Bókastaðir

Her segir af Dauid konungi. capitulum.

261. Þa er Dauid hafði konvngr verið i Ebron [i riki yfir Juda. vij. ar oc. vj. manaði. þa komv menn or ǫllvm kynkvislvm Jsrael til fvndar við hann. sva segiandi. Ver ervm þinir ættmenn oc nv hǫfðingialavsir. enn þa fyrrvm er Saul konvngr var a lifi. vart þv settr hǫfðingi ok hertogi oc þi heitið af gvði at þv skylldir f ę ða lyð drottins. nv vilivm ver allir þer þiona þi at þv ert ælskvligr faðir ǫllvm þinvm monnvm. þa komv oc til hans margir hǫfðingiar Gyðinga oc gerðvz allir hans menn oc h ę tv honvm hlyðni. var hann þa til konvngs tekinn ifir Jsraels riki oc Juda. Dauid konvngr bioz nv af Ebron með alla sina menn er þa vorv með honvm. oc for fyrst til motz við þann lyð er het Ebuseus er bygði Hiervsalem oc þat riki sem þar liggr til. Var þa sagt Dauid at blindir menn oc halltir i Hiervsalem heitaðiz at banna honvm borgina. Dauid tok þegar i fyrstv tvrninn Sion oc settiz þar i með sina sveit. L ę t hann þaðan væita arasir heiðingiom oc drepa allan lyð Jebuseum i Hiervsalem enn reka a brotto alla blinda menn oc hallta þa sem honvm höfðv aðr hotað. þaðan er sa orðzqviðr at blindr oc halltr skal ængi hafa herbergi. Konvngr læt gera hinn styrkasta vegg oc vigi vm Sion. oc kallaði Dauid borg. þroaðiz þa oc ox hans styrkr oc afli. þi at drottinn gvð allzheriar var með honvm. Sa konvngr er Hiram er nefndr sendi nv menn til konvngs Dauid með vinmalvm oc mörgvm presentvm oc með öðrvm goðvm giofvm. sendi Dauid konvngi agæt tre cedrina er alldri kvnnv at fvna. þar með hina hagosto smiða a tre oc stein at smiða honvm hvs ok herbergi. Skilði Dauid at drottinn hafði nv skipað honvm ę invalld yfir allan sinn lyð Jsrael. hvgsar þat með ser at hann a þetta gvði at giallda með allri ast er goðviliaþionosto. sem enn man siðarr birtaz i frasögvnni. Dauid tok ser enn frillor oc sva ę iginkonvr i Hiervsalem siþan hann kom af Ebron oc gat við þeim b ę ði syni oc døtr. þessi ero navfn sona hans þeirra sem honvm f ę ddvz i Hiervsalem Samaa oc Sabab. Nathan oc Salomon. Hibaar oc Helisva. Neph ę c oc Japhia. Helisama. H ę lida oc Heliphelech.

Fra vsigri heidingia ok flotta.

Heiðinn lyðr frettir nv Philistim at Gyðingar hafa tekit Dauid til konvngs ifir allt sitt riki. fara þa Philistim með mikinn her vpp i Gyðingaland oc sitia vm ef þeir næði Dauid. Sem hann fer niosn af. þa læitar hann þangat raða sem hann var vanaztr. at hann frettir drottin hvart hann skal fara i mot hæiðingiom er þa vorv komnir i dal þann er h ę t Raphaim. ę ða hvart gvð mvndi gefa þa i hans vald. þa mælti drottinn við Dauid. Far þv avrvggr i mot Philistim. þi at ek man fvllkomliga selia þa i þinar hendr. Konvngr for þa með sina menn. þeir börðvz i þeim stað er kallaðr var Baalpharasim. oc fekk konvngr sigr oc drap fiǫlða hæiðingia. enn þo flyðo fl ę iri. þa mælti Dauid. Lofaðr se drottinn minn er hann hefir dræpit oc i svndr græint mina vvini. a sǫmv læið oc rennandi vavtn svndr gr ę inaz. Var nv fyrir þi sa staðr kallaðr Baalphasarim at hæiðingiar hliopv þar fra skvrðgoðvm sinvm gvlligvm. oc tok Dauid konvngr þav oc hans menn með qǫrv herfangi. Philistim gafvz enn æigi vpp. helldr samnvðv þeir nv her af nyio ok flvttvz saman i dal Raphaim oc ætla þa fullkomliga at h ę fna sin a Gyðingvm. Sem Dauid hæyrði þetta. raðgaz hann vm við drottin. Enn drottinn mælti til hans. Eigi skaltv nv raða at þeim. helldr skaltv kringia lioðliga með þitt lið fram hia þeim. sva at þv komir siþan a bak þeim ov ę rum oc lavpa þegar a þa með hǫrðvm bardaga er þv hæyrir hornblastr a h ę ð sytandi manna. þi at þa man ek segir drottinn ganga fram fyrir þik oc sla herbvðir Philistinorvm. Konvngr giǫrði sem gvð bavð honvm. oc þegar sem þeir fvnndvz flyðv Philist ę i. enn Dauid oc hans menn fylgðv oc rakv flottann oc drapv þa allt fra þeim stað er Gabe h ę itir þar til er fram k ę mr i Gezer. eptir þat hvarf hann aptr i Hierusalem.

