gersamliga allt sem fallit var. at Salomon var þa vigðr til konvngs oc i hasæti sættr favðvr sins Dauids með allri hatiðligri glæði oc allz hattar fagnaði sva sem a agættri hatið, þa er Adonias heyrði þessi tiðendi. varð hann harðla hrǫddr oc allir þeir sem i raðagiǫrð vorv með honvm. oc flyði hverr til sinna hæimkynna. Enn Adonias flyði til tialldbvðar drottins oc lagði hǫnd sina a hæilagt alltari sva sem iatandi sik til hræinlifiss oc vndir þionosto i helgv landtialdi gvðs. þvi næst sendi hann mann til konvngs ok mællti. Her skal ek dæyia. nema minn herra Salomon konvngr hæiti mer með fastmælvm. at hann drepi mik æigi þion sinn fyrir þat er ec hefi misgert. þa segir konvngr. Adonias er broðir minn at frændsǫmi. oc vil ek giarna þyrma honvm. ef hann vill rǫttliga iðraz fyrir þat er hann gerði svikliga vppræist moti feðr sinvm Dauid konvngi. ek vil bera þessa byrði með honvm fyrir gvði með þeim maldaga at hann verði iafnan kendr við tryggleik oc litillæti fyrir vtan alla flærð. enn ef nockvr flǫrðsamlig agirnd verðr fvndin með honvm. þa a hann visa van hǫfndar yfir hǫfði sino. Nv fari hann heim til ǫigna sinna oc nioti þeirra æ meðan hann helldr þetta sem nv er mǫllt.
Tilskipan Dauid.
293. Nv nalgaz davðadagr hins blæzaða Dauid konvngs. kallar hann þa til sin Salomon son sinn oc segir sva til hans. Nv er þat likazt son minn at ec gangi þann veg sem allir menn a iarðriki ǫiga fyrir hǫndvm. Nv minnztv iðvliga at gvð hefir gefið þer spect oc mannvit. oc þvi gæym þv iafnan hans boðorða oc ǫlska hann vm alla lvti fram. Styr þv riki þinv með vitrligv rǫttdǫmi. sva nockvrv refsingasamr at æigi syniz riki þitt stiornarlavst fyrir þinnar ofblæyði sakir. Gǫt oc með mvndangshofi harðrar ræfsingar. at æigi verðir þv fvndinn miskvnnarlavss með ofmiklvm grimleik. þo skalltv minnaz Joab frenda þins er mer hefir længi þionað með miklo starfi. oc h ę fir þat æigi at synðligar sakir þ ę r er hann hefir i fallit fylgi honvm til helvitis. því at hann drap Abner ok Amasa agiæta hǫfðingia i minvm griðvm. er lengi hǫfðv þionað Saul konvngi með miklvm trygglæik. oc miog margir ero þeir aðrir er hann hefir drepið fyrir ofrkaps sakir helldr enn rettrar r ę fsingar. oc er betr at þv latir hann taka her skiota hefnd helldr en hann tyniz ę ylifliga i þessvm savkvm. Hallt oc orð min við S ę mei þo at hann bavlvaði mer er ec flyði fyrir riki Absalons broðvr þins. oc þo með þeim h ę tti at hann hafi nockora minning þess gløps. at æigi staðfestiz sv bavlvan yfir honvm at ę ylifv er hann bavlvaði mer saklavsvm. Minnztv þess at Abiathar byskup l ę t f ę ðr sinn oc alla frendr fyrir þat er ek var feddr j Nobe þa er ek flyði af avgliti Saul konvngs. þess a Abiathar oc at niota. er hann for með mer oc flvtti ork drottins fyrir mer oc þolði mqrg vás oc vandr ę ði fyrir minar sakir. þo gæymðv þess at hann hafi retta minning iðranar fyrir þat er hann var nv i svikraðvm við mik með Adonia broðvr þinvm oc moti mer. at sv sok fylgi æigi honvm til davða. Ver þv son minn diarfr oc harðhendr ok þo hofsamr vm alla lvti. Giæt oc geym i ǫllvm lvtvm gvðs vilia at gera. þa man drottinn styrkia oc styðia efla oc avka riki þitt. oc manntv æignaz hvartveggia eylifa sælv oc stvndliga.