Fra þi er sott var orkin helga.

263. Þi n ę st kallar Dauid konvngr saman allan lyð Jsrael oc lysir þi fyrir ǫllo folki. at hann ætlar at fara i Gabaa at flytia þaðan hina hælgv sattmalsǫrk drottins. Hann velr nv af Gyðingvm allt hið friðazta lið til þessar ferðar. lxxx. þvsvnda. Siþan flyptir hann sinne ferð með þetta lið af Hierusalem oc kom fram i Gabaa til herbergia Abinadab kennimannz er þa varðv ę itti ǫrkinni. þeir toko ǫrkina oc baro vt oc s ę tto i neinn nyian vagn. Enn Oza oc Haio synir Abinadab styrǫv vagninvm. ok sem þeir tokv til ferþar geck Haio fram fyrir ǫrkinni h ę lgv enn Oza eptir. En Dauid konvngr oc allt folkið læko fyrir drottni hǫrpor oc gigior. symphon oc psallteria. oc allz hattar songfæri sem af tre verða gior. ok sem þeir koma fram at þeim garði er hæitir Nachors garðr. þa r ę tti Oza til hǫnd sina oc h ę llt aptr qrkinni. en vxarnir er drogv vagninn oc avrkina spyrndo við fast. Drottinn reiddiz Oze oc slo hann fyrir sina ofdirfð. sva at hann fell þegar davðr niðr. Dauid konvngr varþ miog ryggr við davða Oze oc ottaðiz at flytia avrk drottins at sinni i Hierusalem. helldr sneri hann með hana til herbergia þess mannz [er het Obethedom. oc var hon i hans hvsi. iii. manaði. Gvð drottinn blezaði Obethedom oc alla hans ę ign fyrir hina h ę lgv ǫrk. Eptir. iii. manaði for Dauid konvngr oc flvtti þaðan ǫrkina i Hierusalem með glæði oc fagnaði. Konvngr sialfr afclæddr konvngligvm bvnaði oc skryddr litillatligvm linclæðvm li ę k fyrir drottni með ǫllo magni oc kvnnattv. oc þar með allr lyðr kringði vm ǫrkina með sk ę mtan oc sǫngf ę rvm. Sem ǫrkin kom innan borgar i Hiervsalem l ę it Michol drotning vt vm ę inn glvgg oc sa Dauid konvng litillatliga læikanda fyrir drottni. þa fyrirlæit hon hann i hvg ser. Nv flvttv þ ę ir ǫrk drottins i kastalann Sion oc setto hana niðr i miðia tialldbvð er Dauid hafði aðr r ę ist oc vmbvið fyrir ǫrkinne. Siþan ferði konvngr þar friðsamligar fornir i avgliti drottins. Eptir þat for allr lyðr brotto sem [hann hafði fyllt allt emb ę tti fornf ę ringar oc [blæzað allan lyð i nafni drottins. hvarf þa hverr til sins heima. Sneri þa konvngr h ę im at blæza hirð sina [oc herbyrgi. Enn Michol drottning þrvngin af metnaði geck vt i mot honvm sva segiandi. Ho ho. hverso ligvligr var i dag konvngr Israel. er [hann afklæddiz fyrir ambattvm þræla sinna oc liæk navkðr sem æinn snapligr trvðr. Konvngr svarar litillatliga sva segiandi. Leika skal ek oc gera mik lagan i sialfs mins avgliti oc virða mik sialfr þi minna sem drottinn setr mik h ę ra. fyrir hvat skal ek lagr oc litill dramba af gvðs giðf. þo at gvðs miskvnn hafi mik valit til hertoga oc hǫfðingia yfir sinn lyð vtan allan minn verðlæik. oc þi skal ek nv [enn giarna sk ę mta gvði minvm oc litillatligarr læika fyrir honvm helldr enn ek liek fyrrvm fyrir feðr þinvm oc allri hans hirð. oc man ę ngi goðr maðr mer þat virða til nǫckorrar smanar.

Fra syn Nathan spaamannz.