Andlat hins blezaða Dauid. þi næst andaðiz hinn dyrðligi konvngr Dauid i goðri elli. oc græt Salomon konvngr davða hans marga daga oc bio groft hans i Hiervsalem með allri konvngligri tign oc vtallegvm avð ę fvm. Enn fyrir þi at nv er læiði hans tomt segir hinn helgi Jeronimvs prestr. þa er þat margra manna ætlan at hann hafi vpp risit af davða með varvm herra Jesu Cristo. eptir því sem gvðspiðll visa til at margra manna likamir lifnaðv i vpprisv vars lavsnara Jesu Cristi. Er þat oc vel trvanda. at þessi enn dyrðarfvlli Dauid konvngr man nv glæðiaz i eylifri sælv vtan enda með þeima gvðs syni lifanda sem hann bar merking vm marga lvti i þessvm h ę imi. þvi at sialfr allzvalldándi gvð bar vitni hans goðlæik sva segiandi. at Dauid son Jesse gerir flest manna at minvm vilia. Dauid konvngr var þa siavtogr er hann andaðiz. hann hellt riki. xl. ara. hann var fyrst konvngr i Ebron yfir riki Jvda at ę ins. vii. ar. enn siðan i Hiervsalem hellt hann. iii. ár oc þriatigi ę invalldzriki yfir allan Jsraels lyð. En hann var þritögr þa er hann tok at rikia i Ebron oc Saul var fallinn.
Her hefr. iii. bok liber regum. Vpphaf rikis Salomonis.
At frammliðnvm Dauid konvngi af þessv lifi s ę ttiz Salomon svn hans yfir hasæti rikiss hans oc gerðiz skiott hinn virðvligsti hofðingi. A þeim sama tima sem Dauid konvngr var andaðr geck Adonias til fvndar við Bethsabe drottningo oc bað hana bæiðaz af Salomon syni sinvm. at hann gipti honvm til ę iginkonv Abisach hina friðv mæy er þionað hafði Dauid i elli. Enn með þeirri athygli læitaði hann þessa kvanfangs. at hann ætlaði sva at komaz at rikino með flærðsamligri vel. þi at sva mvndi allt folk virða. ef hann fengi Abisach. at sa veri makligastr at sitia i s ę ti Dauids er verðr var at liggia i sæng hans oc i þeim faðmi sem Dauid hafði helgat með sialfvm ser. þat ætlaði hann oc sem vera myndi at br ę ðr Abisach oc allir hennar frendr myndi betr vnna honvm rikiss ef hann fengi hennar helldr enn þeim manni er ecki veri við þa vandabvndinn.
Nv þi at drottning var goðvilivð oc litillat með hr ę inv lyndi oc flærðlavso. þa kendi hon æigi vndirhyggiv oc flærð Adonie oc tok við ę rendi hans. for þegar til fvndar við Salomon konvng. Oc sem hon kom i hǫllina. stoð konvngr vpp oc geck fagnandi moti moðvr sinni. hann lavt henne oc læiddi til sætiss með ser. þvi næst birti drottning eyrindi sitt oc mællti sva. Ek hefi ę ina litla bón at flytia til þin minn herra. ok vil ek eigi birta fyrr enn þv væitir mer aðr. Konvngr svaraði. þv ert moðir min oc hæfir mer æigi at synia þer. oc vil ek giarna at þv þiggir þat er þv bæiðir með skyns ę mð. enn þat h ę fir þer at hvglæiða at þv bæiðir þess sem mer er vel væitanda
. Þa mællti drottning. Ek vil þess biðia at þv giptir Abisach til ę iginkonv broðvr þinvm Adonie. Konvngr sa þegar hvat vndir þessi b ę iðni bio af hendi Adonie oc svaraði ræiðr. Hvat þarft þv moðir at biðia honvm Abisach til ę iginkonv. n ę ma helldr ef þv vnnir honvm betr konvngsdomsins þa bið honvm rikissins. fyrir þvi at þv væitz at Adonias broðir minn er ellri enn ek oc gaf ser sialfr konvngs nafn með kosning hinna agætvzstv höfðingia fyrr enn faðir minn kysi mik til konvngs at gvðs vilia. Nv ero þeir sömv enn i dag i öllv fvlltingi með honvm Joab hinn rikasti höfðingi oc hertogi oc Abiathar byskup. Enn Abisach er af þi bezta kyni sem i er ollo rikinv oc nv virð af öllvm lyð hin hæsta drottning sakir fostrs þess er hon væitti feðr minvm i elli sinni. Enn ef Adonias fær hennar til konv. þa virðir alþyðan sva at hann se makligaztr at sitia i sæti Dauids. þar sem hann er verðr at sofa i þeirri sæng oc a þeim armi sem Dauid la sialfr. Nv meðr þvi at Adonias giðrði drottinssvik moti feðr sinvm. þa bvðvmz ek til at bera abyrgð þeirrar synðar með honvm við gvð fyrir frendsæmi ockarrar sakir. enn nv þrefalldar hann i annað sinn þav svik við mik broðvr sinn er hann hof vpp i avndverðv við sinn feðr. fyrir þvi sver ek við þann gvð er mik skapaði oc skipaði i sæti Dauids. at Adonias skal bera savk sina oc sva hverr annarr þeirra er i þvisa niðingsraði vorv með honvm.