264. Sem Dauid konvngr hafði frelst oc friðað fyrst i stað riki sitt. oc gvð gaf honvm naðir oc afl ę gti þeim illa agangi oc vfriði sem vvinir væitto Gyðingvm oc hann s ę ttiz vm kyrt i Hierusalem. þa kallar hann til sin ę inn agætan spamann er Nathan er nefndr oc talar sva segiandi. Varla syniz mer viðrkv ę milikt sem þv malt sia segir konvngr. at ek byggi i þeim hǫllvm oc herbergiom sem giðr ero af agætvm triom cedrinis. enn hin helga ǫrk drottins er s ę tt i ę ina fatækliga oc skinnþakða tialldbvð. fyrir þi hvgsa ek at gera drottni hvs til helganar hans nafni. Nathan svaraði konvngi. Giðr alla lvti minn herra konvngr sem þv hefir i hvg oc hiarta. þi at drottinn er með þer. Se nv a næsto nott eftir þetta kom yfir Nathan rǫdd sva segiandi. Far þv til fvndar við minn trvlyndan þrel Dauid konvng oc tala sva til hans. Hvat mant þv smiða mer hvs til ibvðar. þar sem ek h ę fir enn alldri i hvsi bygðt siþan ek læiddi syni Jsrael af Egyptalandi oc allt til þessa dags. nema helldr flvttvmz ek iafnan i tialldbvðir hvar sem ek for með þeim. Ejgi bavð ek nǫckorvm domanda þeim sem ek s ę tti til at stiorna minvm lyð. at hann skylldi mer hvs gera af triam cedrinis. Ok nv skaltv sva segia þionostvmanni minvm Dauid. þessa lvti segir drottinn gvð allzheriar. Ek tok þik or hogvm fra hiarðargezlo oc s ę tti ek þik hertoga yfir lyð minn. oc var ek með þer i ǫllvm lvtvm hvar sem þv fort. oc æyddi ek ǫllvm ovinvm þinvm fyrir asyn þer oc gaf ek þer tignarnafn sem hinvm eztvm hǫfðingiom heimsins. oc man ek planta oc groðsetia þann stað sem lyðr minn Jsrael skal byggia. oc æigi man hann þvrfa at ottaz vm þina daga at ranglatir menn mani kvælia hann sem fyrr a dǫgvm domanda. oc ek man gefa þer naðir oc frelsa þik af ǫllvm þinvm vvinvm oc segia þer fyrir hverso þv skalt sialfvm þer g ę ra hvs oc herbergi. Oc vel hefir þv þat hvgsað at þv mant mer hvs gera til dyrkanar. æigi man þer þess avðit verþa. helldr sem fylldir verða dagar þinir at þv sofnir i friði með f ę ðr þinvm af þesso lifi. þa man ek vekia vpp kyn þitt eptir þik oc man ek styrkia riki sonar þins. hann man smiða hvs oc helga mino nafni. Ok man ek styðia riki hans at eylifo oc vera honvm vbrigðr faðir. enn hann mer ę lskvligr son. ef hann gæymir minna boðorða oc fr ę mr r ę tllætis doma. enn ef nockot gerir hann rangliga. þa man ek asaka hann oc hirta með raðningarv ę ndi mannligrar striðv enn taka æigi fra honvm mina miskvnn sem ek tok fra Saul. Oc man hyski þitt oc riki vera þer tryggt oc trvlynt iafnan i þino avgliti. oc stoll þinn þat er konvnglict valld man iafnan styrkiaz.

Nv for Nathan þegar i stað til fvndar við konvng oc sagði honvm syn þessa alla. oc flvtti fram hvert orð sem gvð bavð honvm. Konvngr Dauid sem hann hæyrði þetta. geck hann iafnskiott til tialldbvðar drottins oc lagðiz litillatliga til bǫnar i gvðs avgliti oc sagði sva. Hæyrðv drottinn minn gvð. Hvers nyt ek at oc mitt hyski er þv læz þer soma at læiða mik fram með þinni halæitri hialp allt til þessa tima sem nv er yfir mik kominn. Ok enn syndiz þer drottinn minn æigi fvllgiðr sv hin mikla miskvnn er þv virðiz at v ę ita mer vverðvm þinvm þr ę li allt hingat til. vtan iafnvel talaðir þv fram ifir mitt hvs langa ę fi h ę ðan af þin fagrlig fyrirhæit. Lofaðr ser þv at eylifo almattigr gvð. þi at ę ngi er annarr þer likr oc ę ngi er gvð vtan þv æinn lofandi oc ę lskandi i öllvm lvtvm. Eingi er slik þioð a öllo iarðriki sem þinn lyðr Jsrael. er þv læystir af Egyptalandi oc valðir af öllvm þioðvm þer til ærfðar oc æignar oc lagðir þitt nafn a. oc syndir þeim þin stormerki mikil a sia oc a landi. oc styrkðir þinn lyð iafnan at þv fremðir oc fvllgiðrðir þitt orð hit h ę lga oc styrktir til mikils mattar moti þinvm vvinvm. Nv biþ ek drottinn minn at þv fremir oc fyllir þitt hit helga orð. þat er þv hefir talað fram ifir mik oc mitt hvs. Blæzaðv mer þræli þinvm oc minv hvsi oc hirð oc öllvm Gyðinga lyð er þv hefir mer a hendi folgit at eylifv. þvi at þv ert drottinn gvð allzheriar oc orð þin ero savnn vm alldir verallda.

Sigraðer Philisteos af Dauid.

Eptir þetta ferr Dauid konvngr með her sinn a h ę ndr Philisteis oc bravt þa vndir sik oc tok af þeim giðlld stor oc giðrði þa skattgillda. þa barðiz hann við þa þioð er het Moab oc tviskipti þeim lyð. sva at hann drap helming enn l ę t lifa annan h ę lming oc skattgilldi. þvi næst striddi hann við þann konvng er nefndr er Adadezer. hann reð fyrir þi riki er het Soba. þeir fvnnvz vm farinn veg þa er Adadezer flvttiz með allmikinn her oc ę tlaði at setiaz að riki avstr við hina miklo Evfrat ę n. Felldi Dauid konvngr af honvm þvsvnd ę invala riddara oc. xx. þvsvndir folgnaganda hers. hann mæiddi ę ða drap eyki þeirra enn bravt kerrvr þeirra oc vagna. sva at æigi vrðv meirr eptir enn. c. vagna. J þeirri ferð kom Dauid konvngr avstr i Syrland allt til Damaskoborgar at sitia þar fyrir Adadezer konvngi. Syrlandz hǫfðingiar ę llðv her i mot honvm oc bavrðvz við hann. oc felldi hann af þeim. xxii. þvsvndir hravstra dr ę ngia. Vann hann af þeim Damaschvm oc s ę ttiz þar með sinn her. oc striddi þaðan a landzmenn langan tima oc skattgilldi vnndir sik allt Syrland. Dauid konvngr tok at herfangi i Syria mikinn fiolða vapna þeirra er af gvlli voro ger. oc enn mikit fe i gvlli oc m ę nivm oc ððrvm bunaði er menn Adadezer konvngs hǫfðv att. flvtti hann þetta fe allt i Hiervsalem hæim. enn þetta gvll tok siþan Svsis konvngr af Egyptalandi. þa er hann heriaði i Hiervsalem a dǫgvm Roboam sonar Salomonis. Dauid konvngr tok oc ę ir mikit oc annan malm mikinn or þeim hǫfvðborgvm er hæita Batha oc Boroth. þat var allt riki Adadezer konvngs. af þæim malmi giðrði siþan Salomon konvngr ę irlig ker oc aðra navðsynliga flvti i mvsteri drottins.

Konvngr er nefndr Thoy er r ę ð fyrir þvi riki er het Emath. hann sendi svn sinn er Joram het til fvnndar við Dauid konvng með vinm ę lvm oc mǫrgvm presentvm. oc heilsaði hann með miklvm fagnaði oc væitti honvm margfalldar þackir fyrir þat er hann striddi við Adadezer konvng. þi at hann var hans mesti vvin. oc með ððrvm giofvm sendi Thoy Dauid konvngi mǫrg k ę r giðr af gvlli oc silfri oc ððrvm hnossum. Enn þessa lvti h ę lgaði Dauid oc gaf gvði með þvi ððrv gvlli oc silfri er hann dro saman af ǫllvm rikivm þessvm. af Syria riki oc Moab oc Amon oc Philistim oc Amalech. oc þat allt sem hann tok af Adadezer konvngi oc hans monnvm. Giðrðiz þa Dauid konvngr allnafnfregr. Sem hann hvarf aptr með sinn her er hann hafði vvnnið Syrland. þa kom h ę iðingia herr i moti honvm oc drapv Gyðingar af þeim i dal Salinarvm. xviii. þvsvndir manna. Litlo siðarr bǫrðvz þeir þar sem het Gebelem oc felldo af hæiðingiom. xxxviii. þvsvndir. Dauid ę flði vigi i Jdumea ok setti þar i sina menn til landzgezlo. þvi at allt þat riki var honvm lyðskyllt. oc varðvæitti gvð drottinn Dauid i ǫllvm þessvm hernaði oc fǫrvm. Settiz hann nv i riki sitt oc dǫmði allan sinn lyð með miskvnn oc r ę ttl ę ti oc stiornaði sino riki val oc vitrliga með vingan allra Gyðinga.