Þvi næst mællti Salomon við Banaiam höfðingia. Far þv til oc drep Adoniam broðvr minn. þvi at helldr vil ek at hann taki her skiota hefnd. eptir þvi sem regla hæilagra laga byðr fyrir drottinssvik. helldr en hann beri niðingssavk til helvitis. Drep þv oc Joab hertoga. þvi at hann gioðrði. ii. niðingsverk þa er hann drap Abner oc Amasa agæta höfðingia i griðvm oc trvnaði Dauid konvngs. en þessi er hin þriðia savk er miklo er mest. at hann giðrði drottinssvik moti feðr minvm þa er hann gaf Adonie konvngs nafn. oc er hann at viso tyndr annars hæims eylifliga nema hann taki iðran þessa hæims með lögligri refsing. Banaias giðrði sem konvngr bavð oc drap Adoniam.
Enn sva sem Joab oc Abiathar vorv i raðagiðrð at gefa Adonie konvngs nafn. sva vorv þeir oc i þeirri raðagiðrð at hann skilldi biðia Abisach. Ok þa er þeir spvrðv davða Adonie. v ę ntv þeir ser ecki griða. Banaias tok Abiathar byskup oc læt l ę iða fyrir Salomon konvng. Enn Joab flyði i tialldbvð drottins oc hællt sik þar við hæilagt alltare gvðs. Banaias kom til tialldsins oc mællti. Þat er boðskapr mins herra konvngs at þv Joab gangir vt or tialldi gvðs. Joab svaraði. Meðr þi at ec em her kominn a gvðs grið. Þa skal ec her annathvart davða þola eða i griðvm vera. Þa sendi Banaias mann til konvngs með Abiathar byskup oc læt segia honvm þessa alla lvti. Konvngr segir sendimanninvm. Far þv oc seg sva Banaia at hann drepi Joab hvar sem hann er staddr. Þi at verk hans sialfs oc domr hæilagra laga drepr hann enn hvargi ockarr. Banaias gerði sem konvngr bavð. geck inn i tialldvð drottins oc drap Joab.
Enn konvngr mællti a þessa læið við Abiathar byskup. Vita matt þv þat. at þv ert davða verðr at rettri reglo hæilagra laga. enn fyrir þi at þv lietz foðvr þinn oc alla frendr a einvm degi fyrir þat er faðir þinn feddi Dauid i Nobe. sva bart þv oc ðrk gvðs oc þolðir meðr feðr minvm mart vas oc ærfiði. þess skalltv niota er ek læt æigi drepa þig at sinni. Far þv nv til æigna þinna oc lif þar sem einn plogkarll oc niot með þvi allra eigna þinna. at þv halldir iafnan aminning iðranar þinnar fyrir drottinssvik þav er þv giðrðir við Dauid. sva at þv skallt æcki byskuplict embette flytia. Enn vit þat vist. at sva skiott sem þv fremr nockvrn kennimannzskap vpp fra þvisa. þa er þat þinn davði. Abiathar for hæim oc hellt þetta allt sem konvngr bavð oc lifði lengi siþan sviptr allri kennimannzskaps tign. oc fylldiz sva a honvm fyrirhæit gvðs þat er hann hafði fram talat yfir afkvemi oc ættir Hely af Sylo. þi at Abiathar var af hans kyni komin. Konvngr skipaði Sadoch yfirbyskup i hans stað enn Banaiam gerði hann hertoga i stað Joab.